Rig Veda 10.116.4: Mandala 10, Sukta 116, Mantra 4

Sukta 10.116

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

आ द्विबर्हा अमिनो यात्विन्द्रो वृषा हरिभ्यां परिषिक्तमन्धः । गव्या सुतस्य प्रभृतस्य मध्वः सत्रा खेदामरुशहा वृषस्व ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.116.4

Transliteration

ā́ dvi-bárhā amíno yā́tv índro vṛ́ṣā háribhyāṃ páriṣiktam ándhaḥ | gavyā́ sutásya prábhṛtasya mádhvaḥ satrā́ khédām aruśa-hā́ vṛṣasva ||

Translation

ద్విబర్హా (ద్విగుణ మహిమ) గల వృషభుడు ఇంద్రుడు—అమిన (అడగని/అదమ్య) గా—తన రెండు హరి (తామ్ర/హరిత అశ్వాలు) తో, చుట్టూ పరిషిక్త (చల్లబడిన/పోసబడిన) ఈ అంధస్ (సోమరసం) వద్దకు రాగాక. గవ్య (గో-జన్య) మధురత్వం గల, పిండబడి అర్పించబడిన సోమమధువుతో, ఓ అరుశహా (రుద్ర/రక్తిమ అవ్యవస్థ శక్తుల సంహారకా), బలంలో వృద్ధి పొందు; మరియు ఒక్కసారిగా సమస్త ఖేద (అలసట) ను జయించు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आ: towards; hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (upasarga) / ā (avyaya)

• द्विबर्हाः: the two-bolstered/with double support (epithet)
• द्विबर्हाः: Kartā
• Type: Noun (epithet)
• Root: द्वि-बर्हस् (prātipadika)

• अमिनः: has harmed; has injured
• अमिनः: Kriyā
• Type: Verb
• Root: मि (dhātu) with privative a-; stem अमिन-

• यातु: demon; sorcery; hostile being
• यातु: Karma
• Type: Noun
• Root: यातु (prātipadika)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (prātipadika)

• वृषा: the bull; the mighty one
• वृषा: Kartā (apposition to इन्द्रः)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन्/वृष (prātipadika)

• हरिभ्याम्: with the two bay steeds
• हरिभ्याम्: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: हरि (prātipadika)

• परिषिक्तम्: poured around; well-sprinkled
• परिषिक्तम्: Karma (qualifier)
• Type: Participle (past passive)
• Root: परि-√सिच् (dhātu) → सिक्त (PPP)

• अन्धः: Soma-juice; pressed drink
• अन्धः: Karma
• Type: Noun
• Root: अन्धस् (prātipadika)

• गव्या: with milk; milk-mixed
• गव्या: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: गव्य (prātipadika)

• सुतस्य: of the pressed (Soma)
• सुतस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Noun (from participle)
• Root: √सु (dhātu) → सुत (PPP used as noun)

• प्रभृतस्य: of the brought forth; offered
• प्रभृतस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Participle (past passive) used adjectivally
• Root: प्र-√भृ (dhātu) → प्रभृत (PPP)

• मध्वः: of the sweetness; of the honeyed (drink)
• मध्वः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: मधु (prātipadika)

• सत्रा: continually; altogether
• सत्रा: —
• Type: Indeclinable
• Root: सत्रा (avyaya)

• खेदाम्: distresses; vexations
• खेदाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: खेद (prātipadika)

• अरुशहा: overpowering the ruddy/fiery (foes)
• अरुशहा: Sambोधन (vocative sense though nominative form)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: अरु-शह (prātipadika; ‘overcoming the ruddy/fiery one(s)’)

• वृषस्व: be strong; bestir thyself; rain down (strength)
• वृषस्व: Kriyā (injunction)
• Type: Verb
• Root: √वृष् (dhātu)