Ayodhya in the Ramayana

దేవతల నుండి వరం పొందీ, వానరులను పునరుత్థానింపజేసీ, సుహృదులతో కూడిన రాముడు పుష్పక విమానంలో అయోధ్యకు బయలుదేరాడు।

ఆయన అయోధ్య ప్రజల విషాదాన్ని, రాముడు వారిని వీడ్కోలు చెప్పిన విధానాన్ని, నిషాదాధిపతి గుహతో జరిగిన సంభాషణను, అలాగే సారథి సుమంత్రుడు తిరిగి రావడాన్ని కూడా వర్ణించాడు।

అతడు అయోధ్యాగమనం, భరతునితో సమాగమం, రామాభిషేక మహోత్సవం, సమస్త సైన్య విసర్జనం, స్వరాష్ట్రరంజనం (సుశాసనం) మరియు వైదేహి (సీత) విసర్జనం—ఇవన్నీ వర్ణిస్తాడు।

ఆ దేశములో ‘అయోధ్య’ అనే నగరం లోకవిశ్రుతమై ఉండెను; మానవేంద్రుడైన మనువు స్వయంగా నిర్మించిన పురి అది।

ఆ మహాపురి పన్నెండు యోజనములు పొడవు, మూడు యోజనములు వెడల్పు కలది; శ్రీమంతమై, మహామార్గములు సువిభక్తముగా సుసంఘటితమై ఉండెను।

ఆ నగరం విశాలమైన, సువిభక్తమైన రాజమార్గంతో శోభిల్లింది; కొత్త పుష్పాలు చల్లబడినట్లుగా ఉండి, నిత్యం జలసేచనంతో శీతలంగా పవిత్రంగా ప్రకాశించింది।

ఆ పురిలో మహారాజు దశరథుడు—తన మహారాజ్య సమృద్ధిని వర్ధింపజేసేవాడు—దేవాధిపతి ఇంద్రుడు స్వర్గంలో నివసించునట్లు నివసించెను।

రత్నాలతో అలంకరించిన, పర్వతాలవలె మహత్తరమైన ప్రాసాదాలతో శోభిల్లి, ఎత్తైన కూటాగారాలతో నిండిన ఆ నగరం ఇంద్రుని అమరావతిలా ప్రకాశించింది।

ఆ నగరం విచిత్రంగా, అష్టాపదాకారంగా నిర్మితమై, నరనారీ సమూహాలతో నిండిపోయి, సమస్త రత్నాలతో ఆవరించబడి, బహుస్థల విమానసదృశ గృహాలతో శోభిల్లింది।

ఆ నగరం గృహాలతో ఘనంగా నిండిపోయి, ఎక్కడా ఖాళీ లేకుండా, సమతల భూమిపై స్థాపించబడింది; శాలి-తండులాది ఉత్తమ ధాన్యాలతో సమృద్ధిగా ఉండి, దాని నీరు చెరకు రసంలా మధురంగా ఉండేది।

దుందుభి, మృదంగ, వీణ, పణవాది వాద్యధ్వనులతో ఆ నగరం అత్యంతంగా, ఘనంగా మార్మోగుతూ ఉండేది; భూమిపై అది అనుత్తమమైన నగరం।

తపస్సుతో సిద్ధులు దివిలో పొందిన విమానంలా ఆ నగరం వెలిగింది; అందులో గృహపంక్తులు సునివేశితంగా ఉండి, నరోత్తముల నివాసంతో నిండివుండెను।

ఆ నగరం వేలాది మహారథులతో నిండివుండెను—వారు లఘుహస్తులు, విశారదులు; ఒంటరిగా, నిరాయుధంగా ఉన్న నిర్బలులపై బాణాలు వేయరు; పారిపోతున్న శత్రువును వెంబడిస్తూ శబ్దానుసారంగా కూడా లక్ష్యాన్ని ఛేదించగలరు. అరణ్యంలో గర్జించే మత్తసింహ-వ్యాఘ్ర-వరాహములను…

ఆ నగరం ఉత్తమ ద్విజులతో ఆవరించబడి ఉండెను—అగ్నిహోత్రధారులు, గుణవంతులు, వేదములు మరియు షడంగములలో పారంగతులు, సహస్రదానములలో ఉదారులు, సత్యనిష్ఠులు, మహాత్ములు, మహర్షిసమానులైన పరమపవిత్ర ఋషులతో।

ఆ అయోధ్యా నగరంలో దశరథ మహారాజు నివసించెను— ఆయన వేదవిదుడు, సమస్త సంపదలతో సమృద్ధుడు, దీర్ఘదృష్టి గల మహాతేజస్సు, పురవాసులకు జనపదవాసులకు ప్రియుడు. ఇక్ష్వాకువంశంలో అతిరథుడు, యజ్ఞకర్త, ధర్మపరాయణుడు, నియమశీలి; మహర్షిసమాన రాజర్షి, త్రిలోకములలో…

సత్యనిష్ఠతో, ధర్మ-అర్థ-కామముల త్రివర్గమును యథావిధిగా అనుష్ఠించుచున్న ఆ రాజుచేత ఆ శ్రేష్ఠ నగరి ఇంద్రుడు అమరావతిని పాలించినట్లు పాలింపబడెను।

ఆ శ్రేష్ఠ నగరంలో ధర్మాత్ములైన, బహుశ్రుతులైన ప్రజలు హర్షితులై ఉండిరి; తమ ధనముతో తృప్తులై, లోభరహితులై, సత్యవాదులై ఉండిరి।

ఆ పురోత్తమంలో ఎవరూ అల్పసంచయముగల గృహస్థులు కారు; ఎవరూ జీవితలక్ష్యములలో విఫలులుకారు; అందరికీ గోవులు, అశ్వాలు, ధనం, ధాన్యము సమృద్ధిగా ఉండెను।

అయోధ్యలో ఎక్కడయినా కామాసక్తుడు గాని, కదర్యుడు గాని, క్రూరుడు గాని కనిపించెడు వాడు కాదు; అవిద్వాంసుడు లేదు, నాస్తికుడును లేదు।

అక్కడి సమస్త పురుషులు, స్త్రీలు ధర్మనిష్ఠులు, సుసంయములు. సదాచారము, శీలవృత్తముల వలన వారు మహర్షులవలె నిర్మలులై ప్రకాశించిరి.