Rig Veda 1.191.12: Mandala 1, Sukta 191, Mantra 12

Sukta 1.191

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional; see note above)

Devata: Sūrya/Āditya with Madhu-transforming power

Chandas: Jagatī or mixed (verify)

Samhita Patha (Devanagari)

त्रिः सप्त विष्पुलिङ्गका विषस्य पुष्यमक्षन् । ताश्चिन्नु न मरन्ति नो वयं मरामारे अस्य योजनं हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.191.12

Transliteration

tríḥ sapta viṣpuliṅgakā́ viṣásya púṣyam akṣan | tā́ś cit nú ná maranti nó vayáṃ marāma āré asyá yójanam hariṣṭhā́ mádhu tvā madhulā́ cakāra ||

Translation

మూడు సార్లు ఏడు ‘విష్పులింగకా’లు విషపు వృద్ధిని రుచి చూశాయి; అయినా అవి మరణించవు—మేమూ మరణించకుందుము. దానితో మా యోజనం దూరంగా ఉండుగాక. హరిష్ఠా (హరిత-దీప్తి)లో స్థితమై, మధు నిన్ను మధురం చేయుగాక; మధులా (ఆనంద-శక్తి) విషపు విధానాన్ని రద్దు చేయుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्रिः: thrice
• त्रिः: विशेषण (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिस् (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रिः (अव्यय)

• सप्त: seven
• सप्त: विशेषण (विष्पुलिङ्गकाः इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: सप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• विष्पुलिङ्गकाः: sparks, little flames
• विष्पुलिङ्गकाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: विष्पुलिङ्गक (प्रातिपदिक; ‘चिङ्गारी/स्फुलिङ्ग’)

• विषस्य: of the poison
• विषस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: विष (प्रातिपदिक)

• पुष्यम्: nourishment; strength
• पुष्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुष्य (प्रातिपदिक; ‘पोष/बल/वृद्धि’)

• अक्षन्: they ate/consumed
• अक्षन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अश् (धातु; ‘भक्षणे/अश्नाति’)

• ताः: those (f.)
• ताः: कर्तृ (मरन्ति इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चित्: even
• चित्: निपात (सम्बन्ध-बल)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• नु: indeed, now
• नु: निपात
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात)

• न: not
• न: निषेध
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध)

• मरन्ति: they die
• मरन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मृ (धातु; ‘मरणे’)

• नः: of us / to us
• नः: सम्बन्ध/सम्प्रदान (प्रसङ्गानुसार)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मराम: we die
• मराम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मृ (धातु; ‘मरणे’)

• अरे: O foe!/O enemy!
• अरे: सम्बोधन
• Type: Indeclinable
• Root: अरे (सम्बोधन-निपात)

• अस्य: of this; of him
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• योजनम्: yoking; harnessing; binding
• योजनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: योजन (प्रातिपदिक; ‘बंधन/योजन/संयोजन’)

• हरिष्ठा: O most tawny/greenish one (epithet)
• हरिष्ठा: सम्बोधन/विशेषण
• Type: Adjective
• Root: हरिष्ठा (प्रातिपदिक; वैदिक विशेषण, ‘हरि-सम्बद्ध/हरितम’)

• मधु: sweetly; sweetness; honey
• मधु: कर्म/विशेषण
• Type: Noun/Adjective
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मधुला: the sweet (one)
• मधुला: कर्तृ (चकार इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: मधुल (प्रातिपदिक; ‘मधुयुक्त/मधुर’)

• चकार: has made; made
• चकार: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु; ‘करणे’)