Rig Veda 6.5.3: Mandala 6, Sukta 5, Mantra 3

Sukta 6.5

Devata: Agni (Jātavedas)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं विक्षु प्रदिवः सीद आसु क्रत्वा रथीरभवो वार्याणाम् । अत इनोषि विधते चिकित्वो व्यानुषग्जातवेदो वसूनि ॥

Recitation with translationRig Veda 6.5.3

Transliteration

tvaṃ vikṣu pra-divaḥ sīda āsu kratvā rathīr abhavo vāryāṇām | ata inoṣi vidhate cikitvo vy ānuṣak jāta-vedo vasūni ||

Translation

ప్రదివః (ప్రకాశమయ ఉన్నత లోకాల నుండి వచ్చిన) అగ్నీ! నీవు ప్రజల మధ్యకు వచ్చి ఆ ఆసనాలలో కూర్చుంటావు; నీ క్రతు (సంకల్ప-శక్తి) చేత వాంఛనీయ వరాల రథిగా నీవు అవుతావు. అందుచేత, చికిత్వన్ (సచేత జ్ఞాత) జాతవేదసా! విధాత/ఉపాసకునికి వసువులను ముందుకు నడిపించి, వాటిని క్రమంగా యథాయోగ్యంగా పంచుతావు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विक्षु: among the clans/settlements
• विक्षु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: विś् (प्रातिपदिक: विक्ष्/विक्षु- ‘settlement, clan’)

• प्रदिवः: of the high heaven
• प्रदिवः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: प्रदिव् (प्रातिपदिक; ‘highest heaven/upper sky’)

• सीद: sit down; take your seat
• सीद: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सद् (धातु)

• आसु: in these (places/abodes)
• आसु: अधिकरण
• Type: Pronoun (demonstrative)
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• क्रत्वा: by (your) resolve/insight
• क्रत्वा: करण
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• रथीः: a charioteer/rider
• रथीः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: रथिन् (प्रातिपदिक; ‘charioteer, rider’)

• अभवः: you became
• अभवः: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• वार्याणाम्: of the desirable (treasures)
• वार्याणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective (substantivized)
• Root: वार्य (प्रातिपदिक; ‘choice, excellent, desirable (goods)’)

• अत: then; therefore
• अत: (सम्बन्धसूचक/अन्वय)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ/अत् (निपात; वैदिक)

• इत्: indeed
• इत्: (बलार्थ/निश्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात; emphatic)

• इनोषि: you impel/advance
• इनोषि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इन्/इनु (धातु; ‘to set in motion, impel, further’)

• विधते: to the worshipper
• विधते: सम्प्रदान
• Type: Noun (agent)
• Root: वि-धा (धातु) → विधत् (प्रातिपदिक; ‘worshipper/ordainer’, esp. ‘one who performs worship’)

• चिकित्वः: (you) the wise/knowing one
• चिकित्वः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: चित् (धातु) → कृत्/कृदन्त: चिकित्वस् (विशेषण; ‘wise, perceptive’)

• व्यानुषक्: successively; continuously
• व्यानुषक्: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable (adverb)
• Root: अनु-षञ्ज्/सज् (धातु) + वि/व्य् (उपसर्ग/प्रत्ययात्मक अव्यय; ‘in succession, continuously’)

• जातवेदः: O Jātavedas (Agni)
• जातवेदः: सम्बोधन
• Type: Noun (proper epithet)
• Root: जात-वेदस् (प्रातिपदिक; अग्नि-विशेषण)

• वसूनि: wealths; goods
• वसूनि: कर्म
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक; ‘good, wealth’)