Sukta 23
Sukta 9.23
Uncertain/Traditional: Soma Pavamāna seers
Soma Pavamāna
ఈ సోమ పావమాన సూక్తం శీఘ్రంగా ప్రవహించే, మధురధారలతో స్రవించే సోముని స్తుతిస్తుంది. అతడు శుద్ధి చేయబడి ప్రవాహంగా విడిచిపెట్టబడినప్పుడు ప్రేరిత కావ్యాన్ని (కావ్య) జాగృతం చేసి, యజమానునిలో బలాన్ని స్థాపిస్తాడు. సోముడు ఇంద్రుని శక్తిరసాన్ని (ఇంద్రియ రసం) మోసుకొచ్చేవాడిగా కీర్తించబడతాడు: ఇంద్రుడు ఈ ఆనందరసాలను పానంచేసినప్పుడు, అడ్డంకులైన వృత్రశక్తులను పునఃపునః జయిస్తాడు. అలాగే సోముడు ఉపాసకుణ్ని శత్రుత్వ వాక్యాల నుండీ దాడుల నుండీ రక్షిస్తాడు.
Mantras
Mantra 1
सोमा असृग्रमाशवो मधोर्मदस्य धारया । अभि विश्वानि काव्या ॥
వేగవంతమైన సోమాలు మధుర మదపు ధారగా ప్రవహించాయి; అవి సమస్త కావ్యప్రేరిత కర్మలపై అభిముఖంగా సాగుతాయి.
Mantra 2
अनु प्रत्नास आयवः पदं नवीयो अक्रमुः । रुचे जनन्त सूर्यम् ॥
ప్రాచీనులను అనుసరించి ఈ ఆయవః—జీవంత సాధకులు—ఇంకా కొత్త పదానికి అడుగుపెట్టారు; రుచే (దీప్తి) నుండి వారు సూర్యుణ్ణి జనింపజేశారు.
Mantra 4
अभि सोमास आयवः पवन्ते मद्यं मदम् । अभि कोशं मधुश्चुतम् ॥
ఆకాంక్షగల శక్తులైన సోమరసాలు తమను తాము పవిత్రం చేసుకుంటూ, పానయోగ్యమైన ఆనంద-మదం వైపు ప్రవహిస్తాయి. తేనె చిందించే కోశం—ఆనంద హృదయ-పాత్రం—వైపుకూడా ప్రవహిస్తాయి.
Mantra 5
सोमो अर्षति धर्णसिर्दधान इन्द्रियं रसम् । सुवीरो अभिशस्तिपाः ॥
సోముడు ప్రవహిస్తాడు—ధారణకు ఆధారమైనవాడై—ఇంద్రుని ఇంద్రియ-రసం, బలసారాన్ని ధరించి. అతడు సువీర్యము (ఉత్తమ వీరత్వం) ప్రసాదించి, అభిశస్తి—శత్రువాక్యమూ దాడీ—నుండి మమ్మల్ని కాపాడుతాడు.
Mantra 6
इन्द्राय सोम पवसे देवेभ्यः सधमाद्यः । इन्दो वाजं सिषाससि ॥
ఓ సోమా, నీవు ఇంద్రునికోసం పవిత్రమై ప్రవహిస్తున్నావు; దేవులకోసం కూడా—వారి సధమాద్య, సమూహానందంగా. ఓ ఇందూ, మా అంతరంలో వాజం—బలసమృద్ధి, విజయవృద్ధి—చలనం పొందేలా నీవు ప్రేరేపించదలచుకున్నావు.
Mantra 7
अस्य पीत्वा मदानामिन्द्रो वृत्राण्यप्रति । जघान जघनच्च नु ॥
ఈ ఉన్మాదక ఆనందరసాలను పానంచేసిన ఇంద్రుడు, ప్రతిఘటించే వృత్రులను అప్రతిహతంగా సంహరించాడు; అతడు వారిని సంహరించాడు, ఇప్పటికీ నిరంతరం సంహరిస్తూనే ఉన్నాడు.
Inside Sukta 23
How it unfolds
- Where it opens
Soma begins as swift streams flowing forth in a honeyed current, moving over and awakening all inspired works (kāvya).
- Development
The hymn develops Soma’s role as support and as the carrier of Indra’s essential force (indriya rasa), granting heroism and protection from hostile speech and assault.
- Climax
Indra, empowered by drinking Soma’s ecstasies, smites the Vṛtras—obstructions—again and again, presenting victory as an ongoing reality.
- Where it settles
The flow of purified Soma is affirmed as sustaining power and protection for the worshipper, leaving the rite oriented toward strength, clarity, and guarded speech.
The deity: Soma Pavamāna
- In the VedaSoma is the pressed and filtered sacred drink, praised as swift (āśu), honey-like (madhu), ecstatic (mada), and as a flowing stream (dhārā) that animates inspired speech and sacred work (kāvya). In this hymn he is also the support (dharṇasi) and a protector from hostile utterance (abhiśasti-pāḥ), while empowering Indra to destroy Vṛtra.
- Cosmic functionMediator of vitality and victory: Soma renews life-force, strengthens the gods—especially Indra—and drives away obstructive powers, enabling the cosmic order to move freely.
- Inner significanceThe clarified Soma symbolizes purified consciousness and concentrated delight/energy: when refined, it becomes inspiration, courage, and the power to break inner resistance (vṛtra) such as inertia, fear, and negativity.
Famous verses
सोमा असृग्रमाशवो मधोर्मदस्य धारया । अभि विश्वानि काव्या ॥सोमो अर्षति धर्णसिर्दधान इन्द्रियं रसम् । सुवीरो अभिशस्तिपाः ॥अस्य पीत्वा मदानामिन्द्रो वृत्राण्यप्रति । जघान जघनच्च नु ॥Attributes of the deity
- pavamāna (self-purifying/being purified)
- āśu (swift-flowing)
- madhu/mada (honeyed ecstasy)
- dhārā (streaming current)
- indriya-rasa bearer (carrier of Indra-force)
- protector from abhiśasti (hostile speech/curse)
Also by this seer
- Attribution by genre to the Soma Pavamāna corpus of Rig Veda Mandala 9 (multiple hymns addressed to Soma in the context of pressing and purification).
- Linked in ritual usage to Soma-stotras and recitations in Soma sacrifices (e.g., Agniṣṭoma framework), though not a separate later text.
The rite, step by step
- Press Soma stalks and collect the expressed juice.
- Filter/purify through woolen strainer (pavitra), guiding the flow with stotra/śastra recitation.
- Mix/prepare Soma according to rite (often with water; sometimes with milk/curds in related settings) and set in vessels.
- Offer libations to the deities—chiefly Soma and Indra (Indra-Soma complex)—into the sacred fire.
- Distribute/partake as ritually appropriate, praying for vigor, inspired speech, and removal of obstacles.
- Conclude with protective intentions against hostile speech and harm (abhiśasti).
Offerings
- Purified Soma juice (libation)
- Ghee and accompanying oblations customary to Soma rites
- Ritual speech (stotra/śastra) as an offering of inspiration (kāvya)
Frequently Asked Questions
The main deity is Soma Pavamāna—Soma as he is pressed and purified. Indra also appears because Soma empowers Indra’s victories.
It refers to Soma “being purified” as the juice flows through the filter. The hymn treats this purified flow as sacred energy that brings inspiration, strength, and protection.
It shows Soma’s function as a power-giver: when Indra drinks Soma, he gains the force to break obstructions (Vṛtra). Symbolically, it is the overcoming of resistance through clarified energy and focus.
Ask anything about Sukta 23 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
