Rig Veda 4.47.3 — Mandala 4, Sukta 47, Mantra 3

Sukta 4.47

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional)

Devata: Indra-Vāyu

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī (probable; requires confirmation)

Samhita Patha (Devanagari)

वायविन्द्रश्च शुष्मिणा सरथं शवसस्पती । नियुत्वन्ता न ऊतय आ यातं सोमपीतये ॥

Transliteration

vāyav índraś ca śuṣmíṇā sa-rátham śavasaspatī | niyútvantā na ūtáya ā yātáṃ sóma-pītaye ||

Translation

వాయూ, ఇంద్రా! బలాధిపతులారా, మీ శుష్మం (పరాక్రమం)తో ఒకే రథంపై కలిసి రండి. నియుత్-యుక్తులై మా ఊతికి రండి; సోమపానార్థం రండి.

Word by Word

• वायो: O Vāyu
• वायो: सम्बोधन
• Type: Noun (proper/देवता-नाम)
• Root: वायु (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ (आयातम्-क्रियायाः)
• Type: Noun (proper/देवता-नाम)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• शुष्मिणा: with (your) might/impetuous power
• शुष्मिणा: करण
• Type: Adjective (instrumental use)
• Root: शुष्मिन् (प्रातिपदिक; शुष्म ‘बल/तेज’ + इन्)

• सरथम्: together in one chariot / jointly
• सरथम्: क्रियाविशेषण (रीति/प्रकार)
• Type: Adverbial adjective (acc. of manner)
• Root: सरथ (प्रातिपदिक; स-रथ ‘एकरथ/सह-रथ’)

• शवसः: of strength, of power
• शवसः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• पती: O two lords/masters
• पती: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• नियुत्वन्ता: O two having (swift) teams/yoked steeds
• नियुत्वन्ता: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: नियुत्वन्त् (प्रातिपदिक; नियुत् ‘युग/रथ-योजना’ + वन्त्)

• नः: for us / of us
• नः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (उतयः—‘अस्माकम्/अस्मभ्यं’ भावः)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• ऊतयः: helps, aids, protections
• ऊतयः: कर्तृ (आयातम्-क्रियायाः; ‘सहायाः’ इव)
• Type: Noun
• Root: ऊति (प्रातिपदिक)

• आ: hither, towards (speaker)
• आ: —
• Type: Preverb/Indeclinable
• Root: आ

• यातम्: come (you two)!
• यातम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• सोमपीतये: for the drinking of Soma
• सोमपीतये: सम्प्रदान (प्रयोजन-दत्तिवः)
• Type: Noun (purpose dative)
• Root: सोमपीति (प्रातिपदिक; सोम + पीति ‘पान/पान-क्रिया’)