Rig Veda 5.36.3: Mandala 5, Sukta 36, Mantra 3

Sukta 5.36

Rishi: Atri (Ātreya) (verify)

Devata: Indra

Chandas: Jagati (likely; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

चक्रं न वृत्तं पुरुहूत वेपते मनो भिया मे अमतेरिदद्रिवः । रथादधि त्वा जरिता सदावृध कुविन्नु स्तोषन्मघवन्पुरूवसुः ॥

Recitation with translationRig Veda 5.36.3

Transliteration

cakráṁ ná vṛttáṁ puruhūta vepate máno bhiyā́ me ámater íd adrivaḥ | rathā́d ádhi tvā jaritā́ sadāvṛdha kúvin nu stóṣan maghavan purūvásuḥ ||

Translation

హే పురుహూతా, తిరిగే చక్రంలా నా మనస్సు వణుకుతుంది—హే అద్రివః, అశక్తి భయంతో. రథంపై నుండి జరితా నిన్ను పిలుస్తున్నాడు, హే సదావృధ; హే మఘవన్, పురూవసు అనే ధనవంతుడు నిజంగా నిన్ను స్తోత్రం చేయునా?

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• चक्रम्: wheel
• चक्रम्: उपमान (तुल्योपमेय-निर्देश; ‘like a wheel’)
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक; √कृ/√चक्र् ‘to make/turn’ as etymon)

• न: like, as
• न: सम्बन्ध (उपमा-चिह्न)
• Type: Indeclinable
• Root: न

• वृत्तम्: rolled, turned (round)
• वृत्तम्: विशेषण/उपमान-विशेषण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: वृत्त (ppp of √वृत् ‘to turn/roll’)

• पुरुहूत: O much-invoked (Indra)
• पुरुहूत: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: पुरुहूत (प्रातिपदिक)

• वेपते: trembles, quivers
• वेपते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वेप्

• मनः: mind
• मनः: कर्तृ (वेपते)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• भिया: with fear, from fear
• भिया: करण (हेतु/निमित्त-भावे)
• Type: Noun
• Root: भी (प्रातिपदिक ‘fear’)

• मे: my
• मे: सम्बन्ध (possessor)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• अमतेः: of folly, of thoughtlessness
• अमतेः: सम्बन्ध (cause/source notion with bhiyā: ‘fear because of…’)
• Type: Noun
• Root: अमति (प्रातिपदिक; a-mati ‘lack of thought/folly’)

• इत्: indeed, just
• इत्: सम्बन्ध (निपात-प्रयोग)
• Type: Indeclinable
• Root: इत्

• अद्रिवः: O wielder of the stone/bolt (Indra)
• अद्रिवः: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: अद्रिवन् (प्रातिपदिक; ‘stone/bolt-bearing’)

• रथात्: from the chariot
• रथात्: अपादान
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• अधि: upon, on
• अधि: अधिकारण (स्थाने)
• Type: Indeclinable
• Root: अधि

• त्वा: you
• त्वा: कर्म (स्तोषन्/स्तु-क्रिया)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• जरिता: the singer, praiser
• जरिता: कर्तृ (स्तोषन्)
• Type: Noun
• Root: जरितृ (प्रातिपदिक; from √गॄ/√जर् ‘to sing/praise’)

• सदावृध: O ever-increasing one
• सदावृध: सम्बोधन
• Type: Adjective (epithet)
• Root: सदा-वृध् (प्रातिपदिक; ‘ever-growing/ever-increasing’)

• कुवित्: whether indeed?, perhaps?
• कुवित्: सम्बन्ध (निपात-प्रयोग)
• Type: Indeclinable
• Root: कुवित्

• नु: now, indeed
• नु: सम्बन्ध (निपात-प्रयोग)
• Type: Indeclinable
• Root: नु

• स्तोषन्: praising
• स्तोषन्: कर्तृ (जरिता = stōṣan ‘praising’)
• Type: Verb (participle)
• Root: √स्तु

• मघवन्: O bountiful one
• मघवन्: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक)

• पुरूवसुḥ: (one) rich in many goods; very wealthy
• पुरूवसुḥ: कर्तृ (implied with stōṣan/jaritā)
• Type: Adjective (used as noun/epithet)
• Root: पुरूवसु (प्रातिपदिक; ‘having much wealth’)