Sukta 60
Sukta 6.60
Bharadvāja (Bārhaspatya)
Indrāgnī (with Indra foregrounded as Vṛtra-slayer, Agni as co-power)
Triṣṭubh (probable for RV 6.60 opening; cadence suggests triṣṭubh)
ఋగ్వేదం 6.60 సుక్తం ఇంద్రాగ్నీ అనే యుగ్మశక్తిని ఆహ్వానిస్తుంది; ఇందులో వృత్రహంతుడైన ఇంద్రుడు ప్రధానంగా నిలుస్తాడు, యజ్ఞంలో ఆ విజయాన్ని ఫలప్రదం చేసే సహకార శక్తిగా అగ్ని నిలుస్తాడు. వేగవంతమైన రథబలాలతో (దళాలతో) వచ్చి, హవిస్సులను స్వీకరించి, ఉపాసకునిలో బలం, సమృద్ధి, విజయోపేత తేజస్సును నింపమని ఈ స్తోత్రం ఆ ద్వివీరులను ప్రార్థిస్తుంది. యజ్ఞాన్ని ఇది ఒక సంగమస్థానంగా చిత్రిస్తుంది—దైవబలం (ఇంద్రుడు) మరియు పవిత్ర అగ్ని/ప్రకాశం (అగ్ని) ఏకమై అడ్డంకులను ఛేదించి, వాజం (విజయశక్తి)ను పెంపొందించే స్థలంగా.
Mantras
Mantra 1
श्नथद्वृत्रमुत सनोति वाजमिन्द्रा यो अग्नी सहुरी सपर्यात् । इरज्यन्ता वसव्यस्य भूरेः सहस्तमा सहसा वाजयन्ता ॥
అతడు వృత్రాన్ని ఛేదించి, వాజం (బల-సమృద్ధి) సంపాదిస్తాడు—అగ్నితో కూడిన ఆ ఇంద్రుడు, ఆ ఇద్దరు మహాబలులతో యథావిధిగా సేవింపబడతాడు. వారు విస్తారమైన వసవ్య (కల్యాణ-సంపద) కోసం యత్నిస్తారు—బలంలో అత్యంత బలవంతులు; మనలో విజయశక్తులను వృద్ధి చేసేవారు.
Mantra 2
ता योधिष्टमभि गा इन्द्र नूनमपः स्वरुषसो अग्न ऊळ्हाः । दिशः स्वरुषस इन्द्र चित्रा अपो गा अग्ने युवसे नियुत्वान् ॥
ఓ ఇంద్రా, ఇప్పుడు ఆ ప్రకాశమయ గావులను (గోలను) లక్ష్యంగా అత్యుత్తమ యోధుడై ముందుకు సాగు; ఓ అగ్నీ, స్వః (ప్రకాశలోకం) వైపు పైకి మోసుకుపోయబడిన ఉషస్సులను మరియు అపః (జలధారలను) లక్ష్యంగా చేరుము. ఓ ఇంద్రా, ఉషా-కాంతితో దిశలను విచిత్రంగా ప్రకాశింపజేయి; ఓ అగ్నీ, నియుత్వాన్ (రథ-యుక్తుడు)గా అశ్వయుగంతో అపః మరియు రశ్ములను యౌవనోత్సాహంలో ప్రేరేపించి, మా లోపల వృద్ధిని కలిగించు.
Mantra 3
आ वृत्रहणा वृत्रहभिः शुष्मैरिन्द्र यातं नमोभिरग्ने अर्वाक् । युवं राधोभिरकवेभिरिन्द्राग्ने अस्मे भवतमुत्तमेभिः ॥
వృత్రహన్ ఇంద్రా, వృత్రహన్ అగ్నీ—మీ శుష్మ (వీర్యం) మరియు విజయశక్తులతో ఇక్కడికి రండి; నమస్కార-యుక్త కర్మలతో, ఓ అగ్నీ, మా వైపు సమీపించు. ఓ ఇంద్రాగ్నీ, అచ్యుతమైన ప్రకాశమయ రాధః (దానాలు) ద్వారా మా కొరకు అత్యుత్తమ సహాయకులుగా ఉండి, శ్రేష్ఠ సంపూర్ణతలను ప్రసాదించువారై ఉండండి.
Mantra 4
ता हुवे ययोरिदं पप्ने विश्वं पुरा कृतम् । इन्द्राग्नी न मर्धतः ॥
ఆ ఇద్దరినే నేను ఆహ్వానిస్తున్నాను—పూర్వకాలంలో నిర్మితమైన ఈ సమస్త జగత్తును యావరచే వ్యాపింపజేసి ధరింపబడిందో; ఇంద్రుడు, అగ్ని కార్యంలో ఎప్పుడూ విఫలమవరు, శిథిలపడరు.
Mantra 5
उग्रा विघनिना मृध इन्द्राग्नी हवामहे । ता नो मृळात ईदृशे ॥
ఉగ్రులూ, విఘ్ననాశకులూ అయిన ఇంద్ర–అగ్ని ద్వయాన్ని మేము ఆహ్వానిస్తున్నాము. ఈ మా స్థితిలో, ఈ అవసరంలో మాపై కృప చూపండి.
Mantra 6
हतो वृत्राण्यार्या हतो दासानि सत्पती । हतो विश्वा अप द्विषः ॥
సత్పతీ—సత్యమార్గాధిపతులు—ఆ ఇద్దరి చేత వృత్రరూప అడ్డంకి శక్తులు హతమవుతాయి; దాసరూప తామస బలాలు హతమవుతాయి; సమస్త ద్వేషాలు హతమై దూరంగా తొలగించబడతాయి.
Mantra 7
इन्द्राग्नी युवामिमेऽभि स्तोमा अनूषत । पिबतं शम्भुवा सुतम् ॥
హే ఇంద్రా–అగ్నీ, ఈ స్తోత్రాలు మీవైపు అభిముఖంగా ధ్వనించాయి. శంభు—కల్యాణకరం—మీ కొరకు పిండిన సోమాన్ని పానంచేయండి.
Mantra 8
या वां सन्ति पुरुस्पृहो नियुतो दाशुषे नरा । इन्द्राग्नी ताभिरा गतम् ॥
హే నరులారా—ఇంద్రా, అగ్నీ! దాతకోసం మీలో ఉన్న, అనేకులచే ఆకాంక్షింపబడిన, ఉత్సాహంగా యోగింపబడిన నియుతులు (రథశక్తులు) ఏవైతే ఉన్నాయో—వాటితో మా వద్దకు రండి.
Mantra 9
ताभिरा गच्छतं नरोपेदं सवनं सुतम् । इन्द्राग्नी सोमपीतये ॥
హే నరులారా! ఆ నియుతులతో ఇక్కడికి రండి—ఈ సవనంలో పిండిన సోమం వద్దకు; హే ఇంద్రాగ్నీ, సోమపానార్థం.
Mantra 10
तमीळिष्व यो अर्चिषा वना विश्वा परिष्वजत् । कृष्णा कृणोति जिह्वया ॥
ఆయనను స్తుతించండి—తన అర్చిషాతో సమస్త వనాలను ఆలింగనం చేసేవాడు; తన జిహ్వాతో కృష్ణాన్ని (అంధకారాన్ని) కర్మార్థం ప్రకాశింపజేసేవాడు.
Mantra 11
य इद्ध आविवासति सुम्नमिन्द्रस्य मर्त्यः । द्युम्नाय सुतरा अपः ॥
అగ్ని ప్రజ్వలించినప్పుడు, ఇంద్రుని సుమ్నం (అనుగ్రహం) పొందుటకు సేవచేసే మర్త్యుడు—ద్యుమ్నం (దీప్తిమయ విజయం) వైపు సురక్షితంగా తీసుకువెళ్లే ప్రవాహాలు/ఆపః ను పొందుతాడు.
Mantra 12
ता नो वाजवतीरिष आशून्पिपृतमर्वतः । इन्द्रमग्निं च वोळ्हवे ॥
ఆ వాజవతీ ఇషాః మా కొరకు వేగవంతమైన అశ్వాలను బలసంపన్నమైన ప్రేరణలతో నింపుగాక; అవి ఇంద్రుని, అగ్నిని మోసుకొని, మా కర్మలో నాయకులుగా వారిని సమీపానికి తీసుకురాగాక.
Mantra 13
उभा वामिन्द्राग्नी आहुवध्या उभा राधसः सह मादयध्यै । उभा दाताराविषां रयीणामुभा वाजस्य सातये हुवे वाम् ॥
హే ఇంద్రా-అగ్నీ, మీరు ఇద్దరూ ఆహ్వానయోగ్యులు; రాధసః (సమృద్ధులు) లో కలిసి ఆనందించుటకు నేను మిమ్మల్ని ఇద్దరినీ పిలుస్తున్నాను. మీరు ఇద్దరూ ఇషాః (ప్రేరణలు) మరియు రయీః (అంతఃసంపదలు) దాతలు; వాజ (విజయబలపు పరిపూర్ణత) సాధనకై మిమ్మల్ని ఇద్దరినీ నేను ఆహ్వానిస్తున్నాను.
Mantra 14
आ नो गव्येभिरश्व्यैर्वसव्यैरुप गच्छतम् । सखायौ देवौ सख्याय शम्भुवेन्द्राग्नी ता हवामहे ॥
దీప్తిమంతమైన గవ్య (గోధన)తో, అశ్వ్య (అశ్వబలం)తో, వసవ్య (సమృద్ధ ధన-వైభవం)తో మా వద్దకు రండి; సమీపించండి. ఓ దేవసఖులారా, సఖ్యార్థమూ శంభు (కల్యాణం, శాంతి-ఆనందం) సాధనార్థమూ—ఓ ఇంద్రా-అగ్నీ, మీ ఇద్దరినీ మేము హవిస్తాము (ఆహ్వానిస్తాము)।
Mantra 15
इन्द्राग्नी शृणुतं हवं यजमानस्य सुन्वतः । वीतं हव्यान्या गतं पिबतं सोम्यं मधु ॥
ఓ ఇంద్రా-అగ్నీ, సోమాన్ని పిండే యజమానుని హవాన్ని వినండి. హవ్యాలను స్వీకరించి ఇక్కడికి రండి; సోమ్య మధు—సోమమధురరసాన్ని—పానంచేయండి.
Inside Sukta 60
How it unfolds
- Where it opens
Begins by praising Indra’s Vṛtra-breaking and the joint might of Indra with Agni, establishing them as the properly served powers who generate vāja.
- Development
Moves into repeated invitations: the pair are asked to come with their many-desired yoked movements/teams, to favor the generous sacrificer, and to increase strength and prosperity.
- Climax
The direct sacrificial summons intensifies—accept the offerings, arrive at the rite, and bestow victorious force; the union of might (Indra) and fire-power (Agni) is treated as immediately operative in the yajña.
- Where it settles
Concludes with a clear liturgical closure: hear the call of the Soma-presser, come after accepting the offerings, and drink the Soma-honey—securing blessing, clarity, and strength for the worshipper.
The deity: Indrāgnī
- In the VedaA dual deity pairing the Vṛtra-slaying, obstacle-breaking might of Indra with Agni, the sacrificial fire and divine messenger who carries offerings and kindles luminous power. Together they are addressed as heroic, swift-coming, and worthy of service (saparyā), granting vāja, protection, and success to the dāśuṣ (the generous worshipper).
- Cosmic functionThey jointly sustain ṛta through victory over obstruction and through the sacrificial exchange: Indra secures the cosmic opening (release of waters/forces), while Agni establishes the channel between humans and gods and energizes the rite.
- Inner significanceIndra signifies decisive will, courage, and the breakthrough of inner resistance; Agni signifies aspiration, clarity, and the flame of discernment. As Indrāgnī they represent united power: force guided by light—energy that becomes effective, purified, and rightly directed.
The seer
- Bharadvāja (Bārhaspatya)Bharadvāja-gotra; Bārhaspatya (connected with Bṛhaspati/Angiras tradition) · A प्रमुख ऋषि of the Rigveda’s 6th Maṇḍala, celebrated for hymns that integrate ritual precision with the psychology of strength, protection, and inspired speech.
Famous verses
śnathad vṛtram
indrāgnī tābhir ā gatam
pibataṃ somyaṃ madhu
Attributes of the deity
- Vṛtra-han (obstruction-breakers, Indra foremost)
- Sahurī (mighty, overpowering)
- Yajña-priya (responding to worship and offerings)
- Swift to come with yoked teams (niyut)
- Givers of vāja (victory, winning power, plenitude)
- Guardians and increasers of strength in the worshipper
Also by this seer
- Large portions of Rigveda Maṇḍala 6 (Bharadvāja family book)
- Hymns to Agni, Indra, the Maruts, and allied deities emphasizing yajña, protection, and victory
- Later tradition associates Bharadvāja with enduring Vedic learning lineages and śrauta orientation
The rite, step by step
- Kindle and establish Agni; prepare the altar space and recitation setting.
- Press Soma (or prepare the libation); arrange the offering portions according to the rite.
- Recite Indrāgnī verses as an āhvāna (invitation), asking the pair to come with their swift teams and accept the oblations.
- Offer ghee/oblations into Agni while reciting, aligning the act (karma) with the mantra.
- Present Soma libation with the invitation to ‘drink the somya madhu’ (Soma-honey).
- Conclude with requests for vāja, protection, and the breaking of obstacles; seal with final oblations and thanksgiving.
Offerings
- Soma (somya madhu)
- Ghṛta (ghee)
- Havis (general oblations: grain/cakes as applicable to the rite)
Frequently Asked Questions
Indrāgnī is the paired deity Indra and Agni addressed together. Indra leads as the breaker of obstruction (Vṛtra-slayer), while Agni supports as the sacrificial fire that carries offerings and awakens luminous power.
The hymn seeks victory over obstacles, increase of strength (vāja), and prosperity for the worshipper. It asks Indra-and-Agni to come to the sacrifice, accept the offerings, and empower the sacrificer.
Because this sukta fits Soma-pressing worship: the gods are invited to drink the Soma (somya madhu). In Vedic symbolism, Soma is delight and clarity that becomes strength when received by the gods and returned as blessing to the devotee.
Ask anything about Sukta 60 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
