Rig Veda 1.191.10: Mandala 1, Sukta 191, Mantra 10

Sukta 1.191

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional; see note above)

Devata: Sūrya/Āditya as healer and transmuter; also Madhu principle (Soma-like sweetness) invoked

Chandas: Jagatī or mixed (this verse is longer/complex; verify by syllable count in the pada-text)

Samhita Patha (Devanagari)

सूर्ये विषमा सजामि दृतिं सुरावतो गृहे । सो चिन्नु न मराति नो वयं मरामारे अस्य योजनं हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार ॥

Transliteration

sū́rye víṣam ā́ sajāmi dṛ́tiṃ surā́vato gṛhé | só cit nú ná marāti nó vayáṃ marāma āré asyá yójanam hariṣṭhā́ mádhu tvā madhulā́ cakāra ||

Translation

ఈ విషాన్ని నేను సూర్యునిలో వేస్తాను; సురా‑గృహంలోని చర్మపు సంచిలో. అతడూ చావడు—మేమూ చావము; దీనితో మా యోగం దూరంగా ఉండుగాక. హరిష్ఠా (పసుపు‑పచ్చ కాంతిలో స్థితుడా), మధు నిన్ను మధురంగా చేసింది; మాధుర్యం కటుత్వాన్ని జయిస్తుంది.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सूर्ये: in/at the sun (sunlight)
• सूर्ये: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) / सूर्य-

• विषमा: uneven/irregular (things); harmful irregularities
• विषमा: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विषम (प्रातिपदिक)

• सजामि: I fasten/arrange; I set (them)
• सजामि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √सज् (सजति) / ‘to fasten, attach, set in order’

• दृतिम्: a skin-bag / leather vessel
• दृतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दृति (प्रातिपदिक) ‘leather-bag, skin, vessel’

• सुरावतः: of the surā-possessor / liquor-providing
• सुरावतः: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: सुरावत् (प्रातिपदिक) ‘having surā (liquor)’

• गृहे: in the house
• गृहे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)

• सः: he/that (one)
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• चित्: indeed, even
• चित्: (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात) अव्यय

• नु: now; surely
• नु: (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात) अव्यय

• न: not
• न: (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध) अव्यय

• मराति: dies
• मराति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √मृ (मरति) ‘to die’

• नः: for us / of us
• नः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (प्रसङ्गानुसार)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• मराम: we die / may we die
• मराम: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √मृ (म्रियते/मरति) ‘to die’

• अरे: O! hey!
• अरे: (सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: अरे (सम्बोधन-निपात) अव्यय

• अस्य: of this (one)
• अस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• योजनम्: the yoking/connection; harnessing
• योजनम्: कर्म/विषय (प्रसङ्गानुसार)
• Type: Noun
• Root: योजन (प्रातिपदिक) ‘yoking; harnessing; connection; measure’

• हरिष्ठा: most tawny/golden (one)
• हरिष्ठा: कर्तृ/सम्बोधन (प्रसङ्गानुसार)
• Type: Adjective (superlative-like)
• Root: हरिष्ठ (प्रातिपदिक) ‘most tawny/yellow; very golden’

• मधु: honey; sweetness
• मधु: कर्म/विशेषण
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• त्वा: you (as object)
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• मधुला: sweet, honeyed
• मधुला: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: मधुल (प्रातिपदिक) ‘sweet, honeyed’

• चकार: has made; made
• चकार: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति) ‘to do, make’