Rig Veda 1.191.13: Mandala 1, Sukta 191, Mantra 13

Sukta 1.191

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional; see note above)

Devata: Sūrya/Āditya with Madhu-transforming power; mantra emphasizes knowledge-as-mastery (nāma-grahaṇa)

Chandas: Jagatī or mixed (verify)

Samhita Patha (Devanagari)

नवानां नवतीनां विषस्य रोपुषीणाम् । सर्वासामग्रभं नामारे अस्य योजनं हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.191.13

Transliteration

navānā́ṃ navatīnā́ṃ viṣásya ropúṣīṇām | sárvāsām agrabhaṃ nā́māré asyá yójanam hariṣṭhā́ mádhu tvā madhulā́ cakāra ||

Translation

విషపు నవానాం-నవతీనాం—తొంభై తొమ్మిది రకాలూ, వాటి రోపుషీ (ప్రసార-శాఖలు)యూ—అన్నిటి నామాన్ని నేను గ్రహించితిని. దానితో మా యోజనం దూరంగా ఉండుగాక. హరిష్ఠాలో స్థితమై, మధు నిన్ను మధురం చేయుగాక; మధులా నామ-జ్ఞానంతో సమస్త విషాక్తతను వశం చేయుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नवानाम्: of nine (new)
• नवानाम्: सम्बन्ध (genitive qualifier)
• Type: Adjective (numeral)
• Root: नव (प्रातिपदिक)

• नवतीनाम्: of ninety
• नवतीनाम्: सम्बन्ध (genitive qualifier)
• Type: Noun (numeral)
• Root: नवति (प्रातिपदिक)

• विषस्य: of poison
• विषस्य: सम्बन्ध (genitive qualifier)
• Type: Noun
• Root: विष (प्रातिपदिक)

• रोपुषीणाम्: of the ‘रोपुषी’ (poisonous/afflicting ones; a class of harmful beings/plants)
• रोपुषीणाम्: सम्बन्ध (genitive qualifier)
• Type: Noun/Adjective
• Root: रोपुषी (प्रातिपदिक; स्त्री)

• सर्वासाम्: of all
• सर्वासाम्: सम्बन्ध (genitive qualifier)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: सर्व (सर्वा-; सर्व-प्रातिपदिक)

• अग्रभम्: I seized / I took
• अग्रभम्: कर्तृ (speaker as agent)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु) < अ-ग्रह्

• नाम: the name
• नाम: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)

• अरे: O! / hey!
• अरे: सम्बोधन
• Type: Indeclinable (interjection/vocative particle)
• Root: अरे (निपात/सम्बोधन)

• अस्य: of this
• अस्य: सम्बन्ध (genitive qualifier)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• योजनम्: the yoking/setting-on; application (of the name)
• योजनम्: कर्म (object/apposition)
• Type: Noun
• Root: योजन (प्रातिपदिक)

• हरिष्ठा: most tawny/yellow; very golden
• हरिष्ठा: विशेषण (to the addressed ‘त्वा’/entity)
• Type: Adjective
• Root: हरिष्ठा (प्रातिपदिक; superlative-like formation from हरि/हरित्)

• मधु: sweet; honey
• मधु: विशेषण/कर्म-विशेषण
• Type: Noun/Adjective
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म (object)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मधुला: the sweet one; sweet
• मधुला: कर्तृ (as subject-epithet of the agent in next verb, i.e., ‘(she/it) the sweet one’)
• Type: Adjective
• Root: मधुल (प्रातिपदिक; ‘sweet’)

• चकार: has made / made
• चकार: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)