
Sukta 9.77
Soma Pavamāna (as Indra’s vajra-form)
ఈ చిన్న పవమాన స్తోత్రం, పాత్రలో శుద్ధి చేయబడి సిద్ధమవుతున్న సోముని స్తుతిస్తుంది—ఇంద్రుని వజ్రరూపంగా ప్రకాశిస్తూ, జయమూ సమృద్ధినీ తెచ్చే అప్రతిహత శక్తిగా. వడకట్టబడిన సోముడు మధురుడిగా, కాంతిమంతుడిగా, ఋతాన్ని (ధర్మనియమాన్ని) ధరించేవాడిగా చిత్రితమై, నెయ్యిలాంటి సారస్రవంతులను తనవైపు ఆకర్షించి, యజమానునికి బలం, “కిరణాలు/గో” (go), మరియు ప్రేరిత వాక్కును ప్రసాదిస్తాడు. ముగింపు భాగంలో సోమప్రవాహం వరుణ-మిత్రుల విశాలమైన, విశ్వసనీయ శక్తులతో ఏకమైందిగా చెప్పబడుతుంది; అందువల్ల ఈ శుద్ధి కేవలం కర్మకాండ మాత్రమే కాక, విశ్వఋత సమన్వయమూ అంతర్మన సత్యసంయోజనమూ అవుతుంది.
Mantra 1
एष प्र कोशे मधुमाँ अचिक्रददिन्द्रस्य वज्रो वपुषो वपुष्टरः । अभीमृतस्य सुदुघा घृतश्चुतो वाश्रा अर्षन्ति पयसेव धेनवः ॥
ఈ (సోముడు) పాత్రలో ప్రత్యక్షమై మధుమయుడై ఘోషిస్తాడు—ఇంద్రుని వజ్రం, తేజస్సుకన్నా అధిక తేజస్సుతో. ఋత (సత్య-నియమ) అమృతపు సుదోహా ధారలు, ఘృతరసం చిందిస్తూ, పాలతో రంభించే ఆవులు ఎలా ప్రవహిస్తాయో అలా అతని వైపు ప్రవహిస్తాయి.
Mantra 2
स पूर्व्यः पवते यं दिवस्परि श्येनो मथायदिषितस्तिरो रजः । स मध्व आ युवते वेविजान इत्कृशानोरस्तुर्मनसाह बिभ्युषा ॥
ఆ ప్రాచీన (సోముడు) పవిత్రమై ప్రవహిస్తాడు—దివ్యలోకానికి అవతల నుండి, మధ్య-రజస్సు (అంతరిక్షం) దాటి, శ్యేనుడు (గద్ద) తెచ్చినవాడు. అతడు మధురసంతో వేగంగా దూసుకుపోతాడు, శక్తితో కంపిస్తాడు; ధనుర్ధరుడు కృశానువు బాణం నుంచికూడా మనసులో భయాన్ని కలిగించినవాడు.
Mantra 3
ते नः पूर्वास उपरास इन्दवो महे वाजाय धन्वन्तु गोमते । ईक्षेण्यासो अह्यो न चारवो ब्रह्मब्रह्म ये जुजुषुर्हविर्हविः ॥
మాకు ఆ ప్రాచీనమూ తరువాతివీ అయిన సోమబిందువులు, గోసంపద/కిరణసంపదతో కూడిన మహావాజం (మహాబల-సమృద్ధి) వైపు వేగించుగాక. దర్శనీయమై, సర్పాలవలె చురుకుగా—ప్రతి మంత్రంతో ప్రతి హవిస్సును స్వీకరించేవారు—అవి మా అంతరంలో మంత్రంపై మంత్రంగా ప్రవహించుగాక.
Mantra 4
अयं नो विद्वान्वनवद्वनुष्यत इन्दुः सत्राचा मनसा पुरुष्टुतः । इनस्य यः सदने गर्भमादधे गवामुरुब्जमभ्यर्षति व्रजम् ॥
ఈ ఇందు (సోముడు) సర్వజ్ఞుడై, మన కోసం వనం-వనం వెదకువాడిలా (గుప్తాన్ని) గెలుచుకొంటాడు; మనస్సుతో నేరుగా, నిరంతరం సాగేవాడు; అనేకులచే స్తుతింపబడినవాడు. యాడు సదనంలో/ఆసనంలో గర్భం (అంతర్నిహిత నిర్మాణం) స్థాపించునో, వాడు గవామ్—గోవుల—విస్తారమైన ఆవరణమైన ఉరు-బ్జ వ్రజం, అంటే ప్రకాశ రశ్ముల గుంపు కూడే ఆ పశువాడి వైపు వేగంగా ప్రవహిస్తాడు.
Mantra 5
चक्रिर्दिवः पवते कृत्व्यो रसो महाँ अदब्धो वरुणो हुरुग्यते । असावि मित्रो वृजनेषु यज्ञियोऽत्यो न यूथे वृषयुः कनिक्रदत् ॥
దివః నుండి దిగివచ్చి పవమాన రసం ప్రవహిస్తుంది—కార్యసాధకుడు, విస్తృతంగా క్రియాశీల సారం. అతడు మహానుడు, అదబ్ధుడు—వరుణుడు; ఋత (ఋత) అనే విశాల నియమశక్తి, విస్తార ప్రదేశాలలో సంచరించువాడు. మిత్రుడూ మన వ్రజన/క్షేత్రాలలో పిండబడతాడు, యజ్ఞయోగ్యుడు; యూథంలో బలమైన అశ్వంలా, వృషయు అయి ఘోషిస్తాడు.
Soma is heard and seen in the vessel—sweet, radiant, and explicitly named as Indra’s vajra-like power.
The hymn expands the imagery: streams of ṛta and ghee-like richness flow toward him; the Soma-drops, ancient and later, speed toward great strength and ‘rays,’ accepting offering and mantra in a continuous inner movement.
Soma’s purified force is universalized: he flows from the luminous heaven as the ‘right-doer’ essence, vast and unbetrayable—identified with Varuṇa’s wide law and Mitra’s sacrificial harmony.
The flow culminates in a vigorous, victorious drive—like a strong stallion crying within the herd—leaving the hearer with energized aspiration and ordered power ready for ritual offering and inner conquest.
indrasya vajro vapuṣo vapuṣṭaraḥ
brahma-brahma ye jujuṣur havir-haviḥ
चक्रिर्दिवः पवते कृत्व्यो रसो महाँ अदब्धो वरुणो हुरुग्यते । असावि मित्रो वृजनेषु यज्ञियोऽत्यो न यूथे वृषयुः कनिक्रदत् ॥The hymn praises Soma Pavamāna—Soma as he is purified and made ready for offering—described as Indra’s thunderbolt-like power.
Because purified Soma is seen as the force that empowers Indra to overcome obstacles; spiritually, it represents a concentrated, decisive energy born from purification.
The final verse shows Soma’s flow as carrying the powers of Varuṇa (vast, unbreakable cosmic law) and Mitra (harmony and right relationship), so the ritual purification also signifies alignment with ṛta.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.