Rig Veda 2.16.2 — Mandala 2, Sukta 16, Mantra 2

Sukta 2.16

Rishi: Gṛtsamada Bhārgava

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify with Anukramaṇī)

Samhita Patha (Devanagari)

यस्मादिन्द्राद्बृहतः किं चनेमृते विश्वान्यस्मिन्त्सम्भृताधि वीर्या । जठरे सोमं तन्वी सहो महो हस्ते वज्रं भरति शीर्षणि क्रतुम् ॥

Transliteration

yasmā́d índrād bṛhatáḥ kíṃ caném ṛté víśvāny asmint sambhṛtā́dhi vīryā́ | jaṭháre sómaṃ tanvī́ sahó mahó háste vájraṃ bhárati śī́rṣaṇi krátum ||

Translation

విశాలుడైన ఇంద్రుని నుండి ఎవ్వరూ—చిన్నమాత్రమైనా—వేరుపడలేరు; సమస్త వీర్యశక్తులు ఆయనలోనే సమాహృతమై స్థాపితమై ఉన్నాయి. ఆయన జఠరంలో సోమం; దేహంలో సహో, మహో (బలం, మహిమ); చేతిలో వజ్రాన్ని ధరిస్తాడు; శిరస్సులో క్రతు (కార్యసాధక జ్ఞాన-ఇచ్ఛ) నిలిచి ఉంటుంది.

Word by Word

• यस्मात्: from whom / from which
• यस्मात्: Apādāna
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्रात्: from Indra
• इन्द्रात्: Apādāna
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• बृहतः: from the great (one)
• बृहतः: Apādāna
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक)

• किम्: anything
• किम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• ईम्: indeed / at all
• ईम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: ईम्

• ऋते: without / except
• ऋते: —
• Type: Indeclinable
• Root: ऋते

• विश्वानि: all (things)
• विश्वानि: Karma
• Type: Adjective (substantive)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• अस्मिन्: in him / in this (one)
• अस्मिन्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सम्भृतानि: gathered together, amassed
• सम्भृतानि: Karma
• Type: Participle (past passive)
• Root: सम्-√भृ (भृ धातु) → सम्भृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अधि: upon, over
• अधि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अधि

• वीर्याणि: powers, heroic deeds
• वीर्याणि: Karma
• Type: Noun
• Root: वीर्य (प्रातिपदिक)

• जठरे: in (his) belly
• जठरे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: जठर (प्रातिपदिक)

• सोमम्: Soma
• सोमम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• तन्व्या: with (his) body
• तन्व्या: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक)

• सहः: strength, might
• सहः: Karma
• Type: Noun
• Root: सहस् (प्रातिपदिक)

• महत्: great
• महत्: Karma
• Type: Adjective (substantive)
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• हस्ते: in (his) hand
• हस्ते: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: हस्त (प्रातिपदिक)

• वज्रम्: the thunderbolt
• वज्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)

• भरति: bears, carries
• भरति: — (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भृ (भृ धातु)

• शीर्षणि: on (his) head
• शीर्षणि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: शीर्षन् (प्रातिपदिक)

• क्रतुम्: resolve, will, intelligence
• क्रतुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)