Rig Veda 2.12.4: Mandala 2, Sukta 12, Mantra 4

Sukta 2.12

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Indra

Chandas: Jagatī (likely; hymn-level)

Samhita Patha (Devanagari)

येनेमा विश्वा च्यवना कृतानि यो दासं वर्णमधरं गुहाकः । श्वघ्नीव यो जिगीवाँल्लक्षमाददर्यः पुष्टानि स जनास इन्द्रः ॥

Recitation with translationRig Veda 2.12.4

Transliteration

yéne mā́ víśvā cyávanā kṛtā́ni yó dā́saṃ várṇam ádharaṃ guhā́ ákāḥ | śvaghnī́va yó jigīvā́ṃl lakṣám ā́dad aryáḥ púṣṭāni sá janāsa índraḥ ||

Translation

ఇవన్నీ చ్యవన (తొలగింపులు/కూల్చివేతలు) సాధించినవాడు; గుహలో దాగిన దాస-శక్తి/వర్ణాన్ని అధరంగా (నీచంగా) చేసినవాడు; శ్వఘ్నీవ (కుక్కను చంపువాడు) వలె, విజేతగా లక్ష్య/చిహ్నం (విజయధనం) స్వీకరించినవాడు—ఆర్యుడు పుష్టులను (సమృద్ధులను) పొందెను: ఓ జనులారా, అతడే ఇంద్రుడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• येन: by which (by whom/whereby)
• येन: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इमा: these
• इमा: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वा: all
• विश्वा: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• च्यवनानि: overthrows, dislodgings, routs
• च्यवनानि: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: च्यवन (प्रातिपदिक; from √च्यु ‘to move, fall, be displaced’)

• कृतानि: done, accomplished
• कृतानि: विशेषण
• Type: Participle (past passive) used adjectivally
• Root: √कृ (कृदन्त: क्त-प्रत्यय ‘कृत’)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दासम्: the Dāsa (enemy/hostile people)
• दासम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दास (प्रातिपदिक)

• वर्णम्: color; class/tribe
• वर्णम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक)

• अधरम्: lower, inferior
• अधरम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अधर (प्रातिपदिक)

• गुहाकः: dwelling/hidden in a cave; cave-dweller
• गुहाकः: कर्तृ
• Type: Adjective/Noun (epithet)
• Root: गुहा (प्रातिपदिक) + क (तद्धित) → गुहाक

• श्वघ्नीव: like a dog-slayer (as one who strikes down like that)
• श्वघ्नीव: उपमान
• Type: Adjective + Indeclinable (simile)
• Root: श्वघ्नी (प्रातिपदिक; ‘dog-slayer’/‘dog-killing’) + इव

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जिगीवाँल्लक्षम्: having conquered, (he) won the stake/prize
• जिगीवाँल्लक्षम्: कर्तृ (जिगीवाँस्), कर्म (लक्षम्)
• Type: Perfect participle + Noun
• Root: √जि (परस्मैपद; reduplicated perfect/strong stem जिगीवांस् ‘having conquered’) + लक्ष (प्रातिपदिक)

• आदद: took, seized, won
• आदद: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √दा (आ + √दा; लिट्/इम्पर्फेक्ट-like injunctive/preterite form in Vedic: आदद)

• अर्यः: the Arya (noble one/ally)
• अर्यः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अर्य (प्रातिपदिक)

• पुष्टानि: nourishments, prosperities, boons
• पुष्टानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुष्टि (प्रातिपदिक) / √पुष् ‘to thrive, prosper’ (semantic base)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जनासः: peoples, men
• जनासः: कर्तृ (appositional/vocative-like address to people)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)