Rig Veda 1.191.11: Mandala 1, Sukta 191, Mantra 11

Sukta 1.191

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional; see note above)

Devata: Sūrya/Āditya with Madhu-transforming power (refrain continuation)

Chandas: Jagatī or mixed (as v.10; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

इयत्तिका शकुन्तिका सका जघास ते विषम् । सो चिन्नु न मराति नो वयं मरामारे अस्य योजनं हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.191.11

Transliteration

iyattikā́ śakuntikā́ sakā́ jaghā́sa te víṣam | só cit nú ná marāti nó vayáṃ marāma āré asyá yójanam hariṣṭhā́ mádhu tvā madhulā́ cakāra ||

Translation

ఈ చిన్న పక్షి‑ప్రాణులు కూడా నీ విషాన్ని మింగినా, అవి చావవు—మేమూ చావము; దీనితో మా యోగం దూరంగా ఉండుగాక. హరిష్ఠా (సువర్ణ కాంతిలో స్థితుడా), మధు నిన్ను మధురంగా చేసింది; ఆనంద‑శక్తి విషఫలితాన్ని మార్చుతుంది.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इयत्तिका: the (female) iyattikā-bird (a kind of bird)
• इयत्तिका: Kartā
• Type: Noun
• Root: इयत्तिका- (प्रातिपदिक; इयत् ‘so much’ + -टिक/िका) अथवा इयत्तिका- (नाम)

• शकुन्तिका: the (female) bird (shakuntikā)
• शकुन्तिका: Kartā
• Type: Noun
• Root: शकुन्तिका- (शकुन्ति/शकुन्त- ‘bird’ + -का)

• सका: together with
• सका: (सह-सम्बन्धः) सहचर्य/सहकारक-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: सक (अव्यय ‘सह’)

• जघास: has eaten / ate
• जघास: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: घस् (धातु; परस्मैपदी) → जघास (परिपूर्ण/रेडुप्लिकेटेड परफेक्ट)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध (possessor)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम)

• विषम्: poison
• विषम्: Karma
• Type: Noun
• Root: विष-

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• चित्: even
• चित्: (निपात; बल/अपि-अर्थे)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय/निपात)

• नु: now / indeed
• नु: (निपात; तात्काल्य/प्रबोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: नु (अव्यय/निपात)

• न: not
• न: (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• मराति: dies
• मराति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मृ (धातु) → मर्/मर (वेदिक-प्रयोग) + आ (उपसर्ग) + ति

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध (of us)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• वयम्: we
• वयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• मराम: may (we) die / let us die (here: ‘let us not die’)
• मराम: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मृ (धातु) → मर

• अरे: O! / hey!
• अरे: (सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: अरे (सम्बोधन-निपात)

• अस्य: of this / of him
• अस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• योजनम्: yoking; harnessing; connection
• योजनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: योजन- (√युज् ‘to yoke/join’ से)

• हरिष्ठा: O tawny one / most tawny (address)
• हरिष्ठा: (सम्बोधन/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हरिष्ठा- (प्रातिपदिक; हरि- ‘tawny’ + -ष्ठा)

• मधु: sweetly; honey
• मधु: Karma/Adverbial
• Type: Noun
• Root: मधु-

• त्वा: you
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम)

• मधुला: the sweet (female one)
• मधुला: Kartā (with चकार)
• Type: Adjective
• Root: मधुल- (मधु + -ल)

• चकार: has made / made
• चकार: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → चकार (लिट्)