Rig Veda 5.9.2: Mandala 5, Sukta 9, Mantra 2
Sukta 5.9
Rishi: Vasiṣṭha (probable for 5.9)
Devata: Agni
Chandas: Likely Anuṣṭubh/Gāyatrī-family short meter (uncertain; requires scan of full hymn 5.9)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्निर्होता दास्वतः क्षयस्य वृक्तबर्हिषः । सं यज्ञासश्चरन्ति यं सं वाजासः श्रवस्यवः ॥
Transliteration
agnir hotā dāsvataḥ kṣayasya vṛkta-barhiṣaḥ | saṁ yajñāsaś caranti yaṁ saṁ vājāsaḥ śravasyavaḥ ||
Translation
అగ్ని దాత యొక్క నివాసానికి హోతృ; అక్కడ బర్హిస్ (యజ్ఞాసనం) చక్కగా సిద్ధమై ఉంటుంది. యజ్ఞక్రియల ప్రవాహాలు ఎవరి వైపు సమ్మేళితమవుతాయో, అలాగే శ్రవస్య (యశస్సు) కోరి ఆశించే వాజాలు (బల-సంపదలు) కూడా ఎవరి వైపు సమవేతమవుతాయో—ఆయనే అగ్ని.
Word by Word
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
होताthe Hotṛ-priest; invoker
होता:
कर्तृ (अग्निः का विशेषण/समनाधिकरण)
TypeNoun (agent)
Rootहु (धातु) → होतृ- (कृदन्त, तृच्)
दास्वतःof the giving/munificent (one)
दास्वतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootदाश्/दास् (धातु ‘देने/पूजने’) → दास्वत्- (कृदन्त/विशेषण)
क्षयस्यof the dwelling/household; of the abode
क्षयस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootक्षय- (प्रातिपदिक)
वृक्तबर्हिषःwhose sacrificial grass is strewn/trimmed (i.e., with prepared barhis)
वृक्तबर्हिषः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective (compound)
Rootवृक्त- (PPP of व्रज्/वृज् ‘to cut/clear’) + बर्हिस्- (प्रातिपदिक)
सम्together; completely
सम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
यज्ञासःsacrifices; sacrificial rites
यज्ञासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयज्ञ- (प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
चरन्तिmove/come; proceed
चरन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सम्together; wholly
सम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
वाजासःprizes; strengths; (winning) powers
वाजासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवाज- (प्रातिपदिक)
श्रवस्यवःfame-seeking; seeking glory
श्रवस्यवः:
कर्तृ (वाजासः के विशेषण/समनाधिकरण)
TypeAdjective (used substantively)
Rootश्रवस्यु- (प्रातिपदिक; ‘fame-seeking’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.