Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā (Rādhā-Related Mantras Explained)

Verse 1

सूत उवाच । श्रुत्वेत्थं यजनं विप्रा मन्त्रध्यानपुरःसरम् । सर्वासामवताराणां नारदो देवदर्शनः ॥ १ ॥

సూతుడు పలికెను—హే విప్రులారా! మంత్రజప-ధ్యానపూర్వకమైన యజనాన్ని ఈ విధంగా విని, దేవదర్శి నారదుడు సమస్త అవతారాల విషయమై (ప్రసంగించెను)॥ १ ॥

Verse 2

सर्वाद्याया जगन्मातुः श्रीराधायाः समर्चनम् । अवतारकलानां हि पप्रच्छ विनयान्वितः ॥ २ ॥

వినయంతో అతడు జగన్మాత, సర్వాద్యా శ్రీరాధాదేవి యొక్క సమ్యక్ ఆరాధన విధానాన్ని, అలాగే భగవానుని అవతారకలల వైభవాన్ని ప్రశ్నించాడు।

Verse 3

नारद उवाच । धन्योऽस्मिकृतकृत्योऽस्मि जातोऽहं त्वत्प्रसादतः । पज्जगन्मातृमंत्राणां वैभवं श्रुतवान्मुने ॥ ३ ॥

నారదుడు అన్నాడు—ఓ మునీ, నేను ధన్యుడను, కృతకృత్యుడను; మీ ప్రసాదంతో నా జీవితం సఫలమైంది. ఇప్పుడు జగత్తంతా వ్యాపించిన మాతృదేవతల మంత్రాల వైభవం, శక్తి నేను విన్నాను।

Verse 4

यथा लक्ष्मीमुखानां तु अवताराः प्रकीर्तिताः । तथा राधावताराणां श्रोतुमिच्छामि वैभवम् ॥ ४ ॥

లక్ష్మీ మొదలైన దేవీమూర్తుల అవతారాలు ఎలా కీర్తించబడ్డాయో, అలాగే శ్రీరాధాదేవి అవతారాల వైభవాన్ని నేను వినాలని కోరుతున్నాను।

Verse 5

यत्संख्याकाश्च यद्रूपा यत्प्रभावा विदांवर । राधावतारास्तान्सत्यं कीर्तयाशेषसिद्धिदान् ॥ ५ ॥

ఓ విద్యావరా, రాధా అవతారాల సంఖ్య, వారి రూపాలు, వారి ప్రభావాలను సత్యంగా కీర్తించండి; అవి సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదించేవి।

Verse 6

एतच्छुत्वा वचस्तस्य नारदस्य विधेः सुतः । सनत्कुमारः प्रोवाच ध्यात्वा राधापदांबुजम् ॥ ६ ॥

నారదుని ఈ మాటలు విని, విధి (బ్రహ్మ) కుమారుడు సనత్కుమారుడు శ్రీరాధా పదాంబుజాలను ధ్యానించి, ఆపై మాట్లాడటం ప్రారంభించాడు।

Verse 7

सनत्कुमार उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि रहस्यातिरहस्यकम् । राधावतारचरितं भजतामिष्टिसिद्धिदम् ॥ ७ ॥

సనత్కుమారుడు పలికెను—హే విప్రా, వినుము; నేను పరమగూఢమైన రహస్యాన్ని చెప్పుదును. రాధా అవతారచరితం భజించువారికి ఇష్టసిద్ధిని ప్రసాదించును.

Verse 8

चन्द्रावली च ललिता द्वे सख्यौ सुप्रिये सदा । मालावतीमुखाष्टानां चन्द्रावल्यधिपास्मृता ॥ ८ ॥

చంద్రావళి మరియు లలిత—ఈ ఇద్దరు సఖులు ఎల్లప్పుడూ అత్యంత ప్రియులు. మాలావతీ మొదలైన అష్టసఖుల సమూహంలో చంద్రావళి నాయకురాలిగా స్మరించబడుతుంది.

Verse 9

कलावतीमुखाष्टानामीश्वरी ललिता मता । राधाचरणपूजायामुक्ता मालावतीमुखाः ॥ ९ ॥

కలావతీ మొదలైన అష్టరూపాలలో ఈశ్వరీగా లలితనే భావిస్తారు; రాధా చరణపూజలో మాలావతీ మొదలైన రూపాలు అని చెప్పబడినవి.

Verse 10

ललिताधीश्वरीणां तु नामानि श्रृणु सांप्रतम् । कलावती मधुमती विशाखा श्यामलाभिधा ॥ १० ॥

ఇప్పుడు లలితాధీశ్వరీల నామాలను వినుము—కలావతీ, మధుమతీ, విశాఖా, మరియు శ్యామలా అనే పేరుగలది.

Verse 11

शैब्या वृन्दा श्रीधराख्या सर्वास्तुत्तुल्यविग्रहाः । सुशीलाप्रमुखा श्चान्याः सख्यो द्वात्रिंशदीरिताः ॥ ११ ॥

శైబ్యా, వృందా, శ్రీధరా అనే పేరుగలది—ఇవన్నీ సమాన దివ్యవిగ్రహములు; సుశీలా మొదలైన ఇతర సఖులు కలిపి ముప్పై రెండు అని చెప్పబడినవి.

Verse 12

ताः श्रृणुष्व महाभाग नामतः प्रवदामि ते । सुशीलां शशिलेखा च यमुना माधवी रतिः ॥ १२ ॥

ఓ మహాభాగ్యవంతుడా! వినుము; నేను నీకు పేరుపేరున చెప్పుచున్నాను—సుశీలా, శశిలేఖా, యమునా, మాధవీ, రతి।

Verse 13

कदम्बमाला कुन्ती च जाह्नवी च स्वयंप्रभा । चन्द्रानना पद्ममुखी सावित्री च सुधामुखी ॥ १३ ॥

కదంబమాలా, కుంతీ, జాహ్నవీ, స్వయంప్రభా; చంద్రాననా, పద్మముఖీ, సావిత్రీ, సుధాముఖీ—ఇవీ పేర్లు.

Verse 14

शुभा पद्मा पारिजाता गौरिणी सर्वमंगला । कालिका कमला दुर्गा विरजा भारती सुरा ॥ १४ ॥

ఆమె శుభా, పద్మా, పారిజాతా, గౌరీ, సర్వమంగళా; ఆమెనే కాలికా, కమలా, దుర్గా, విరజా, భారతి, సురా అని పిలుస్తారు।

Verse 15

गंगा मधुमती चैव सुन्दरी चन्दना सती । अपर्णा मनसानन्दा द्वात्रिंशद्राधिकाप्रियाः ॥ १५ ॥

గంగా, మధుమతీ, సుందరీ, చందనా, సతీ, అపర్ణా, మనసానందా—ఈ నామాలు రాధికకు ప్రియమైనవి; ఇలా మొత్తం ముప్పై రెండు నామాలు.

Verse 16

कदाचिद्छलिला देवी पुंरूपा कृष्णविग्रहा । ससर्ज षोडशकलास्ताः सर्वास्तत्समप्रभाः ॥ १६ ॥

ఒకసారి దేవి ఛలిలా పురుషరూపం ధరించి, కృష్ణశ్యామ విగ్రహమై, పదహారు కళలను సృష్టించింది—అవి అన్నీ ఆమెతో సమాన కాంతిమంతమైనవి.

Verse 17

तासा मन्त्रं तथा ध्यानं यन्त्रार्चादिक्रमं तथा । वर्णये सर्वतंत्रेषु रहस्यं मुनिसत्तम ॥ १७ ॥

హే మునిశ్రేష్ఠా! వారి మంత్రాలు, ధ్యానవిధానం, అలాగే యంత్రం నుండి ఆరాధన వరకు ఉన్న క్రమాన్ని నేను వివరిస్తాను; ఇది సమస్త తంత్రాలలో నిగూఢమైన రహస్యోపదేశం.

Verse 18

वातो मरुच्चाग्रिवह्नी धराक्ष्मे जलचारिणी । विमुखं चरशुचिविभू वनस्वशक्तयः स्वराः ॥ १८ ॥

స్వరాలు ఇలా వర్గీకరించబడతాయి—వాతము, మరుత్ (ప్రచండ గాలి), అగ్నివాహకాలు, భూమి-ఆకాశము, జలచారిణి; అలాగే ‘విముఖ’, ‘చర’, ‘శుచి’, ‘విభూ’; ఇంకా ‘వన’, ‘స్వ’, ‘శక్తి’ అనే పారిభాషిక నామాలు.

Verse 19

प्राणस्तेजः स्थिरा वायुर्वायुश्चापि प्रभा तथा । ज्यकुमभ्रं तथा नादो दावकः पाथ इत्यथ ॥ १९ ॥

ఇప్పుడు సంప్రదాయంలో ఈ నామాలు చెప్పబడుతున్నాయి—ప్రాణం, తేజస్సు, స్థిరా, వాయువు, మళ్లీ వాయువు; అలాగే ప్రభ, జ్యకుమభ్ర, నాదం, దావక (అగ్ని), పాథ (పాఠం/జపం).

Verse 20

व्योमरयः शिखी गोत्रा तोयं शून्यजवीद्युतिः । भूमी रसो नमो व्याप्तं दाहश्चापि रसांबु च ॥ २० ॥

‘వ్యోమం, రయః (కిరణాలు), శిఖీ (అగ్ని), గోత్రం, తోయం, శూన్యం, జవీ (వేగం), ద్యుతి; భూమి, రసం, “నమో”, వ్యాప్తి, దాహం, అలాగే రసం మరియు అంబు’—ఇవీ శాస్త్రీయ గణనలో పారిభాషిక సంకేతనామాలు.

Verse 21

वियत्स्पर्शश्च हृद्धंसहलाग्रासो हलात्मिकाः । चन्द्रावली च ललिता हंसेला नायके मते ॥ २१ ॥

నాయక-మతం ప్రకారం ఈ (పారిభాషిక) నామాలు—వియత్స్పర్శ, హృద్ధంస, హలాగ్రాస, హలాత్మికా, చంద్రావళీ, లలితా, హంసేలా.

Verse 22

ग्रासस्थिता स्वयं राधा स्वयं शक्तिस्वरूपिणी । शेषास्तु षोडशकला द्वात्रिंशत्तत्कलाः स्मृताः ॥ २२ ॥

గ్రాసస్థితగా స్వయంగా శ్రీరాధే నిజంగా శక్తిస్వరూపిణి. మిగిలిన ప్రకటనలు షోడశ కళలుగా, అలాగే ఆ శక్తికి చెందిన ద్వాత్రింశత్ ఉపకళలుగా స్మరించబడతాయి.

Verse 23

वाङ्मयं निखिलं व्याप्तमाभिरेव मुनीश्वर । ललिताप्रमुखाणां तु षोडशीत्वमुपागता ॥ २३ ॥

ఓ మునీశ్వరా, సమస్త వాంగ్మయం ఈ రూపాలచేతనే వ్యాపించబడింది. లలితా మొదలైన దేవతలు నిశ్చయంగా ‘షోడశీ’—పదహారు-స్వరూప స్థితిని పొందారు.

Verse 24

श्रीराधा सुन्दरी देवी तांत्रिकैः परिकीर्त्यते । कुरुकुल्ला च वाराही चन्द्रालिललिते उभे ॥ २४ ॥

శ్రీరాధా సుందరీ దేవి అని తాంత్రికులు కీర్తిస్తారు. ఆమెనే కురుకుల్లా, వారాహీ అని కూడా అంటారు—ఈ రెండు చంద్రాలీ, లలితా అనే రూపాలుగా ప్రసిద్ధం.

Verse 25

संभूते मन्त्रवर्गं तेऽभिधास्येऽहं यथातथम् । हृत्प्राणेलाहंसदावह्निस्वैर्ललितेरिता ॥ २५ ॥

ఓ సంభూతా, మంత్రవర్గాన్ని నీకు యథాతథంగా ప్రకటిస్తాను—హృదయ-ప్రాణ విధానంలో, ‘లా’ మరియు ‘హంస’ బీజాక్షరాల ద్వారా వ్యక్తమై, సదా జ్వలించే అంతరాగ్నిచేత ప్రేరితమై, లలితా స్వైర-లీల ప్రవాహంగా ఉద్భవించినది.

Verse 26

त्रिविधा हंसभेदेव श्रृणु तां च यथाक्रमम् । हंसाद्ययाऽद्या मध्या स्यादादिमध्यस्थहंसया ॥ २६ ॥

ఇప్పుడు ‘హంస’ ఛందస్సు యొక్క త్రివిధ భేదాన్ని క్రమంగా విను—మొదటిది ‘హంస’తో ప్రారంభమవుతుంది; మధ్య భేదంలో ‘హంస’ మధ్యలో ఉంటుంది; చివరి భేదంలో ‘హంస’ ఆది మరియు మధ్య—రెండు స్థానాల్లో నిలుస్తుంది.

Verse 27

तृतीया प्रकृतिः सैव तुर्या तैरंत्यमायया । आसु तुर्याभवन्मुक्त्यै तिस्रोऽन्याः स्युश्चसंपदे ॥ २७ ॥

ఆ తృతీయ ప్రకృతియే పరమాంత్యమాయచేత తురీయమవుతుంది. తురీయస్థితి ముక్తిని ఇస్తుంది; మిగిలిన మూడు లోకసంపద, అభ్యుదయార్థమే ఉంటాయి.

Verse 28

इति त्रिपुरसुंदर्या विद्या सरुमतसमीरिता । दाहभूमीरसाक्ष्मास्वैर्वशिनीबीजमीरितम् ॥ २८ ॥

ఇట్లు సరుమత సంప్రదాయం ప్రకారం త్రిపురసుందరీ విద్య ఉపదేశించబడింది. ‘దాహ’, ‘భూమీ’, ‘రస’, ‘అక్ష్మా’ అనే సంకేతాక్షరాల ద్వారా వశినీ-బీజం ప్రకటించబడింది.

Verse 29

प्राणो रसाशक्तियुतः कामेश्वर्यक्षरं महत् । शून्यमंबुरसावह्निस्वयोगान्मोहनीमनुः ॥ २९ ॥

‘ప్రాణ’ అక్షరాన్ని ‘రస’ శక్తితో యుక్తం చేసి, కామేశ్వరీ మహాక్షరంతో కలిపి, తరువాత ‘శూన్య’, ‘అంబు’, ‘రస’, ‘వహ్ని’, ‘స్వ’ అనే సంధియోగాల ప్రకారం అది మోహినీ-మంత్రంగా అవుతుంది.

Verse 30

व्याप्तं रसाक्ष्मास्वयुतं विमलाबीजमीरितम् । ज्यानभोदाहवह्निस्वयोगैः स्यादरुणामनुः ॥ ३० ॥

‘వ్యాప్త’ అక్షరాన్ని ‘రస’ మరియు ‘అక్ష్మా’ సంకేతాక్షరాలతో యుక్తం చేసి, ఉపదేశించిన విమలా-బీజంతో కలిపి; తరువాత ‘జ్యాన’, ‘భో’, ‘దాహ’, ‘వహ్ని’ సంధియోగాలచేత అది అరుణా-మంత్రంగా అవుతుంది.

Verse 31

जयिन्यास्तु समुद्दिष्टः सर्वत्र जयदायकः । कं नभोदाहसहितं व्याप्तक्ष्मास्वयुतं मनुः ॥ ३१ ॥

జయినీ దేవికి సర్వత్ర విజయాన్ని ప్రసాదించే మంత్రం నిర్దేశించబడింది. ‘కం’ బీజాన్ని ‘నభ’ మరియు ‘దాహ’తో కలిపి, ‘వ్యాప్త’, ‘క్ష్మా’, ‘స్వ’తో యుక్తం చేస్తే ఆ మంత్రం సిద్ధమవుతుంది.

Verse 32

सर्वेश्वर्याः समाख्यातः सर्वसिद्धिकरः परः । ग्रासो नभोदाहवह्निस्वैर्युक्तः कौलिनीमनुः ॥ ३२ ॥

కౌలినీ-మను పరమమని ప్రకటించబడింది—ఇది సమస్త ఐశ్వర్యాలను ప్రసాదించేది, అన్ని సిద్ధులను సిద్ధిచేయునది; ‘గ్రాస, నభస్, దాహ, వహ్ని, స్వైర’ అక్షరసంయోగంతో ఇది నిర్మితమైంది।

Verse 33

एतैर्मनुभिरष्टाभिः शक्तिभिर्वर्गसंयुक्तैः । वाग्देवतांतैर्न्यासः स्याद्येन देव्यात्मको भवेत् ॥ ३३ ॥

ఈ ఎనిమిది మనువులను తమ తమ శక్తులతో కూడి, వర్గక్రమంగా సంయోజించి వాగ్దేవతాంత న్యాసం చేయవలెను; దానివల్ల సాధకుడు దేవీమయ స్వరూపాన్ని పొందును।

Verse 34

रंध्रे भाले तथाज्ञायां गले हृदि तथा न्यसेत् । नाभावाधारके पादद्वये मूलाग्रकावधि ॥ ३४ ॥

రంధ్రం (బ్రహ్మరంధ్రం), భాలం, ఆజ్ఞా-కేంద్రం, గొంతు, హృదయం లో న్యాసం చేయాలి; అలాగే నాభి, ఆధారం (మూలస్థానం) మరియు రెండు పాదాలలో—మూలం నుండి అగ్రం వరకు సమస్త దేహాక్షంలో।

Verse 35

षड्दीर्घाढ्येन बीजेन कुर्याश्चैव षडंगकम् । लोहितां ललितां बाणचापपाशसृणीः करैः ॥ ३५ ॥

ఆరు దీర్ఘస్వరాలతో యుక్తమైన బీజమంత్రంతో షడంగ న్యాసం చేయాలి; దేవిని లోహితవర్ణ, లలిత స్వరూపంగా ధ్యానించాలి—ఆమె చేతుల్లో బాణం, చాపం, పాశం, సృణీ (అంకుశం) ఉండగా।

Verse 36

दधानां कामराजांके यन्त्रीतां मुदुतां स्मरेत् । मध्यस्थदेवी त्वेकैव षोडशाकारतः स्थाता ॥ ३६ ॥

దేవిని స్మరించాలి—ఆమె కామరాజ అంకంలో ఆసీన, యంత్రంలో ప్రతిష్ఠిత, మృదుభావంతో సంయత; మధ్యస్థ దేవి ఒక్కటే, ఆమె షోడశాకారంగా (పదహారు రూపాలుగా) ప్రకాశిస్తుంది।

Verse 37

यतस्तस्मात्तनौ तस्यास्त्वन्याः पंचदशार्चयेत् । ऋषिः शिवश्छंद उक्ता देवता ललितादिकाः ॥ ३७ ॥

అందుచేత ఆ దేవీ యొక్క అదే దేహ-స్వరూపంలో ఇతర పదిహేను రూపాలను కూడా విధివిధానంగా ఆరాధించాలి. ఈ మంత్రానికి ఋషి శివుడు, ఛందస్సు నిర్దిష్టం, దేవతలు లలితాదులు అని చెప్పబడింది.

Verse 38

सर्वासामपि नित्यानामावृतीर्नामसंचये । पटले तु प्रयोगांश्च वक्ष्याम्यग्रे सविस्तरम् ॥ ३८ ॥

నామసంకలనంలో అన్ని నిత్యాదేవతలకూ నిర్దిష్టమైన ఆవృత్తులు (జపసంఖ్యలు) కూడా నేను పొందుపరిచాను. పటలము అనే విధి-ప్రకరణంలో వాటి ప్రయోగాలను తరువాత విస్తారంగా వివరిస్తాను.

Verse 39

अथ षोडशनित्यासु द्वितीया या समीरिता । कामेश्वरीति तां सर्वकामदां श्रृणु नारद ॥ ३९ ॥

ఇప్పుడు షోడశ నిత్యాదేవతలలో రెండవదిగా ప్రకటించబడినది ‘కామేశ్వరీ’ అని ప్రసిద్ధి. ఓ నారదా, ఆమెను వినుము—ఆమె సమస్త కామ్యఫలాలను ప్రసాదించేది.

Verse 40

शुचिः स्वेन युतस्त्वाद्यो ललिता स्याद्द्वितीयकः । शून्यमग्नियुतं पश्चाद्रयोव्याप्तेन संयुतम् ॥ ४० ॥

మొదటి పదం ‘శుచి’—అది తన స్వచిహ్నంతో కూడి ఉంటుంది; రెండవది ‘లలితా’ అని చెప్పబడింది. తరువాత ‘శూన్య’ను ‘అగ్ని’తో కలపాలి, ఆపై ‘రయ’తో వ్యాప్తమైన తత్త్వంతో సంయోజించాలి.

Verse 41

प्राणो रसाग्निसहितः शून्ययुग्मं चरान्वितम् । नभोगोत्रा पुनश्चैषां दाहेन समयोजिता ॥ ४१ ॥

‘ప్రాణ’ను ‘రస’ మరియు ‘అగ్ని’తో కలిపి, శూన్యయుగ్మం మరియు ‘చర’ (చల) తత్త్వాలతో సంయుక్తం చేస్తారు. మళ్లీ వీటికి ‘నభో-గోత్ర’ాన్ని ప్రయోగించి, ‘దాహ’ అనే క్రియ ద్వారా సముచితంగా అనుసంధానిస్తారు.

Verse 42

अंबु स्याच्चरसंयुक्तं नवशक्तियुतं च हृत् । एषा कामेश्वरी नित्या कामदैकादशाक्षरी ॥ ४२ ॥

‘అంబు’ పదాన్ని ‘చర’తో కలిపి, నవశక్తులతో యుక్తమైన ‘హృత్’ పదాన్ని కూడా జోడించాలి. ఇదే నిత్యా కామేశ్వరీ—కామదాయిని ఏకాదశాక్షరీ మంత్రవిద్య।

Verse 43

मूलविद्याक्षरैरेव कुर्यादंगानि षट् क्रमात् । एकेन हृदयं शीर्षं तावताथो द्वयं द्वयात् ॥ ४३ ॥

మూలవిద్య అక్షరాలతోనే క్రమంగా షడంగ-న్యాసం చేయాలి. ఒక్క అక్షరంతో హృదయం, శిరస్సు స్థాపించాలి; తరువాత రెండు అక్షరాల చొప్పున మిగిలిన అవయవాలను జంటగా స్థాపించాలి।

Verse 44

चतुर्भिर्नयनं तद्वदस्त्रमेकेन कीर्तितम् । दृक्श्रोत्रनासाद्वितये जिह्वाहृन्नाभिगुह्यके ॥ ४४ ॥

నాలుగు (భాగాలు/చిహ్నాలు) ద్వారా నేత్రం సూచించబడింది; అలాగే అస్త్రం ఒక్కదానితో చెప్పబడింది. ఇది చక్షు, శ్రోత్రం, రెండు నాసికలు, అలాగే జిహ్వ, హృదయం, నాభి, గుహ్యేంద్రియాలకు అన్వయించాలి।

Verse 45

व्यापकत्वेन सर्वांगे मूर्द्धादिप्रपदावधि । न्यसेद्विद्याक्षराण्येषु स्थानेषु तदनंतरम् ॥ ४५ ॥

మంత్రం సర్వవ్యాపకమనే భావంతో, శిరోమణి నుండి పాదతలమువరకు సమస్త శరీరంలో, తరువాత ఆయా స్థానాలలో విద్యామంత్ర అక్షరాలను న్యాసం చేయాలి।

Verse 46

समस्तेन व्यापकं तु कुर्यादुक्तक्रमेण तु । अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि नित्यपूजासु चोदितम् ॥ ४६ ॥

ఇలా చెప్పిన క్రమంలో సమస్త వ్యాపక కర్మ (శుద్ధి-న్యాసం) చేయాలి. ఇక నిత్యపూజలో విధించబడిన ధ్యానాన్ని నేను వివరిస్తాను।

Verse 47

येन देवी सुप्रसन्ना ददातीष्टमयत्नतः । बालार्ककोटिसंकाशां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् ॥ ४७ ॥

ఏ సాధనచేత దేవి అత్యంత ప్రసన్నురాలై యత్నం లేకుండానే ఇష్టవరాన్ని ప్రసాదించునో—ఆమె కోటి ఉదయసూర్యులవలె దీప్తిమంతురాలు, మాణిక్యమకుటంతో ప్రకాశించుచున్నది।

Verse 48

हारग्रैवेयकांचीभिरूर्मिकानूपुरादिभिः । मंडितां रक्तवसनां रत्नाभरणशोभिताम् ॥ ४८ ॥

హారము, గ్రైవేయకము, కాంచీ, ఊర్మికలు, నూపురములు మొదలైనవాటితో అలంకృతురాలై; ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించి; రత్నాభరణాలతో శోభించుచున్న దేవి విరాజిల్లుచున్నది।

Verse 49

षड्भुजां त्रीक्षणामिंदुकलाकलितमौलिकाम् । पञ्चाष्टषोडशद्वंद्वषट्कोणचतुरस्रगाम् ॥ ४९ ॥

దేవిని ధ్యానించుము—ఆమె షడ్భుజా, త్రినేత్రా, శిరస్సుపై చంద్రకళతో అలంకృతురాలు; మరియు పంచ, అష్ట, షోడశ ద్వంద్వపత్రాలు, షట్కోణం, చతురస్రం కలిగిన యంత్రంలో నివసించుచున్నది।

Verse 50

मंदस्मितलसद्वक्त्रां दयामंथरवीक्षणाम् । पाशांकुशौ च पुंड्रेक्षुचापं पुष्पशिलीमुखम् ॥ ५० ॥

ఆమె ముఖము మృదుస్మితంతో ప్రకాశించుచున్నది; కరుణతో ఆమె చూపు సౌమ్యమైంది. ఆమె చేతులలో పాశము, అంకుశము, అలాగే ఇక్షుచాపము (చెరకు ధనుస్సు) మరియు పుష్పశరములు ఉన్నాయి।

Verse 51

रत्नपात्रं सीधुपूर्णं वरदं बिभ्रतीं करैः । ततः प्रयोगान्कुर्वीत सिद्धे मत्रे तु साधकः ॥ ५१ ॥

దేవి తన చేతులలో వరదముద్రను, సీధుతో నిండిన రత్నపాత్రను ధరించుచున్నది. మంత్రం సిద్ధించిన తరువాత సాధకుడు ఆపై విధివిధానంగా ప్రయోగాలను చేయవలెను।

Verse 52

तृतीयामथ वक्ष्यामि नाम्ना तु भगमालिनी । कामेश्वर्यादिरादिः स्याद्रसश्चापस्थिरारसः ॥ ५२ ॥

ఇప్పుడు నేను ‘భగమాలినీ’ అనే తృతీయ వ్యవస్థను వివరిస్తాను. దీని ఆద్య దేవీనామం కామేశ్వరీ; దీనికి సంబంధించిన రసం ‘చాప-స్థిర రస’ క్రమముగా చెప్పబడింది.

Verse 53

धरायुक्सचरा पश्चात्स्थिरा पश्चाद्रसः स्मृतः । स्थिराशून्येऽग्निसंयुक्ते रसः स्यात्तदनंतरम् ॥ ५३ ॥

‘ధరాయుక్త సచర’ స్థితి తరువాత ‘స్థిరా’ అని బోధించబడింది; స్థిరా తరువాత ‘రసం’ స్మరించబడుతుంది. స్థిరా పూర్వగుణశూన్యమై అగ్నితో సంయుక్తమైతే, వెంటనే అది ‘రసం’ అవుతుంది.

Verse 54

स्थिरा भूसहिता गोत्रा सदाहोऽग्निरसः स्थिरा । नभश्च मरुता युक्तं रसवर्णसमन्वितम् ॥ ५४ ॥

భూమి స్థిరమై సఘనముగా ఉండి గోత్రధారిణి. అగ్ని సదా దహించుచుండి, రసమే దాని స్వభావలక్షణం. ఆకాశమూ వాయువుతో యుక్తమై రసవర్ణసమన్వితమగును.

Verse 55

ततो रसः स्थिरा पश्चान्मरुता सह योजिता । अंबहंसचरोऽथिक्तो रसोऽथ स्यात्स्थिरा पुनः ॥ ५५ ॥

అనంతరం రసం స్థిరమగును; తరువాత అది వాయుగతితో కలిసి యోజింపబడును. తదుపరి జలమందు హంసవలె సంచరించి అది తీవ్రతను పొందును; ఆ రసం మళ్లీ స్థిరమగును.

Verse 56

स्थिराधरान्विता हंसो व्याप्तेन च चरेण च । रसः स्थिरा ततो व्याप्तं भूयुतं शून्यमग्नियुक् ॥ ५६ ॥

హంస (అంతరాత్మ) స్థిరాధారంతో అన్వితమై, వ్యాప్తమైనదానిలోను చరమైనదానిలోను సంచరిస్తుంది. రసం స్థిరం; దానినుండి వ్యాప్తావస్థ జనిస్తుంది—బహుళమై, శూన్యసదృశమై, అగ్నియుక్తమై.

Verse 57

रसः स्थिरा ततः साग्निशून्यं तवियुतो मरुत् । रयः शून्यं चाग्नियुतं हृदाहंसाच्च तत्परम् ॥ ५७ ॥

‘రస’ స్థిరమగును; తదుపరి అగ్నిశూన్యమైన శూన్యం ‘తవి’తో యుక్తమై ‘మరుత్’గా చెప్పబడును. ‘రయః’ శూన్యము; అగ్నితో యుక్తమైతే ‘హృదాహంసా’ రూపమగును. దానినుండి తదుపరి ఫలము లభించును॥

Verse 58

रसः स्थिरांबु च वियत्स्वयुतं प्राण एव च । दाहोऽग्रियुग्रसस्तस्मास्थिराक्ष्मा दाहसंयुता । सचरः स्याज्जवीपूर्वविद्या तर्तीयतः क्रमात् ॥ ५८ ॥

రసము, స్థిర జలము, ఆకాశము—ఇవి ప్రాణముతో కూడి వర్ణింపబడును; తదుపరి దాహము—అన్నిటిని గ్రసించు అగ్ని—ప్రకటించును. దానినుండి తాపముతో కూడిన స్థిర రూపములు జనించును. ఈ విధంగా సచరముతో కూడిన క్రమము తృతీయ విభాగమున, పూర్వవిద్యా బోధించిన విధానమున సాగును॥

Verse 59

चतुष्टयमथार्णानां रसस्तदनु च स्थिरा । हृदंबुयुक् क्ष्मया दाहः सचरः स्याज्जवी च हृत् ॥ ५९ ॥

తదుపరి సముద్రములకు నాలుగింటి సమూహము; ఆపై ‘ర’ (రస), తరువాత ‘స్థి’ మరియు ‘రా’. ‘హృద్’ ‘అంబు’తో యుక్తమై, ‘క్ష్మా’ను కలిపితే ‘దాహ’మగును; ‘చర’ను కలిపితే ‘సచర’; ‘జవీ’ను కలిపితే ‘హృత్’ అవుతుంది॥

Verse 60

दाहोंऽबुमरुता युक्तो व्योम्नि साग्निरसस्तुतः । स्थिरा तु मरुता युक्ता शून्यं साग्निनभश्चरौ ॥ ६० ॥

‘దాహోం’ అనే ధ్వని జలము మరియు వాయువుతో యుక్తమై, ఆకాశమున అగ్నిసహిత రసస్వరూపముగా స్థాపితమగును. అయితే అదే స్థిరమై వాయువుతో యుక్తమైతే ‘శూన్య’మగును; ఈ విధంగా అది ఆకాశములో సంచరిస్తూ అగ్ని మరియు నభస్సుతో సహచరమగును॥

Verse 61

हंसो व्याप्तमरुद्युक्तः शून्यं व्याप्तमतोंऽबु च । दाहो गोत्राचरयुता तथा दाहस्तथा रयः ॥ ६१ ॥

హంస (పరమాత్మ) చలించు వాయువుతో వ్యాపించియున్నాడు; శూన్యమూ వ్యాప్తమే, జలమూ వ్యాప్తమే. గోత్రాచార గమనముతో కూడిన దాహము ఉంది; అలాగే దాహము ఉంది, అలాగే రయః—ప్రవాహరూప ప్రేరణలు ఉన్నాయి॥

Verse 62

हृद्धरासहितं दाहरयौ चरसमन्वितौ । रसः स्थिरा ततः प्राणो रसाग्निसहितो भवेत् ॥ ६२ ॥

హృదయం మరియు దానిని ఆధారపడే నాడీధారలు కలిసినప్పుడు, జఠరాగ్ని చలనంతో కూడినప్పుడు, దేహరసం స్థిరమవుతుంది; ఆపై ప్రాణము రసముతో అగ్నితో కూడి ఉంటుంది।

Verse 63

शून्ययुग्मं चरयुतं ततः पूर्वमतः परम् । शून्ययुग्मं च गोत्रा स्याद्वाहयुक्तांबुना चरः ॥ ६३ ॥

శూన్యయుగ్మాన్ని తీసుకొని ‘చర’ సూచించే సంఖ్యను జోడించాలి; ఆపై క్రమంలో ముందున్నదీ వెనుకున్నదీ గ్రహించాలి. శూన్యయుగ్మం ‘గోత్రం’ అని చెప్పబడుతుంది; ‘చర’ ‘వాహ’ ‘అంబు’లతో కలిసినప్పుడు ఉద్దేశిత విలువను సూచిస్తుంది।

Verse 64

प्राणो रसा चरयुतो गोत्रव्यसिमतः परम् । गोत्रादाहमरुद्युक्ता त्वंबुन्यासमतो भवेत् ॥ ६४ ॥

రసముతో చరతో కూడిన ప్రాణము గోత్రసీమలను మించిన పరమమని ప్రకటించబడింది. గోత్రభావం నుండి ‘అహం’ భావము వాయువులతో కూడి ఉద్భవిస్తుంది; దాని ద్వారా జలంలో ‘త్వం’-న్యాసం (త్వం-భూ-న్యాసం) సిద్ధమవుతుంది।

Verse 65

युक्तोनांभश्च भूयुक्तं वाश्चरेण समन्वितम् । ग्रासो धरायुतः पश्चाद्रसः शक्त्या समन्वितः ॥ ६५ ॥

జలతత్త్వం భూతత్త్వం (పృథివి)తో సరిగ్గా యుక్తమై, వాయువు చలనము (చర)తో కలిసినప్పుడు, పృథివితత్త్వంతో కూడిన ‘గ్రాస’ (గ్రహణం/భక్షణం) ఉద్భవిస్తుంది; ఆపై శక్తితో కూడిన ‘రసం’ ప్రదర్శితమవుతుంది।

Verse 66

ग्रासो भूसहितो विप्र रसो व्याप्तं ततश्च हृत् । दाहोनांबु च हृत्पश्चाद्रयेंऽबुमरुदन्वितः ॥ ६६ ॥

హే విప్రా! గ్రాసము (అన్నగ్రహణం) పృథివితత్త్వంతో కూడి రసంతో వ్యాప్తమవుతుంది; ఆపై అది హృదయానికి తీసుకుపోబడుతుంది. తరువాత దాహము (పాచనతాపం) మరియు జలతత్త్వం క్రియచేస్తాయి; హృదయం తరువాత అది జలము వాయువుతో కూడి వేగంగా ముందుకు సాగుతుంది।

Verse 67

शून्यं च केवलं चैव रसश्च सचरस्थिरा । वियदंबुयुतं दाहस्त्वग्नियुक्सयुतः शुचिः ॥ ६७ ॥

(ఇవి తాత్త్విక నామాలు:) ‘శూన్యం’ మరియు ‘కేవలం’; ‘రసం’—చరాచర సమస్తంతో కూడినది; ‘ఆకాశ-జలయుక్తం’; ‘దాహం’—అగ్నియుక్తం; అలాగే ‘శుచి’—పవిత్రం।

Verse 68

भूमी रसाक्ष्मास्वयुता पंचैकांतरिताः स्थिराः । तदंतरित बीजानि स्वसंयुक्तानि पंच वै ॥ ६८ ॥

భూమి, జలం, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశం—ఈ ఐదు తత్త్వాలు దృఢంగా స్థాపితమై, ఒకటి తర్వాత ఒకటి మారుమారుగా క్రమబద్ధంగా నిలిచాయి. వీటి మధ్య ఐదు ‘బీజాలు’ (సూక్ష్మ కారణాలు) ఉన్నాయి; ప్రతి బీజం తన తత్త్వంతోనే సంయుక్తం.

Verse 69

तानि क्रमाज्ज्यासचरो रसो भूश्च नभोयुता । हंसश्चरयुतो द्विः स्यात्ततः प्राणो रसाग्नियुक् ॥ ६९ ॥

క్రమంగా ఇవి ఉద్భవిస్తాయి—మొదట ‘జ్యాసచర’, తరువాత ‘రసం’; తరువాత ‘భూ’—‘నభస్’ (ఆకాశం)తో యుక్తమైనది. ‘హంస’ ‘చర’తో సంయుక్తమైతే ద్విగుణమవుతుంది; ఆపై ‘ప్రాణం’ వస్తుంది, అది ‘రసం’ మరియు ‘అగ్ని’తో యుక్తం.

Verse 70

शून्ययुग्मं चरयुतं हृद्दाहोंबुमरुद्युतः । व्योमाग्निसहितं पश्चाद्रसश्च मरुता स्थिरा ॥ ७० ॥

‘చర’తో కూడిన శూన్య-యుగ్మాన్ని తీసుకో; తరువాత హృదయ-దాహం, జలం, వాయువు సూచించే సమూహాన్ని. ఆపై ఆకాశం-అగ్ని సంయుక్తమైనదాన్ని జోడించు; తరువాత ‘రసం’—ఇందులో వాయువు స్థిరంగా (ధ్రువంగా) ఉంటుంది.

Verse 71

शून्यं साग्निनभश्चैव चरेण सहितं तथा । अंबु पश्चाद्वियत्तस्मान्नभश्च मरुदन्वितम् ॥ ७१ ॥

శూన్యంనుండి అగ్ని-యుక్తమైన ఆకాశం ఉద్భవిస్తుంది; అలాగే అది ‘చర’తో కూడి ఉంటుంది. తరువాత జలం వస్తుంది; దానినుండి మళ్లీ ఆకాశం ప్రదర్శితమవుతుంది—ఇప్పుడు వాయువుతో యుక్తంగా.

Verse 72

शून्यं व्याप्तं च दद्युक्तं रयदाहस्ववह्निभिः । हंसः सदाहोंबगुरसा चरस्वैः संयुतो भवेत् ॥ ७२ ॥

“శూన్య” మరియు “వ్యాప్త” పదాలను “దద్యుక్త”తో, అలాగే ‘రయ’, ‘దాహ’, ‘స్వ’, ‘వహ్ని’ ధ్వనులతో కలిపినప్పుడు, ‘సదాహోంబగురసా’ ‘చరస్వై’ క్రమసంయోగంతో తాంత్రిక రూపం “హంస”గా సిద్ధమగును।

Verse 73

हंसः सदाहवह्निस्वैर्युक्तमंत्यमुदीरितम् । सप्तत्रिंशच्छतार्णैः स्यान्नित्या सौभागमालिनी ॥ ७३ ॥

“హంస” అనే మంత్రం ‘సదా’, ‘హవ’, ‘వహ్ని’, ‘స్వై’ పదాలతో సంయుక్తమైన అంత్యోచ్చారణంతో కూడి, ३७०० అక్షరమాలారూప జపంగా ఉచ్చరించబడితే, నిత్యఫలప్రదమైన “సౌభాగ్య-మాలిని”గా అవతరిస్తుంది।

Verse 74

अंगानि मंत्रवर्णैः स्युराद्येन हृदुदीरितम् । ततश्चतृर्भिः शीर्षं स्याच्छिखा त्रिभिरुदीरिता ॥ ७४ ॥

మంత్రాక్షరాలతో అంగన్యాసం చేయవలెను. మొదటి అక్షరంతో హృదయాన్ని స్పర్శించి ఆహ్వానించాలి; తరువాత నాలుగు అక్షరాలతో శిరోన్యాసం; మూడు అక్షరాలతో శిఖాన్యాసం—ఇది విధి.

Verse 75

गुणवेदाक्षरैः शेषाण्यंगानि षडिति क्रमात् । अरुणामरुणाकल्पां सुंदरीं सुस्मिताननाम् ॥ ७५ ॥

తదుపరి గుణములు మరియు వేదాన్ని సూచించే అక్షరాలతో క్రమంగా మిగిలిన ఆరు అంగాలలో న్యాసం చేయాలి. అనంతరం దేవిని ధ్యానించాలి—అరుణవర్ణా, ఉషస్సువలె కాంతిమయి, సుందరి, మృదుస్మిత ముఖముతో యుక్త.

Verse 76

त्रिनेत्रां बाहुभिः षड्भिरुपेतां कमलासनाम् । कह्लारपाशपुंड्रेक्षुकोदंडान्वामबाहुभिः ॥ ७६ ॥

ఆమెను ధ్యానించాలి—త్రినేత్రా, ఆరు భుజములతో యుక్త, కమలాసనంపై ఆసీన; మరియు ఎడమ చేతుల్లో నీలకమలం, పాశం, ఇక్షుదండం (చెరకు దండు) మరియు ధనుస్సు ధరించినది.

Verse 77

दधानां दक्षिणैः पद्ममंकुशं पुष्पसायकम् । तथाविधाभिः परितो युतां शक्तिगणैः स्तुतैः ॥ ७७ ॥

ఆమె కుడిచేతుల్లో పద్మం, అంకుశం, పుష్పసాయకాన్ని ధరించి, అదే స్వరూపమైన స్తుతింపబడిన శక్తిగణములచే చుట్టూరా పరివేష్టితగా ప్రకాశిస్తుంది।

Verse 78

अक्षरोक्ताभिरन्याभिः स्मरोन्मादमदात्मभिः । एषा तृतीया कथिता वनिता जनमोहिनी ॥ ७८ ॥

అక్షరాక్షరంగా పలికే ఇతర ఉక్తులతో—కామం, ఉన్మాదం, మదం స్వభావమైనవిగా—ఈమె మూడవ వర్గమైన స్త్రీగా చెప్పబడింది; జనులను మోహింపజేసే మోహినీ.

Verse 79

चतुर्थीं श्रृणु विप्रेन्द्र नित्यक्लिन्नासमाह्वयाम् । हंसस्तु दाहवह्निस्वैर्युक्तः प्रथममुच्यते ॥ ७९ ॥

హే విప్రేంద్రా, ఇప్పుడు ‘నిత్యక్లిన్నా’ అని పిలువబడే నాలుగవదాన్ని వినుము. ఇందులో మొదట ‘హంస’ అని చెప్పబడింది; అది దాహాగ్ని మరియు స్వైర్యంతో యుక్తమైనది.

Verse 80

कामेश्वर्यास्तृतीयादिवर्णानामष्टकं भवेत् । हृदंबुमरुता युक्तः स एवैकादशाक्षरः ॥ ८० ॥

కామేశ్వరీ మంత్రంలోని మూడవది మొదలైన అక్షరాల నుండి ఎనిమిది అక్షరాల సమూహం ఏర్పడుతుంది. ‘హృద్’, ‘అంబు’, ‘మరుత్’ అక్షరాలతో కలిసినప్పుడు అదే ఏకాదశాక్షర మంత్రంగా అవుతుంది.

Verse 81

एकादशाक्षरी चेयं विद्यार्णैरंगकल्पनम् । आद्येन मन्त्रवर्णेन हृदयं समुदीरितम् ॥ ८१ ॥

ఇది ఏకాదశాక్షరీ విద్య; దీని అంగన్యాస-కల్పనను విద్యార్ణవులు విధించాలి. మంత్రంలోని మొదటి అక్షరంతో ‘హృదయం’ అని ఉచ్చరించి స్థాపించాలి.

Verse 82

द्वाभ्यां द्वाभ्यां तु शेषाणि अंगानि परिकल्पयेत् । न्यसेदंगुष्ठमूलादिकनिष्ठाग्रांतमूर्द्ध्वगम् ॥ ८२ ॥

తరువాత రెండు రెండు వేళ్లతో మిగిలిన అవయవాలకు న్యాసం చేయవలెను. బొటనవేలు మూలం నుండి పైకెత్తి, చిటికెనవేలు అగ్రం వరకు మంత్రాన్ని న్యసించాలి.

Verse 83

शेषं तद्वलये न्यस्य हृद्दृक्छ्रोत्रे नसोर्द्वयोः । त्वचि ध्वजे च पायौ च पादयो रर्णकान्न्यसेत् ॥ ८३ ॥

మిగిలిన భాగాన్ని ఉంగర వేళ్లలో న్యసించి, తరువాత హృదయం, నేత్రాలు, శ్రోత్రాలు మరియు రెండు నాసారంధ్రాలపై న్యాసం చేయాలి. అలాగే చర్మం, ధ్వజం, పాయువు మరియు పాదాలపై కూడా నియత అక్షరాలను న్యసించాలి.

Verse 84

अरुणामरुणाकल्पामरुणांशुकधारिणीम् । अरुणस्रग्विलेपां तां चारुस्मेरमुखांबुजाम् ॥ ८४ ॥

నేను అరుణా దేవిని ధ్యానించుచున్నాను—ఆమె ఎర్రని వర్ణముతో, ఎర్రని ఆభరణాలతో అలంకృతురాలై, ఎర్రని వస్త్రాలు ధరించి, ఎర్రని మాలా మరియు ఎర్రని లేపనాలతో విభూషితురాలై, సుందరమైన మృదుహాసంతో ప్రకాశించే కమలముఖిని.

Verse 85

नेत्रत्रयोल्लसद्वक्त्रां भालेघर्मांबुमौक्तिके । विराजमानां मुकुटलसदर्द्धेंदुशेखराम् ॥ ८५ ॥

ఆమె ముఖం త్రినేత్రాలతో ప్రకాశిస్తుంది; నుదుటిపై చెమటబిందువుల నుండి పుట్టిన ముత్యాల వంటి కాంతి మెరుస్తుంది; మరియు ఆమె మకుటంలో ప్రకాశించే అర్ధచంద్ర శేఖరం విరాజిల్లుతుంది.

Verse 86

चतुर्भिर्बाहुभिः पाशमंकुशं पानपात्रकम् । अभयं बिभ्रतीं पद्ममध्यासीनां मदालसाम् ॥ ८६ ॥

ఆమె నాలుగు భుజాలతో పాశం, అంకుశం, పానపాత్రం మరియు అభయముద్రను ధరించుచున్నది. ఆమె పద్మమధ్యంలో ఆసీనురాలై, దివ్య మదంతో మృదువుగా మదాలసగా కనిపించుచున్నది.

Verse 87

ध्यात्वैवं पूजयेन्नित्यक्किन्नां नित्यां स्वशक्तिभिः । पुण्या चतुर्थी गदिता नित्याक्किन्नाह्वया मुने ॥ ८७ ॥

ఇలా ధ్యానించి, తన శక్తి మేరకు నిత్యాక్లిన్నా అనే నిత్య దేవిని నిత్యం పూజించాలి. ఓ మునీ, ఈ పుణ్యప్రదమైన చతుర్థీ ‘నిత్యాక్లిన్నా’ అనే నామంతో ప్రకటించబడింది.

Verse 88

वनिता नवनीतस्य दाविकाग्निर्जयादिना । भूः स्वेन युक्ता प्रथमं प्राणो दाहेन तद्युतः ॥ ८८ ॥

స్త్రీ తాజా వెన్నలాంటిది; దావాగ్ని జయాది ప్రభావంతో దానిని దహిస్తుంది. ‘భూ’ తత్త్వం మొదటిది, తన గుణంతో యుక్తం; ప్రాణం దాహశక్తితో సమన్వితమై ఆ తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తుంది.

Verse 89

रसो दाहेन तद्युक्तं प्रभादाहेन तद्युता । ज्या च दाहेन तद्युक्ता नित्याक्लिन्नांतगद्वयम् ॥ ८९ ॥

‘రస’ను ‘దాహ’తో సంయోజించాలి; ‘ప్రభా’ను ‘ప్రభా-దాహ’తో అలాగే కలపాలి; ‘జ్యా’ను కూడా ‘దాహ’తో యుక్తం చేయాలి—ఇలా ‘నిత్యాక్లిన్నా’తో ముగియే రెండు పదాలు ఏర్పడతాయి.

Verse 90

एषा नवाक्षरी नित्या भेरुण्डा सर्वसिद्धिदा । प्रणवं ठद्वयं त्यक्त्वा मध्यस्थैः षड्भिरक्षरैः ॥ ९० ॥

ఇది నిత్యమైన నవాక్షరీ మంత్రం; ‘భేరుణ్డా’ అని పిలువబడుతుంది, సర్వసిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది. ప్రణవం ‘ఓం’ను మరియు ‘ఠ’ అనే రెండు అక్షరాలను విడిచి, మధ్యలోని ఆరు అక్షరాలతో మంత్రాన్ని నిర్మించాలి.

Verse 91

षडंगानि प्रकुर्वीत वर्णन्यासं ततः परम् । रंध्राद्यामुखकंठेषु हन्नाभ्यां धारयद्वयम् ॥ ९१ ॥

మొదట షడంగ-న్యాసం చేయాలి; తరువాత వర్ణ-న్యాసం నిర్వహించాలి. ఆపై రంధ్రాలలో, ముఖంలో, కంఠంలో ‘హ’ మరియు ‘న’ అనే రెండు బీజాక్షరాలను ధారణ (మానసిక స్థాపన) చేయాలి.

Verse 92

न्यसेन्मंत्रार्णनवकं मातृकान्यासपूर्वकम् । अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि देव्याः सर्वार्थसिद्धिदम् ॥ ९२ ॥

ముందుగా మాతృకా-న్యాసం చేసి, అనంతరం తొమ్మిది మంత్రాక్షరాలను స్థాపించాలి. ఇప్పుడు దేవి యొక్క సర్వార్థసిద్ధిని ప్రసాదించే ధ్యానాన్ని నేను వివరిస్తాను।

Verse 93

तप्तकांचनसंकाशदेहां नेत्रत्रयान्विताम् । चारुस्मितां चितमुखीं दिव्यालंकारभूषिताम् ॥ ९३ ॥

ఆమె దేహం తప్త స్వర్ణంలా ప్రకాశించింది; ఆమె త్రినేత్రయుత, మధురస్మితంతో, దివ్య ముఖకాంతితో, దివ్య ఆభరణాలతో అలంకృతురాలై ఉంది।

Verse 94

ताटंकहारकेयूररत्नस्तबकमंडिताम् । रसनानूपुरोर्म्यादिभूषणैरतिसुन्दरीम् ॥ ९४ ॥

ఆమె తాటంకాలు, హారం, కేయూరాలు, రత్నగుచ్ఛాలతో అలంకృతురాలు; రత్నఖచిత రసన, నూపురాలు, ఉంగరాలు మొదలైన ఆభరణాలతో అత్యంత సుందరిగా విరాజిల్లింది।

Verse 95

पाशांकुशौ चर्मखङ्गौ गदावह्निधनुःशरान् । करैर्दधानामासीना पूजायां मत्पसस्थिताम् ॥ ९५ ॥

ఆమె చేతుల్లో పాశం, అంకుశం, చర్మం(ఢాలు), ఖడ్గం, గద, అగ్ని, ధనుస్సు, బాణాలను ధరించి; పూజాసనంలో ఆసీనురాలై, నా పరమపదంలో స్థితురాలై ఉంది।

Verse 96

शक्तीश्च तत्समाकारतेजोहेतिभिरन्विताः । पूजयेत्तद्वदभितः स्मितास्या विजयादिकाः ॥ ९६ ॥

ఆయనకు సమానమైన రూపం, తేజస్సు, ఆయుధాలతో యుక్తమైన శక్తులను కూడా పూజించాలి. అలాగే చుట్టూ విజయా మొదలైన స్మితముఖ దేవతలను కూడా పూజించాలి।

Verse 97

पंचमीय समाख्याता भेरुंडाख्या मुनीश्वर । यस्याः स्मरणतो नश्येद्गरलं त्रिविधं क्षणात् ॥ ९७ ॥

హే మునీశ్వరా! పంచమీ విద్య ‘భేరుణ్డా’ అని ప్రసిద్ధి; దాని స్మరణమాత్రంతోనే త్రివిధ విషము క్షణంలో నశిస్తుంది।

Verse 98

या तु षष्ठी द्विजश्रेष्ठ सा नित्या वह्निवासिनी । तद्विधानं श्रृणुष्वाद्य साधकानां सुसिद्धिदम् ॥ ९८ ॥

హే ద్విజశ్రేష్ఠా! ఆ షష్ఠీ నిత్యమైనది, పవిత్ర అగ్నిలో నివసించేది. ఇప్పుడు దాని విధానాన్ని వినుము; అది సాధకులకు శ్రేష్ఠ సిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 99

भेरुंडाद्यमिहाद्यं स्यान्नित्यक्लिन्नाद्यनंतरम् । ततोंऽबुशून्ये हंसाग्निह्युत्तमंबुमरुद्युतम् ॥ ९९ ॥

ఇక్కడ క్రమం ‘భేరుణ్డ’తో ప్రారంభమవుతుంది; వెంటనే ‘నిత్యక్లిన్న’తో మొదలయ్యేది వస్తుంది. తరువాత ‘అంబు-శూన్య’ విన్యాసంలో ‘హంస’ మరియు ‘అగ్ని’; ఆపై ‘ఉత్తమ అంబు’ మరియు ‘మరుత్’ యుక్తమైనది చెప్పబడింది।

Verse 100

हृदग्निना युतं शून्यं व्याप्तेन शुचिना च युक् । शून्यं नभः शक्तियुतं नवार्णेयमुदाहृता ॥ १०० ॥

హృదయాగ్నితో యుక్తమైన ‘శూన్య’, అలాగే సర్వవ్యాపక శుచితో కూడిన ‘శూన్య’; మరియు శక్తియుక్తమైన ‘నభః-శూన్య’—ఇదే నవర్న (నవాక్షరీ) అని ప్రకటించబడింది।

Verse 101

विद्या द्वितीयबीजेन स्वरान्दीर्घान्नियोजयेत् । मायांतान्षड्भिरेवां गान्याचरेत्सकरांगयोः ॥ १०१ ॥

ఈ విద్యలో ద్వితీయ బీజంతో స్వరాలను దీర్ఘంగా నియోగించాలి; మరియు ‘మాయా’ంత అక్షరాల జపాన్ని షడంగాలతో, అలాగే ‘క’ మరియు ‘ర’ అంగాలతో విధిగా ఆచరించాలి।

Verse 102

नवाक्षराणि विद्याया नवरंध्रेषु विन्यसेत् । व्यापकं च समस्तेन कुर्यादेवात्मसिद्धये ॥ १०२ ॥

విద్య యొక్క నవాక్షరాలను దేహంలోని నవరంధ్రాలలో న్యాసం చేయాలి. దానిని సమస్తంగా సర్వవ్యాపిగా ధ్యానించి ఆత్మసిద్ధిని పొందాలి॥

Verse 103

सर्वास्वपि च विद्यासु व्यापकन्यासमाचरेत् । तप्तकांचनसंकाशां नवयौवनसुन्दरीम् ॥ १०३ ॥

సర్వ విద్యలలోనూ సర్వవ్యాపక న్యాసాన్ని ఆచరించాలి. తప్త స్వర్ణసమ కాంతితో మెరసే, నవయౌవన సుందరిగా ఆమెను ధ్యానించాలి॥

Verse 104

चारुस्मेरमुखांभोजां विलसन्नयनत्रयाम् । अष्टाभिर्बाहुभिर्युक्तां माणिक्याभरणोज्ज्वलाम् ॥ १०४ ॥

ఆమె ముఖకమలం మధుర స్మితంతో శోభించింది; త్రినేత్రాలు ప్రకాశించాయి. అష్టభుజలతో యుక్తురాలై, మాణిక్యాభరణాలతో ఆమె దివ్యంగా మెరిసింది॥

Verse 105

पद्मरागकिरीटांशुसंभेदारुणितांबराम् । पीतकौशेयवसनां रत्नमंजीरमेखलाम् ॥ १०५ ॥

పద్మరాగమణి కిరీట కాంతుల మిశ్ర ప్రకాశంతో ఆమె వస్త్రాలు అరుణవర్ణంగా మెరిశాయి. ఆమె పీత కౌశేయ వస్త్రధారిణి, రత్నమంజీరాలు మరియు రత్నమేఖలతో అలంకృతురాలు॥

Verse 106

रक्तमौक्तिकसकंभिन्नस्तबकाभरणोज्ज्वलाम् । रत्नाब्जकंबुपुंड्रेक्षुचापपूर्णेन्दुमंडलम् ॥ १०६ ॥

రక్త మౌక్తికాలతో విభిన్నంగా జడితమైన గుచ్ఛాకార ఆభరణాలతో ఆమె ప్రకాశించింది. రత్నపద్మం, శంఖం, వైష్ణవ పుండ్రం, ఇక్షుచాపం, పూర్ణచంద్ర మండలాన్ని చిహ్నాలుగా ధరించింది॥

Verse 107

दधानां बाहुभिर्वामैः कह्लारं हेमश्रृंगकम् । पुष्पेषुं मातुलिंगं च दधानां दक्षिणैः करैः ॥ १०७ ॥

ఆమె ఎడమ భుజాలతో కహ్లార పద్మమును, స్వర్ణశృంగముతో కూడిన చిహ్నమును ధరించుచున్నది; కుడి చేతులతో పుష్పబాణమును, మాతులింగ (బీజపూరక) ఫలమును ధరించుచున్నది ॥१०७॥

Verse 108

स्वस्वनामाभिरभितः शक्तिभिः परिवारिताम् । एवं ध्यात्वार्चयेद्वह्निवासिनीं वह्निविग्रहम् ॥ १०८ ॥

తమ తమ నామాలతో ప్రసిద్ధమైన శక్తులతో అన్ని వైపులా పరివృతమైన అగ్నివాసినీ దేవిని—అగ్నిస్వరూపిణిని—ఇలా ధ్యానించి ఆరాధించవలెను ॥१०८॥

Verse 109

यस्याः स्मरपतो वश्यं जायते भुवनत्रयम् । अथ या सप्तमी नित्या महावज्रेश्वरी मुने ॥ १०९ ॥

ఆమెను కేవలం స్మరించగానే త్రిభువనమూ వశమవుతుంది; ఓ మునీ, ఆ నిత్యమైన సప్తమి ‘మహావజ్రేశ్వరీ’ అని ప్రసిద్ధి ॥१०९॥

Verse 110

तस्या विद्यां प्रवक्ष्यामि साधकानां सुसिद्धिदाम् । द्वितीयं वह्विवासिन्या नित्यक्लिन्ना चतुर्थकम् ॥ ११० ॥

ఇప్పుడు సాధకులకు శ్రేష్ఠ సిద్ధిని ప్రసాదించే ఆమె విద్యను నేను చెప్పుచున్నాను. దాని రెండవ రూపం ‘వహ్నివాసినీ’, నాలుగవది ‘నిత్యక్లిన్నా’ అని పిలువబడును ॥११०॥

Verse 111

पंचमं भगमालाद्यं भेरुंडाया द्वितीयकम् । नित्यक्लिन्नाद्वितीयं च तृतीयं षष्ठसप्तमौ ॥ १११ ॥

ఐదవది ‘భగామాలా’తో ప్రారంభమగు (విద్య). రెండవ సమూహం ‘భేరుణ్డా’కు చెందింది. ‘నిత్యక్లిన్నా’ నుండి రెండవది, మూడవది; అలాగే క్రమంగా ఆరవది, ఏడవది కూడా గ్రహించవలెను ॥१११॥

Verse 112

अष्टमं नवमं चापि पूर्वं स्यादंतिमं पुनः । द्वयमेकैकमथ च द्वयद्वयमथ द्वयम् ॥ ११२ ॥

అష్టమం, నవమం ముందుగా స్థాపించి, మళ్లీ తరువాత అంతిమం ఉంచాలి. ఆపై రెండు కలిసి, తరువాత ఒక్కొక్కటిగా; తరువాత జంటల జంటలుగా, చివరికి మళ్లీ ఒక జంటగా చేయాలి.

Verse 113

मायया पुटितं कृत्वा कुर्यादंगानि षट् क्रमात् । प्रत्येकं शक्तिपुटुतैर्मंत्रार्णैर्दशभिर्न्यसेत् ॥ ११३ ॥

ముందుగా ‘మాయా’తో పుటితం (ముద్రిత/రక్షిత) చేసి, క్రమంగా షడంగ కర్మలను ఆచరించాలి. ప్రతి అంగంలో శక్తి-పుటంతో యుక్తమైన పది మంత్రాక్షరాలను న్యాసం చేయాలి.

Verse 114

दृक्छ्रोत्रनासावाग्वक्षोनाभिगुह्येषु च क्रमात् । रक्तां रक्तांबरां रक्तगंघमालाविभूषणाम् ॥ ११४ ॥

తర్వాత క్రమంగా నేత్రాలు, శ్రోత్రాలు, నాసిక, వాక్కు, వక్షస్థలం, నాభి, గుహ్యదేశాలలో—ఆమెను రక్తవర్ణగా, రక్తాంబరధారిణిగా, రక్తసుగంధ-మాల్య-విభూషణాలతో అలంకృత దేవిగా ధ్యానించాలి.

Verse 115

चतुर्भुजां त्रिनयनां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् । पाशांकुशामिक्षुचापं दाडिमीशायकं तथा ॥ ११५ ॥

ఆమెను చతుర్భుజగా, త్రినయనగా, మాణిక్యముకుటంతో ప్రకాశించేదిగా ధ్యానించాలి—ఆమె పాశం, అంకుశం ధరించి, ఇక్షుచాపం మరియు దాడిమీ-బాణాన్ని కూడా ధరించి ఉంటుంది.

Verse 116

दधानां बाहुभिर्नेत्रैर्दयासुप्रीतिशीतलैः । पश्यंती साधके अस्त्रषट्कोणाब्जमहीपुरे ॥ ११६ ॥

దివ్య భుజాలను ధరించి, దయా-సుప్రీతితో శీతలమైన నేత్రాలతో ఉన్న ఆ దేవి—షట్కోణయుక్త కమలాకార పవిత్ర భూమిపురంలో, అస్త్ర-విన్యాసంతో కూడి, సాధకునిపై కృపాదృష్టి చేస్తుంది.

Verse 117

चक्रमध्ये सुखासीनां स्मेरवक्त्रसरोरुहाम् । शक्तिभिः स्वस्वरूपाभिरावृतां पीतमध्यगाम् ॥ ११७ ॥

పవిత్ర చక్ర మధ్యలో ఆమె సుఖాసీనగా విరాజిల్లుచున్నది; ఆమె ముఖపద్మం మృదుస్మితంతో ప్రకాశిస్తుంది. తన తన స్వరూపశక్తులతో ఆవరించబడి, స్వర్ణవర్ణ మధ్యభాగంతో శోభిస్తుంది.

Verse 118

सिंहासनेऽभितः प्रेंखत्पोतस्थाभिश्च शक्तिभिः । वृतां ताभिर्विनोदानि यातायातादिभिः सदा ॥ ११८ ॥

సింహాసనం చుట్టూ ఆమె ఎల్లప్పుడూ ఊగే పడవల వంటి ఆసనాలలో నిలిచిన శక్తులతో ఆవరించబడి ఉంటుంది. అవి నిరంతరం రాకపోకలు, శోభాయాత్రలు మొదలైన వినోదాలను కల్పిస్తుంటాయి.

Verse 119

कुर्वाणामरुणांभोधौ चिंतयेन्मन्त्रनायकम् । एषा तु सप्तमीप्रोक्ता दूतिं चाप्यष्टमीं श्रृणु ॥ ११९ ॥

ఈ విధిని ఆచరిస్తూ సాధకుడు అరుణప్రభామయ సముద్రంలో ఉన్న మంత్రనాయకుడైన ప్రభువును ధ్యానించాలి. ఇది ఏడవ విధిగా చెప్పబడింది; ఇప్పుడు ఎనిమిదవ ‘దూతీ’ని కూడా వినుము.

Verse 120

वज्रेश्वर्याद्यमाद्यं स्याद्वियदग्नियुतं ततः । अंबु स्यान्मरुता युक्तं गोत्रा क्ष्मासंयुता ततः ॥ १२० ॥

మొదట ‘వజ్రేశ్వరీ’తో ప్రారంభమయ్యే బీజం ఉండాలి; తరువాత దానిని ‘వియత్’ మరియు ‘అగ్ని’తో యుక్తం చేయాలి. ఆపై ‘అంబు’ను ‘మరుత్’తో కలిసి జోడించాలి; తరువాత గోత్రాన్ని సంయోజించి, చివరగా ‘క్ష్మా’ (పృథివి)తో మళ్లీ యుక్తం చేయాలి.

Verse 121

रयोव्यासेन शुचिना युतः स्यात्तदनंतरम् । अत्यार्णां वह्निवासिन्या दूती नित्या समीरिताः ॥ १२१ ॥

అనంతరం శుద్ధమైన ‘రయోవ్యాస’తో యుక్తం చేయాలి. ఆ క్రమంలో అగ్నిలో నివసించే ‘దూతీ’ను ‘నిత్యా’—ఎల్లప్పుడూ ఉన్నది—అని ప్రకటించారు.

Verse 122

षड्दीर्घस्वरयुक्तेन विद्यायाः स्यात्षडंगकम् । तेनैव पुटितैरर्णैर्न्यसेच्छ्रोत्रादिपञ्चसु ॥ १२२ ॥

ఆరు దీర్ఘ స్వరాలతో యుక్తమైనప్పుడు ఈ విద్య షడంగమవుతుంది. ఆ పుటిత అక్షరాలతోనే శ్రోత్రాది ఐదు ఇంద్రియకేంద్రాలపై న్యాసం చేయాలి.

Verse 123

षष्ठकं नसि विन्यस्य व्यापकं विद्यया न्यसेत् । निदाघकालमध्याह्नदिवाकरसमप्रभाम् ॥ १२३ ॥

షష్ఠకాన్ని నాసికపై విన్యసించి, విద్య ద్వారా వ్యాపక తత్త్వానికి న్యాసం చేయాలి. గ్రీష్మ మధ్యాహ్న సూర్యుని సమాన కాంతితో ధ్యానించాలి.

Verse 124

नवरत्नकिरीटां च त्रीक्षणामरुणांबराम् । नानाभरणसंभिन्नदेहकांतिविराजिताम् ॥ १२४ ॥

నవరత్న కిరీటధారిణి, త్రినేత్రి, అరుణాంబరధారిణి—నానాభరణాలతో అలంకృతమైన దేహకాంతితో విరాజిల్లింది.

Verse 125

शुचिस्मितामष्टभुजा स्तूयमानां महर्षिभिः । पाशं खेटं गदां रत्नचषकं वामबाहुभिः ॥ १२५ ॥

శుచిస్మితయుత, అష్టభుజ, మహర్షులచే స్తుతింపబడిన ఆమె—వామభుజాలలో పాశం, ఖేటకం, గద, రత్నచషకం ధరించింది.

Verse 126

दक्षिणैरंकुशं खड्गं कट्टारं कमलं तथा । दधानां साधकाभीष्टदानोद्यमसमन्विताम् ॥ १२६ ॥

దక్షిణ భుజాలలో అంకుశం, ఖడ్గం, కట్టారం, కమలం ధరించి—సాధకునికి అభీష్టదానానికి సిద్ధమైన శక్తితో సమన్వితమైంది.

Verse 127

ध्यात्वैवं पृनयेद्देवीं दूतीं दुर्न्नीतिनाशिनीम् । इत्येषा कथिता तुभ्यं समस्तापन्निवारिणी ॥ १२७ ॥

ఇలా ధ్యానించి దుర్నీతి, కుమార్గాన్ని నశింపజేసే దేవీ-దూతిని ప్రసన్నం చేయాలి. సమస్త ఆపదలను తొలగించే ఈ విధి నీకు వివరించబడింది।

Verse 128

श्रीकरी शिवतावासकारिणी सर्वसिद्धिदा । अथ ते नवमीं नित्यां त्वरितां नाम नारद ॥ १२८ ॥

ఆమె శ్రీని ప్రసాదించేది, శుభ శివభావ నివాసాన్ని కలిగించేది, సమస్త సిద్ధులను దయచేసేది. ఇక, ఓ నారదా, ‘త్వరితా’ అనే నిత్య ఆచరించు నవమీ వ్రతాన్ని నీకు చెబుతాను।

Verse 129

प्रवक्ष्यामि यशोविद्याधनारोग्यसुखप्रदाम् । आद्यं तु वह्निवासिन्या दूत्यादिस्तदनन्तरम् ॥ १२९ ॥

ఇప్పుడు యశస్సు, విద్య, ధనం, ఆరోగ్యం, సుఖం ప్రసాదించే విద్యను నేను వివరిస్తాను. మొదట ‘వహ్నివాసినీ’; ఆ తరువాత క్రమంగా ‘దూతీ’ మొదలైనవి వస్తాయి।

Verse 130

हंसो धरा स्वयं युक्तस्तेजश्चरसमन्वितम् । वायुः प्रभाचरयुता ग्रासशक्तिसमन्वितः ॥ १३० ॥

హంస స్వభావతః ధరతో యుక్తమై ఉంటుంది; తేజస్సు (అగ్ని) చరత్వంతో సమన్వితమై ఉంటుంది; వాయువు ప్రభా మరియు చలనంతో కూడి గ్రాసశక్తితో యుక్తమై ఉంటుంది।

Verse 131

हृदार येण दाहेन वह्निस्वाष्टमं तथा । हंसः क्ष्माखंयुतो ग्रासश्चरयुक्तो द्वितीयकः ॥ १३१ ॥

‘హృదార’ ద్వారా ఉత్పన్నమైన దాహంతో అగ్ని ఎనిమిదవదిగా చెప్పబడింది. అలాగే హంస ‘ద్వితీయ’గా వర్ణించబడింది—క్ష్మా, ఆకాశంతో యుక్తమై, గ్రాసం మరియు చరగతితో కూడినది।

Verse 132

द्वितिर्नादयुता नित्या त्वरिता द्वादशाक्षरी । विद्या चतुर्थवर्णादिसप्तभिस्त्वक्षरैस्तथा ॥ १३२ ॥

ద్వితీ నాదయుక్తమై నిత్యమైనది. త్వరితా ద్వాదశాక్షరీ మంత్రం. అలాగే ఈ విద్య నాలుగవ వర్ణంతో ప్రారంభమయ్యే ఏడు అక్షరాలతో నిర్మితమైంది.

Verse 133

कुर्यादंगानि युग्मार्णैः षट्क्रमेण करांगयोः । शिरोललाटकंठेषु हृन्नाभ्याधारके तथा ॥ १३३ ॥

జంట అక్షరాలతో షట్క్రమంగా ముందుగా చేతుల అవయవాలపై న్యాసం చేయాలి. తరువాత శిరస్సు, లలాటం, కంఠం మీద, అలాగే హృదయం, నాభి, ఆధారంలోనూ న్యాసం చేయాలి.

Verse 134

ऊरुयुग्मे तथा जानुद्वये जंघाद्वये तथा । पादयुग्मे तथा वर्णान्मंत्रजान्दश विन्यसेत् ॥ १३४ ॥

అలాగే తొడల జంటపై, రెండు మోకాళ్లపై, రెండు కాళ్ల మడమలపై, మరియు పాదాల జంటపై మంత్రజన్యమైన పది అక్షరాలను క్రమంగా న్యాసం చేయాలి.

Verse 135

द्वितीयोपांत्यमध्यस्थैर्मंत्रार्णैरितरैरपि । ताराद्यैः श्रृणु तद्ध्यानं सर्वसिद्धिविधायकम् ॥ १३५ ॥

మంత్రంలోని రెండవ, ఉపాంత్య, మధ్యస్థ అక్షరాలతో, అలాగే తారా మొదలైన ఇతర అక్షరాలతో కూడి ఉన్న ఆ ధ్యానాన్ని వినుము; అది సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదించేది.

Verse 136

श्यामवर्णशुभाकारां नवयौवनशोभिताम् । द्विद्विक्रमादष्टनागैः कल्पिताभरणोज्ज्वलैः ॥ १३६ ॥

ఆమె శ్యామవర్ణంతో, శుభమైన సుందరాకారంతో, నవయౌవన శోభతో ప్రకాశించింది; ద్వివిక్రమము మరియు అష్టనాగములతో కల్పితమైన ఆభరణాలతో ద్యుతిమంతురాలైంది.

Verse 137

ताटंकमंगदं तद्वद्रसना नूपुरं च तैः । विप्रक्षत्रियविट्शूद्रजातिभिर्भीमविग्रहैः ॥ १३७ ॥

వారే కర్ణాభరణాలు, అంగదాలు, అలాగే రసన (కటిబంధం) మరియు నూపురాలను నిర్మించారు—బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర అనే నాలుగు వర్ణాలకు చెందిన భయంకర దేహధారులు వాటిని చేసిరి।

Verse 138

पल्लवांशुकसंवीतां शिखिपिच्छकृतैः शुभैः । वलयैर्भूषितभुजां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् ॥ १३८ ॥

ఆమె কোমల పల్లవవస్త్రాలతో కప్పబడి, శుభమైన నెమలి ఈకలతో చేసిన ఆభరణాలతో అలంకృతురాలై; వలయాలతో భుజాలు శోభించి, మాణిక్యమయ ముకుటంతో ప్రకాశించుచుండెను।

Verse 139

बर्हिबर्हिकृतापीडां तच्छत्रां तत्पताकिनीम् । गुंजागुणलसद्वक्षः कुचकुंकुममंडलाम् ॥ १३९ ॥

ఆమె శిరస్సుపై నెమలి ఈకలతో చేసిన ఆపీడం; దానికి తగిన ఛత్రం, పతాకలు. గుంజా మాలలతో ఆమె వక్షస్థలం మెరిసి, కుచాలపై కుంకుమ మండలాలు కనిపించెను।

Verse 140

त्रिनेत्रां चारुवदनां मंदस्मितमुखांबुजाम् । पाशांकुशवराभीतिलसद्भुजचतुष्टयाम् ॥ १४० ॥

ఆమె త్రినేత్రి, సుందర వదనముగలది, మృదుస్మితంతో కమలముఖం శోభించుచున్నది; పాశం, అంకుశం, వరముద్ర, అభయముద్రలను ధరించిన నాలుగు భుజాలతో ప్రకాశించుచున్నది।

Verse 141

ध्यात्वैवं तोतलां देवीं पूजयेच्छक्तिभिर्वृताम् । तदग्रस्था लु फट्कारी शरचापकरोज्ज्वला ॥ १४१ ॥

ఇలా దేవి తోతలాను ధ్యానించి, శక్తులతో పరివృతురాలైన ఆమెను పూజించవలెను. ఆమె ముందుభాగంలో ‘ఫట్కారీ’ అనే శక్తి నిలిచి, చేతుల్లో బాణాలు మరియు ధనుస్సును ధరించి ప్రకాశించుచున్నది।

Verse 142

प्रसीदेत्फलदाने च साधकानां त्वरान्वितां । एषा तु नवमी नित्या त्वरितोक्ता मुनीश्वर ॥ १४२ ॥

త్వరతో సాధన చేసే సాధకులకు ఫలదానంలో ఆ దేవి ప్రసన్నమవుతుంది. ఓ మునీశ్వరా, ఈ నవమి తిథి నిత్యసిద్ధం; ఇది ‘త్వరితా విధి’గా ప్రకటించబడింది.

Verse 143

विध्नदुःस्वप्रशमनी सर्वाभीष्टप्रदायिनी । शुचिः स्वेन युतस्त्वाद्यो रसावह्निसमन्वितः ॥ १४३ ॥

ఆమె విఘ్నాలు, దుష్స్వప్నాలను శమింపజేసి, సమస్త అభీష్టాలను ప్రసాదిస్తుంది. ఆమె శుచిగా, స్వశక్తితో యుక్తగా, ఆద్యస్వరూపిణిగా, రస-వాయు-అగ్నులతో సమన్వితగా ఉంటుంది.

Verse 144

प्राणो द्वितीयः स्वयुतो वनदुच्छक्तिभिः परः । इतीरिता त्र्यक्षराख्या नित्येयं कुलसुंदरी ॥ १४४ ॥

‘ప్రాణ’ అనేది రెండవ అక్షరం; అది ‘స్వ’తో యుక్తమై, ‘వన’ మరియు ‘దు’ సూచించే శక్తుల తరువాత (పరంగా) స్థాపించబడుతుంది. ఇలా త్ర్యక్షరీగా ప్రసిద్ధమైన నిత్య కులసుందరీ ప్రకటించబడింది.

Verse 145

यस्याः स्मरण मात्रेण सर्वज्ञत्वं प्रजायते । त्रिभिस्तैरुदितैर्मूलवर्णैः कुर्य्यात्षडंगकम् ॥ १४५ ॥

ఆమెను కేవలం స్మరించడమే సర్వజ్ఞత్వాన్ని కలిగిస్తుంది—ప్రకటించిన ఆ మూడు మూలవర్ణాలతో షడంగ (ఆరు అంగాల) విన్యాసం చేయాలి.

Verse 146

आदिमध्यावसानेषु पूजाजपविधिक्रमात् । प्रत्येक तैस्त्रिभिर्बीजैर्दीर्घस्वरसमन्वितैः ॥ १४६ ॥

పూజా-జప విధిక్రమానుసారం ఆరంభంలో, మధ్యలో, ముగింపులో—ప్రతిసారి ఆ మూడు బీజాలను దీర్ఘస్వరాలతో ఉచ్చరించి కర్మ చేయాలి.

Verse 147

कुर्यात्करांगवक्त्राणां न्यासं प्रोक्तं यथाविधि । ऊर्द्ध्वप्राग्दक्षिणोदक्च पश्चिमाधस्नाग्नभिः ॥ १४७ ॥

హస్తాలు, అవయవాలు, ముఖంపై శాస్త్రోక్త విధంగా న్యాసం చేయవలెను. దిశాక్రమంగా ఊర్ధ్వం, తూర్పు, దక్షిణం, ఉత్తరం; అలాగే పడమర, అధో—స్నాన మరియు అగ్ని మంత్రాలతో కూడి చేయవలెను.

Verse 148

सुविनद्यंतरस्थैस्तन्नदात्मसु यथाक्रमम् । आधाररंध्रहृत्स्वेकं द्वितीयं लोचनत्रये ॥ १४८ ॥

తదుపరి సూక్ష్మ నాడుల్లో నివసించే అంతర్నాదాన్ని జాగ్రత్తగా ధ్వనింపజేస్తూ క్రమంగా ఆ నాదరూపాలలో ప్రవేశించాలి. ఒక న్యాసం ఆధార, బ్రహ్మరంధ్ర, హృదయంలో; రెండవది నేత్రత్రయంలో చేయాలి.

Verse 149

तृतीयं श्रोत्रचिबुके चतुर्थं घ्राणतालुषु । पंचमं चांसनाभीषु ततः पाणिपदद्वये ॥ १४९ ॥

మూడవ న్యాసం చెవులు మరియు చిబుకంలో; నాలుగవది ముక్కు మరియు తాలూలో. ఐదవది భుజాలు మరియు నాభిలో; అనంతరం రెండు చేతులు మరియు రెండు పాదాలలో చేయాలి.

Verse 150

मूलमध्याग्रतो न्यस्येन्नवधा मूलवर्णकैः । लोहितां लोहिताकारशक्तिंबृदनिषेविताम् ॥ १५० ॥

మూలం, మధ్యము, అగ్రభాగములో మూలవర్ణాలతో తొమ్మిది విధాలుగా న్యాసం చేయాలి. అనంతరం ఎర్రవర్ణమై, ఎర్రరూపమై, గణములచే సేవింపబడే ఆ శక్తిని ధ్యానించాలి.

Verse 151

लोहितांशुकभूषास्रग्लेपनां षण्मुखांबुजाम् । अनर्घ्यरत्नघटितमाणिक्यमुकुटोज्वलाम् ॥ १५१ ॥

ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించి, ఆభరణాలు, మాలలు, లేపనాలతో అలంకృతమై, షణ్ముఖ-అంబుజ స్వరూపిణిగా; అమూల్య రత్నాలతో నిర్మితమైన మాణిక్య మకుటంతో ప్రకాశించే ఆమెను ధ్యానించాలి.

Verse 152

रत्नस्तबकसंभिन्नलसद्वक्षःस्थलां शुभाम् । कारुण्यानंदपरमा मरुणांबुजविष्टराम् ॥ १५२ ॥

ఆమె శుభమయి, ప్రకాశవంతురాలు; ఆమె దీప్తిమంతమైన వక్షస్థలంపై రత్నగుచ్ఛాలు విరాజిల్లుతున్నాయి. కరుణా-ఆనందాలలో పరమగా, ఆమె పద్మాసనంపై ఆసీనురాలు.

Verse 153

भुजैर्द्वादशभिर्युक्तां सर्वेषां सर्ववाङ्मयीम् । प्रवालाक्षस्रजं पद्मं कुंडिकां रत्ननिर्मिताम् ॥ १५३ ॥

పన్నెండు భుజాలతో యుక్తురాలై, సమస్త సంప్రదాయాల వాక్కు-విద్యకు మూర్తిరూపిణి ఆమె. ఆమె పద్మం, ప్రవాళ-రుద్రాక్షమాల స్రజం, మరియు రత్ననిర్మిత కుండికను ధరించుచున్నది.

Verse 154

रत्नपूर्णं तु चषकं लुंगीं व्याख्यानमुद्रिकाम् । दधानां दक्षिणैर्वामैः पुस्तकं चारुणोत्पलम् ॥ १५४ ॥

కుడి చేతుల్లో ఆమె రత్నాలతో నిండిన పాత్ర, చిన్న సంచి (లుంగీ), మరియు ఉపదేశ-వ్యాఖ్యాన ముద్రను ధరించుచున్నది; ఎడమ చేతుల్లో గ్రంథం మరియు మనోహరమైన ఉత్పల పద్మాన్ని ధరిస్తుంది.

Verse 155

हैमीं च लेखनीं रत्नमालां कंबुवरं भुजैः । अभितः स्तूयमानां च देवगंधर्वकिन्नरैः ॥ १५५ ॥

ఆమె భుజాలలో స్వర్ణ లేఖని, రత్నమాల, మరియు ఉత్తమ శంఖాన్ని ధరించుచున్నది; దేవులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు ఆమెను చుట్టూ స్తుతించుచున్నారు.

Verse 156

यक्षराक्षसदैत्यर्षिसिद्धविद्याधरादिभिः । ध्यात्वैवमर्चयेन्नित्यां वाग्लक्ष्मीकान्तिसिद्धये ॥ १५६ ॥

యక్షులు, రాక్షసులు, దైత్యులు, ఋషులు, సిద్ధులు, విద్యాధరులు మొదలైనవారితో కూడి—ఇలా ధ్యానించి—నిత్యం అర్చన చేయవలెను; తద్వారా వాక్సిద్ధి, లక్ష్మీ మరియు కాంతిసిద్ధి లభించును.

Verse 157

सितां केवलवाक्सिद्ध्यै लक्ष्म्यै हेमप्रभामपि । धूमाभां वैरिविद्विष्ट्यै मृतये निग्रहाय च ॥ १५७ ॥

శ్వేతరూపాన్ని కేవలం వాక్‌సిద్ధి కోసం వినియోగించాలి. హేమప్రభరూపాన్ని లక్ష్మీ-సంపద కోసం స్మరించాలి. ధూమవర్ణరూపాన్ని శత్రునిగ్రహం, మృత్యుకార్యం మరియు నియమనం (నిగ్రహం) కోసం జపించాలి.

Verse 158

नीलां च मूकीकरणे स्मरेत्तत्तदपेक्षया । इत्येषा दशमी नित्या प्रोक्ता ते कुलसुन्दरी ॥ १५८ ॥

ఎవరినైనా మౌనంగా చేయుటకు, ఆ ప్రత్యేక ఉద్దేశంతో నీలారూపాన్ని స్మరించాలి. ఓ కులసుందరీ, ఈ విధంగా నిత్యమైన ‘దశమీ’ రూపం నీకు ఉపదేశించబడింది.

Verse 159

नित्यानित्यां तु दशमीं त्रिकुटां वच्मि सांप्रतम् । हंसश्च हृत्प्राणरसादाहकर्णैः समन्वितः ॥ १५९ ॥

ఇప్పుడు నేను దశమీని వివరిస్తున్నాను—ఇది నిత్యమూ అనిత్యమూ అనే రెండు విధాలుగా ఉండి ‘త్రికుటా’ అని ప్రసిద్ధి. ఇది ‘హంస’తో కూడి ఉంది; హృదయం, ప్రాణం, రసం, దాహం (తాపం) మరియు కర్ణాలతో సమన్వితమైంది.

Verse 160

विद्यया कुलसुंदर्या योजितः संप्रदायतः । नित्यानित्यत्रिवर्णेयं ष़ड्भिः कूटाक्षरैर्युता ॥ १६० ॥

ఈ ఉపదేశం ‘కులసుందరీ’ అనే మంగళకర విద్యతో యుక్తమై, సంప్రదాయ పరంపర ద్వారా స్థాపితమైంది. నిత్య-అనిత్య భేదంతో ఇది త్రివిధ రూపంగా గ్రహించాలి; ఇది ఆరు కూటాక్షరాలతో సమృద్ధి.

Verse 161

प्रतिलोमादिभी रूपैर्द्विसप्ततिभिदा मता । यस्या भजनतः सिद्धो नरः स्यात्खेचरः सुखी ॥ १६१ ॥

‘ప్రతిలోమ’ మొదలైన రూపాల వల్ల ఇది ద్విసప్తతి—డెబ్బై రెండు భేదాలుగా భావించబడింది. దీని భజనచేత సాధకుడు సిద్ధుడై సుఖమైన ‘ఖేచర’—ఆకాశగామి—అవుతాడు.

Verse 162

निग्रहानुग्रहौ कर्तुं क्षमः स्याद्भुवनत्रये । दीर्घस्वरसमेताभ्यां हंसहृभ्द्यां षडंगकम् ॥ १६२ ॥

అతడు త్రిలోకములందు నియగ్రహమును, అనుగ్రహమును రెండింటినీ చేయుటకు సమర్థుడగును. దీర్ఘస్వరములతో “హంస” మరియు “హృభ్” అనే రెండు అక్షరాల సంయోగముచే షడంగకమునకు సూచన కలుగును॥

Verse 163

भ्रूमध्ये कण्ठहृन्नाभिगुह्याधारेषु च क्रमात् । विद्याक्षराणि क्रमशो न्यसेद्विंदुयुतानि च ॥ १६३ ॥

భ్రూమధ్యము, కంఠము, హృదయము, నాభి, గుహ్యస్థానము, ఆధారము—ఈ స్థానములలో క్రమముగా బిందుసహిత విద్యాక్షరములను వరుసగా న్యాసము చేయవలెను॥

Verse 164

व्यापकं च समस्तेन विधाय विधिना पुनः । ध्यायेत्समस्तसंपत्तिहेतोः सर्वात्मिकां शिवाम् ॥ १६४ ॥

మళ్లీ విధివిధానములతో సమస్త కర్మను సంపూర్ణముగా నిర్వహించి—సర్వసంపత్తి సిద్ధులకు కారణమైన, సర్వాత్మికా సర్వవ్యాపినీ అయిన శివాదేవిని ధ్యానించవలెను॥

Verse 165

उद्यद्भास्करबिंबाभां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् । पद्मरागकृताकल्पामरुणांशुकधारिणीम् ॥ १६५ ॥

ఆమె ఉదయసూర్యబింబమువలె ప్రకాశించెను; మాణిక్యముకుటముచే దివ్యంగా మెరిసెను. పద్మరాగరత్నములతో చేసిన ఆభరణములతో అలంకృతురాలై, అరుణవస్త్రములు ధరించెను॥

Verse 166

चारुस्मितलसद्वक्त्रषट्सरोजविराजिताम् । प्रतिवक्त्रं त्रिनयनां भुजैर्द्वादशभिर्युताम् ॥ १६६ ॥

ఆమె ముఖము మధురస్మితముతో ప్రకాశించెను; ఆరు కమలముఖములతో విరాజిల్లెను. ప్రతి ముఖమున మూడు నేత్రములు కలిగి, ద్వాదశ భుజములతో యుక్తురాలై ఉండెను॥

Verse 167

पाशाक्षगुणपुंड्रेक्षुचापखेटत्रिशूलकान् । करैर्वामैर्दधानां च अङ्कुशं पुस्तकं तथा ॥ १६७ ॥

ఎడమ చేతులతో పాశం, పాశకం, ధనుర్జ్యా, వైష్ణవ పుండ్రచిహ్నం, ఇక్షుధనుస్సు, ఖడ్గం, త్రిశూలం ధరించి, అంకుశం మరియు పుస్తకమును కూడా వహించే దేవిని ధ్యానించాలి।

Verse 168

पुष्पेषुमंबुजं चैव नृकपालाभये तथा । दधानां दक्षिणैर्हस्तैर्ध्यायेद्देवीमनन्यधीः ॥ १६८ ॥

అనన్యమైన ఏకాగ్ర మనస్సుతో, కుడి చేతుల్లో పుష్పబాణాలు, కమలం, నరకపాలము మరియు అభయముద్రను ధరించిన దేవిని ధ్యానించాలి।

Verse 169

इत्येषैकादशी प्रोक्ता द्वादशीं श्रृणु नारद । त्वरितोयांत्यमाद्यं स्याद्युतिदोहचरस्वयुक् ॥ १६९ ॥

ఇలా ఏకాదశీ వ్రతవిధి చెప్పబడింది. ఇప్పుడు, ఓ నారదా, ద్వాదశీ నియమాన్ని వినుము—సమాప్తి త్వరగా చేయవలసిన అవసరం ఉంటే, విధిగా దాన-అర్పణాది నియత కర్మలతో కూడి సమాపనకర్మను ముందుగా ఆరంభించాలి।

Verse 170

हृञ्च दाहक्ष्मास्वयुतं वज्रेशीपञ्चमं तथा । मरुत्स्वयुक्तो मध्याढ्यो दशम्याः परतः पुनः ॥ १७० ॥

‘హృఞ్’ బీజాన్ని ‘దాహ’ మరియు ‘క్ష్మా’లతో విధిగా సంయోజించాలి; ఐదవది ‘వజ్రేశీ’. తరువాత ‘మరుత్’తో కలిపి దానిని మధ్యలో స్థాపించాలి; మళ్లీ దానిని ‘దశమీ’ తరువాత ఉంచాలి।

Verse 171

भूमी रसाक्ष्मास्वयुता वज्रेशीत्यष्टमः क्रमात् । षडक्षराणि त्वरिता तृतीयं तदनंतरम् ॥ १७१ ॥

క్రమంగా ఎనిమిదవది—‘భూమీ, రసా, క్ష్మా’ ‘స్వ’తో సంయుక్తమై, అలాగే ‘వజ్రేశీ’. అనంతరం ‘త్వరితా’ అనే షడక్షరీ మంత్రం చెప్పబడింది; దాని వెంటనే మూడవది వస్తుంది।

Verse 172

द्युतिर्दाहचरस्वेन अस्या आद्यमनन्तरम् । उक्ता नीलपताकाख्या नित्या सप्तदशाक्षरी ॥ १७२ ॥

ఇదాని వెంటనే మొదటి పదం ‘ద్యుతి’ అని చెప్పబడింది; తరువాత ‘దాహచరస్వేన’ వస్తుంది. ఇది ‘నీలపతాకా’ అనే నిత్య సప్తదశాక్షరీ మంత్రం.

Verse 173

द्विद्विपक्षाक्षिषड्वर्णैर्मंत्रोत्थैरंगकल्पनम् । श्रोत्रादिनासायुगले वाचि कण्ठे हृदि क्रमात् ॥ १७३ ॥

మంత్రజన్య అక్షరాలు—రెండు, రెండు, పక్షాలు, కళ్ళు, ఆరు వర్ణాలు—ద్వారా అంగకల్పన (న్యాసం) చేయాలి. క్రమంగా: చెవుల వద్ద, తరువాత రెండు నాసారంధ్రాల వద్ద, తరువాత వాక్కు/ముఖంలో, కంఠంలో, చివరికి హృదయంలో.

Verse 174

नाभावाधारकेऽथापि पादसंधिषु च क्रमात् । मन्त्राक्षराणि क्रमशो न्यसेत्सप्तदशापि च ॥ १७४ ॥

తరువాత నాభి అనే ఆధారస్థానంలోను, అలాగే క్రమంగా పాదసంధులలోను మంత్రాక్షరాలను వరుసగా న్యసించాలి—పదిహేడు అక్షరాలన్నింటినీ.

Verse 175

व्यापकं च समस्तेन विदध्याञ्च यथाविधि । इन्द्रनीलनिभां भास्वन्मणिमौलिविराजिताम् ॥ १७५ ॥

మరియు విధి ప్రకారం సమస్తంగా వ్యాపక స్వరూపాన్ని నిర్మించి/ధ్యానించాలి—ఇంద్రనీలంలా గాఢ నీలవర్ణం, ప్రకాశవంతం, మెరిసే మణిమౌలితో విరాజిల్లేది.

Verse 176

पञ्चवक्त्रां त्रिनयनामरुणांशुकधारिणीम् । दशहस्तां लसन्मुक्तामण्याभरणमंडिताम् ॥ १७६ ॥

ఆ దేవిని ధ్యానించాలి—పంచవక్త్ర, త్రినయన, అరుణ వస్త్రధారిణి; దశహస్త, మరియు ప్రకాశించే ముత్యమణి ఆభరణాలతో అలంకృత.

Verse 177

रत्नस्तबकसंपन्नदेहां चारुस्मिताननाम् । पाशं पताकां चर्मापि शार्ङ्गचापं वरं करैः ॥ १७७ ॥

రత్నగుచ్ఛాలతో అలంకృతమైన దేహం, మధురస్మిత ముఖముగల దేవి—తన చేతులలో పాశం, పతాకం, చర్మఢాలము మరియు ఉత్తమ శార్ఙ్గ ధనుస్సును ధరించుచున్నది।

Verse 178

दधानां वामपार्श्वस्थैः सर्वाभरणभूषितैः । अंकुशे च तथा शर्क्ति खङ्गं बाणं तथाभयम् ॥ १७८ ॥

సర్వాభరణాలతో భూషితమై, వామపార్శ్వంలో ఉన్న పరివారశక్తులతో కూడిన దేవి—అంకుశం, శక్తి, ఖడ్గం, బాణం మరియు అభయముద్రను ధరించుచున్నది।

Verse 179

दधानां दक्षिणैर्हस्तैरासीनां पद्मविष्टरे । स्वाकारवर्णवेषास्यपाण्यायुधविभूषणैः ॥ १७९ ॥

పద్మవిష్టరంపై ఆసీనమైన దేవి, తన దక్షిణ హస్తాలతో మంగళప్రదానము చేయుచున్నది; తన స్వరూపవిశేషమైన వర్ణం, వేషం, ముఖం, చేతులు, ఆయుధాలు, ఆభరణాలు యథావిధిగా ప్రకాశించుచున్నవి।

Verse 180

शक्तिवृन्दैर्वृतां ध्यायेद्देवीं नित्यार्चनक्रमे । त्रिषट्कोणयुतं पद्ममष्टपत्रं ततो बहिः ॥ १८० ॥

నిత్యార్చన క్రమంలో దేవిని శక్తివృందాలతో పరివృతమైనదిగా ధ్యానించాలి; అలాగే (యంత్రంలో) ద్విత్రికోణసంయుక్త షట్కోణమున్న పద్మం, దాని వెలుపల అష్టదళ కమలాన్ని భావించాలి।

Verse 181

अष्टास्रं भूपुरद्वन्द्वावृतं तत्पुरयुग्मकम् । चतुर्द्वारयुतं दिक्षु शाखाभिश्च समन्वितम् ॥ १८१ ॥

అది అష్టకోణాకారమై, భూపుర ద్వంద్వంతో ఆవరించబడి ఉంటుంది; అందులో పురయుగ్మం ఉంటుంది; దిక్కులలో నాలుగు ద్వారాలతో కూడి, శాఖా-ప్రసారాలతో సమన్వితమై ఉంటుంది।

Verse 182

कृत्वा नामावृतां शक्तिं गणैस्तत्रार्चयेच्छिवाम् । एषा ते द्वादशी नित्या प्रोक्ता नीलपताकिनी ॥ १८२ ॥

నామాలతో ఆవరించబడిన శక్తిని నిర్మించి, అక్కడ గణులతో కూడిన శివాదేవిని ఆరాధించాలి. ఇదే నీకు నిత్య ద్వాదశీ వ్రతమని—‘నీలపతాకిని’ అని ప్రకటించబడింది.

Verse 183

समरे विजयं खङ्गपादुकांजनसिद्धिदा । वेतालयक्षिणीचेटपिशाचादिप्रसाधिनी ॥ १८३ ॥

ఆమె యుద్ధంలో విజయాన్ని ప్రసాదిస్తుంది; ఖడ్గం, పాదుకలు, అంజనం వంటి సిద్ధులను ఇస్తుంది; అలాగే వేతాళాలు, యక్షిణీలు, చేటక సేవకులు, పిశాచాదులను వశపరచుతుంది.

Verse 184

निधानबिलसिद्धान्नसाधिनी कामचोदिता । अथ त्रयोदेशीं नित्यां वक्ष्यामि श्रृणु नारद ॥ १८४ ॥

కామప్రేరణతో ఆమె నిధి-గుహలో లభించే సిద్ధాన్నాన్ని సిద్ధిచేసే శక్తిగా నిలిచింది. ఇప్పుడు నిత్య త్రయోదశీ వ్రతాన్ని వివరిస్తాను; విను, ఓ నారదా.

Verse 185

रसो नभस्तथा दाहो व्याप्तक्ष्मावनपूर्विका । खेन युक्ता भवेन्नित्या विजयैकाक्षरा मुने ॥ १८५ ॥

‘రస’, ‘నభస్’, ‘దాహ’, అలాగే ‘వ్యాప్త’, ‘క్ష్మా’, ‘వన’తో ప్రారంభమయ్యే క్రమం—ఇవన్నీ ‘ఖ’తో యుక్తమైతే, ఓ మునీ, నిత్య ఏకాక్షర ‘విజయా’ అవుతుంది.

Verse 186

विद्याया व्यंजनैर्दीर्घस्वरयुक्तैश्चतुष्टयम् । शेषाभ्यां च द्वयं कुर्यात्षडंगानि करांगयोः ॥ १८६ ॥

ఈ విద్య కోసం దీర్ఘ స్వరాలతో యుక్తమైన వ్యంజనాలతో నాలుగు సమూహాన్ని ఏర్పరచాలి; మిగిలిన రెండుతో ఒక జంట చేయాలి—ఇలా చేతి అవయవాలపై షడంగ న్యాసాన్ని స్థాపించాలి.

Verse 187

ज्ञानेंद्रियेषु श्रोत्रादिष्वथ चित्ते च विन्यसेत् । अक्षराणि क्रमाद्बिन्दुयुतान्यन्यत्तु पूर्ववत् ॥ १८७ ॥

శ్రోత్రాది జ్ఞానేంద్రియములపై మరియు చిత్తమునందును క్రమముగా అక్షరన్యాసము చేయవలెను। బిందుయుక్త వర్ణములను వరుసగా స్థాపించి, మిగిలినది పూర్వవిధముగా చేయవలెను।

Verse 188

पञ्च वक्त्रां दशभुजां प्रतिवक्त्रं त्रिलोचनाम् । भास्वन्मुकुटविन्यासचन्द्रलेखाविराजिताम् ॥ १८८ ॥

ఆమె పంచవక్త్రా, దశభుజా; ప్రతి ముఖమున త్రినేత్రి. ప్రకాశించే మకుటాల విన్యాసముతో, చంద్రలేఖా-ఆభరణముతో విరాజిల్లుచున్నది।

Verse 189

सर्वाभरणसंयुक्तां पीतांबरसमुज्ज्वलाम् । उद्यद्भास्वद्बिंबतुल्यदेहकांतिं शुचिस्मिताम् ॥ १८९ ॥

ఆమె సమస్త ఆభరణములతో సంయుక్తమై, పీతాంబరముతో ప్రకాశించుచున్నది. ఉదయించే దివ్య బింబమువలె దేహకాంతి కలది, పవిత్రమైన సౌమ్యస్మితముతో యుక్తమై ఉంది।

Verse 190

शंखं पाशं खेटचापौ कह्लारं वामबाहुभिः । चक्रं तथांकुशं खङ्गं सायकं मातुलुं गकम् ॥ १९० ॥

వామ భుజములలో శంఖము, పాశము, ఖేటము (ఢాలు) మరియు చాపము (ధనుస్సు), అలాగే కహ్లారము (పద్మము) ధరించుచున్నది. అలాగే చక్రము, అంకుశము, ఖడ్గము, సాయకము (బాణము) మరియు మాతులుంగము (బీజపూర ఫలం) కూడా ధరించుచున్నది।

Verse 191

दधानां दक्षिणैर्हस्तैः प्रयोगे भीमदर्शनाम् । उपासनेति सौम्यां च सिंहोपरि कृतासनाम् ॥ १९१ ॥

దక్షిణ హస్తములతో ధరించుచున్న రూపముగా, ప్రయోగములో ఆమెను భీమదర్శనగా భావించవలెను. అయితే ఉపాసనలో ఆమెను సౌమ్యరూపిణిగా, సింహముపై ఆసీనగా ధ్యానించవలెను।

Verse 192

व्याघ्रारूढाभिरभितः शक्तिभिः परिवारिताम् । समरे पूजनेऽन्येषु प्रयोगेषु सुखासनाम् ॥ १९२ ॥

ఆ దేవి చుట్టూరా వ్యాఘ్రారూఢ శక్తులతో పరివృతురాలై ఉంది; సమరంలో, పూజలో మరియు ఇతర కర్మప్రయోగాలలో ఆమెను సుఖాసనస్థగా ధ్యానించాలి.

Verse 193

शक्तयश्चापि पूजायां सुखासनसमन्विताः । सर्वा देव्याः समाकारमुखपाण्यायुधा अपि ॥ १९३ ॥

పూజావిధిలో శక్తులు కూడా సుఖాసనసమన్వితులుగా భావించాలి; ఆ దేవతలందరూ సమరూపులు—సమాన ముఖాలు, చేతులు మరియు ఆయుధాలతో—ధ్యానించబడాలి.

Verse 194

चतुरस्रद्वयं कृत्वा चतुर्द्वारोपशोभितम् । शाखष्टकसमोपेतं तत्र प्राग्वत्समर्चयेत् ॥ १९४ ॥

రెండు చతురస్ర మండలాలను నిర్మించి, నాలుగు ద్వారాలతో శోభింపజేసి, అష్టశాఖలతో సముపేతంగా చేయాలి; అక్కడ తూర్పుముఖ వత్సాన్ని విధివిధానంగా సమ్యక్ ఆరాధించాలి.

Verse 195

तदंतर्वृतयुग्मांतरष्टकोणं विधाय तु । तदंतश्च तथा पद्मं षोडशच्छदसंयुतम् ॥ १९५ ॥

తదుపరి ఆ జంట వృత్తాల మధ్యస్థానంలో అష్టకోణాన్ని గీయాలి; దాని లోపల మళ్లీ షోడశదళసంయుత పద్మాన్ని అలాగే నిర్మించాలి.

Verse 196

तथैवाष्टच्छद पद्मं विधायावाह्य तत्र ताम् । तत्तच्छक्त्या वृतां सम्यगुपचारैस्तथार्चयेत् ॥ १९६ ॥

అదేవిధంగా అష్టదళ పద్మాన్ని నిర్మించి అక్కడ ఆమెను ఆవాహన చేయాలి; తరువాత తత్తత్ శక్తులతో పరివృతురాలైన దేవిని యథోచిత ఉపచారాలతో సమ్యక్ ఆరాధించాలి.

Verse 197

एषा त्रiयोदशी प्रोक्ता वादेयुद्धे जयप्रदा । चतुर्दशीं प्रवक्ष्येऽथ नित्यां वै सर्वमंगलाम् ॥ १९७ ॥

ఈ త్రయోదశి వాదవివాద యుద్ధాలలో విజయాన్ని ప్రసాదించేదిగా చెప్పబడింది. ఇక నిత్యంగా ఆచరించవలసిన, సర్వమంగళకరమైన చతుర్దశిని నేను వివరిస్తాను।

Verse 198

हृदंबुवनयुक्तं खं नित्या स्यात्सर्वमंगला ॥ १९८ ॥

‘హృత్’ (హృదయం), ‘అంబు’ (జలం), ‘వన’ (అరణ్యం)తో యుక్తమైన ‘ఖ’ అక్షరం నిత్యం సర్వమంగళకరంగా నిలవుగాక।

Verse 199

एकाक्षर्यनया सिद्धो जायते खेचरः क्षणात् । षड्दीर्घाढ्यां मूलविद्यां षडंगेषु प्रविन्यसेत् ॥ १९९ ॥

ఈ ఏకాక్షరీ విధానంతో సాధకుడు క్షణంలోనే సిద్ధుడై ‘ఖేచరుడు’ అవుతాడు. అనంతరం ఆరు దీర్ఘస్వరాలతో యుక్తమైన మూలవిద్యను షడంగాలలో న్యాసం చేయాలి।

Verse 200

तां नित्यां जातरूपाभां मुक्तामाणिक्यभूषणाम् । माणिक्यमुकुटां नेत्रद्वयप्रेंखद्दयापराम् ॥ २०० ॥

నేను ఆ నిత్యాదేవిని దర్శించాను—శుద్ధ స్వర్ణంలా ప్రకాశించే, ముత్యాలు మాణిక్యాలతో అలంకృతమైన, మాణిక్యమకుటధారిణి, పరమ కరుణామయి; ఆమె రెండు నేత్రాలు స్నేహస్పందనతో మృదువుగా ఊగుతున్నవి।