
Soma purchase and preparation rites.
Mantra 1
अ॒ग्नेस्त॒नूर॑सि॒ विष्ण॑वे त्वा॒ सोम॑स्य त॒नूर॑सि॒ विष्ण॑वे॒ त्वा ऽति॑थेराति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे त्वा श्ये॒नाय॑ त्वा सोम॒भृते॒ विष्ण॑वे त्वा॒ऽग्नये॑ त्वा रायस्पोष॒दे विष्ण॑वे त्वा
నీవు అగ్నియొక్క శరీరం—విష్ణువుకోసం నిన్ను! నీవు సోమయొక్క శరీరం—విష్ణువుకోసం నిన్ను! నీవు అతిథి యొక్క ఆతిథ్యం—విష్ణువుకోసం నిన్ను! శ్యేన (గద్ద) కొరకు నిన్ను, సోమభృత్ (సోమాన్ని మోసేవాడు) కొరకు—విష్ణువుకోసం నిన్ను! అగ్నికొరకు నిన్ను, ధన-పోషణదాతగా—విష్ణువుకోసం నిన్ను!
Mantra 2
अ॒ग्नेर्ज॒नित्र॑मसि वृष॑णौ स्थ उ॒र्वश्य॑स्या॒युर॑सि पुरू॒रवा॑ असि । गा॒य॒त्रेण॑ त्वा॒ छन्द॑सा मन्थामि॒ त्रै॑ष्टुभेन त्वा॒ छन्द॑सा मन्थामि॒ जाग॑तेन त्वा॒ छन्द॑सा मन्थामि
నీవు అగ్నియొక్క జనిత్రం (ఉత్పాదకుడు); మీరు ఇద్దరూ వృషణౌ (బలవంతులు). నీవు ఉర్వశీ యొక్క ఆయుః (జీవితం); నీవు పురూరవస్. గాయత్రీ ఛందస్సుతో నేను నిన్ను మథనం చేస్తాను; త్రైష్టుభ ఛందస్సుతో నేను నిన్ను మథనం చేస్తాను; జాగత ఛందస్సుతో నేను నిన్ను మథనం చేస్తాను.
Mantra 3
भव॑तं न॒: सम॑नसौ॒ सचे॑तसावरे॒पसौ॑ । मा य॒ज्ञᳪ हि॑ᳪसिष्टं॒ मा य॒ज्ञप॑तिं जातवेदसौ शिवौ भ॑वतम॒द्य न॑:
మీరు ఇద్దరూ మా కొరకు ఏకమనస్సుతో, ఏకచేతనతో, నిర్దోషులుగా ఉండండి. ఓ ఇద్దరు జాతవేదసులారా, యజ్ఞాన్ని హింసించకండి; యజ్ఞపతిని హింసించకండి. ఈ రోజు మా పట్ల మీరు ఇద్దరూ శివులుగా (అనుగ్రహశీలులుగా) ఉండండి.
Mantra 4
अ॒ग्नाव॒ग्निश्च॑रति॒ प्रवि॑ष्ट॒ ऋषी॑णां पु॒त्रो अ॑भिशस्ति॒पावा॑ । स न॑: स्यो॒नः सु॒यजा॑ यजे॒ह दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यᳪ सद॒मप्र॑युच्छ॒न्त्स्वाहा॑
అగ్నిలోనే అగ్ని సంచరిస్తున్నాడు, అంతఃప్రవేశించి; ఋషుల కుమారుడు, అభిశాప-నివారకుడు, శుద్ధికర్త. అతడు మాకు స్యోనః (శుభప్రదుడు), సుయజః (సులభంగా ఆరాధ్యుడు) కావుగాక; నీవు ఇక్కడ దేవులకై హవ్యాన్ని యజించి అర్పించు—అప్రయుచ్ఛంత్ (అవిరతంగా, అచ్యుతంగా) ఉండి—స్వాహా।
Mantra 5
आप॑तये त्वा॒ परि॑पतये गृह्णामि॒ तनू॒नप्त्रे॑ शाक्व॒राय॒ शक्व॑न॒ ओजि॑ष्ठाय । अना॑धृष्टमस्यनाधृ॒ष्यं दे॒वाना॒मोजोऽन॑भिशस्त्यभिशस्ति॒पा अ॑नभिशस्ते॒न्यमञ्ज॑सा स॒त्यमुप॑गेषᳪ स्वि॒ते मा॑ धाः
ఆపతి (ప్రాప్తి యొక్క అధిపతి) కొరకు, పరిపతి (సర్వరక్షక అధిపతి) కొరకు నేను నిన్ను గ్రహిస్తున్నాను; తనూనపాత్ కొరకు, శాక్వర కొరకు, శక్వన్ కొరకు, అత్యంత ఓజస్సుగలవానికొరకు. నీవు అనాధృష్టుడు (అపరాజితుడు), అనాధృష్యుడు (అజేయుడు)—దేవుల ఓజస్సు; అభిశస్తి-పా (శాపం, ఆరోపణల నుండి రక్షకుడు), అనభిశస్త్యుడు (నిర్దోషుడు). సులభంగా సత్యాన్ని సమీపించు; నన్ను (దానినుండి) దూరం చేయకు—స్వితే, మా ధాః।
Mantra 6
अग्ने॑ व्रतपा॒स्त्वे व्र॑त॒पा या तव॑ त॒नूरि॒यᳪ सा मयि॒ यो मम॑ त॒नूरे॒षा सा त्वयि॑ । स॒ह नौ॑ व्रतपते व्र॒तान्यनु॑ मे दी॒क्षां दी॒क्षाप॑ति॒र्मन्य॑ता॒मनु॒ तप॒स्तप॑स्पतिः
అగ్నే, నీవు వ్రతపాలకుడు; నీ ఈ దేహం నాలో ఉంది; నా ఈ దేహం నీలో ఉంది. వ్రతపతే, మనం ఇద్దరం కలిసి వ్రతాలను అనుసరించుదాం. దీక్షాపతి నా దీక్షను ఆమోదించుగాక/స్వీకరించుగాక; తపస్పతి నా తపస్సును ఆమోదించుగాక/స్వీకరించుగాక.
Mantra 7
अ॒jशुर॑ᳪशुष्टे देव सो॒माप्या॑यता॒मिन्द्रा॑यैकधन॒विदे॑ । आ तुभ्य॒मिन्द्र॒: प्याय॑ता॒मा त्वमिन्द्रा॑य प्यायस्व । आ प्या॑यया॒स्मान्त्सखी॑न्त्स॒न्या मे॒धया॑ स्व॒स्ति ते॑ देव सोम सु॒त्याम॑शीय । एष्टा॒ राय॒: प्रेषे भगा॑य ऋ॒तमृ॑तवा॒दिभ्यो॒ नमो॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑म्
హే దేవ సోమా! ఏకధనవిదుడైన ఇంద్రునికోసం ఈ సోమాంకురం పుష్టిగా విస్తరించుగాక. ఇంద్రుడు నీకోసం పుష్టి పొందుగాక; నీవు ఇంద్రునికోసం పుష్టి పొందుము. మమ్మల్ని—నీ సఖులను—విజయదాయిని మేధ (ప్రజ్ఞ)తో పుష్టి చేయుము. హే దేవ సోమా! సుత్యా (సోమ పీడనం/పిండుట) సమయంలో నీకోసం మేము స్వస్తి (క్షేమం) పొందుదుము. కోరిన ధనం భగ (భగుడు) కొరకు ప్రేషితమగుగాక; ఋతాన్ని పలికే ఋతవంతులకు నమస్కారం; ద్యావా-పృథివీ (ఆకాశం–భూమి)లకు నమస్కారం।
Mantra 8
या ते॑ अग्नेऽयःश॒या त॒नूर्वर्षि॑ष्ठा गह्वरे॒ष्ठा । उ॒ग्रं वचो॒ अपा॑वधीत्त्वे॒षं वचो॒ अपा॑वधी॒त्स्वाहा॑ । या ते॑ अग्ने रजःश॒या त॒नूर्वर्षि॑ष्ठा गह्वरे॒ष्ठा । उ॒ग्रं वचो॒ अपा॑वधीत्त्वे॒षं वचो॒ अपा॑वधी॒त्स्वाहा॑ । या ते॑ अग्ने हरिश॒या त॒नूर्वर्षि॑ष्ठा गह्वरे॒ष्ठा । उ॒ग्रं वचो॒ अपा॑वधीत्त्वे॒षं वचो॒ अपा॑वधी॒त्स्वाहा॑
హే అగ్నీ! అయః-శయా (ఇనుముపై స్థితమైన) నీ తనువు—అత్యంత బలవంతమైనది, గహ్వర (గాఢ స్థానం)లో నివసించేది—ఉగ్ర వచనాన్ని తొలగించింది; తేజోమయ వచనాన్ని తొలగించింది—స్వాహా. హే అగ్నీ! రజః-శయా (అంతరిక్షంలో స్థితమైన) నీ తనువు—అత్యంత బలవంతమైనది, గహ్వరంలో నివసించేది—ఉగ్ర వచనాన్ని తొలగించింది; తేజోమయ వచనాన్ని తొలగించింది—స్వాహా. హే అగ్నీ! హరి-శయా (హరిత/పీతాభ తేజస్సులో స్థితమైన) నీ తనువు—అత్యంత బలవంతమైనది, గహ్వరంలో నివసించేది—ఉగ్ర వచనాన్ని తొలగించింది; తేజోమయ వచనాన్ని తొలగించింది—స్వాహా.
Mantra 9
त॒प्ताय॑नी मेऽसि वि॒त्ताय॑नी मेऽस्यव॑तान्मा नाथि॒तादव॑तान्मा व्यथि॒तात् । वि॒देद॒ग्निर्नभो॒ नामा ऽग्ने॑ अङ्गिर॒ आयु॑ना॒ नाम्नेहि॒ योऽस्यां पृ॑थि॒व्यामसि॒ यत्तेऽना॑धृष्टं॒ नाम॑ य॒ज्ञियं॒ तेन॒ त्वा द॑धे वि॒देद॒ग्निर्न॒भो॒ नामा ऽग्ने॑ अङ्गिर॒ आयु॑ना॒ नाम्नेहि॒ यो द्वि॒तीय॑स्यां पृथि॒व्यामसि॒ यत्तेऽना॑धृष्टं॒ नाम॑ य॒ज्ञियं॒ तेन॒ त्वा द॑धे वि॒देद॒ग्निर्न॒भो नामा ऽग्ने॑ अङ्गिर॒ आयु॑ना॒ नाम्नेहि॑ यस्तृ॒तीय॑स्यां पृथि॒व्यामसि॒ यत्तेऽना॑धृष्टं॒ नाम॑ य॒ज्ञियं॒ तेन॒ त्वा द॑धे । अनु॑ त्वा दे॒ववी॑तये
తప్తాయనీ (తాపనార్థం) నీవు నావి; విత్తాయనీ (లాభం/విజయార్థం) నీవు నావి. నన్ను అనాథత్వం నుండి రక్షించుము; నన్ను వ్యథ/క్లేశం నుండి రక్షించుము. ‘అగ్ని తెలుసును—నభః అనేది పేరు’: హే అగ్ని ఆంగిరసా! ‘ఆయు’ అనే నామంతో ఇక్కడికి రమ్ము—ఈ పృథివిలో ఉన్నవాడా; నీకు ఉన్న అనాధృష్ట (అజేయ/అభేద్య), యజ్ఞియ (యజ్ఞోపయోగ్య) నామం ఏదో, దానితోనే నేను నిన్ను స్థాపిస్తున్నాను. ‘అగ్ని తెలుసును—నభః అనేది పేరు’: హే అగ్ని ఆంగిరసా! ‘ఆయు’ అనే నామంతో ఇక్కడికి రమ్ము—రెండవ పృథివిలో ఉన్నవాడా; నీ అనాధృష్ట, యజ్ఞియ నామంతోనే నేను నిన్ను స్థాపిస్తున్నాను. ‘అగ్ని తెలుసును—నభః అనేది పేరు’: హే అగ్ని ఆంగిరసా! ‘ఆయు’ అనే నామంతో ఇక్కడికి రమ్ము—మూడవ పృథివిలో ఉన్నవాడా; నీ అనాధృష్ట, యజ్ఞియ నామంతోనే నేను నిన్ను స్థాపిస్తున్నాను. దేవవీతి (దేవాహ్వానం/దేవసేవ) కొరకు నేను నిన్ను అనుసరిస్తున్నాను.
Mantra 10
सि॒jह्य॒सि सपत्नसा॒ही दे॒वेभ्य॑: कल्पस्व सि॒jह्य॒सि सपत्नसा॒ही दे॒वेभ्य॑:शुन्धस्व सि॒jह्य॒सि सपत्नसा॒ही दे॒वेभ्य॑: शुम्भस्व
నీవు సింహిణి; ప్రత్యర్థులను జయించువాడవు. దేవుల కొరకు నిన్ను సిద్ధం చేసుకో. నీవు సింహిణి; ప్రత్యర్థులను జయించువాడవు. దేవుల కొరకు నిన్ను శుద్ధి చేసుకో. నీవు సింహిణి; ప్రత్యర్థులను జయించువాడవు. దేవుల కొరకు నిన్ను అలంకరించుకో.
Mantra 11
इ॒न्द्र॒घो॒षस् त्वा॒ वसु॑भिः पु॒रस्ता॑त् पातु । प्रचे॑तास् त्वा रुद्रैः प॒श्चात् पा॑तु । मनो॑जवास् त्वा पि॒तृभि॑र् दक्षिण॒तः पा॑तु । वि॒श्वक॑र्मा त्वाऽऽदि॒त्यैर् उ॑त्तर॒तः पा॑तु । इ॒दम॒हं त॒प्तं वार् ब॑हि॒र्धा य॒ज्ञान् निḥ सृ॑जामि ॥
ఇంద్రఘోషుడు తూర్పు దిశలో వసువులతో కలిసి నిన్ను రక్షించుగాక; ప్రచేతస్ (పూర్వజ్ఞుడు) పడమర దిశలో రుద్రులతో కలిసి నిన్ను రక్షించుగాక; మనోజవుడు (మనోవేగుడు) దక్షిణ దిశలో పితృలతో కలిసి నిన్ను రక్షించుగాక; విశ్వకర్మ ఉత్తర దిశలో ఆదిత్యులతో కలిసి నిన్ను రక్షించుగాక. ఈ తప్తమైన నీటిని నేను యజ్ఞం నుండి బయటకు, బహిర్ధా, ఇప్పుడు విడుదల చేస్తున్నాను.
Mantra 12
सि॒jह्य॒सि॒ स्वाहा॑ । सि॒jह्य॒स्यादित्य॒वनि॒: स्वाहा॑ । सि॒jह्य॒सि ब्रह्म॒वनि॑: क्षत्र॒वनि॒: स्वाहा॑ । सि॒jह्य॒सि सुप्रजा॒वनी॑ रायस्पोष॒वनि॒: स्वाहा॑ । सि॒jह्यस्याव॑ह दे॒वान् यज॑मानाय॒ स्वाहा॑ । भू॒तेभ्य॑स् त्वा ॥
చల్లుము (ప్రోక్షించు)—స్వాహా! ఆదిత్యుల ప్రాప్తిగా (ఆదిత్యవని) చల్లుము—స్వాహా! బ్రహ్మతేజ ప్రాప్తిగా (బ్రహ్మవని) మరియు క్షత్రతేజ ప్రాప్తిగా (క్షత్రవని) చల్లుము—స్వాహా! సుప్రజ ప్రాప్తిగా (సుప్రజావనీ) మరియు ధన-పుష్టి ప్రాప్తిగా (రాయస్పోషవని) చల్లుము—స్వాహా! చల్లుము; యజమానునికై దేవులను ఇక్కడికి తీసుకురా—స్వాహా! భూతుల కొరకు (భూతేభ్యః) నిన్ను.
Mantra 13
ध्रु॒वो॒ऽसि पृथि॒वीं दृ॑ᳪह । ध्रुव॒क्षिद॑स्य॒न्तरि॑क्षं दृᳪह । अच्युत॒क्षिद॑सि॒ दिवं॑ दृᳪह । अ॒ग्नेः पुरी॑षम् असि ॥
నీవు ధ్రువుడవు; భూమిని దృఢం చేయుము. నీ ఆసనం ధ్రువం; అంతరిక్షాన్ని దృఢం చేయుము. నీ ఆసనం అచ్యుతం; ద్యులోకాన్ని దృఢం చేయుము. నీవు అగ్నியின் ‘పురీష’ (పూరక/నింపే పదార్థం).
Mantra 14
यु॒ञ्जते॒ मन॑ उ॒त यु॑ञ्जते॒ धियो॒ विप्रा॒ विप्र॑स्य बृह॒तो वि॑प॒श्चित॑: । वि होत्रा॑ दधे वयुना॒विद् एक॒ इन् म॒ही दे॒वस्य॑ सवि॒तुः परि॑ष्टुति॒: स्वाहा॑ ॥
వారు మనస్సును యుక్తం చేస్తారు; అలాగే ధియః (బుద్ధి/చింతన-శక్తులు)నూ యుక్తం చేస్తారు—మహానైన, విపశ్చిత్ (విశేషజ్ఞుడు) విప్రుని విప్రులు. విధి-విత్ అయిన ఏకుడు హోత్రా (యజ్ఞీయ పురోహిత-కర్తవ్యాలు)ను సక్రమంగా స్థాపించాడు; దేవుడు సవితృ యొక్క ఈ మహతీ, సర్వతోవ్యాపి పరిష్టుతి (పరిపూర్ణ స్తుతి) — స్వాహా.
Mantra 15
इ॒दं विष्णु॒र् वि च॑क्रमे त्रे॒धा नि द॑धे प॒दम् । समू॑ढम् अस्य पाᳪसु॒रे स्वाहा॑ ॥
ఈ విష్ణువు విస్తరించి అడుగువేశాడు; త్రిధా తన పదం (చరణ-స్థానం)ను స్థాపించాడు. ధూళిలో అతని స్థానం గూఢంగా (దాగి) ఉంది—స్వాహా.
Mantra 16
इरा॑वती धेनु॒मती॒ हि भू॒तᳪ सू॑यव॒सिनी॒ मन॑वे दश॒स्या । व्य॑स्कभ्ना॒ रोद॑सी विष्णवे॒ते दा॒धर्थ॑ पृथि॒वीम॒भितो॑ म॒यूखै॒ः स्वाहा॑
ఓ (దేవి), నీవు ఇరా-సంపన్నగా, ధేను-సంపన్నగా అయ్యావు; సువ్యవసినిగా, మనువుకు దశస్య (సేవనీయ)గా అయ్యావు. నీవు రెండు లోకాలను వేరుచేసి నిలిపావు; ఓ విష్ణో, నీకోసం నీవు పృథివిని అన్ని వైపులా కిరణాలు (మయూఖాలు) తో దృఢంగా స్థాపించావు. స్వాహా.
Mantra 17
दे॒व॒श्रुतौ॑ दे॒वेष्वा घो॑षतं॒ प्राची॒ प्रेत॑मध्व॒रं क॒ल्पय॑न्ती ऊ॒र्ध्वं य॒ज्ञं न॑यतं॒ मा जि॑ह्वरतम् । स्वं गो॒ष्ठमा व॑दतं देवी दुर्ये॒ आयु॒र्मा निर्वा॑दिष्टं प्र॒जां मा निर्वा॑दिष्ट॒मत्र॑ रमेथां॒ वर्ष्म॑न् पृथि॒व्याः
ఓ దేవశ్రుతౌ (దేవుల్లో ప్రసిద్ధులైన) ఇద్దరా, దేవుల మధ్య ప్రకటించండి; తూర్పు దిశగా వెళ్లి, అధ్వరం (యజ్ఞం)ను క్రమబద్ధం చేయండి. యజ్ఞాన్ని ఊర్ధ్వంగా నడిపించండి—జిహ్వ (వాక్కు)తో పక్కకు తొలగకండి. ఓ దేవీగణమా, దుర్గమార్గంలో మీ స్వగోష్ఠం (నివాసం)ను సంభోదించండి. నా ఆయువు నశించకూడదు, నా ప్రజ (సంతానం) నశించకూడదు; ఇక్కడ పృథివి పృష్టంపై మీరు రమించండి.
Mantra 18
विष्णो॒र्नुकं॑ वी॒र्या॒णि॒ प्र वो॑चं॒ यः पार्थि॑वानि विम॒मे रजा॑ᳪसि । यो अस्क॑भाय॒दुत्त॑रᳪ स॒धस्थं॑ विचक्रमा॒णस्त्रे॒धोरु॑गा॒यो विष्ण॑वे त्वा
ఇప్పుడు విష్ణువు యొక్క వీర్యమయ పరాక్రమాలను నేను ప్రకటిస్తున్నాను—పార్థివ ప్రాంతాలను కొలిచినవాడు, అత్యున్నత అధిష్ఠానాన్ని స్థిరపరిచినవాడు; త్రివిధ పాదచలనాలతో విశాలగామిగా ముందుకు సాగువాడు—విష్ణువుకై ఇది నీకు (అర్పణ).
Mantra 19
दि॒वो वा॑ विष्ण उ॒त वा॑ पृथि॒व्या म॒हो वा॑ विष्ण उ॒रोर॒न्तरि॑क्षात् । उ॒भा हि हस्ता॒ वसु॑ना पृ॒णस्वा प्र य॑च्छ॒ दक्षि॑णा॒दोत स॒व्याद्विष्ण॑वे त्वा
ఓ విష్ణూ! దివ్యలోకమునుండో, భూమినుండో, లేదా మహత్తర విశాల అంతరిక్షమునుండో—నీరు రెండు చేతులను ‘వసు’ (ధనం)తో నింపుము; కుడి నుండీ ఎడమ నుండీ దానాన్ని ప్రసాదించుము—విష్ణువుకై ఇది నీకు (అర్పణ).
Mantra 20
प्र तद्विष्णु॑ स्तवते वी॒र्ये॒ण मृ॒गो न भी॒मः कु॑च॒रो गि॑रि॒ष्ठाः । यस्यो॒रुषु॑ त्रि॒षु वि॒क्रम॑णेष्वधिक्षि॒यन्ति॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑
అందుచేత విష్ణువు తన వీర్యం (పరాక్రమం) వలన స్తుతింపబడతాడు—భయంకర మృగంలా సంచరించువాడు, పర్వతాలలో స్థితుడైయుండువాడు; ఎందుకంటే అతని మూడు విశాల విక్రమాలలో సమస్త భువనాలు నివసిస్తాయి.
Mantra 21
विष्णो॑ र॒राट॑मसि॒ । विष्णो॒ः श्नप्त्रे॑ स्थो । विष्णो॒ः स्यूर॑सि॒ । विष्णो॑र्ध्रु॒वो॒ऽसि । वै॒ष्ण॒वम॑सि॒ । विष्ण॑वे त्वा ।
నీవు విష్ణువు యొక్క అగ్రభాగము; మీరు విష్ణువు యొక్క బంధనము (కసావ్) కొరకు; నీవు విష్ణువు యొక్క రజ్జువు/వారు (స్యూర్); నీవు విష్ణువుకోసం ధ్రువముగా స్థిరమైనవాడవు. నీవు వైష్ణవము; విష్ణువుకోసమే నిన్ను నేను గ్రహిస్తున్నాను.
Mantra 22
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आ द॑दे॒ नार्य॑सी॒दम॒हᳪ रक्ष॑सां ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि । बृ॒हन्न॑सि बृ॒हद्र॑वा बृह॒तीमिन्द्रा॑य॒ वाचं॑ वद ।
దేవ సవితృ యొక్క ప్రసవం (ప్రేరణ) వలన, అశ్వినుల భుజములచే, పూషణుని హస్తములచే నేను నిన్ను గ్రహిస్తున్నాను. నీవు తప్పించుకోలేవు; దీనితోనే నేను రాక్షసుల గ్రీవలను ఛేదిస్తున్నాను. నీవు మహత్తరుడు, మహత్తర ధ్వనిగలవాడు; ఇంద్రునికోసం ఉన్నతమైన బృహతీ వాక్యాన్ని పలుకు.
Mantra 23
र॒क्षो॒हणं॑ वलग॒हनं॑ वैष्ण॒वी मि॒दम॒हं तं व॑ल॒गमुत्कि॑रामि॒ यं मे॒ निष्ट्यो॒ यम॒मात्यो॑ निच॒खाने॒दम॒हं तं व॑ल॒गमुत्कि॑रामि॒ यं मे॑ समा॒नो यमस॑मानो निच॒खाने॒दम॒हं तं व॑ल॒गमुत्कि॑रामि॒ यं मे॒ सब॑न्धु॒र्यमस॑बन्धुर्निच॒खाने॒दम॒हं तं व॑ल॒गमुत्कि॑रामि॒ यं मे॑ सजा॒तो यमस॑जातो निच॒खानोत्कृ॒त्यां कि॑रामि ।
హే వైష్ణవీ—రాక్షసహనకారిణీ, వలగ (వలగ-తంత్రం) వినాశినీ—ఈ వలగాన్ని నేను త్రవ్వి పైకి తీసి బయటకు విసర్జిస్తున్నాను. అది నాకు ప్రియుడైనవాడు గానీ, అప్రియుడైనవాడు గానీ పాతిపెట్టినా—ఈ వలగాన్ని నేను త్రవ్వి పైకి తీసి బయటకు విసర్జిస్తున్నాను. అది నా వాడైనవాడు గానీ, పరుడైనవాడు గానీ పాతిపెట్టినా—ఈ వలగాన్ని నేను త్రవ్వి పైకి తీసి బయటకు విసర్జిస్తున్నాను. అది నాకు సమానుడైనవాడు గానీ, అసమానుడైనవాడు గానీ పాతిపెట్టినా—ఈ వలగాన్ని నేను త్రవ్వి పైకి తీసి బయటకు విసర్జిస్తున్నాను. అది నా బంధువైనవాడు గానీ, అబంధువైనవాడు గానీ పాతిపెట్టినా—ఈ వలగాన్ని నేను త్రవ్వి పైకి తీసి బయటకు విసర్జిస్తున్నాను. అది నా సహజాతుడైనవాడు గానీ, అసహజాతుడైనవాడు గానీ పాతిపెట్టినా—దాన్ని త్రవ్వి పైకి తీసి నేను దూరంగా విసర్జిస్తున్నాను.
Mantra 24
स्व॒राड॑सि सपत्न॒हा स॑त्र॒राड॑स्यभिमाति॒हा ज॑न॒राड॑सि रक्षो॒हा स॑र्व॒राड॑स्यमित्र॒हा ।
నీవు స్వరాజ్—సపత్నులను హతమార్చువాడవు. నీవు సత్రంలో రాజ్యము చేయువాడవు—అభిమాతి (దాడి/ద్వేషం) హనకారివు. నీవు జనుల మధ్య రాజ్యము చేయువాడవు—రాక్షసహనకారివు. నీవు సమస్తంపై రాజ్యము చేయువాడవు—అమిత్రహనకారివు.
Mantra 25
र॒क्षो॒हणो॑ वो वलग॒हन॒: प्रोक्षा॑मि वैष्ण॒वान् । र॑क्षो॒हणो॑ वो वलग॒हनोऽव॑नयामि वैष्ण॒वान् । र॑क्षो॒हणो॑ वो वलग॒हनोऽव॑स्तृणामि वैष्ण॒वान् । र॑क्षो॒हणौ॑ वां वलग॒हना॒ उप॑ दधामि वैष्ण॒वी । र॑क्षो॒हणौ॑ वां वलग॒हनौ॒ पर्यू॑हामि वैष्ण॒वी । वै॑ष्ण॒वम॑सि वै॑ष्ण॒वा स्थ॑ ।
హే వైష్ణవులారా—రాక్షసహనకారులారా, వలగహనకారులారా—నేను మిమ్మును ప్రోక్షణం (జలఛటనం) చేస్తాను. హే వైష్ణవులారా—రాక్షసహనకారులారా, వలగహనకారులారా—నేను మిమ్మును (మీ స్థానానికి) అవనయము చేస్తాను. హే వైష్ణవులారా—రాక్షసహనకారులారా, వలగహనకారులారా—నేను మిమ్మును అవస్తృణం (పరచి స్థాపించడం) చేస్తాను. హే వైష్ణవీ—మీరు ఇద్దరూ రాక్షసహనులు, వలగహనులు—నేను మిమ్మును ఉపదధామి (స్థాపిస్తాను). హే వైష్ణవీ—మీరు ఇద్దరూ రాక్షసహనులు, వలగహనులు—నేను మిమ్మును పర్యూహామి (చుట్టూ సక్రమంగా అమర్చుతాను). మీరు వైష్ణవము; వైష్ణవులుగానే నిలిచియుండండి.
Mantra 26
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आ द॑दे॒ नार्य॑सी॒दम॒हᳪ रक्ष॑सां ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि । यवो॑ऽसि य॒वया॒स्मद्द्वेषो॑ य॒वयारा॑तीर्दि॒वे त्वा॒ऽन्तरि॑क्षाय त्वा पृथि॒व्यै त्वा शुन्ध॑न्तांल्लो॒काः पि॑तृ॒षद॑नाः पितृ॒षद॑नमसि
దేవ సవితృ ప్రేరణతో, అశ్వినుల భుజబలంతో, పూషణుని హస్తాలతో నేను నిన్ను గ్రహిస్తున్నాను. నీవు హాని చేయకూడదు—ఇదితోనే నేను రాక్షసుల గ్రీవలను కోసివేస్తాను. నీవు యవము (జవ); మా నుండి ద్వేషాన్ని తొలగించు, అరాతి (దుష్ట వైరం)ని తొలగించు. ద్యులోకానికి నిన్ను, అంతరిక్షానికి నిన్ను, పృథివికి నిన్ను—పితృసదనములైన లోకాలు నిన్ను శుద్ధి చేయుగాక. నీవు పితృసదనము.
Mantra 27
उद्दिव॑ᳪ स्तभाना॒न्तरि॑क्षं पृण॒ दृᳪह॑स्व पृथि॒व्याम् द्यु॑ता॒नास्त्वा॑ मारु॒तो मिनो॑तु मि॒त्रावरु॑णौ ध्रु॒वेण॒ धर्म॑णा । ब्र॒ह्म॒वनि॑ त्वा क्षत्र॒वनि॑ रायस्पोष॒वनि॒ पर्यू॑हामि । ब्रह्म॑ दृᳪह क्ष॒त्रं दृ॒ᳪहायु॑र्दृᳪह प्र॒जां दृ॑ᳪह
ఆకాశాన్ని నిలబెట్టుతూ, అంతరిక్షాన్ని నింపు; పృథివిపై దృఢంగా నిలువు. ప్రకాశవంతుడైన మరుత్ (మరుత్గణం) నిన్ను నిర్మించుగాక; మిత్ర-వరుణులు ధ్రువమైన ధర్మంతో నిన్ను స్థాపించుగాక. బ్రహ్మ-విజయార్థం, క్షత్ర-విజయార్థం, ధన-పోషణ-విజయార్థం నేను నిన్ను చుట్టూరా కుప్పగా/ఆవరించి వేస్తున్నాను. బ్రహ్మాన్ని దృఢం చేయి, క్షత్రాన్ని దృఢం చేయి; ఆయుష్షును దృఢం చేయి, ప్రజను దృఢం చేయి.
Mantra 28
ध्रु॒वासि॑ ध्रु॒वोऽयं यज॑मानो॒ऽस्मिन्ना॒यत॑ने प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्भूयात् । घृ॒तेन॑ द्यावापृथिवी पूर्येथा॒मिन्द्र॑स्य छ॒दिर॑सि विश्वज॒नस्य॑ छा॒या
నీవు ధ్రువము; ఈ యజమానుడూ ధ్రువుడు. ఈ ఆయతనంలో అతడు ప్రజ (సంతానం) మరియు పశువులతో సమృద్ధి పొందుగాక. ఘృతంతో ద్యావా‑పృథివీ పరిపూర్ణమగుగాక. నీవు ఇంద్రుని ఆవరణము; సమస్త జనుల నీడవు.
Mantra 29
परि॑ त्वा गिर्वणो॒ गिर॑ इ॒मा भ॑वन्तु वि॒श्वत॑:। वृ॒द्धायु॒मनु॒ वृद्ध॑यो॒ जुष्टा॑ भवन्तु॒ जुष्ट॑यः
హే గిర్వణా (స్తుతులతో ప్రశంసింపబడువాడా)! ఈ స్తుతులు అన్ని దిశలలో నిన్ను చుట్టుముట్టుగాక. దీర్ఘాయుష్మంతుని అనుసరించి వృద్ధులు/సమృద్ధులు ప్రీతికరమగుగాక—ప్రీతికర సమృద్ధులు.
Mantra 30
इन्द्र॑स्य॒ स्यूर॒सीन्द्र॑स्य ध्रु॒वो॑ऽसि । ऐ॒न्द्रम॑सि वैश्वदे॒वम॑सि
నీవు ఇంద్రుని స్తంభము (స్యూర్); నీవు ఇంద్రుని ధ్రువము. నీవు ఐంద్రము; నీవు వైశ్వదేవము (సర్వ దేవతలది).
Mantra 31
वि॒भूर॑सि प्र॒वाह॑णो॒ वह्नि॑रसि हव्य॒वाह॑नः । श्वा॒त्रो॒ऽसि॒ प्रचे॑तास्तु॒थो॑ऽसि वि॒श्ववे॑दाः
నీవు విభూః (సర్వవ్యాపి); నీవు ప్రవాహణః (ముందుకు మోసేవాడు). నీవు వహ్నిః; నీవు హవ్యవాహనః (హవిని మోసేవాడు). నీవు శ్వాత్రః (వేగవంతుడు); నీవు ప్రచేతాః (ముందే తెలిసినవాడు). నీవు తుథః (ప్రజ్వాలకుడు/ప్రేరకుడు); నీవు విశ్వవేదాః (సర్వజ్ఞుడు).
Mantra 32
उ॒शिग॑सि क॒विरङ्घा॑रिरसि॒ बम्भा॑रिरव॒स्यूर॑सि॒ दुव॑स्वाञ्छु॒न्ध्यूर॑सि मार्जा॒लीय॑: स॒म्राड॑सि कृ॒शानु॑: परि॒षद्यो॑ऽसि॒ पव॑मानो॒ नभो॑ऽसि प्र॒तक्वा॑ मृ॒ष्टो॒ऽसि हव्य॒सूद॑न ऋ॒त॒धा॑माऽसि॒ स्व॒र्ज्योतिः
నీవు ఉశిగ్ (దీప్తిమంతుడు); నీవు కవి (ఋషి). నీవు అఙ్ఘారి (దహించే అంగారం); నీవు బంభారి (గర్జనశీలుడు). నీవు అవస్యూ (సహాయాన్ని అన్వేషించి దానమిచ్చేవాడు); నీవు దువస్వాన్ (ఉదారుడు, దానశీలుడు). నీవు శున్ధ్యూ (శోధకుడు, పవిత్రీకర్త); నీవు మార్జాలీయ (మలాన్ని తుడిచే శుద్ధికర్త). నీవు సమ్రాట్ (సర్వాధిపతి); నీవు కృశాను. నీవు పరిషద్య (సభలో కూర్చుని నిర్ణయించే/మూల్యాంకన చేసే వాడు); నీవు పవమాన (పవిత్రమై ప్రవహించేవాడు). నీవు నభః (ఆకాశం); నీవు ప్రతక్వా (ప్రగల్భుడు/వేగంగా చలించేవాడు); నీవు మృష్ట (పరిశుద్ధుడు). నీవు హవ్యసూదన (హవ్యాన్ని మోసి ప్రేరేపించేవాడు); నీవు ఋతధామా (ఋతంలో స్థితమైన ధామం కలవాడు); నీవు స్వర్జ్యోతిః (స్వర్గీయ జ్యోతి).
Mantra 33
स॒मु॒द्रो॒ऽसि वि॒श्वव्य॑चा अ॒जोऽस्येक॑पा॒दहि॑रसि बु॒ध्न्यो वाग॑स्यै॒न्द्रम॑सि॒ सदो॒ऽस्यृत॑स्य द्वारौ॒ मा मा॒ सनता॑प्त॒मध्व॑नामध्वपते॒ प्र मा॑ तिर स्व॒स्ति मे॒ऽस्मिन्प॒थि दे॑व॒याने॑ भूयात्
నీవు సముద్రం; నీవు విశ్వవ్యచా (సర్వవ్యాపి). నీవు అజ (అజన్ముడు); నీవు ఏకపాద (ఒక పాదమున్నవాడు). నీవు బుధ్న్య అహి (లోతుల సర్పం). నీవు వాక్కు ఐంద్ర (ఇంద్రసంబంధ) తేజస్సు/బలం; నీవు సదస్. నీవు ఋతస్య రెండు ద్వారాలు. హే అధ్వపతే (మార్గాధిపతి), ప్రాచీన మార్గాలలో నన్ను తాపింపకుము/కష్టింపకుము; నన్ను దాటించుము. ఈ దేవయాన (దేవుల వైపు నడిపే) పథంలో నాకు స్వస్తి కలుగుగాక.
Mantra 34
मि॒त्रस्य॑ मा॒ चक्षु॑षेक्षध्व॒मग्न॑यः सगराः॒ सग॑रा स्थ॒ सग॑रेण॒ नाम्ना॒ रौद्रे॒णानी॑केन पा॒त मा॑ऽग्नयः पिपृ॒त मा॑ऽग्नयो गोपा॒यत॑ मा॒ नमो॑ वोऽस्तु॒ मा मा॑ हिᳪसिष्ट
హే అగ్నులారా, మిత్రుని చక్షువుతో నన్ను చూచుడి. మీరు సగరా (ఆవరణ/వలయం); ‘సగరా’ అనే నామంతో మీరు ఆవరించబడ్డారు. హే అగ్నులారా, రౌద్ర (రుద్రసంబంధ) భయంకర అగ్రభాగంతో నన్ను రక్షించుడి. హే అగ్నులారా, నన్ను పరిపూర్ణం చేయుడి; నన్ను కాపాడుడి. మీకు నమస్కారం; నన్ను హింసించకుడి.
Mantra 35
ज्योति॑रसि वि॒श्वरू॑पं॒ विश्वे॑षां दे॒वाना॑ᳪ स॒मित् । त्वᳪ सो॑म तनू॒कृद्भ्यो॒ द्वेषो॑भ्यो॒ऽन्यकृ॑तेभ्य उ॒रु य॒न्तासि॒ वरू॑थ॒ᳪ स्वाहा॑ जुषा॒णो अ॒प्तुराज्य॑स्य वेतु॒ स्वाहा॑
నీవు జ్యోతి; విశ్వరూపము; సమస్త దేవులకు సమిధ్ (అగ్ని కట్టె) వంటివాడవు. హే సోమా, దేహనాశకుల నుండి, ద్వేషాల నుండి, పరుల కర్తృత్వాల (వల్ల కలిగే ఆటంకాల) నుండి నీవు విశాల రక్షకుడవు, ఆశ్రయమువూ. స్వాహా! ప్రసన్నంగా స్వీకరించి, అప్తు యొక్క రాజ్యాధికారాన్ని పొందుగాక. స్వాహా!
Mantra 36
अग्ने॒ नय॑ सु॒पथा॑ रा॒ये॒ऽस्मान्विश्वा॑नि देव व॒युना॑नि वि॒द्वान् । यु॒यो॒ध्यस्मज्जु॑हुरा॒णमेनो॒ भूयि॑ष्ठां ते॒ नम॑ उक्तिं विधेम ।
హే అగ్నీ, సుపథమున మమ్మల్ని ధనమునకు నడిపించు; హే దేవా, నీవు సమస్త విధానములను/మార్గములను తెలిసినవాడవు. మమ్మల్ని తప్పుదారికి నడిపించే పాపాన్ని మా నుండి తొలగించు; వాక్కుతో నీకు అత్యధిక నమస్కార-ఉక్తిని సమర్పిస్తాము।
Mantra 37
अ॒यं नो॑ अ॒ग्निर्वरि॑वस्कृणोत्व॒यं मृध॑ः पु॒र ए॑तु प्रभि॒न्दन् । अ॒यं वाजा॑ञ्जयतु॒ वाज॑साताव॒यᳪ शत्रू॑ञ्जयतु॒ जर्हृ॑षाण॒ः स्वाहा॑ ।
ఈ మా అగ్ని మాకు విశాలమైన అవకాశం (వరివస్) కలుగజేయుగాక; దాడులను చీల్చుతూ మా ముందుగా ముందుగా సాగుగాక. వాజ-సాతిలో వాజాలను (బహుమతులను) గెలిపించుగాక; హర్షంతో శత్రువులను జయించుగాక—స్వాహా।
Mantra 38
उ॒रु वि॑ष्णो॒ वि क्र॑मस्वो॒रु क्षया॑य नस्कृधि । घृ॒तं घृ॑तयोने पिब॒ प्रप्र॑ य॒ज्ञप॑तिं तिर॒ स्वाहा॑ ।
ఓ విష్ణో, విశాలంగా అడుగువేయుము; మా నివాసార్థం విస్తృత స్థలాన్ని కలుగజేయుము. ఘృత-యోనివా, ఘృతాన్ని పానము చేయుము; యజ్ఞపతిని ముందుకు నడిపి, అవతలికి చేర్చుము—స్వాహా।
Mantra 39
देव॑ सवितरे॒ष ते॒ सोम॒स्तᳪ र॑क्षस्व॒ मा त्वा॑ दभन् । ए॒तत्त्वं दे॑व सोम दे॒वो दे॒वाँ२ उपा॑गा इ॒दम॒हं म॑नु॒ष्या॒न्त्स॒ह रा॒यस्पोषे॑ण स्वाहा॒ । निर्वरु॑णस्य॒ पाशा॑न्मुच्ये ।
ఓ దేవ సవితృ, ఈ సోమము నీదే; నీవు దీనిని రక్షించుము; నిన్నెవడూ హానిచేయకూడదు. ఓ దేవ సోమ, ఇదే నీవు; దేవుడై నీవు దేవులను సమీపించితివి. నేను మనుష్యులను సమీపిస్తున్నాను, ధనవృద్ధి మరియు పోషణతో కూడి—స్వాహా। వరుణుని పాశముల నుండి నేను విముక్తుడనగుదును.
Mantra 40
अग्ने॑ व्रतपा॒स्त्वे व्र॑त॒पा या तव॑ त॒नूर्मय्यभू॑दे॒षा सा त्वयि॒ यो मम॑ त॒नूस्त्वय्यभू॑दि॒यᳪ सा मयि॑ । य॒था॒य॒थं नौ॑ व्रतपते व्र॒तान्यनु॑ मे दी॒क्षां दी॒क्षाप॑ति॒रम॒ᳪस्तानु॒ तप॒स्तप॑स्पतिः ।
ఓ అగ్నీ, వ్రతపాలకుడా—నీవే వ్రతపాలకుడు. నీ తనువు నాలో ప్రవేశించినదేదో, అదే ఇక్కడ నీలో ఉంది; నా తనువు నీలో ప్రవేశించినదేదో, అదే ఇక్కడ నాలో ఉంది. యథాయథంగా, ఓ వ్రతపతే, మా వ్రతాలను అనుసరించు; ఓ దీక్షాపతే, నా దీక్షను అనుసరించు. ఓ తపస్పతే, ఆ వ్రతాలకు అనుగుణంగా తపస్సు చేయు.
Mantra 41
उ॒रु वि॑ष्णो॒ वि क्र॑मस्वो॒रु क्षया॑य नस्कृधि । घृ॒तं घृ॑तयोने पिब॒ प्रप्र॑ य॒ज्ञप॑तिं तिर॒ स्वाहा॑
ఓ విష్ణో, విశాలంగా అడుగు వేయుము; మాకు నివాసార్థం విస్తారమైన క్షయ (ఆవాసం) కల్పించుము. ఓ ఘృతయోని, ఘృతాన్ని పానము చేయుము. ముందుకు, ముందుకు, యజ్ఞపతిని అవతలికి దాటించుము—స్వాహా.
Mantra 42
अत्य॒न्याँ२ अगां॒ नान्याँ२ उपा॑गाम॒र्वाक् त्वा॒ परे॒भ्योऽवि॑दं प॒रोऽव॑रेभ्यः । तं त्वा॑ जुषामहे देव वनस्पते देवय॒ज्यायै॑ दे॒वास्त्वा॑ देवय॒ज्यायै॑ जुषन्तां॒ विष्ण॑वे त्वा । ओष॑धे॒ त्राय॑स्व स्वधि॑ते॒ मैन॑ᳪ हिᳪसीः
నేను ఒకదానిని దాటి వెళ్లాను; మరొకదానికి వెళ్లలేదు; దూరవారినుండి కూడా, సమీపవారినుండి కూడా, నిన్ను ఇక్కడ (మనముందు) కనుగొన్నాను. ఓ దేవ వనస్పతే, దేవయజ్యై (దేవారాధన/యజ్ఞ) కొరకు నిన్ను మేము అనుగ్రహంతో స్వీకరిస్తాము; దేవులు కూడా నిన్ను దేవయజ్యై కొరకు అనుగ్రహంతో స్వీకరించుగాక—విష్ణువుకు నిన్ను (గ్రహిస్తున్నాము). ఓ ఓషధీ, రక్షించు; ఓ స్వధితి (కొడవలి), నన్ను హింసించకు.
Mantra 43
द्यां मा ले॑खीर॒न्तरि॑क्षं॒ मा हि॑ᳪसीः पृथि॒व्या सम्भ॑व । अ॒यᳪ हि त्वा॒ स्वधि॑ति॒स्तेति॑जानः प्रणि॒नाय॑ मह॒ते सौ॑भगाय । अत॒स्त्वं दे॑व वनस्पते श॒तव॑ल्शो॒ वि रो॑ह स॒हस्र॑वल्शा॒ वि व॒यᳪ रु॑हेम
ఆకాశాన్ని గీటవద్దు; అంతరిక్షాన్ని హింసించవద్దు; భూమి నుండే ఉద్భవించు. ఎందుకంటే ఈ స్వధితి (కొడవలి) నిన్ను తెలిసికొని, మహత్తర సౌభాగ్యార్థం నిన్ను ముందుకు తీసుకొచ్చింది. కనుక, ఓ దేవ వనస్పతే, వంద మొగ్గలు/కొమ్మలతో మళ్లీ మొలకెత్తు; వెయ్యి మొగ్గలు/కొమ్మలతో మళ్లీ మొలకెత్తు; మేమూ (సమృద్ధిలో) వృద్ధి చెందుదుము.
The three strides function as a ritual technology of measure: they ‘span’ and stabilize heaven, mid-space, and earth so the sacrifice proceeds through its stages in right order (ṛta) without collapse or deviation.
It aligns the sacrificer and priests with vayunā (right ordinance), ensuring that intention, cognition, and procedure cohere—so offerings and chants land correctly in the ritual sequence.
They close vulnerable transitions in the rite by placing guardians in the directions and safely releasing ritual byproducts, preserving purity and continuity as the Prātaḥsavana moves forward.