Rig Veda 5.9.3: Mandala 5, Sukta 9, Mantra 3

Sukta 5.9

Rishi: Vasiṣṭha (probable for 5.9)

Devata: Agni

Chandas: Likely Anuṣṭubh/Gāyatrī-family short meter (uncertain; requires scan)

Samhita Patha (Devanagari)

उत स्म यं शिशुं यथा नवं जनिष्टारणी । धर्तारं मानुषीणां विशामग्निं स्वध्वरम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.9.3

Transliteration

uta sma yaṁ śiśuṁ yathā navaṁ janiṣṭā araṇī | dhartāraṁ mānuṣīṇāṁ viśām agniṁ su-adhvaram ||

Translation

మరియు నిజంగా, రెండు అరణులు నవజాత శిశువులా ఎవణ్ని జనింపజేస్తాయో—ఆ అగ్ని, మానుషీ విశాలు (మానవ సముదాయాలు) యొక్క ధర్త—ఆ ‘సు-అధ్వర’ (శుభయజ్ఞ)వంతుణ్ని, ఋతానుగుణమైన యజ్ఞక్రియ కోసం వారు స్థాపిస్తారు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उत: and, also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• स्म: indeed, surely
• स्म: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्म

• यम्: whom
• यम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शिशुम्: the child, the young one
• शिशुम्: Karma (यम् इति सर्वनामस्य विशेष्य) / कर्मपद-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)

• यथा: as, like
• यथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: यथा

• नवम्: new, fresh
• नवम्: Karma (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: नव (प्रातिपदिक)

• जनिष्टा: was born, came to be
• जनिष्टा: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) → जनिष्टा (वेद. परस्मैपद-लुङ्/अोरिस्ट)

• अरणी: the fire-drill (arani)
• अरणी: Kartā
• Type: Noun
• Root: अरणि (प्रातिपदिक)

• धर्तारम्: the supporter, sustainer
• धर्तारम्: Karma (अग्निम् इति विशेष्यस्य विशेषण-रूपेण)
• Type: Noun (agent) / Epithet
• Root: धृ (धातु) → धर्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• मानुषीणाम्: of the human (women/folk)
• मानुषीणाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: मानुषी (प्रातिपदिक; ‘मानुष’ से स्त्री)

• विशाम्: of the clans, of the settlements
• विशाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni (fire)
• अग्निम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• स्वध्वरम्: of good rite; with good sacrifice/ceremony
• स्वध्वरम्: Karma (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: सु- + अध्वर (प्रातिपदिक) → स्वध्वर