Sukta 38
Sukta 9.38
Soma Pavamāna
Undetermined here
ఈ సంక్షిప్త పావమాన స్తోత్రం, సోముడు పీడింపబడి శుద్ధి చేయబడుతూ, సమృద్ధి మరియు బలమునకు దారితీసే శక్తివంతమైన వృషభ-రథంలా ముందుకు ప్రవహించుచున్నాడని స్తుతిస్తుంది. శ్లోకాలు సోముని వేగవంతమైన గమనాన్ని మానవ లోకంలోకి ప్రవేశించుటగా, అలాగే అతడు “ప్రియ గర్భం” వైపు సన్నిహితంగా చేరి—అర్పణకూ పానకూ యోగ్యుడగు స్థిరస్థానంలో నిలిచిపోవుటగా వర్ణిస్తాయి. దీని ఉద్దేశ్యం శుద్ధీకరణ-ప్రవాహాన్ని పవిత్రీకరించి, కర్మలో సోముని ఉత్సాహదాయకమైన, జీవనాధార శక్తిని ఆహ్వానించుట.
Mantras
Mantra 1
एष उ स्य वृषा रथोऽव्यो वारेभिरर्षति । गच्छन्वाजं सहस्रिणम् ॥
ఇదే ఆ బలవంతుడైన వృషభుడు—రథం; అవ్య (అవినాశి) ఆవరణాలతో అతడు ప్రవహిస్తూ, సహస్రగుణ వాజం (బల-సమృద్ధి) వైపు సాగుతున్నాడు.
Mantra 2
एतं त्रितस्य योषणो हरिं हिन्वन्त्यद्रिभिः । इन्दुमिन्द्राय पीतये ॥
త్రితుని ఈ హరితవర్ణ (సోమ)ాన్ని యువతులు అద్ది-రాళ్లతో ముందుకు నడిపిస్తారు—ఇంద్రుడు పానంచేయుటకు ఈ ప్రకాశమయ ఇందు-బిందువు.
Mantra 3
एतं त्यं हरितो दश मर्मृज्यन्ते अपस्युवः । याभिर्मदाय शुम्भते ॥
ఇదే వానిని పది హరితవర్ణ అశ్వాలు—కార్యంలో ఉత్సాహులు—మార్జన చేస్తాయి; వాటివల్ల అతడు మద-ఉల్లాసార్థం శోభిల్లుతాడు.
Mantra 4
एष स्य मानुषीष्वा श्येनो न विक्षु सीदति । गच्छञ्जारो न योषितम् ॥
ఈ సోముడు మనుష్యుల మధ్య, వంశాల నడుమ, శ్యేన పక్షిలా వచ్చి కూర్చుంటాడు; ప్రియురాలివైపు సాగు జారుడిలా ముందుకు సాగుతాడు.
Mantra 5
एष स्य मद्यो रसोऽव चष्टे दिवः शिशुः । य इन्दुर्वारमाविशत् ॥
ఇదే అతని మధుర రసం—దివ్య శిశువు—ఇక్కడ క్రింద కనిపిస్తుంది; అదే ప్రకాశించే ఇందు-బిందువు, వాడ్ (ఆవరణ/పరిసరము) లో ప్రవేశించినది.
Mantra 6
एष स्य पीतये सुतो हरिरर्षति धर्णसिः । क्रन्दन्योनिमभि प्रियम् ॥
ఈ పిండిన సోమం, హరి-పీత వర్ణంతో, ధారలా ప్రవహిస్తూ, పానార్థం ముందుకు సాగుతుంది—ఆధారంలో దృఢంగా; గర్జిస్తూ, తన ప్రియ యోని-స్థానం, తనకే ప్రియమైన ప్రకటన-ఆసనాన్ని చేరుటకు వేగిస్తుంది.
Inside Sukta 38
How it unfolds
- Where it opens
Soma is announced in motion—powerful as a bull and chariot—streaming forward through its coverings toward abundant strength.
- Development
The hymn intensifies Soma’s speed and purpose: he settles among humans like a falcon among clans and advances with intimate inevitability like a lover to the beloved.
- Climax
Soma, pressed and tawny, surges for drinking—crying/roaring as he hastens to his ‘dear womb,’ the rightful seat where he becomes fully manifest and fit for offering.
- Where it settles
The flow arrives and settles: Soma’s movement culminates in readiness—purified, established, and available as invigorating nourishment for the rite.
The deity: Soma Pavamāna
- In the VedaSoma as ‘pavamāna’ is the pressed juice in motion—purifying as it streams through the woolen filter, tawny, roaring/crying, and irresistibly drawn to its proper seat. He is praised with images of a bull, a chariot, a falcon among clans, and a lover hastening to the beloved.
- Cosmic functionMediator of vitality and inspiration: Soma’s purified flow sustains gods and humans, empowers Indra-like force, and renews order by turning raw potency into ritually fit, life-giving essence.
- Inner significanceThe refining of consciousness: the mind’s raw impulses are ‘pressed’ and clarified through discipline, becoming a luminous, strengthening nectar that can be ‘drunk’ as insight, courage, and steadiness.
The seer
- AniruktaThis hymn is transmitted without a clear seer attribution in the provided tradition; it belongs to the Mandala 9 Soma-Pavamāna corpus where many verses function primarily as liturgical chants for the pressing and purification.
Famous verses
एष उ स्य वृषा रथोऽव्यो वारेभिरर्षति । गच्छन्वाजं सहस्रिणम् ॥एष स्य मानुषीष्वा श्येनो न विक्षु सीदति । गच्छञ्जारो न योषितम् ॥priyaṃ yonim
Attributes of the deity
- Purifying/clarifying (pavamāna)
- Swift-streaming, dynamic movement
- Tawny/golden (hari) radiance
- Strength-giving (vāja, sahasrin)
- Intimate approach to the ‘yoni’ (proper seat/womb)
- Ritually central as the drink of offering
Also by this seer
- Associated broadly with the Soma Pavamāna (Mandala 9) liturgical stream used in Soma pressing and filtration rites.
The rite, step by step
- Press the Soma plant/juice (savana) and collect the expressed liquid.
- Filter the Soma through wool (āvya/‘imperishable coverings’), chanting Pavamāna verses to sanctify the flow.
- Let the purified Soma run into the vessel (droṇa/kalasha), establishing it in its ‘yoni’ (proper seat).
- Offer libations to the gods (especially Indra and associated deities) and distribute Soma for ritual drinking where applicable.
Offerings
- Purified Soma juice (libations)
- Ghee and ancillary oblations as part of the Soma rite (contextual)
Frequently Asked Questions
It praises Soma while he is being pressed and purified, describing his swift streaming through the filter and his arrival into the vessel where he becomes fit for offering and drinking.
The falcon image conveys speed and decisive arrival among the clans, while the lover image conveys intimacy and inevitability—Soma is drawn to his proper seat and to those who welcome him in the rite.
It refers to Soma’s rightful settling place after purification—both the ritual vessel/seat of collection and, symbolically, the stable ground where refined power becomes fully present and usable.
Ask anything about Sukta 38 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
