Sukta 71
Sukta 5.71
Atri (Ātreya)
Mitra-Varuṇa
Gāyatrī (3×8 syllables typical of brief invitatory verses)
ఈ సంక్షిప్త గాయత్రీ సూక్తం మిత్రుడు–వరుణుడిని యజ్ఞానికి సమీపంగా రావాలని ఆహ్వానిస్తుంది. హానికర శక్తులను త్రిప్పికొట్టి, అధ్వర్య యొక్క ఋతమార్గాన్ని నిలబెట్టే రక్షకులుగా వారిని స్తుతిస్తుంది. సర్వజ్ఞులైన అధిపతులుగా వారిని ప్రశంసించి, ఉపాసకుని ధీḥ (అంతర్దృష్టి)ని విస్తరించి స్థిరపరచమని ప్రార్థిస్తుంది. చివరికి స్పష్టమైన సోమ ఆహ్వానం చేస్తుంది: ఆ దివ్య జంట సమీపించి సోమాన్ని పానంచేసి, అంతరంగ క్రమాన్ని మరియు ఆనందాన్ని స్థాపించుగాక.
Mantras
Mantra 1
आ नो गन्तं रिशादसा वरुण मित्र बर्हणा । उपेमं चारुमध्वरम् ॥
ఓ రిషాదస (హానికర శక్తిని సంహరించువారలైన) వరుణ-మిత్రులారా! మా వద్దకు రండి; ఈ మనోహరమైన, సక్రమంగా సాగు అధ్వర—యజ్ఞయాత్ర—సమీపమున కూర్చుండండి.
Mantra 2
विश्वस्य हि प्रचेतसा वरुण मित्र राजथः । ईशाना पिप्यतं धियः ॥
ఎందుకంటే మీరు ఇద్దరూ—వరుణుడు, మిత్రుడు—సర్వలోకానికి విస్తృత-ప్రజ్ఞ గల రాజులు. అధీశ్వరులై మా ధీ (బుద్ధి-ప్రేరణ)లను పుష్టి చేయండి; సమ్యక్ సమృద్ధితో వాటిని పరిపూర్ణం చేయండి.
Mantra 3
उप नः सुतमा गतं वरुण मित्र दाशुषः । अस्य सोमस्य पीतये ॥
హే వరుణా, హే మిత్రా! దాశుష్ (యజమాని/దాత) పిండిన సుత-సోమం వద్దకు మా దగ్గరకు రండి. ఈ సోమ పానార్థం రండి.
Inside Sukta 71
How it unfolds
- Where it opens
A direct call: Mitra and Varuṇa are invited to come, destroy harm, and draw near to the beautiful, rightly-ordered sacrifice (adhvara).
- Development
Their stature is expanded: they are proclaimed pracetasā—wide-aware rulers of all—then entreated to fill and strengthen the worshipper’s dhiḥ (insight).
- Climax
The hymn’s peak is the explicit Soma invitation: “come near to the pressed Soma… for drinking,” making the rite immediate and personal.
- Where it settles
It ends by establishing the intended outcome—divine presence at the offering and the receipt of Soma’s ordered delight under Mitra-Varuṇa’s guardianship.
The deity: Mitra-Varuṇa
- In the VedaA paired divinity of sovereign power and moral-cosmic governance: Mitra embodies concord, right relationship, and social bond; Varuṇa embodies vastness, oath, oversight, and the binding law of ṛta.
- Cosmic functionThey rule and safeguard ṛta (cosmic order), oversee truth and vows, protect the sacrifice, and ensure harmony between the human sphere and the divine law.
- Inner significanceMitra-Varuṇa represent the inner capacity to live in truth: Mitra as the harmonizing mind that keeps faith and right relation, Varuṇa as the vigilant conscience that restrains error and restores order; together they “fill the dhiḥ” with right discernment.
The seer
- Atri (Ātreya)Ātreya (Atri’s family line) · One of the great Ṛgvedic seers; renowned for luminous insight and for hymns that invoke cosmic order, protection, and clarity of mind.
Famous verses
riśādasā varuṇa mitra
viśvasya hi pracetasā
asya somasya pītaye
Attributes of the deity
- pracetasā (wide-aware, far-seeing)
- rulers/sovereigns (rājathas)
- protectors who repel harm (riśādasa)
- upholders of ṛta and vows
- guardians of sacrifice (adhvara)
- bestowers of inspired thought (dhiḥ)
Also by this seer
- Large portions of Maṇḍala 5 are attributed to the Ātreyas (Atri’s lineage).
- Several Rig Veda hymns addressed to Agni, Indra, the Aśvins, and other deities are traditionally linked with the Ātreya seers.
- Atri is remembered in later Vedic-Itihāsa tradition as a primordial ṛṣi associated with tapas and the transmission of sacred knowledge.
The rite, step by step
- Prepare the ritual space and seat (barhis) and kindle/maintain the sacred fire.
- Press and purify Soma; set the offering in readiness.
- Recite RV 5.71.1 as an invitation to approach and sit near the ‘fair adhvara’, seeking protection from injuring forces.
- Recite RV 5.71.2 to praise their universal sovereignty and request the swelling/fullness of dhiḥ (inspired intelligence).
- Recite RV 5.71.3 to invite them specifically to the pressed Soma for drinking, sealing the communion between deity and sacrificer.
Offerings
- Pressed Soma (suta soma)
- Barhis/seat prepared for the deities
- Standard Soma-rite accompaniments (libations and oblations as per the śrauta context)
Frequently Asked Questions
They are a paired Vedic divinity: Mitra represents harmony, agreement, and right relationship, while Varuṇa represents vast moral oversight, truth, and the binding law of ṛta. Together they protect the sacrifice and uphold order.
The hymn asks Mitra-Varuṇa to come to the ritual, drive away harmful forces, and “fill” the worshipper’s dhiḥ—clear, inspired understanding—so life and worship align with ṛta.
Because it is used in a Soma-rite setting: the final verse invites Mitra-Varuṇa to approach the pressed Soma and drink, symbolizing divine presence and the settling of joy and order in the sacrificer.
Ask anything about Sukta 71 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
