Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

Devanagari script

धनदस्य हृतं चित्तं हृतः शक्रस्य वारणः । इन्द्राणीं वाञ्छते पापो हयरत्नं रवेरपि

Transliteration

dhanadasya hṛtaṃ cittaṃ hṛtaḥ śakrasya vāraṇaḥ | indrāṇīṃ vāñchate pāpo hayaratnaṃ raverapi

Translation

అతడు ధనదుడు (కుబేరుడు) యొక్క చిత్తము/ధనమును హరించి, శక్రుడు (ఇంద్రుడు) యొక్క గజమును కూడా అపహరించాడు. ఆ పాపి ఇంద్రాణిని కోరెను; రవిదేవుని రత్నసమాన అశ్వమును కూడా ఆశించెను.

Word by Word

• धनदस्य: of Dhanada (Kubera)
• धनदस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धनद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• हृतम्: stolen, taken away
• हृतम्: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: हृत (कृदन्त; हृ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त

• चित्तम्: mind/heart
• चित्तम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हृतः: taken away
• हृतः: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: हृत (कृदन्त; हृ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त

• शक्रस्य: of Śakra (Indra)
• शक्रस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• वारणः: elephant
• वारणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वारण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• इन्द्राणीम्: Indrāṇī
• इन्द्राणीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इन्द्राणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वाञ्छते: desires
• वाञ्छते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वाञ्छ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• पापः: the wicked one
• पापः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणवत् (used adjectivally)

• हयरत्नम्: the precious horse
• हयरत्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हय-रत्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुष (हयानां रत्नम् / हयः रत्नम्)

• रवेः: of Ravi (the Sun)
• रवेः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Additive particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपि-कार (additive particle: also/even)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā Khaṇḍa secret tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: Tāla-megha’s spree: stealing Kubera’s treasure/‘heart’, seizing Airāvata, coveting Indrāṇī, and taking the Sun’s jewel-like horse; montage of cosmic plunder.

Characters & Entities

• Tāla-megha
• Dhanada (Kubera)
• Śakra (Indra)
• Airāvata (implied Indra's elephant)
• Indrāṇī
• Ravi (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Unchecked power turns to greed and violation; the Purāṇas portray such acts as clear marks of pāpa that invite divine correction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not directly; it continues the backstory leading to the tīrtha’s founding and fame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.