Rig Veda 6.1.9: Mandala 6, Sukta 1, Mantra 9

Sukta 6.1

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

सो अग्न ईजे शशमे च मर्तो यस्त आनट् समिधा हव्यदातिम् । य आहुतिं परि वेदा नमोभिर्विश्वेत्स वामा दधते त्वोतः ॥

Recitation with translationRig Veda 6.1.9

Transliteration

só agna ī́je śaśamé ca márto yás ta ā́naṭ samídhā havyádātim | yá āhútiṃ pári védā námobhir víśvet sà vāmā́ dadhate tvó­taḥ ||

Translation

అగ్నీ, సమిధతో నీ హవ్య-దానం (ఆహుతి-దానం) అనే వరాన్ని చేరుకునే మర్త్యుడు యజ్ఞం చేసి ‘శమ’ (శాంతి/సమ్యక్ స్థితి) పొందుతాడు. నమస్కారాలతో ఆహుతిని సర్వతోముఖంగా తెలిసినవాడు—నీ రక్షణతో—అన్ని కోరుకున్న ‘వామ’ (కల్యాణ-సంపదలు)ను ధరిస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: (Sambodhana) संबोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• ईजे: has worshipped / worships
• ईजे: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु)

• शशमे: has become calm/peaceful; has found rest
• शशमे: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शम् (धातु)

• च: and
• च: (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च

• मर्तः: the mortal
• मर्तः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मर्त (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: your (thy)
• ते: (सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आनट्: called upon / cried to
• आनट्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नट्/नद्? (वैदिक रूप) → √नद्/√नट् ‘to sound/cry out, to call’ (अनिश्चित-धातुपाठ-सम्बन्ध)

• समिधा: with kindling-stick / with fuel
• समिधा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: समिध् (प्रातिपदिक)

• हव्यदातिम्: the giving/bestowal of oblation
• हव्यदातिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: हव्य-दाति (प्रातिपदिक; दाति < √दा ‘to give’)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आहुतिम्: the oblation
• आहुतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आहुति (प्रातिपदिक)

• परि: around; fully
• परि: (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: परि

• वेद: knows
• वेद: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)

• नमोभिः: with reverences / with obeisances
• नमोभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)

• विश्वेत्: even every one / absolutely all
• विश्वेत्: Kartā (विश्वः) / (निपात)
• Type: Adjective/Particle
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + इत् (अव्यय-निपात) → ‘विश्व-इत्’

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वामाः: good things; desirable boons
• वामाः: Karma (दधते इत्यस्य) / (फल-रूपेण)
• Type: Adjective (substantivized) / Noun
• Root: वाम (प्रातिपदिक)

• दधते: they place/hold; they obtain
• दधते: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• त्वोतः: helped by you; having your aid
• त्वोतः: (सम्बन्ध/विशेषण)
• Type: Noun/Adjectival compound
• Root: त्वत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + ऊति (प्रातिपदिक) → ‘त्वत्-ऊत’ (समास/तद्धित-भाव)