Sukta 98
Sukta 9.98
Soma Pavamāna (Indu)
ఈ పవమాన సోమ స్తోత్రం, జలాల ద్వారా మరియు ఉన్ని వడపోతల ద్వారా శుద్ధి పొందుతున్న ఇంద్రుని (సోముని) స్తుతిస్తుంది. అపార ధనం, బలం, విజయంతో గాయకుల వైపు “ప్రవహించు”మని అతనిని ప్రార్థిస్తుంది. సోముని స్వచ్ఛమైన ధార పైకి ఎగసే కొద్దీ, అతడు సమస్త దేవతలతో ఆనందభరిత సమ్మతిలో కదులుతూ, యజ్ఞకర్తలకు శక్తినిచ్చి సమృద్ధి యొక్క “గృహం”ను తెరుస్తాడని వర్ణించబడుతుంది. చివరికి, ఋషులు మరియు సహచరులు సోముని కాంతిమయ నాయకత్వాన్ని పొందుతూ, చిరస్థాయి బలం మరియు శ్రేయస్సును స్థిరపరచుకోవాలని కలసి ఆకాంక్షిస్తారు.
Mantras
Mantra 1
अभि नो वाजसातमं रयिमर्ष पुरुस्पृहम् । इन्दो सहस्रभर्णसं तुविद्युम्नं विभ्वासहम् ॥
హే ఇందో! మా వైపు ప్రవహించు—వాజసాతమం, బలవిజయపు పరమ రయిని; బహు-ఆకాంక్షిత ధనాన్ని మా వద్దకు ప్రవహింపజేయు. సహస్రభరణసం—వెయ్యి మోసే పరిపూర్ణత, తువిద్యుమ్నం—విస్తారమైన తేజోబలం, మరియు విభ్వాసహం—అన్ని ప్రతిఘటనలను జయించగల—శక్తిని మాకు ప్రసాదించు.
Mantra 2
परि ष्य सुवानो अव्ययं रथे न वर्माव्यत । इन्दुरभि द्रुणा हितो हियानो धाराभिरक्षाः ॥
పిండబడినప్పుడు అతడు రథంపై కవచంలా ఉన్న ఉన్ని ఆవరణాన్ని తన చుట్టూ చుట్టుకుంటాడు. కలప ద్రోణాలలో స్థాపితుడైన ఇందు వేగంగా దూసుకెళ్లి, తన ధారలుగా ప్రవహిస్తూ బయటికి పొంగి వస్తాడు.
Mantra 3
परि ष्य सुवानो अक्षा इन्दुरव्ये मदच्युतः । धारा य ऊर्ध्वो अध्वरे भ्राजा नैति गव्ययुः ॥
పిండబడిన ఇందు ఉన్ని మధ్యగా ప్రవహిస్తాడు; అతని మదము (ఆనంద-రసం) చిందిపోదు. అధ్వరే (యజ్ఞంలో) పైకి లేచే ఆ ధారా ప్రకాశిస్తూ సాగుతుంది—గవ్యయు, కాంతి-గోములను అన్వేషిస్తూ.
Mantra 4
स हि त्वं देव शश्वते वसु मर्ताय दाशुषे । इन्दो सहस्रिणं रयिं शतात्मानं विवाससि ॥
ఎందుకంటే నీవే, హే దేవ ఇందు, నిత్యం అర్పించే మర్త్యునికి వసువును ప్రసాదిస్తావు. హే ఇందో, నీవు అతనికి సహస్రిణ రయి, శతాత్మానమైన సంపదను దయచేసి—విస్తారములోను క్షేమములోను అతడిని నివసింపజేస్తావు.
Mantra 5
वयं ते अस्य वृत्रहन्वसो वस्वः पुरुस्पृहः । नि नेदिष्ठतमा इषः स्याम सुम्नस्याध्रिगो ॥
హే వసూ, హే వృత్రహన్! నీ అనేక వసువులను కోరే మేము; ప్రేరణ ప్రవాహాలకు అత్యంత సమీపంగా మమ్మల్ని నిలిపివేయుము. అధ్రిగో—అచల ధారణగలవారు—మేము నీ సుమ్న (అనుగ్రహం) యొక్క ధారకులమై ఉండుదుము.
Mantra 6
द्विर्यं पञ्च स्वयशसं स्वसारो अद्रिसंहतम् । प्रियमिन्द्रस्य काम्यं प्रस्नापयन्त्यूर्मिणम् ॥
రెండుసార్లు ఐదు—పది—సోదరి-శక్తులు అతనిని స్నానింపజేస్తాయి: స్వయశస్సుగలవానిని, అద్రి (రాళ్లు)తో పిండబడినవానిని. ఇంద్రునికి ప్రియమైన, ఇంద్రుడు కోరిన అతని ఊర్మి (ఉప్పొంగే తరంగం)ను వారు శుద్ధి చేసి తరంగింపజేస్తారు.
Mantra 7
परि त्यं हर्यतं हरिं बभ्रुं पुनन्ति वारेण । यो देवान्विश्वाँ इत्परि मदेन सह गच्छति ॥
ఆ ప్రియమైన హర్యత హరి సోమాన్ని—సువర్ణ-గోధుమ వర్ణమైన బభ్రువును—వారు శుద్ధికర జలంతో చుట్టూరా పరిశుద్ధం చేస్తారు. తన మద (ఆనందోన్మాదం) ద్వారా సమస్త దేవులను పరివ్యాప్తం చేసి, వారితో ఏకత్వంగా గమించేవాడు అతడు.
Mantra 8
अस्य वो ह्यवसा पान्तो दक्षसाधनम् । यः सूरिषु श्रवो बृहद्दधे स्वर्ण हर्यतः ॥
ఆయన అవస్‌ (సహాయం/రక్షణ) వలననే అతడు నిశ్చయంగా మీ రక్షకుడు, దక్ష (నైపుణ్య) శక్తిని సాధించేవాడు. ఆ ప్రియమైన, దీప్తిమంతుడు (సువర్ణ-హరిత) ఋషుల మధ్య మహత్తర ‘శ్రవస్’ (కీర్తి) స్థాపిస్తాడు—సూర్యకాంతి నిండిన స్వర్గప్రభలా.
Mantra 9
स वां यज्ञेषु मानवी इन्दुर्जनिष्ट रोदसी । देवो देवी गिरिष्ठा अस्रेधन्तं तुविष्वणि ॥
హే ద్యావా-పృథివీ! మానవ యజ్ఞాలలో ఆ ఇందు మీకోసం జన్మిస్తాడు—దేవీశక్తులకు దేవుడు; గిరిష్ఠ (పర్వతాసీనుడు), అస్రేధంత (అక్లాంత/అచల)ుడు, మహాధ్వనితో గర్జించేవాడు.
Mantra 10
इन्द्राय सोम पातवे वृत्रघ्ने परि षिच्यसे । नरे च दक्षिणावते देवाय सदनासदे ॥
ఇంద్రునికై, హే సోమా, పానార్థం—వృత్రఘ్న ఇంద్రునికై—నీవు చుట్టూరా ‘పరి-షిచ్యసే’ (చల్లబడుతావు/అభిషిక్తుడవుతావు). అలాగే ఆ నర (వీర)ుడికీ, దక్షిణావత్ (దక్షిణాధారి) దేవునికీ—సదనాలలో ఆసీనుడైన ఆ దేవునికీ.
Mantra 11
ते प्रत्नासो व्युष्टिषु सोमाः पवित्रे अक्षरन् । अपप्रोथन्तः सनुतर्हुरश्चितः प्रातस्ताँ अप्रचेतसः ॥
ఆ ప్రాచీన సోమాలు, రాత్రుల ఉషోదయంలో, పవిత్రం (పవిత్ర) గుండా ప్రవహించాయి. శత్రుత్వాన్ని తోసివేసి, దానిని పై నుండి కిందికి పడద్రోసుతాయి—ప్రాతఃకాలంలో—సమ్యక్‌ చైతన్యంలేని ఆ చలనాలను.
Mantra 12
तं सखायः पुरोरुचं यूयं वयं च सूरयः । अश्याम वाजगन्ध्यं सनेम वाजपस्त्यम् ॥
హే సఖులారా, ఆ పురోరుచం—ముందుగా ప్రకాశించే అగ్రనాయకుడు—మీరు, మేము, ఈ సూరయః (ప్రకాశవంతులు), ఆయనను పొందుదుము. వాజ-గంధ్యం—బలసమృద్ధి యొక్క సువాసన—మేము పొందుదుము; వాజ-పస్త్యం—ఆ సమృద్ధి యొక్క గృహం, ఆధారం—మేము జయించుదుము.
Inside Sukta 98
How it unfolds
- Where it opens
A direct invocation for Indu to flow toward the singers with the most winning wealth—abundant, thousand-bearing, and resistance-conquering power.
- Development
The hymn dwells on Soma’s purification: the beloved tawny/golden Soma is cleansed with water, and his delighted ecstasy is portrayed as encompassing and accompanying all the gods.
- Climax
Soma’s purified might is affirmed as vast luminous force that brings victory and plenitude, aligning the sacrificers with divine companionship and power.
- Where it settles
The hymn closes with a shared prayer of ‘friends’ and ‘illumined ones’ to attain the radiant-forerunner Soma and win the fragrance, home, and foundation of vāja (plenitude of force).
The deity: Soma Pavamāna
- In the VedaIndu is the pressed Soma-juice “purifying” (pavamāna) as it runs through the filter, tawny/golden-brown, radiant, exhilarating, and bountiful—bringing rayi (wealth), vāja (victorious force), and wide luminous power.
- Cosmic functionMediates between human rite and divine realm: through purification and offering he invigorates the gods, sustains ṛta (right order), and releases prosperity, strength, and victorious momentum to the sacrificer.
- Inner significanceThe clarified Soma symbolizes purified consciousness and inspired vitality—ecstasy disciplined by purification—so that inner power becomes luminous, focused, and capable of overcoming resistances.
The seer
- Ascribed to a Soma-Pavamāna seer (Anukramaṇī tradition; specific name uncertain)Associated with the Ninth Maṇḍala’s Pavamāna corpus—hymns that poetically track Soma’s ritual purification and his role as inspirer, wealth-giver, and divine energizer.
Famous verses
अभि नो वाजसातमं रयिमर्ष पुरुस्पृहम् । इन्दो सहस्रभर्णसं तुविद्युम्नं विभ्वासहम् ॥परि त्यं हर्यतं हरिं बभ्रुं पुनन्ति वारेण । यो देवान्विश्वाँ इत्परि मदेन सह गच्छति ॥तं सखायः पुरोरुचं यूयं वयं च सूरयः । अश्याम वाजगन्ध्यं सनेम वाजपस्त्यम् ॥Attributes of the deity
- Purifying flow (pavamāna)
- Radiance/brightness (dyumna, puraḥruc)
- Bestower of wealth and victorious force (rayi, vāja)
- Exhilarating ecstasy (mada)
- All-conquering energy (vibhvāsah)
- Companion of the gods, moving in concord with them
Also by this seer
- Part of the broader RV 9 Pavamāna collection traditionally linked to multiple seer-families (e.g., Kaṇva, Atri, Vasiṣṭha, etc.), where individual hymn attributions can vary by recension and anukramaṇī notes.
- Contributes to the Soma-ritual theology: Soma as purified brilliance that strengthens Indra and the gods, and as the inner force of inspired speech (dhī).
The rite, step by step
- Press Soma (savana) and mix with water for purification.
- Filter through wool/strainers (pavitra), letting the stream ‘flow forth’ as Pavamāna.
- Collect the clarified Soma; accompany with chants praising his abundance, radiance, and victory-giving power.
- Offer portions in the fire and/or to the gods (notably Indra and the All-Gods), invoking strength and prosperity for the sacrificer.
- Conclude with communal aspiration: may the companions attain Soma’s radiant lead and secure the ‘home’ of plenitude.
Offerings
- Pressed Soma-juice (Indu)
- Purifying water used in cleansing the Soma
- Ghee and ancillary oblations as part of the Soma-yajña context
Frequently Asked Questions
The deity is Soma Pavamāna (Indu)—Soma as the purified, flowing juice during the ritual filtering process.
As Soma is purified, he is asked to flow toward the worshippers with abundant wealth, victorious strength, and radiant power that removes obstacles and supports the gods.
Because the hymn is meant for the Soma-pressing rite: the poetry mirrors Soma’s real movement through water and filters, and also symbolizes inner purification leading to clarity and power.
Ask anything about Sukta 98 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
