Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 90›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । रेवाया उत्तरे कूले वैष्णवं तीर्थमुत्तमम् । जलशायीति वै नाम विख्यातं वसुधातले

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | revāyā uttare kūle vaiṣṇavaṃ tīrthamuttamam | jalaśāyīti vai nāma vikhyātaṃ vasudhātale

Translation

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—రేవా నదికి ఉత్తర తీరంలో పరమోత్తమమైన వైష్ణవ తీర్థం ఉంది. అది ‘జలశాయీ’ అనే నామంతో భూమండలంలో ప్రసిద్ధి పొందింది.

Word by Word
श्रीमार्कण्डेयrevered Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेय:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समास (श्रीमान् मार्कण्डेयः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन
रेवायाःof the Revā (Narmadā)
रेवायाः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
उत्तरेon the northern
उत्तरे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; विशेषण
कूलेbank
कूले:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
वैष्णवम्Vaiṣṇava
वैष्णवम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवैष्णव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; विशेषण (तदर्थे)
तीर्थम्sacred ford/place of pilgrimage
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; विशेषण
जलशायीJalaśāyī (one who lies in water)
जलशायी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल + शायी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (जले शायी)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/सम्भावनार्थक-अव्यय (emphatic particle)
नामname
नाम:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; नाम-निर्देश
विख्यातम्well-known
विख्यातम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + ख्या (धातु); क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; क्त-प्रत्यय (PPP)
वसुधातलेon the earth’s surface
वसुधातले:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवसुधा + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (वसुधायाः तलम्)
Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jalaśāyī

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: Sage Mārkaṇḍeya narrates; the Revā flows broad and luminous; on the north bank stands a shrine or icon of Viṣṇu as Jalaśāyī—reclining upon waters/serpent couch—signifying the tīrtha’s name.

Characters & Entities
M
Mārkaṇḍeya
R
Revā (Narmadā)
V
Viṣṇu
J
Jalaśāyī Tīrtha

FAQs

Sacred geography is a form of devotion: knowing and honoring a tīrtha connected to Viṣṇu is itself meritorious and faith-strengthening.

Jalaśāyī, a renowned Vaiṣṇava tīrtha on the northern bank of the Revā (Narmadā).

No explicit rite is stated in this verse; it introduces the tīrtha’s location and fame.

←Previous Verse
Next Verse→