Sukta 163

Mantra 1

यदक्रन्दः प्रथमं जायमान उद्यन्त्समुद्रादुत वा पुरीषात् । श्येनस्य पक्षा हरिणस्य बाहू उपस्तुत्यं महि जातं ते अर्वन् ॥

నీవు మొదట జన్మించి హ్రేషించినప్పుడు, సముద్ర గర్భం నుండి పైకి లేచినవాడవై—లేదా సమృద్ధమైన భూమి-ద్రవ్యం నుండికూడా—నీవు శ్యేనుని రెక్కలవలె, హరిణుని బాహువులవలె ఉన్నావు. ఓ అర్వన్ (అశ్వా), నీలో స్తుత్యమైన మహత్తు జన్మించింది.

Mantra 2

यमेन दत्तं त्रित एनमायुनगिन्द्र एणं प्रथमो अध्यतिष्ठत् । गन्धर्वो अस्य रशनामगृभ्णात्सूरादश्वं वसवो निरतष्ट ॥

యమునిచే దత్తమైన ఈ అశ్వాన్ని త్రితుడు యోగం చేశాడు; ఇంద్రుడు మొదటగా దానిపై అధిరోహించి స్థిరపడ్డాడు. గంధర్వుడు దాని రశనా (లగ్గాం)ను పట్టుకున్నాడు; సూర్యుని దీప్త మూలం నుండి వసువులు ఈ అశ్వాన్ని మలిచి ప్రదర్శించారు.

Mantra 3

असि यमो अस्यादित्यो अर्वन्नसि त्रितो गुह्येन व्रतेन । असि सोमेन समया विपृक्त आहुस्ते त्रीणि दिवि बन्धनानि ॥

హే అర్వన్ (అశ్వా), నీవు యముడు—నియమం, సంయమం; నీవు ఆదిత్యుడు—విస్తారమైన దీప్త సత్యం; నీవు త్రితుడు—గుహ్య వ్రతం (గూఢ అనుశాసనం) ద్వారా. నీవు సోమునితో సమయా (సమ్మతి-యుక్త సమన్వయం)లో సంయుక్తుడవు; దివి (స్వర్గంలో) నీకు మూడు బంధనాలు ఉన్నాయని వారు అంటారు.

Mantra 4

त्रीणि त आहुर्दिवि बन्धनानि त्रीण्यप्सु त्रीण्यन्तः समुद्रे । उतेव मे वरुणश्छन्त्स्यर्वन्यत्रा त आहुः परमं जनित्रम् ॥

వారు అంటారు—దివి (స్వర్గంలో) నీకు మూడు బంధనాలు, అప్సు (జలాలలో) మూడు, సముద్రాంతః (సముద్ర గర్భంలో) మూడు. హే అర్వన్, వారు నీ పరమ జనిత్రం (సర్వోన్నత జన్మస్థానం) అని చెప్పే ఆ స్థలాన్ని నేను కనుగొనునట్లు వరుణుడు నాకు ఆ దృష్టిని ప్రసాదించుగాక.

Mantra 5

इमा ते वाजिन्नवमार्जनानीमा शफानां सनितुर्निधाना । अत्रा ते भद्रा रशना अपश्यमृतस्य या अभिरक्षन्ति गोपाः ॥

హే వాజిన్ (బలసంపన్నా), ఇవి నీ నవ-మార్జనాలు (కొత్త శుద్ధీకరణలు); ఇవి నీ శఫ (ఖురం) యొక్క నిధానాలు (స్థాపనలు), సని (లాభం/విజయం)ను కలిగించేవి. ఇక్కడ నేను నీ భద్రా రశనా (మంగళకరమైన లగ్గాలు) చూచితిని—ఋత యొక్క గోపాలచే రక్షింపబడినవి—సత్యపు సరి కదలికను కాపాడువారు.

Mantra 6

आत्मानं ते मनसारादजानामवो दिवा पतयन्तं पतंगम् । शिरो अपश्यं पथिभिः सुगेभिररेणुभिर्जेहमानं पतत्रि ॥

దూరం నుంచే మనసుతో నేను నీ అంతస్తత్త్వాన్ని తెలిసికొన్నాను—దివి నుండి దిగివచ్చే, వేగంగా ఎగిరే పతంగ (పక్షి). నీ శిరస్సును నేను చూచితిని; సుగమ మార్గాలపై దూసుకుపోతూ, రజస్సు లేని శక్తులతో కంపిస్తూ—హే పతత్రిన్—స్పష్ట దర్శన లక్ష్యాన్ని చేరుటకు పరిగెత్తుచున్నది.

Mantra 7

अत्रा ते रूपमुत्तममपश्यं जिगीषमाणमिष आ पदे गोः । यदा ते मर्तो अनु भोगमानळादिद्ग्रसिष्ठ ओषधीरजीगः ॥

ఇక్కడ నేను నీ పరమోత్తమ రూపాన్ని చూచితిని—విజయార్థం ప్రయత్నిస్తూ, ఇష్ (పోషణం) ఉన్న చోట ‘గో’ (కిరణం/ప్రకాశం) యొక్క పదానికి చేరువవుతూ. మర్త్యుడు సత్యమయ మార్గం లేకుండా భోగాన్ని అనుసరించినప్పుడు, అప్పుడు, హే అత్యగ్రాసి, అతడు నిజంగా ఓషధి (ఔషధి/మూలిక)లను గ్రసించుటకు నెట్టబడతాడు—ఉన్నతానికి బదులు నీచ వృద్ధినే ఆహారంగా చేసుకొంటాడు.

Mantra 8

अनु त्वा रथो अनु मर्यो अर्वन्ननु गावोऽनु भगः कनीनाम् । अनु व्रातासस्तव सख्यमीयुरनु देवा ममिरे वीर्यं ते ॥

నీ వెంట రథం సాగుతుంది, నీ వెంట యువ వీరుడు; నీ వెంట ‘గావః’ (కిరణాలు/రశ్ములు) మరియు యువకులకు ఆనందభాగం సాగుతాయి. నీ వెంట వ్రాతాసులు (సమూహాలు) నీ సఖ్యానికి చేరుతారు; నీ వెంట దేవులు నీ వీర్యాన్ని కొలుస్తారు—ముందుకు సాగువారికి నీ శక్తియే ప్రమాణమవుతుంది.

Mantra 9

हिरण्यशृङ्गोऽयो अस्य पादा मनोजवा अवर इन्द्र आसीत् । देवा इदस्य हविरद्यमायन्यो अर्वन्तं प्रथमो अध्यतिष्ठत् ॥

అతడు స్వర్ణశృంగధారి; అతని పాదాలు ఇనుమయమైనవి; మనస్సువలె వేగముగలది అతని ముందడుగు—అతనిలో అధః-ఆధారముగా ఇంద్రుడు ఉన్నాడు. దేవులు అతని భక్ష్యమైన హవిని స్వీకరించుటకు వచ్చారు; ఎందుకంటే మొదట ఆ అర్వంత (అశ్వ) పై అధిరోహించినవాడే యజ్ఞ-బలమునకు ప్రథమ గ్రాహకుడూ అగ్ర-నాయకుడూ అవుతాడు.

Mantra 10

ईर्मान्तासः सिलिकमध्यमासः सं शूरणासो दिव्यासो अत्याः । हंसा इव श्रेणिशो यतन्ते यदाक्षिषुर्दिव्यमज्ममश्वाः ॥

బలమైన అంచులు, స్థిరమైన మధ్యమార్గం కలిగిన దివ్య అత్యులు (అశ్వులు) వీరహ్రేషతో ఒకే గమనముగా కలిసిపోతారు. హంసలు వరుసలుగా సాగినట్లు వారు శ్రేణిశః కలిసి యత్నిస్తారు; అశ్వులు దివ్య అజ్మం (ఆకాశీయ పథం) చేరినప్పుడు—దీప్తిమయ గమనమునకు ఉన్నత మార్గంలో ప్రవేశించి.

Mantra 11

तव शरीरं पतयिष्ण्वर्वन्तव चित्तं वात इव ध्रजीमान् । तव शृङ्गाणि विष्ठिता पुरुत्रारण्येषु जर्भुराणा चरन्ति ॥

హే అర్వన్ (అశ్వా), నీ శరీరం ఎగరుటకు ఉత్సుకమై ఉంది; నీ చిత్తం వాయువువలె వేగంగా, ప్రేరేపకంగా ధావిస్తుంది. నీ శృంగాలు అనేక స్థలములలో స్థితమై ఉన్నాయి; అరణ్యాలలో అవి అశాంతిగా సంచరిస్తాయి—బలం అదుపులో లేకపోతే, అంతః-అరణ్యపు చిక్కటి పెరుగుదలలో తన శక్తి-బిందువులను చిందరగొడుతుందనే సంకేతం ఇది.

Mantra 12

उप प्रागाच्छसनं वाज्यर्वा देवद्रीचा मनसा दीध्यानः । अजः पुरो नीयते नाभिरस्यानु पश्चात्कवयो यन्ति रेभाः ॥

అతడు ముందుకు సాగి వాక్కు యొక్క ఆసనానికీ దాని అధిపత్యస్థానానికీ చేరుతాడు—సమృద్ధి యొక్క బలవంతమైన అశ్వం—దేవముఖంగా ప్రేరితుడై, మనస్సు యొక్క వెలుగులో దీప్తమవుతూ. ‘అజ’ (అజన్ముడు) అతని ముందుగా, అతని అంతర్నాభి-కేంద్రంలా నడిపింపబడుతాడు; అతని వెనుక కవులు మరియు రేభులు (ప్రేరిత స్తోత్రకారులు) ఆ చలనశీల శక్తి అడుగుజాడలను అనుసరిస్తారు.

Mantra 13

उप प्रागात्परमं यत्सधस्थमर्वाँ अच्छा पितरं मातरं च । अद्या देवाञ्जुष्टतमो हि गम्या अथा शास्ते दाशुषे वार्याणि ॥

అతడు ముందుకు వచ్చి పరమ సధస్థం—అత్యున్నత స్థానం—ను చేరుతాడు; ‘అర్వాన్’ (అశ్వం) తండ్రి మరియు తల్లి వైపు సాగుతుంది. నేడు అతడు దేవులకు అత్యంత ప్రీతికరుడు, నిజంగా చేరదగినవాడు; అప్పుడు అతడు ‘దాశుష్’ (దానం చేసేవాడు) కు వాంఛనీయ ధనాలను—కామ్య సమృద్ధులను—విభజించి ఇస్తాడు.