Rig Veda 6.44.14: Mandala 6, Sukta 44, Mantra 14

Sukta 6.44

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Indra (Soma offered to Indra)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अस्य मदे पुरु वर्पांसि विद्वानिन्द्रो वृत्राण्यप्रती जघान । तमु प्र होषि मधुमन्तमस्मै सोमं वीराय शिप्रिणे पिबध्यै ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.44.14

Transliteration

asyá máde purú varpā́ṃsi vidvā́n índro vṛtrā́ṇy apratī́ jaghāna | tám u prá hoṣi mádhumantam asmai sómaṃ vīrā́ya śipríṇe píbhadhyai ||

Translation

ఈ మదంలో (ఉల్లాసంలో), అనేక రూపాల శక్తిని తెలిసిన ఇంద్రుడు, అప్రతిహతమైన వృత్రాలను (అవరోధాలను) సంహరించాడు. కాబట్టి అతనికై మధుమంత (తేనె-మాధుర్యమయ) సోమాన్ని ముందుకు తెమ్ము; ఆ వీరుడు, శిప్రిణ (దీప్త-ఓష్ఠుడు) దానిని పానంచేసి ఆనందాన్ని స్వీకరించుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्य: of this (Soma/this one)
• अस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मदे: in the intoxication/rapture
• मदे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

• पुरु: many, much
• पुरु: विशेषण (of वर्पांसि)
• Type: Adjective (indeclinable use)
• Root: पुरु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)

• वर्पांसि: forms, shapes, bodies
• वर्पांसि: कर्म
• Type: Noun
• Root: वर्पस् (प्रातिपदिक)

• विद्वान्: knowing, wise
• विद्वान्: कर्ता (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Participle/Adjective
• Root: विद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त्वसु/वत्-प्रत्ययार्थ)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्ता
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वृत्राणि: Vṛtras; obstructing foes
• वृत्राणि: कर्म
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)

• अप्रती: irresistible, unmatched
• अप्रती: विशेषण (of वृत्राणि)
• Type: Adjective
• Root: अ-प्रति (निषेध-उपसर्ग + प्रति)

• जघान: slew, struck down
• जघान: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)

• तम्: him
• तम्: कर्म (होषि इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उ: indeed, then
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• होषि: you call/invoke
• होषि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हू (धातु) (आह्वाने/हवने)

• मधुमन्तम्: honeyed, sweet
• मधुमन्तम्: कर्म (तम् इत्यस्य विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: मधुमन्त् (प्रातिपदिक)

• अस्मै: to him
• अस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सोमम्: Soma
• सोमम्: कर्म (पिबध्यै इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• वीराय: for the hero
• वीराय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)

• शिप्रिणे: to the strong-jawed one (Indra)
• शिप्रिणे: सम्प्रदान (वीराय सह)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: शिप्रिन् (प्रातिपदिक)

• पिबध्यै: for drinking, to drink
• पिबध्यै: प्रयोजन (purpose)
• Type: Verbal infinitive
• Root: पा (धातु) → पिबधि (आज्ञार्थ-रूप) + -अै (वेदिक-इन्फिनिटिव/तुमर्थीय दातिव)