
ఈ అధ్యాయంలో సనత్కుమారుడు నారదునికి నరహరి/నృహరి ఉపాసనకు సంబంధించిన బహుస్థాయి విధానాన్ని బోధిస్తాడు. ఏకాక్షరాది నరసింహ మంత్రాల మంత్రలక్షణం (ఋషి అత్రి, జగతి ఛందస్సు, దేవత నృహరి, బీజ-శక్తి, ‘సర్వార్థ’ వినియోగం), ధ్యాన-రూపవర్ణన, సాధన పరిమాణం (లక్ష జపం, దశాంశ హోమం ఘృతం మరియు పాయసంతో) చెప్పబడుతుంది. వైష్ణవ పీఠంలో పద్మమండల పూజ, దిక్పాల/పరివార దేవతలు, 32 ఉగ్ర నామాలు వివరించబడతాయి. షడంగ, దశధా, నవస్థాపన, హరి-న్యాసం వంటి అనేక న్యాస పద్ధతులు మరియు అంతఃస్థాన క్రమం (మూల→నాభి→హృదయం→భ్రూమధ్య→తృతీయ నేత్రం) క్రమబద్ధం చేయబడింది. నరసింహీ, చక్ర, దంష్ట్రా మొదలైన ముద్రలు, శాంత/రౌద్ర కార్యాల నియమాలు, శత్రు-నిగ్రహ ప్రయోగాలు చెప్పబడతాయి. రోగనివారణ, గ్రహపీడ శమన, స్థంభన/విజయాది రాజోపయోగాలు భస్మం, ఆహుతులు, కాలబద్ధ జపంతో వివరించబడతాయి. త్రైలోక్యమోహన, అష్టార, ద్వాదశార కాలాంతక, ‘యంత్రరాజ’ యంత్రాలు, కవచ-వర్మాస్త్ర క్రమాలు, నృసింహ గాయత్రీతో ముగించి ఫలశ్రుతిలో సిద్ధి, రక్ష, సంపద, నిర్భయత్వం ప్రకటించబడుతుంది.
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । शुणु नारद वक्ष्यामि दिव्यान्नरहरेर्मनून् । यान्समाराध्य ब्रह्माद्याश्चक्रुः सृष्ट्यादि कर्म वै ॥ १ ॥
సనత్కుమారుడు పలికెను—నారదా, విను; నేను నరహరి యొక్క దివ్య మంత్రాలను చెప్పుదును. వాటిని ఆరాధించి బ్రహ్మాది దేవులు సృష్ట్యాది కార్యాలను నిర్వహించారు।
Verse 2
संवर्तकश्चन्द्र मौलिर्मनुर्वह्निविभूषितः । एकाक्षरः स्मृतो मन्त्रो भजतां सुरपादपः ॥ २ ॥
ఆయన సంవర్తకుడు, చంద్రమౌలుడు, అగ్ని-విభూషిత మనువు. భజించే వారికి ఆయన ఏకాక్షర మంత్రంగా, దేవ-కల్పవృక్షంలా వరదాతగా స్మరించబడతాడు।
Verse 3
मुनिरत्रिश्च जगती छन्दो बुद्धिमतां वर । देवता नृहरिः प्रोक्तो विनियोगोऽखिलाप्तये ॥ ३ ॥
ఇక్కడ ఋషి అత్రి, ఛందస్సు జగతి, ఓ బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠా. దేవత నృహరి (నరసింహుడు) అని చెప్పబడెను; దీని వినియోగం సమస్త ఫలసిద్ధికి।
Verse 4
क्षं बीजं शक्तिरी प्रोक्ता षड्दीर्घेण षडङ्गकम् । अर्केन्दुवह्निनयनं शरदिन्दुरुचं करैः ॥ ४ ॥
‘క్షం’ బీజం, ‘ఈ’ శక్తి అని ప్రకటించబడింది; ఆరు దీర్ఘ స్వరాలతో షడంగ-న్యాసం. సూర్య-చంద్ర-అగ్ని వంటి నేత్రాలు గలవాడిగా, శరద్చంద్ర కాంతితో ప్రకాశించేవాడిగా, దివ్య హస్తాలతో దేవుణ్ణి ధ్యానించాలి।
Verse 5
धनुश्चक्राभयवरान्दधतं नृहरिं स्मरेत् । लक्षं जपस्तद्दशांशहोमश्च घृतपायसैः ॥ ५ ॥
ధనుస్సు, చక్రం, అభయముద్ర, వరదహస్తం ధరించిన నృహరిని ధ్యానించాలి. మంత్రం లక్షజపం చేసి, దాని దశాంశాన్ని నెయ్యి మరియు పాయసంతో హోమం చేయాలి.
Verse 6
यजेत्पीठे वैष्णवे तु केसरेष्वङ्गपूजनम् । खगेशं शंकरं शेषं शतानन्दं दिगालिषु ॥ ६ ॥
వైష్ణవ పీఠంలో యజించి, పద్మదళాలపై అంగపూజ చేయాలి. దిక్కుల ఆవరణాలలో ఖగేశుడు (గరుడుడు), శంకరుడు, శేషుడు, శతానందుడిని పూజించాలి.
Verse 7
श्रियं ह्रियं धृतिं पुष्टिं कोणपत्रेषु पूजयेत् । दन्तच्छदेषु नृहरींस्तावतः पूजयेत्क्रमात् ॥ ७ ॥
కోణపత్రాలపై శ్రీ, హ్రీ, ధృతి, పుష్టిని పూజించాలి. దంతచ్ఛదాలపై అదే సంఖ్యలో నృహరులను క్రమంగా పూజించాలి.
Verse 8
कृष्णो रुद्रो महाघोरो भीमो भीषण उज्ज्वलः । करालो विकरालश्च दैत्यान्तो मधुसूदनः ॥ ८ ॥
ఆయనే కృష్ణుడు, ఆయనే రుద్రుడు—మహాఘోరుడు. ఆయనే భీముడు, భీషణుడైయూ ఉజ్జ్వలుడు; కరాళుడు, వికరాళుడూ; దైత్యాంతకుడు మధుసూదనుడు.
Verse 9
रक्ताक्षः पिगलाक्षश्चाञ्जनो दीप्तरुचिस्तथा । सुघोरकश्च सुहनुर्विश्वको राक्षसान्तकः ॥ ९ ॥
ఆయన రక్తాక్షుడు, పింగలాక్షుడు, అంజనవర్ణుడు, దీప్తతేజస్సుతో ప్రకాశించువాడు. ఆయన సుఘోరుడు, సుహనువు (దృఢ హనువు), విశ్వవ్యాపి, రాక్షసాంతకుడు.
Verse 10
विशालको धूम्रकेशो हयग्रीवो घनस्वनः । मेघवर्णः कुम्भकर्णः कृतान्ततीव्रतेजसौ ॥ १० ॥
(ఆయన) విశాలకాయుడు, ధూమ్రకేశుడు, హయగ్రీవుడు, ఘనస్వనుడు; మేఘవర్ణుడు, కుంభకర్ణుడు, కృతాంతసమాన తీవ్రమైన తేజస్సు కలవాడు।
Verse 11
अग्निवर्णो महोग्रश्च ततो विश्वविभूषणः । विघ्नक्षमो महासेनः सिंहा द्वात्रिंशदीरिताः ॥ ११ ॥
తర్వాత అగ్నివర్ణ, మహోగ్ర, విశ్వవిభూషణ, విఘ్నక్షమ, మహాసేన, సింహ—ఇలా ముప్పై రెండు నామాలు ప్రకటించబడ్డాయి।
Verse 12
तद्बहिः प्रार्चयेद्विद्वाँ ल्लोकपालान्सहेतिकान् । एवं सिद्धे मनौ मन्त्री साधयेदखिलेप्सितान् ॥ १२ ॥
తర్వాత (అంతర్యాగం) వెలుపల పండిత సాధకుడు లోకపాలులను వారి చిహ్నాలు, ఆయుధాలతో సహా యథావిధిగా ఆరాధించాలి। ఇలా మంత్రం సిద్ధించగానే మంత్రసాధకుడు సమస్త ఇష్టాలను సాధిస్తాడు।
Verse 13
विष्णुः प्रद्युम्नयुक् शार्ङ्गी साग्निर्वीरं महांस्ततः । विष्णुं ज्वलन्तं भृग्वीशो जलं पद्मासनं ततः ॥ १३ ॥
తర్వాత ప్రద్యుమ్నయుక్తుడైన శార్ఙ్గధారి విష్ణువును అగ్నితో సహా ధ్యానించాలి; ఆపై మహావీరుణ్ని; తరువాత జ్వలంత తేజస్సుతో ఉన్న విష్ణువును; తరువాత భృగువుల ఈశ్వరుణ్ని; తరువాత జలాన్ని; తరువాత పద్మాసనుడైన (బ్రహ్మను) ధ్యానించాలి।
Verse 14
हरिस्तु वासुदेवाय वैकुण्ठो विष्णुसंयुतः । गदी सेन्दुनृसिंहं च भीषणं भद्र मेव च ॥ १४ ॥
హరిని వాసుదేవుడిగా, విష్ణుసంయుక్తుడైన వైకుంఠుడిగా, గదాధారిగా (గదీగా), (స)ఇందు-నృసింహుడిగా, అలాగే భీషణుడిగా మరియు భద్రుడిగా కూడా స్తుతిస్తారు।
Verse 15
मृत्युमृत्युं ततः शौरिर्भानोर्नारायणान्वितः । नृहरेर्द्वाविंशदर्णोऽय मन्त्रः साम्राज्यदायकः ॥ १५ ॥
అనంతరం ‘మృత్యు-మృత్యు’ మంత్రం; తదుపరి శౌరి మంత్రం; ఆపై నారాయణ నామంతో యుక్తమైన భాను మంత్రం. ఇది నృహరి (నృసింహ) యొక్క ఇరవై రెండు అక్షరాల మంత్రం, సామ్రాజ్యాధిపత్యాన్ని ప్రసాదించేది.
Verse 16
ब्रह्मा मुनिस्तु गायत्री छन्दोऽनुष्टुबुदाहृतम् । देवता नृहरिश्चास्य सर्वेष्टफलदायकः ॥ १६ ॥
ఈ మంత్రానికి ఋషిగా బ్రహ్మను ప్రకటించారు; ఛందస్సు అనుష్టుప్ అని చెప్పబడింది. దీని దేవత నృహరి; ఆయన సమస్త ఇష్టఫలాలను ప్రసాదించేవాడు.
Verse 17
हं बीजं इं तथा शक्तिर्विनियोगोऽखिलाप्तये । वेदैश्चतुर्भिर्वसुभिः षड्भिः षड्भिर्युगाक्षरैः ॥ १७ ॥
బీజం ‘హం’, శక్తి ‘ఇం’. దీని వినియోగం సమస్త లక్ష్యసిద్ధికి. ఇది నాలుగు వేదాలు, ఎనిమిది వసువులు, ఆరు వేదాంగాలు, అలాగే యుగంలోని షడక్షరీ మంత్రం ద్వారా బోధింపబడింది.
Verse 18
षडङ्गानि निधायाथ मूर्ध्नि भाले च नेत्रयोः । मुखबाह्वङिघ्रसन्ध्यग्रेष्वथ कुक्षौ तथा हृदि ॥ १८ ॥
తదుపరి షడంగ న్యాసం చేసి శిరోమణి, నుదురు, నేత్రాలపై స్థాపించాలి; ఆపై ముఖం, భుజాలు, పాదాల ముందుభాగ సంధిస్థానాలపై; తరువాత ఉదరంలోను హృదయంలోను న్యాసం చేయాలి.
Verse 19
गले पार्श्वद्वये पृष्ठे ककुद्यर्णान्मनूद्भवान् । प्रणवान्तरितान् कृत्वा न्यसेत्साधकसत्तमः ॥ १९ ॥
శ్రేష్ఠ సాధకుడు కంఠం, రెండు ప్రక్కలు, వెన్నుపై మనువునుండి ఉద్భవించిన అక్షరాలను న్యాసం చేయాలి—ప్రతి అక్షరానికి ముందు ప్రణవం (ఓం) ఉంచుతూ.
Verse 20
नृसिंहसान्निध्यकरो न्यासो दशविधो यथा । कराङ्घ्र्यष्टाद्यङ्गुलीषु पृथगाद्यन्तपर्वणोः ॥ २० ॥
శ్రీ నృసింహస్వామి సాన్నిధ్యాన్ని కలిగించే న్యాసము శాస్త్రోక్తంగా దశవిధములు. చేతులు–పాదాల ఎనిమిది వేళ్లలో మొదటి మరియు చివరి సంధులపై విడివిడిగా విన్యసించాలి॥ २० ॥
Verse 21
सर्वाङ्गुलीषु विन्यस्यावशिष्टं तलयोर्न्यसेत् । शिरोललाटे भ्रूमध्ये नेत्रयोः कर्णयोस्तथा ॥ २१ ॥
అన్ని వేళ్లపై విన్యసించిన తరువాత మిగిలినదాన్ని రెండు అరచేతులపై న్యసించాలి. అలాగే శిరస్సు, నుదురు, భ్రూమధ్యము, నేత్రాలు మరియు కర్ణాలపై కూడా న్యాసం చేయాలి॥ २१ ॥
Verse 22
कपोलकर्णमूले च चिबुकोर्द्ध्वाधरोष्ठके । कण्ठे घोणे च भुजयोर्हृत्तनौ नाभिमण्डले ॥ २२ ॥
కపోలమున, కర్ణమూలమున, చిబుకమున, పై–క్రింది పెదవులపై, కంఠమున, ముక్కున, రెండు భుజములపై, హృదయప్రదేశమున, అలాగే నడుము మరియు నాభిమండలమున (న్యాసం చేయాలి)॥ २२ ॥
Verse 23
दक्षान्पदोस्तले कट्यां मेढ्रोर्वोजानुजङ्घयोः । गुल्फे पादकराङ्गुल्योः सर्वसन्धिषु रोमसु ॥ २३ ॥
‘ద’ మొదలైన అక్షరములను పాదతలములపై న్యసించాలి; తరువాత నడుము, గుహ్యము, తొడలు, మోకాళ్లు, కాళ్ల మడమలపై. గుల్ఫములపై, పాద–కర వేళ్లపై, అన్ని సంధులపై మరియు రోమములపై కూడా (న్యాసం చేయాలి)॥ २३ ॥
Verse 24
रक्तास्थिमज्जासु तनौ न्यसेद्वर्णान्विचक्षणः । वर्णान्पदे गुल्फजानुकटिनाभिहृदि स्थले ॥ २४ ॥
విచక్షణుడైన సాధకుడు శరీరములో రక్తము, ఎముకలు, మజ్జ వరకు పవిత్ర వర్ణములను న్యసించాలి. అలాగే పాదములు, గుల్ఫములు, మోకాళ్లు, నడుము, నాభి మరియు హృదయప్రదేశమున కూడా ఆ వర్ణములను స్థాపించాలి॥ २४ ॥
Verse 25
बाह्वोः कण्ठे च चिबुके चौष्ठे गण्डे प्रविन्यसेत् । कर्णयोर्वदने नासापुटे नेत्रे च मूर्द्धनि ॥ २५ ॥
బాహువులపై, కంఠంపై, చిబుకంపై, పెదవులపై, గండాలపై విధివిధానంగా న్యాసం చేయాలి. అలాగే కర్ణాలలో, ముఖంలో, నాసాపుటాలలో, నేత్రాలలో మరియు శిరోమణిపై స్థాపించాలి॥२५॥
Verse 26
पदानि तु मुखे मूर्ध्नि नसि चक्षुषि कर्णयोः । आस्ये च हृदये नाभौ पादान्सर्वाङ्गके न्यसेत् ॥ २६ ॥
పవిత్ర పదాలను ముఖంలో, శిరస్సులో, నాసికలో, నేత్రాలలో, కర్ణాలలో న్యాసం చేయాలి. తరువాత ముఖమండలంలో, హృదయంలో, నాభిలో—అంతటా సర్వాంగములందు ఆ పదాలను స్థాపించాలి॥২৬॥
Verse 27
अर्द्धद्वयं न्यसेन्मूर्ध्नि आहृत्पादात्तदङ्गकम् । उग्रादीनि पदानीह मृत्युमृत्युं नमाम्यहम् ॥ २७ ॥
మంత్రంలోని రెండు అర్ధాలను శిరస్సుపై న్యాసం చేయాలి; హృదయం నుండి పాదాంతం వరకు తత్సంబంధ అంగాలలో విన్యసించాలి. ఇక్కడ ‘ఉగ్ర…’ మొదలైన పదాలతో నేను మృత్యుమృత్యు—మరణజయిని—నమస్కరిస్తున్నాను॥२७॥
Verse 28
इत्यन्तान्यास्यकघ्राणचक्षुः श्रोत्रेषु पक्ष्मसु । हृदि नाभौ च कट्यादिपादान्तं नवसु न्यसेत् ॥ २८ ॥
ఇలా ముందుగా చెప్పిన న్యాసాన్ని పూర్తిచేసి, ముఖంలో, ఘ్రాణంలో, నేత్రాలలో, కర్ణాలలో మరియు రెప్పలలో న్యాసం చేయాలి. హృదయంలో, నాభిలో, అలాగే కటి నుండి పాదాంతం వరకు—మొత్తం తొమ్మిది స్థానాలలో స్థాపించాలి॥२८॥
Verse 29
वीराद्यानपि तान्येव यथापूर्वं प्रविन्यसेत् । नृसिंहाद्यानि तान्येव पूर्ववद्विन्यसेत्सुधीः ॥ २९ ॥
‘వీర’ మొదలైన వాటినీ ముందుగా చెప్పిన విధంగానే న్యాసం చేయాలి. అలాగే ‘నృసింహ’ మొదలైన వాటినీ వివేకి సాధకుడు పూర్వవిధంగా విన్యసించాలి॥२९॥
Verse 30
चन्द्रा ग्निवेदषड्रामनेत्रदिग्बाहुभूमितान् । विभक्तान्मन्त्रवर्णांश्च क्रमात्स्थानेषु विन्यसेत् ॥ ३० ॥
చంద్రుడు, అగ్ని, వేదాలు, షడంగాలు, రాముడు, నేత్రాలు, దిక్కులు, భుజాలు, భూమి—ఇవాటికి విభజించిన మంత్రవర్ణాలను క్రమంగా తగిన స్థానాలలో విధిగా విన్యసించాలి।
Verse 31
मूले मूलाच्च नाभ्यन्तं नाभ्यादि हृदयावधि । हृदयाद्भ्रूयुगान्तं तु नेत्रत्रये च मस्तके ॥ ३१ ॥
మూలాధారంనుండి నాభివరకు, నాభినుండి హృదయప్రాంతం వరకు, హృదయంనుండి భ్రూమధ్యాంతం వరకు, ఆపై మస్తకంలోని తృతీయ నేత్రంలో—ఇవి క్రమంగా అంతఃస్థ ధ్యానస్థానాలు।
Verse 32
बाह्वोरङ्गुलिषु प्राणे मूर्द्धादि चरणावधि । विन्यसेन्नामतो धीमान्हरिन्यासोऽयमीरितः ॥ ३२ ॥
భుజాలు, వేళ్లపై, ప్రాణవాయువులలో, అలాగే మస్తకం నుండి పాదాల వరకు—దివ్య నామాలను జ్ఞాని సాధకుడు విన్యసించాలి; ఇదే ‘హరి-న్యాసం’ అని ఉపదేశించబడింది।
Verse 33
न्यासस्यास्य तु माहात्म्यं जानात्येको हरिः स्वयम् । एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेच्च नृहरिं हृदि ॥ ३३ ॥
ఈ న్యాస మహిమను స్వయంగా హరి ఒక్కడే తెలుసును. కనుక ఈ విధంగా న్యాసవిధిని చేసి హృదయంలో నృహరిని ధ్యానించాలి।
Verse 34
गलासक्तलसद्बाहुस्पृष्टकेशोऽब्जचक्रधृक् । नखाग्रभिन्नदैत्येशो ज्वालामालासमन्वितः ॥ ३४ ॥
కంఠాన్ని చుట్టిన ప్రకాశించే భుజాలతో, పోరాటంలో చెదరిన కేశాలతో, పద్మం చక్రం ధరించి—నఖాగ్రాలతో దైత్యేశుని చీల్చి, జ్వాలామాలలతో పరివేష్టితుడై ఆయన విరాజిల్లెను।
Verse 35
दीप्तजिह्वस्त्रिनयनो दंष्ट्रोग्रं वदनं वहन् । नृसिंहोऽस्मान्सदा पातु स्थलांबुगगनोपगः ॥ ३५ ॥
దీప్త జిహ్వ, త్రినేత్రుడు, తీక్ష్ణ దంష్ట్రలతో భయంకర వదనాన్ని ధరించిన శ్రీనృసింహుడు—స్థలం, జలం, గగనం గుండా సంచరించువాడు—మమ్మల్ని సదా రక్షించుగాక।
Verse 36
ध्यात्वैवं दर्शयेन्मुद्रा ं नृसिंहस्य महात्मनः । जानुमध्यगतौ कृत्वा चिबुकोष्ठौ समावुभौ ॥ ३६ ॥
ఇలా ధ్యానించి, మహాత్ముడైన శ్రీనృసింహుని ముద్రను ప్రదర్శించాలి; రెండు మోకాళ్ల మధ్యస్థానంలో చిబుకం మరియు పెదవులను సమంగా ఉంచాలి।
Verse 37
हस्तौ च भूमिसंलग्नौ कम्पमानः पुनः पुनः । मुखं विजृन्भितं कृत्वा लेलिहानां च जिह्विकाम् ॥ ३७ ॥
రెండు చేతులను భూమికి ఆనించి, అతడు మళ్లీ మళ్లీ కంపించాలి; నోరును విశాలంగా తెరిచి, నాలుకతో పదేపదే లేలిహనం చేయాలి।
Verse 38
एषा मुद्रा नारसिंही प्रधानेति प्रकीर्तिता । वामस्याङ्गुष्ठतो बद्ध्वा कनिष्ठामन्गुलीत्रयम् ॥ ३८ ॥
ఈ ముద్ర ‘నారసింహీ’ అని ప్రసిద్ధి, ముద్రలలో ప్రధానమైనది; ఎడమ చేతిలో బొటనవేలితో బంధించి మూడు వేళ్లను కనిష్ఠ వరకు సమీకరించాలి।
Verse 39
त्रिशूलवत् संमुखोर्द्ध्वे कुर्यान्मुद्रा ं नृसिंहगाम् । अङ्गुष्ठाभ्यां च करयोस्तथाऽक्रम्य कनिष्ठके ॥ ३९ ॥
త్రిశూలంలా ముందర ఎత్తి పట్టి నృసింహ-ముద్రను చేయాలి; అలాగే రెండు చేతుల బొటనవేళ్లతో కనిష్ఠ వేళ్లను నొక్కాలి।
Verse 40
अधोमुखाभिः शिष्टाभिः शेषाभिर्नृहरौ ततः । हस्तावधोमुखौ कृत्वा नाभिदेशे प्रसार्य च ॥ ४० ॥
తదుపరి మిగిలిన వేళ్లను శాస్త్రోక్తంగా అధోముఖంగా సరిగా అమర్చి నృహరిని ఉద్దేశించి క్రియ చేయాలి. రెండు చేతులను అధోముఖంగా చేసి నాభి ప్రాంతం వైపు చాపాలి.
Verse 41
तर्जनीभ्यां नयेत्स्कन्धौ प्रोक्ता चान्त्रणमुद्रि का । हस्तावूर्द्ध्वमुखौ कृत्वा तले संयोज्य मध्यमे ॥ ४१ ॥
రెండు చూపుడు వేళ్లతో భుజాలను తాకి/సూచించాలి; దీనినే ‘ఆంత్రణ ముద్ర’ అని చెప్పారు. తరువాత చేతులను ఊర్ధ్వముఖంగా చేసి మధ్యలో అరచేతులను కలపాలి.
Verse 42
अनामायां तु वामायां दक्षिणां तु विनिक्षिपेत् । तर्जन्यौ पृष्ठतो लग्नौ अङ्गुष्ठौ तर्जनीश्रितौ ॥ ४२ ॥
ఎడమ చేతి ఉంగర వేళ్లపై కుడి (చేతి/వేలు)ని ఉంచాలి. రెండు చూపుడు వేళ్లు వెనుక నుంచి కలిసివుండాలి; బొటనవేళ్లు చూపుడు వేళ్ల ఆధారంగా నిలవాలి.
Verse 43
चक्रमुद्रा भवेदेषा नृहरेः सन्निधौ मता । चक्रमुद्रा तथा कृत्वा तर्जनीभ्यां तु मध्यमे ॥ ४३ ॥
నృహరి సన్నిధిలో దీనినే ‘చక్ర ముద్ర’గా భావిస్తారు. ఈ విధంగా చక్ర ముద్రను చేసి రెండు చూపుడు వేళ్లను మధ్యలో స్థాపించాలి.
Verse 44
पीडयेद्दंष्ट्रमुद्रै षा सर्वपापप्रणाशिनी । एता मुद्रा नृसिंहस्य सर्वमन्त्रेषु सम्मताः ॥ ४४ ॥
ఈ ‘దంష్ట్రా ముద్ర’ను చేయాలి; ఇది సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది. నృసింహుని ఈ ముద్రలు అన్ని మంత్రాలలో సమ్మతించబడ్డవి.
Verse 45
वर्णलक्षं जपेन्मन्त्रं तद्दशांशं च पायसैः । घृताक्तैर्जुहुयाद्वह्नौ पीठे पूर्वोदितेऽचयेत् ॥ ४५ ॥
మంత్రాన్ని ఒక లక్షసార్లు జపించాలి; తరువాత దాని దశాంశంగా నెయ్యి కలిపిన పాయసాన్ని అగ్నిలో ఆహుతులుగా సమర్పించి, ముందుగా చెప్పిన పీఠం/వేదికపై ఆ నైవేద్యాన్ని స్థాపించాలి।
Verse 46
अङ्गा न्यादौ समाराध्यदिक्पत्रेषु यजेत्पुनः । गरुडादीन् श्रीमुखांश्च विदिक्षु लोकपान्बहिः ॥ ४६ ॥
అంగన్యాసాది విధులను సమ్యక్గా చేసి దేవతను ఆరాధించిన తరువాత, దిక్పత్రాలపై మళ్లీ పూజ చేయాలి; అలాగే విదిక్షుల్లో గరుడాది, శ్రీముఖ సేవకులను, మరియు బయట లోకపాలకులను పూజించాలి।
Verse 47
एवं संसाधितो मन्त्रः सर्वान्कामान्प्रपूरयेत् । सौम्ये कार्ये स्मरेत्सौम्यं क्रूरं क्रूरे स्मरेद्बुधः ॥ ४७ ॥
ఈ విధంగా సమ్యక్గా సిద్ధమైన మంత్రం అన్ని కోరికలను నెరవేర్చుతుంది. సౌమ్య కార్యంలో సౌమ్య రూపాన్ని, క్రూర కార్యంలో క్రూర రూపాన్ని జ్ఞాని స్మరించాలి।
Verse 48
पूर्वमृत्युपदे शत्रोर्नाम कृत्वा स्वयं हरिः । निशितैर्नखदंष्ट्राग्रैः खाद्यमानं च संस्मरेत् ॥ ४८ ॥
మరణసన్నిహిత క్షణంలో శత్రువు పేరును ముందుగా ఉంచి, తరువాత స్వయంగా హరిని స్మరించాలి—ఆయన పదునైన గోళ్లతో, దంతాగ్రాలతో ఆ శత్రువును భక్షిస్తున్నట్లు ధ్యానించాలి।
Verse 49
अष्टोत्तरशतं नित्यं जपेन्मन्त्रमतन्द्रि तः । जायते मण्डलादर्वाक् शत्रुर्वै शमनातिथिः ॥ ४९ ॥
ప్రతిరోజూ అలసత్వం లేకుండా మంత్రాన్ని అష్టోత్తరశతం (108) సార్లు జపించాలి. అప్పుడు మండలము ముందు శత్రువుకూడా శాంతించి అతిథిలా మారుతాడు।
Verse 50
ध्यानभेदानथो वक्ष्ये सर्वसिद्धिप्रदायकान् । श्रीकामः सततं ध्यायेत्पूर्वोक्तं नृहरिं सितम् ॥ ५० ॥
ఇప్పుడు సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదించే ధ్యానభేదాలను చెప్పుదును. శ్రీ-సంపద కోరువాడు ముందుగా వర్ణించిన శ్వేతప్రభ నృహరిని నిత్యం ధ్యానించాలి॥५०॥
Verse 51
वामाङ्कस्थितया लक्ष्म्यालिङ्गितं पद्महस्तया । विषमृत्यूपरोगादिसर्वोपद्र वनाशनम् ॥ ५१ ॥
ఎడమ ఒడిలో కూర్చున్న పద్మహస్తా లక్ష్మీ ఆలింగనం చేసిన ఆ హరి అకాలమరణం, రోగములు మొదలైన సమస్త ఉపద్రవాలను నశింపజేస్తాడు॥५१॥
Verse 52
नरसिंहं महाभीमन कालानलसमप्रभम् । आन्त्रमालाधरं रौद्रं कण्ठहारेण भूषितम् ॥ ५२ ॥
నేను నరసింహుని ధ్యానించుచున్నాను—అత్యంత భయంకరుడు, ప్రళయకాలాగ్నివలె ప్రకాశించువాడు; రౌద్రుడు, ఆంత్రమాల ధరించినవాడు, కంఠహారంతో అలంకృతుడు॥५२॥
Verse 53
नागयज्ञोपवीतं च पञ्चाननसुशोभितम् । चन्द्र मौलि नीलकण्ठं प्रतिवक्त्रं त्रिनेत्रकम् ॥ ५३ ॥
సర్పరూప యజ్ఞోపవీతంతో అలంకృతుడు, పంచాననాలతో శోభించువాడు; చంద్రమౌలి, నీలకంఠుడు, ప్రతి ముఖమున త్రినేత్రుడు॥५३॥
Verse 54
भुजैः परिघसङ्काशैर्द्दशभिश्चोपशोभितम् । अक्षस्रूत्रं गदापद्मं शङ्खं गोक्षीरसन्निभम् ॥ ५४ ॥
పది భుజాలతో శోభించువాడు—ప్రతి భుజము పరీఘమువలె; చేతులలో అక్షసూత్రం, గద, పద్మం మరియు గోక్షీరసమ శ్వేత శంఖాన్ని ధరించెను॥५४॥
Verse 55
धनुश्च मुशलं चैव बिभ्राणं चक्रमुत्तमम् । खड्गं शूलं च बाणं च नृहरिं रुद्र रूपिणम् ॥ ५५ ॥
అతడు నృహరిని దర్శించాడు—రుద్రసదృశ రూపం ధరించి—ధనుస్సు, ముషలం, ఉత్తమ చక్రం, ఖడ్గం, శూలం, బాణం ధరించినవాడిగా।
Verse 56
इन्द्र गोपाभनीलाभं चन्द्रा भं स्वर्णसन्निभम् । पूर्वादि चोत्तरं यावदूर्ध्वास्यं सर्ववर्णकम् ॥ ५६ ॥
దాని వర్ణం ఇంద్రగోప కీటకంలా నీలాభ-రక్తవర్ణం, చంద్రునివలె ప్రకాశవంతం, స్వర్ణంలా కాంతిమయం; తూర్పు నుండి ఉత్తరం వరకు అది ఊర్ధ్వముఖంగా ఉండి అన్ని వర్ణాలను ప్రదర్శిస్తుంది।
Verse 57
एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्री सर्वव्याधिविमुक्तये । सर्वमृत्युहरं दिव्यं स्मरणात्सर्वसिद्धिदम् ॥ ५७ ॥
ఇలా ధ్యానించి మంత్రసాధకుడు సమస్త వ్యాధుల విముక్తి కోసం జపం చేయాలి. ఈ దివ్య మంత్రం అన్ని మరణాలను హరిస్తుంది; దీని స్మరణతో సమస్త సిద్ధులు లభిస్తాయి।
Verse 58
ध्यायेद्यदा महत्कर्म तदा षोडशहस्तवान् । नृसिंहः सर्वलोकेशः सर्वाभरणभूषितः ॥ ५८ ॥
ఎప్పుడైనా మహత్కర్మం (అనుష్ఠానం) చేయునప్పుడు, పదహారు భుజాలు కలిగి, సమస్త లోకాల ఈశ్వరుడై, సమస్త ఆభరణాలతో అలంకృతుడైన నృసింహుని ధ్యానించాలి।
Verse 59
द्वौ विदारणकर्माप्तौ द्वौ चान्त्रोद्धरणान्वितौ । शङ्खचक्रधरौ द्वौ तु द्वौ च बाणधनुर्द्धरौ ॥ ५९ ॥
రెండు భుజాలు విదారణ కార్యంలో నిపుణం, రెండు చంద్రోద్ధరణ శక్తితో యుక్తం; రెండు శంఖ-చక్రాలను ధరించగా, రెండు బాణం మరియు ధనుస్సును ధరించాయి।
Verse 60
खड्गखेटधरौ द्वौ च द्वौ गदापद्मधारिणौ । पाशाङ्कुशधरौ द्वौ च द्वौ रिपोर्मुकुटार्पितौ ॥ ६० ॥
ఇద్దరు ఖడ్గం మరియు ఖేటం (ఢాలు) ధరించారు; ఇద్దరు గదా మరియు పద్మం; ఇద్దరు పాశం మరియు అంకుశం; మరి ఇద్దరు శత్రువు అర్పించిన మకుటాలతో అలంకృతులయ్యారు।
Verse 61
इति षोडशदोर्दण्डमण्डितं नृहरिं विभुम् । ध्यायेन्नारद नीलाभमुग्रकर्मण्यनन्यधीः ॥ ६१ ॥
ఇలా, ఓ నారదా! పదహారు భుజాలతో అలంకృతుడై, నీలవర్ణ కాంతితో, ఉగ్రకర్మ పరాక్రమంతో ఉన్న సర్వవ్యాపి నృహరిని ఏకాగ్రచిత్తంతో ధ్యానించాలి।
Verse 62
ध्येयो महत्तमे कार्ये द्वात्रिंशद्धस्तवान्बुधैः । नृसिंहः सर्वभूतेशः सर्वसिद्धिकरः परः ॥ ६२ ॥
అత్యంత మహత్తర కార్యాలలో బుద్ధిమంతులు ముప్పై రెండు భుజాలు గల నృసింహుని ధ్యానించాలి—ఆయనే పరముడు, సమస్త భూతాధిపతి, సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదించువాడు।
Verse 63
दक्षिणे चक्रपद्मे च परशुं पाशमेव च । हलं च मुशलं चैव अभयं चाङ्कुशं तथा ॥ ६३ ॥
కుడి చేతుల్లో చక్రం, పద్మం; అలాగే పరశు, పాశం; ఇంకా హలం, ముషలం; మరియు అభయముద్ర, అలాగే అంకుశం కూడా ఉన్నాయి।
Verse 64
पट्टिशं भिन्दिपालं च खड्गमुद्गरतोमरान् । वामभागे करैः शङ्खं खेटं पाशं च शूलकम् ॥ ६४ ॥
ఆయన పట్టిశం, భిందిపాలం; అలాగే ఖడ్గం, ముద్గరం, తోమరాన్ని ధరించును। ఎడమ వైపు చేతుల్లో శంఖం, ఖేటం, పాశం మరియు శూలం కూడా ఉంటాయి।
Verse 65
अग्निं च वरदं शक्तिं कुण्डिकां च ततः परम् । कार्मुकं तर्जनीमुद्रा ं गदां डमरुशूर्पकौ ॥ ६५ ॥
ఆయన అగ్ని, వరదముద్ర, శక్తి, తదుపరి కుండిక, ధనుస్సు, తర్జనీ ముద్ర, గద, డమరు మరియు శూర్పము (వడపోత) ధరించుచున్నాడు।
Verse 66
द्वाभ्यां कराभ्यां च रिपोर्जानुमस्तकपीडनम् । ऊर्द्ध्वीकृताभ्यां बाहुभ्यां आन्त्रमालाधरं विभुम् ॥ ६६ ॥
రెండు చేతులతో శత్రువు మోకాళ్లను, తలను నొక్కి చూర్ణం చేస్తాడు; పైకి ఎత్తిన రెండు భుజాలతో ఆంత్రమాల ధరించిన విభువును ధరిస్తాడు।
Verse 67
अधः स्थिताभ्यां बाहुभ्यां हिरण्यकविदारणम् । प्रियङ्करं च भक्तानां दैत्यानां च भयङ्करम् ॥ ६७ ॥
క్రిందికి ఉంచిన రెండు భుజాలతో హిరణ్యకుని చీల్చివేస్తాడు; భక్తులకు ప్రియదాయకుడు, దైత్యులకు భయంకరుడు।
Verse 68
नृसिंहं तं स्मरेदित्थं महामृत्युभयापहम् । एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्री सर्वकार्यार्थसिद्धये ॥ ६८ ॥
ఇలా మహామృత్యుభయాన్ని తొలగించే ఆ నృసింహుని స్మరించాలి. ఈ విధంగా ధ్యానించి మంత్రసాధకుడు సమస్త కార్యార్థసిద్ధికి మంత్రజపం చేయాలి।
Verse 69
अथोच्यते ध्यानमन्यन्मुखरोगहरं शुभम् । स्वर्णवर्णसुपर्णस्थं विद्युन्मालासटान्वितम् ॥ ६९ ॥
ఇప్పుడు ముఖరోగాలను తొలగించే మరో శుభధ్యానం చెప్పబడుతోంది—సువర్ణవర్ణుడై, గరుడాసనంపై స్థితుడై, విద్యుత్తులాంటి మాలతోను ప్రకాశించే సటా (కేశర)తోను యుక్తుడైన ప్రభువును ధ్యానించాలి।
Verse 70
कोटिपूर्णेन्दुवर्णं च सुमुखं त्र् यक्षिवीक्षणम् । पीतवस्त्रोरुभूषाढ्यं नृसिहं शान्तविग्रहम् । चक्रशङ्खाभयवरान्दधतं करपल्लवैः ॥ ७० ॥
కోటిపూర్ణచంద్రసమ వర్ణముతో, సుముఖుడై త్రినేత్రదృష్టి కలవాడై, పీతాంబరధారిగా, దివ్యాభరణసమృద్ధిగా, శాంతవిగ్రహుడైన శ్రీ నృసింహుని ధ్యానించాలి. ఆయన কোমల పద్మహస్తాలలో చక్రం, శంఖం, అభయముద్ర, వరదముద్రలు ప్రకాశిస్తాయి।
Verse 71
क्ष्वेडरोगादिशमनं स्वैर्ध्यानैः सुरवन्दितम् । शत्रोः सेनानिरोधेन यत्नं कुर्याच्च साधकम् ॥ ७१ ॥
తనకు విధించిన ధ్యానసాధనల ద్వారా—దేవతలచే ప్రశంసింపబడిన—క్ష్వేడరోగాది వ్యాధుల శమనానికి సాధకుడు యత్నించాలి; అలాగే శత్రుసేనను నిరోధించుటకూ శ్రమించాలి।
Verse 72
अक्षकाष्ठैरेधितेऽग्नौ विचिन्त्य रिपुमर्दनम् । देवं नृसिंहं सम्पूज्य कुसुमाद्युपचारकैः ॥ ७२ ॥
అక్షకాష్ఠంతో ప్రజ్వలింపబడిన అగ్నిలో, శత్రుమర్దనుడైన దేవుడు నృసింహుని ధ్యానించి; పుష్పాద్యుపచారాలతో ఆ శ్రీ నృసింహుని సమ్యక్గా పూజించాలి।
Verse 73
समूलमूलैर्जुहुयाच्छरैर्दशशतं पृथक् । रिपुं खादन्निव जपेन्निर्दहन्निव तं क्षिपेत् ॥ ७३ ॥
సమూలమూల పదార్థంతో చేసిన శరములతో, విడివిడిగా నూట పది ఆహుతులు సమర్పించాలి. జపం శత్రువును మింగుతున్నట్టుగా చేయాలి; తరువాత అతనిని దహనం చేస్తున్నట్టుగా భావించి క్షేపించాలి।
Verse 74
हुत्वा सप्तदिनं मन्त्री सेनामिष्टां महीपतेः । प्रस्थापयेच्छुभे लग्ने परराष्ट्रजयेच्छया ॥ ७४ ॥
ఏడు రోజుల పాటు హోమం చేసి, రాజమంత్రుడు రాజుకు ప్రియమైన సేనను శుభలగ్నంలో, పరరాజ్యజయాభిలాషతో ప్రయాణానికి పంపించాలి।
Verse 75
तस्याः पुरस्तान्नृहरिं निघ्नन्तं रिपुमण्डलम् । स्मृत्वा जपं प्रकुर्वीत यावदायाति सा पुनः ॥ ७५ ॥
ఆమె సమక్షంలో శత్రుమండలాన్ని సంహరించే నృహరి (నరసింహ)ను స్మరించి, ఆమె మళ్లీ వచ్చేవరకు మంత్రజపం చేయాలి।
Verse 76
निर्जित्य निखिलाञ्छत्रून्सह वीरश्रिया सुखात् । प्रीणयेन्मन्त्रिणं राजा विभवैः प्रीतमानसः ॥ ७६ ॥
సమస్త శత్రువులను సులభంగా జయించి, వీరశ్రీతో యుక్తుడైన రాజు ప్రసన్నమనస్సుతో మంత్రి ని సంపదలతో సంతోషింపజేయాలి।
Verse 77
गजाश्वरथररत्नैश्च ग्रामक्षेत्रधनादिभिः । यदि मन्त्री न तुष्येत तदानर्थो महीपतेः ॥ ७७ ॥
ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, రత్నాలు, గ్రామాలు, క్షేత్రాలు, ధనం మొదలైనవి ఇచ్చినా మంత్రి తృప్తి చెందకపోతే రాజుకు అనర్థం కలుగుతుంది।
Verse 78
जायते तस्य राष्ट्रेषु प्राणेभ्योऽपि महाभयम् । अष्टोत्तरशतमूलमन्त्रमन्त्रितभस्मना ॥ ७८ ॥
అతని రాజ్యాలలో ప్రాణభయానికన్నా గొప్ప మహాభయం కలుగుతుంది, మూలమంత్రాన్ని 108 సార్లు జపించి మంత్రిత భస్మంతో (క్రియ) చేసినప్పుడు।
Verse 79
नाशयेन्मूषिकालूतावृश्चिकाद्युत्थितं विषम् । लिप्ताङ्गः सर्वरोगैश्च मुच्यते नात्र संशयः ॥ ७९ ॥
ఇది ఎలుక, సాలీడు, తేలు మొదలైన వాటి వల్ల కలిగే విషాన్ని నశింపజేస్తుంది. దీనితో అవయవాలకు లేపనం చేస్తే అన్ని రోగాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది—సందేహం లేదు।
Verse 80
सेवन्तीकुसुमैर्हुत्वा महतीं श्रियमाप्नुयात् । औदुम्बरसमिद्भिस्तु भवेद्धान्यसमृद्धिमान् ॥ ८० ॥
సేవంతీ పుష్పాలతో హోమం చేసినవాడు మహాశ్రీ-సంపదను పొందును; ఔదుంబర సమిధలతో హోమం చేస్తే ధాన్యసమృద్ధి కలుగును।
Verse 81
अपूपलक्षहोमे तु भवेद्वैश्रवणोपमः । क्रुद्धस्य सन्निधौ राज्ञो जपेदष्टोत्तरं शतम् ॥ ८१ ॥
అపూపాలతో లక్షాహుతి హోమం చేసినవాడు వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు) వలె సంపన్నుడగును; క్రోధించిన రాజు సమక్షంలో మంత్రాన్ని 108 సార్లు జపించవలెను।
Verse 82
सद्यो नैर्मल्यमाप्नोति प्रसादं चाधिगच्छति । कुन्दप्रसूनैरुदयं मोचाभिर्विघ्ननाशनम् ॥ ८२ ॥
దీనివల్ల సాధకుడు తక్షణమే నిర్మలత్వాన్ని పొందును, దైవప్రసాదమును కూడా పొందును. కుంద పుష్పాలతో హోమం చేస్తే ఉద్ధరణం, శ్రీ-సంపద కలుగును; అరటి మోచాలతో అర్పణచేస్తే విఘ్ననాశనం జరుగును।
Verse 83
तुलसीपत्रहोमेन महतीं कीर्तिमाप्नुयात् । शाल्युत्थसक्तुहोमेन वशयेदखिलं जगत् ॥ ८३ ॥
తులసీ ఆకులతో హోమం చేస్తే మహాకీర్తి లభించును; బియ్యంతో చేసిన సత్తు (వేపిన ధాన్యచూర్ణం) హోమం చేస్తే సమస్త జగత్తు వశమగును।
Verse 84
मधूकपुष्पैरिष्टं स्यात्स्तम्भनं धात्रिखण्डकैः । दधिमध्वाज्यमिश्रां तु गुडूचीं चतुरङ्गुलाम् ॥ ८४ ॥
మధూక పుష్పాలతో చేసిన ఇష్టము (కిణ్వ ఔషధం) హితకరమని చెప్పబడింది; ధాత్రి (ఉసిరి) ముక్కలతో స్థంభన ప్రభావం కలుగును. అలాగే పెరుగు, తేనె, నెయ్యి కలిపి నాలుగు అంగుళాల ప్రమాణం గుడూచీని సేవించవలెను।
Verse 85
जुहुयादयुतं योऽसौ शतं जीवति रोगजित् । शनैश्चरदिनेऽश्वत्थं स्पृष्ट्वा चाष्टोत्तरं शतम् ॥ ८५ ॥
ఎవడు అగ్నిలో పదివేల ఆహుతులు సమర్పిస్తాడో, వాడు రోగాలను జయించి వంద సంవత్సరాలు జీవిస్తాడు. అలాగే శనైశ్చర దినమైన శనివారంలో అశ్వత్థాన్ని స్పర్శించి నూట ఎనిమిది సార్లు ఇది చేయాలి.
Verse 86
जपेज्जित्वा सोऽपमृत्युं शतवर्षाणि जीवति । अथ ते सम्प्रवक्ष्यामि यन्त्रं त्रैलोक्यमोहनम् ॥ ८६ ॥
ఈ జపంతో వాడు అపమృత్యువును జయించి వంద సంవత్సరాలు జీవిస్తాడు. ఇక ఇప్పుడు ‘త్రైలోక్యమోహన’ అనే యంత్రాన్ని నీకు పూర్తిగా వివరిస్తాను.
Verse 87
यस्य सन्धारणादेव भवेयुः सर्वसम्पदः । श्वेतभूर्ज्जे लिखेत्पद्मं द्वात्रिंशत्सिंहसंयुतम् ॥ ८७ ॥
దానిని ధరించడమే వల్ల సమస్త సంపదలు కలుగుతాయి. తెల్లని భూర్జపత్రంపై ముప్పై రెండు సింహాలతో కూడిన పద్మాన్ని చిత్రించాలి.
Verse 88
मध्ये सिंहे स्वबीजं च लिखेत्पूर्ववदेव तु । श्रीबीजेन तु संवेद्य वलयत्रयसंयुतम् ॥ ८८ ॥
మధ్యంలోని సింహాకృతిలో పూర్వవిధంగా తన స్వబీజాక్షరాన్ని వ్రాయాలి. తరువాత శ్రీబీజంతో అభిమంత్రించి మూడు వలయాలతో యుక్తం చేయాలి.
Verse 89
पाशाङ्कुशैश्च संवेष्ट्य पूजयेद्यन्त्रमुत्तमम् । त्रैलोक्यमोहनं नाम सर्वकामार्थसाधनम् ॥ ८९ ॥
పాశం, అంకుశంతో చుట్టుముట్టి ఆ ఉత్తమ యంత్రాన్ని పూజించాలి. ‘త్రైలోక్యమోహన’ అనే అది సమస్త కోరికల లక్ష్యాలను సిద్ధి చేస్తుంది.
Verse 90
चक्रराजं महाराजं सर्वचक्रेश्वरेश्वरम् । धारणाज्जयमाप्नोति सत्यं सत्यं न संशयः ॥ ९० ॥
చక్రరాజుడైన మహారాజు, సమస్త చక్రాస్త్రాలపై అధీశ్వరుడైన ప్రభువును ధరించుటవలన విజయము లభిస్తుంది. ఇది సత్యం, సత్యమే; సందేహం లేదు.
Verse 91
अथ यन्त्रान्तरं वक्ष्ये शुणु नारद सिद्धिदम् । अष्टारं विलिखेद्यन्त्रं श्लक्ष्णं कर्णिकया युतम् ॥ ९१ ॥
ఇప్పుడు మరొక యంత్రాన్ని వివరిస్తాను; విను, ఓ నారదా—ఇది సిద్ధికి ఉపాయం. ఎనిమిది అంచెలు/ఆరాలు గల, మృదువుగా సుగమంగా, కర్ణిక (మధ్య నాభి)తో కూడిన యంత్రాన్ని గీయాలి.
Verse 92
मूलमन्त्रं लिखेत्तत्र प्रणवेन समन्वितम् । एकाक्षरं नारसिंहं मध्ये चैव ससाध्यकम् ॥ ९२ ॥
అందులో ప్రణవం (ఓం)తో కూడిన మూలమంత్రాన్ని వ్రాయాలి. అలాగే మధ్యలో ఏకాక్షర నారసింహ మంత్రాన్ని, సాధ్యము (అభీష్ట కార్యం)తో కూడి వ్రాయాలి.
Verse 93
जपेदष्टसहस्रं तु सूत्रेणावेष्ट्य तद्बहिः । स्वर्णरौप्यसुताम्रैश्च वेष्टयेत्क्रमतः सुधीः ॥ ९३ ॥
తర్వాత ఎనిమిది వేల జపాలు చేయాలి; ఆపై దాని బయట దారంతో చుట్టాలి. అనంతరం వివేకి సాధకుడు క్రమంగా బంగారం, వెండి, తామ్రంతో మరల బంధించాలి.
Verse 94
लाक्षया वेष्टितं कृत्वा पुनर्मन्त्रेण मन्त्रयेत् । कण्ठे भुजे शिखायां वा धारयेद्यन्त्रमुत्तमम् ॥ ९४ ॥
లాక్షాతో చుట్టి, మళ్లీ మంత్రంతో అభిమంత్రించాలి. ఆపై ఆ ఉత్తమ యంత్రాన్ని కంఠంలో, భుజంలో లేదా శిఖలో ధరించాలి.
Verse 95
नरनारीनरेन्द्रा श्च सर्वे स्युर्वशगा भुवि । दुष्टास्तं नैव बाधन्ते पिशाचोरगराक्षसाः ॥ ९५ ॥
భూమిపై పురుషులు, స్త్రీలు, రాజులూ అందరూ అతని వశమవుతారు. దుష్టులు అతనిని ఎప్పుడూ బాధించరు—పిశాచులు, సర్పాలు, రాక్షసులూ కాదు।
Verse 96
यन्त्रराजप्रसादेन सर्वत्र जयमाप्नुयात् । अथान्यत्सम्प्रवक्ष्यामि यन्त्रं सर्ववशङ्करम् ॥ ९६ ॥
‘యంత్రరాజ’ ప్రసాదంతో సాధకుడు సర్వత్ర విజయాన్ని పొందుతాడు. ఇక నేను మరొక యంత్రాన్ని చెప్పుచున్నాను—అది సమస్తులను వశపరచేది।
Verse 97
द्वादशारं महाचक्रं पूर्ववद्विलिखेत्सुधीः । मात्राद्वादशसम्भिन्नदलेन विलिखेद्बुधः ॥ ९७ ॥
సుధీ సాధకుడు పూర్వోక్త విధానమున ద్వాదశార మహాచక్రాన్ని గీయాలి. పండితుడు దానిని ద్వాదశ మాత్రలుగా విభజించిన దళాలతో చిత్రించాలి।
Verse 98
मध्ये मन्त्रं शक्तियुक्तं श्रीबीजेन तु वेष्टयेत् । कालान्तकं नाम चक्रं सुरासुरवशङ्करम् ॥ ९८ ॥
మధ్యలో శక్తియుక్త మంత్రాన్ని స్థాపించి, దానిని ‘శ్రీ’ బీజంతో ఆవరించాలి. ఇది ‘కాలాంతక’ నామ చక్రం; దేవాసురులను వశపరచి భయపెట్టేది।
Verse 99
चक्रमुल्लेखयेद्भूर्जे सर्वशत्रुनिवारणम् । यस्य धारणमात्रेण सर्वत्र विजयी भवेत् ॥ ९९ ॥
భూర్జపత్రంపై చక్రాన్ని లిఖించాలి; అది సమస్త శత్రువులను నివారిస్తుంది. దానిని ధరించడమే చాలు—మనిషి సర్వత్ర విజేత అవుతాడు।
Verse 100
अथ सर्वेष्टदं ज्वालामालिसंज्ञं वदाम्यहम् । बीजं हृद्भगवान्ङेन्तो नरसिंहाय तत्परम् ॥ १०० ॥
ఇప్పుడు ‘జ్వాలామాలి’ అనే సర్వఇష్టఫలప్రద మంత్రాన్ని నేను ప్రకటిస్తున్నాను. దీని బీజం హృదయమంత్రం ‘భగవాన్ …’; అది సంపూర్ణంగా శ్రీనరసింహునికి అంకితం.
Verse 101
ज्वालिने मालिने दीप्तदंष्ट्राय अग्निने पदम् । त्राय सर्वादिरक्षोघ्नाय च नः सर्वभूपदम् ॥ १०१ ॥
జ్వాలలతో ప్రకాశించే, మాలాధారి, దీప్తదంష్ట్రలుగల అగ్నిరూప ప్రభువుకు ఈ పదం అర్పితం. హే ఆదినుండి సమస్త శత్రు-రాక్షసఘ్నా, మమ్మల్ని రక్షించు; సమస్త జీవులకు మా ఆశ్రయమూ ఆధారమూ అవు.
Verse 102
हरिर्विनाशनायान्ते सर्वज्वरविनाशनः । नामान्ते दहयुग्मं च पचद्वयमुदीरयेत् ॥ १०२ ॥
చివరలో వినాశార్థంగా ‘హరి’ అని జపించాలి—ఆయనే సమస్త జ్వరనాశకుడు. అలాగే నామాంతంలో ‘దహ దహ’ అనే జంటను, ‘పచ పచ’ అనే ద్వయాన్ని ఉచ్చరించాలి.
Verse 103
रक्षयुग्मं च वर्मास्त्रठद्वयान्तो ध्रुवादिकः । अष्टषष्ट्यक्षरैः प्रोक्तो ज्वालामाली मनूत्तमः ॥ १०३ ॥
ధ్రువాది అక్షరాలతో ప్రారంభమై, ‘రక్షా’ అనే యుగ్మంతో యుక్తమై, ‘వర్మ–అస్త్ర’ పదంలో రెండు ‘ఠ’లతో ముగియునది—ఈ ఉత్తమ మంత్రం ‘జ్వాలామాలి’ అని చెప్పబడింది; ఇది అరవై ఎనిమిది అక్షరాలది, ఓ మునిశ్రేష్ఠా.
Verse 104
पुण्यादिकं तु पूर्वोक्तं त्रयोदशभिरक्षरैः । पङिक्तभी रुद्र सङ्ख्याकैरष्टादशभिरक्षरैः ॥ १०४ ॥
ముందుగా చెప్పిన ‘పుణ్య’తో ప్రారంభమయ్యే మంత్రం పదమూడు అక్షరాలది. అలాగే పంక్తులుగా రుద్ర-సంఖ్య ప్రకారం అమర్చినది పద్దెనిమిది అక్షరాలది.
Verse 105
भानुभिः करणैर्मन्त्री वरेरंगानि कल्पयेत् । पूर्वोक्तरूपिणं ज्वालामालिनं नृहरिं स्मरेत् ॥ १०५ ॥
మంత్రరూప కిరణములు మరియు కరణముద్రలతో సాధకుడు దేవుని శ్రేష్ఠ అవయవాలను న్యాసముగా స్థాపించాలి. అనంతరం పూర్వోక్త స్వరూపుడైన, జ్వాలామాలాభూషిత నృహరిని ధ్యానించాలి।
Verse 106
लक्षं जपो दशांशं च जुहुयात्कपिलाधृतैः । रौद्रा पस्मारभूतादिनाशकोऽय मनूत्तमः ॥ १०६ ॥
ఒక లక్ష జపం చేసి, దాని దశాంశాన్ని కపిలా గోవు ఘృతంతో అగ్నిలో హోమం చేయాలి. ఓ మునిశ్రేష్ఠా! ఈ ‘రౌద్రా’ ఉత్తమ మంత్రం అపస్మారము మరియు భూతాది ఉపద్రవాలను నశింపజేస్తుంది।
Verse 107
प्राणो माया नृसिहश्च सृष्टिर्ब्रह्मास्त्रमीरितः । षडक्षरो महामन्त्रः सर्वाभीष्टप्रदायकः ॥ १०७ ॥
దీనిలోని అక్షరాలు ‘ప్రాణ’, ‘మాయా’, ‘నృసింహ’ మరియు ‘సృష్టి’ని సూచిస్తాయి; ఇది బ్రహ్మాస్త్రమని ప్రకటించబడింది. ఈ షడక్షర మహామంత్రం సమస్త అభీష్టాలను ప్రసాదిస్తుంది।
Verse 108
मुनिर्ब्रह्मा तथा छन्दः पङिक्तर्देवो नृकेसरी । षड्दीर्घभाजा बीजेन षडङ्गानि समाचरेत् ॥ १०८ ॥
ఈ మంత్రానికి ఋషి బ్రహ్మ; ఛందస్సు పంక్తి; దేవత నృకేశరీ (నృసింహ). ఆరు దీర్ఘస్వరాలు కలిగిన బీజమంత్రంతో షడంగ న్యాసాన్ని విధిగా ఆచరించాలి।
Verse 109
पूर्वोक्तेनैव विधिना ध्यानं पूजां समाचरेत् । सिद्धेन मनुनानेन सर्वसिद्धिर्भवेन्नृणाम् ॥ १०९ ॥
పూర్వోక్త విధానానుసారమే ధ్యానం మరియు పూజను విధిగా ఆచరించాలి. ఈ సిద్ధ మంత్రం ద్వారా మనుష్యులకు సమస్త సిద్ధులు కలుగుతాయి।
Verse 110
रमाबीजादिकोऽनुष्टुप् त्रयस्त्रिंशार्णवान्मनुः । प्रजापतिर्मुनिश्च्छन्दोऽनुष्टुप् लक्ष्मीनृकेसरी ॥ ११० ॥
రమా (లక్ష్మీ) బీజంతో ప్రారంభమయ్యే ఈ మంత్రం అనుష్టుప్ ఛందస్సులో ఉంది. ఇది ముప్పైమూడు అక్షరాల మనువు; ఋషి ప్రజాపతి; ఛందస్సు అనుష్టుప్; అధిదేవత లక్ష్మీ–నృకేసరీ (లక్ష్మీతో కూడిన నరసింహుడు).
Verse 111
देवता च पदैः सर्वेणाङ्गकल्पनमीरितम् । विन्यस्यैवं तु पञ्चाङ्गं स्वात्मरक्षां समाचरेत् ॥ १११ ॥
దేవతా పదాల ద్వారా సమస్త అవయవాలపై విన్యాస-కల్పన ఉపదేశించబడింది. ఈ విధంగా పంచాంగ-న్యాసం చేసి, తరువాత స్వాత్మరక్షను ఆచరించాలి.
Verse 112
संस्पृशन् दक्षिणं बाहुं शरभस्य मनुं जपेत् । प्रणवो हृच्छिवायेति महते शरभाय च ॥ ११२ ॥
కుడి భుజాన్ని స్పృశిస్తూ శరభ మనువును జపించాలి—ప్రణవం ‘ఓం’తో ప్రారంభించి ‘హృచ్ఛివాయ’ అని, చివర ‘మహతే శరభాయ’ అని పలకాలి.
Verse 113
वह्निप्रियान्तो मन्त्रस्तु रक्षार्थे समुदाहृतः । अथवा राममन्त्रान्ते परं क्षद्वितयं पठेत् ॥ ११३ ॥
‘వహ్నిప్రియా’ అనే పదంతో ముగిసే మంత్రం రక్షార్థం చెప్పబడింది. లేక రామమంత్రాంతంలో ‘క్ష’ అక్షరాన్ని రెండుసార్లు పఠించాలి.
Verse 114
अथवा केशवाद्यैस्तु रक्षां कुर्यात्प्रयत्नतः । केशवः पातु पादौ मे जङ्घे नारायणोऽवतु ॥ ११४ ॥
లేదా కేశవాది నామాలతో శ్రద్ధగా రక్షను చేయాలి—కేశవుడు నా పాదాలను కాపాడుగాక, నారాయణుడు నా జంఘలను (పిండెలను) రక్షించుగాక.
Verse 115
माधवो मे कटिं पातु गोविन्दो गुह्यमेव च । नाभिं विष्णुश्च मे पातु जठरं मधुसूदनः ॥ ११५ ॥
మాధవుడు నా నడుమును రక్షించుగాక; గోవిందుడు నా గుహ్యాంగములను కూడా రక్షించుగాక. విష్ణువు నా నాభిని రక్షించుగాక; మధుసూదనుడు నా ఉదరాన్ని రక్షించుగాక.
Verse 116
ऊरू त्रिविक्रमः पातु हृदयं पातु मे नरः । श्रीधरः पातु कण्ठं च हृषीकेशो मुखं मम ॥ ११६ ॥
త్రివిక్రముడు నా తొడలను రక్షించుగాక; నరుడు నా హృదయాన్ని రక్షించుగాక. శ్రీధరుడు నా కంఠాన్ని రక్షించుగాక; హృషీకేశుడు నా ముఖాన్ని రక్షించుగాక.
Verse 117
पद्मनाभः स्तनौ पातु शीर्षं दामोदरोऽवतु । एवं विन्यस्य चाङ्गेषु जपकाले तु साधकः ॥ ११७ ॥
పద్మనాభుడు నా స్తనాలను రక్షించుగాక; దామోదరుడు నా శిరస్సును కాపాడుగాక. ఈ విధంగా అంగాంగాలలో న్యాసం చేసి, సాధకుడు తగిన సమయంలో జపం చేయవలెను.
Verse 118
निर्भयो जायते भूतवेतालग्रहराक्षसात् । पुनर्न्यसेत्प्रयत्नेन ध्यानं कुर्वन्समाहितः ॥ ११८ ॥
అతడు భూత, వేతాళ, గ్రహ, రాక్షసముల పట్ల నిర్భయుడగును. తరువాత ప్రయత్నంతో మళ్లీ న్యాసం చేసి, సమాహితుడై ధ్యానం చేయవలెను.
Verse 119
पुरस्तात्केशवः पातु चक्री जांबूनदप्रभः । पश्चान्नारायणः शङ्खी नीलजीमूतसन्निभः ॥ ११९ ॥
తూర్పున చక్రధారి, జాంబూనద స్వర్ణప్రభతో ప్రకాశించే కేశవుడు నన్ను రక్షించుగాక. పడమర వైపు వెనుకనుండి, శంఖధారి నీలమేఘసమ శ్యామవర్ణుడైన నారాయణుడు నన్ను కాపాడుగాక.
Verse 120
ऊर्द्ध्वमिन्दीवरश्यामो माधवस्तु गदाधरः । गोविन्दो दक्षिणे पार्श्वे धन्वी चन्द्र प्रभो महान् ॥ १२० ॥
పైభాగంలో నీలకమలవర్ణుడై గదాధరుడైన మాధవుడు విరాజిల్లుచున్నాడు. కుడి పార్శ్వంలో గోవిందుడు—మహానుడు, చంద్రప్రభవలె ప్రకాశించి, ధనుస్సు ధరించినవాడు—ఉన్నాడు.
Verse 121
उत्तरे हलधृग्विष्णुः पद्मकिञ्जल्कमसन्निभः । आग्नेय्यामरविन्दाक्षो मुसली मधुसूदनः ॥ १२१ ॥
ఉత్తర దిశలో హలధృక్ విష్ణువు—కమల పరాగవర్ణుడై—ధ్యేయుడు. ఆగ్నేయ దిశలో అరవిందాక్షుడు, ముసలధారి మధుసూదనుడు విరాజిల్లుచున్నాడు.
Verse 122
त्रिविक्रमः खड्गपाणिर्नैरृत्यां ज्वलनप्रभः । वायव्यां माधवो वज्री तरुणादित्यसन्निभः ॥ १२२ ॥
నైరృత దిశలో ఖడ్గపాణియైన త్రివిక్రముడు—జ్వలంత అగ్నిప్రభతో ప్రకాశించుచున్నాడు. వాయవ్య దిశలో వజ్రధారి మాధవుడు—నూతనోదయ సూర్యసదృశుడు—విరాజిల్లుచున్నాడు.
Verse 123
एशान्यां पुण्डरीकाक्षः श्रीधरः पट्टिशायुधः । विद्युत्प्रभो हृषीकेश ऊर्द्ध्वे पातु समुद्गरः ॥ १२३ ॥
ఈశాన్య దిశలో పుండరీకాక్షుడైన శ్రీధరుడు—పట్టిశాయుధుడై—నన్ను రక్షించుగాక. పైభాగంలో విద్యుత్ప్రభ హృషీకేశుడు—సముద్గరాయుధుడై—నన్ను కాపాడుగాక.
Verse 124
अधश्च पद्मनाभो मे सहस्रांशुसमप्रभः । सर्वायुधः सर्वशक्तिः सर्वाद्यःसर्वतोमुखः ॥ १२४ ॥
నా క్రింద పద్మనాభుడు నిలిచియున్నాడు—సహస్ర సూర్యుల సమప్రభతో ప్రకాశించుచున్నాడు. ఆయన సర్వాయుధధారి, సర్వశక్తిమంతుడు, సర్వాది, సర్వతోముఖుడు.
Verse 125
इन्द्र गोपप्रभः पायात्पाशहस्तोऽपराजितः । स बाह्याभ्यन्तरे देहमव्याद्दामोदरो हरिः ॥ १२५ ॥
ఇంద్రగోపవలె ప్రకాశించే, పాశహస్తుడైన అపరాజిత శ్రీహరి నన్ను కాపాడుగాక; దామోదర హరి నా దేహాన్ని బాహ్యంగా అంతర్యంగా రక్షించుగాక।
Verse 126
एवं सर्वत्र निश्छिद्रं नामद्वादशपञ्जरम् । प्रविष्टोऽह न मे किञ्चिद्भयमस्ति कदाचन ॥ १२६ ॥
ఇలా సర్వత్రా ఛిద్రములేని ‘ద్వాదశ నామ’ పంజరంలో ప్రవేశించిన నాకు, ఏ కాలంలోనూ ఏ విషయమై భయం లేదు।
Verse 127
एवं रक्षां विधायाथ दुर्द्धर्षो जायते नरः । सर्वेषु नृहरेर्मन्त्रवर्गेष्वेवं विधिर्मतः ॥ १२७ ॥
ఇలా రక్షావిధానం చేసిన తరువాత మనిషి దుర్ధర్షుడు (అజేయుడు) అవుతాడు. నృహరి (నరసింహ) మంత్రవర్గములన్నిటికీ ఇదే విధి సమ్మతమైనది।
Verse 128
पूर्वोक्तविधिना सर्वं ध्यानपूजादिकं चरेत् । जितं ते पुण्डरीकाक्ष नमस्ते विश्वभावन ॥ १२८ ॥
ముందు చెప్పిన విధానమునుబట్టి ధ్యానం, పూజ మొదలైన అన్నిటినీ ఆచరించాలి. ‘జయం నీకే, ఓ పుండరీకాక్ష; నమస్కారం నీకు, ఓ విశ్వభావన!’
Verse 129
नमस्तेऽस्तु हृषीकेश महापुरुष ते नमः । इत्थं सम्प्रार्थ्य जप्त्वा च पठित्वा विसृजेद्विभुम् ॥ १२९ ॥
నమస్కారం నీకు, ఓ హృషీకేశ; ఓ మహాపురుష, నీకు నమః. ఇలా ప్రార్థించి, జపం చేసి, పఠించి, సర్వవ్యాపి ప్రభువును విధిగా విసర్జించాలి।
Verse 130
एवं सिद्धे मनौ मन्त्री जायते सम्पदां पदम् । जयद्वयं श्रीनृसिंहेत्यष्टार्णोऽय मनूत्तमः ॥ १३० ॥
ఈ మంత్రం సిద్ధించినప్పుడు సాధకుడు సంపదలూ సాధనఫలాలూ పొందే స్థితిలో స్థిరపడతాడు. ఇది పరమ అష్టాక్షర మంత్రం— “జయ-ద్వయం—శ్రీ-నృసింహ”।
Verse 131
मुनिर्ब्रह्माथ गायत्री छन्दः प्रोक्तोऽस्य देवता । श्रीमाञ्जयनृसिंहस्तु सर्वाभीष्टप्रदायकः ॥ १३१ ॥
ఈ మంత్రానికి ఋషి బ్రహ్మ, ఛందస్సు గాయత్రీ, దేవత శ్రీమాన్ జయ-నృసింహుడు—సర్వాభీష్ట వరప్రదాత।
Verse 132
सेन्दुगोविन्दपूर्वेण वियता सेन्दुनापुनः । षड्दीर्घाढ्ये न कुर्वीत षडंगानि विशालधीः ॥ १३२ ॥
ఆరు దీర్ఘ స్వరాలతో భారంగా ఉన్న పాఠంలో వివేకి జపకుడు షడంగ నిర్మాణం చేయకూడదు. ‘సెందు–గోవింద’ క్రమంగా చెప్పిన పూర్వ నియమాన్ని అనుసరించి, నిర్దిష్ట విరామంతో మళ్లీ మాత్రలను కొలవాలి।
Verse 133
ततो ध्यायेद्धृदि विभुं नृसिंहं चन्द्र शेखरम् ॥ १३३ ॥
ఆపై హృదయంలో సర్వవ్యాపి ప్రభువు నృసింహుని ధ్యానించాలి; ఆయన శిరస్సుపై చంద్రుడు అలంకారంగా ఉన్నాడు।
Verse 134
श्रीमन्नृकेसरितनो जगदेकबन्धो श्रीनीलकण्ठ करुणार्णव सामराज । वह्नीन्दुतीव्रकरनेत्र पिनाकपाणे शीतांशुशेखर रमेश्वर पाहि विष्णो ॥ १३४ ॥
హే శ్రీమన్ నర-కేసరి-తనూ! హే జగత్తుకు ఏకైక బంధువా! హే శ్రీనీలకంఠా, కరుణాసముద్ర సామ్రాటా! అగ్ని-చంద్ర సమాన తేజోనేత్రుడా, పినాకధారివా! శీతాంశుశేఖరా, రమేశ్వరా! హే విష్ణో, నన్ను రక్షించు।
Verse 135
ध्यात्वैवं प्रजपेल्लक्षाष्टकं मन्त्री दशांशतः । साज्येन पायसान्नेन जुहुयात्प्राग्वदर्चनम् ॥ १३५ ॥
ఇలా ధ్యానించి మంత్రసాధకుడు లక్షాష్టకం (ఒక లక్ష ఎనిమిది వేల) జపించాలి. ఆ సంఖ్యలో దశాంశముగా నెయ్యి మరియు పాయసాన్నంతో హోమం చేసి, ముందుగా చెప్పిన విధానమునే పూజ చేయాలి.
Verse 136
तारो माया स्वबीजान्ते कर्णोग्रं वीरमीरयेत् । महाविष्णुं ततो ब्रूयाज्ज्वलन्तं सर्वतोमुखम् ॥ १३६ ॥
ప్రణవం మరియు మాయా (హ్రీం)ను తీసుకొని, తన బీజాక్షరంతో ముగించి, చెవి అగ్రభాగంలో మృదువుగా ‘వీర’ అని ఉచ్చరించాలి. అనంతరం అన్ని దిశలలో ముఖములు గల జ్వలంత మహావిష్ణువును ఆహ్వానించాలి.
Verse 137
स्फुरद्द्वयं प्रस्फुरेति द्वयं घोरपदं ततः । वदेद्घोरतरं ते तु तनुरूपं च ठद्वयम् ॥ १३७ ॥
తదుపరి ‘స్ఫురత్’ అనే ద్వయం, ‘ప్రస్ఫురేతి’ అనే ద్వయం ఉచ్చరించి, ఆపై ‘ఘోర’ పదాన్ని పలకాలి. తరువాత ‘ఘోరతర’ అని చెప్పి, చివరగా సూక్ష్మ-తనురూపమైన ‘ఠ’ ద్వయాన్ని ఉచ్చరించాలి.
Verse 138
प्रचटद्वयमाभाष्य कहयुग्मन च मद्वयम् । बन्धद्वयं घातयेति द्वयं वर्मास्त्रमीरयेत् ॥ १३८ ॥
‘ప్రచట’ను రెండుసార్లు పలికి, తరువాత ‘కహ’ యుగ్మం మరియు ‘మ’ను రెండుసార్లు ఉచ్చరించాలి. ఆపై ‘బంధ ద్వయాన్ని ఘాతించు’ అనే వాక్యాన్ని రెండుసార్లు పలికి, ఈ విధంగా వర్మాస్త్రం (రక్షా-అస్త్ర మంత్రం)ను జపించాలి.
Verse 139
नृसिंहं भीषणं भद्रं मृत्युमृत्युं नमाम्यहम् । पञ्चाशीत्यक्षरो मन्त्रो भजतामिष्टदायकः ॥ १३९ ॥
నేను నృసింహునికి నమస్కరిస్తున్నాను—అధర్ములకు భీషణుడు, భక్తులకు భద్రుడు, మరణానికే మరణమైనవాడు. ఎనభై ఐదు అక్షరాల ఈ మంత్రం భజించువారికి ఇష్టఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
Verse 140
ऋषी ह्यघोरब्रह्माणौ तथा त्रिष्टुबनुष्टुभौ । छन्दसी च तथा घोरनृसिंहो देवता मतः ॥ १४० ॥
ఈ మంత్రానికి ఋషులు అఘోరుడు మరియు బ్రహ్మ; ఛందస్సులు త్రిష్టుభ్, అనుష్టుభ్; దేవతగా ఘోర నృసింహుడు భావించబడును।
Verse 141
ध्यानार्चनादिकं चास्य कुर्यादानुष्टुभं सुधीः । विशेषान्मन्त्रवर्योऽय सर्वरक्षाकरो मतः ॥ १४१ ॥
సుధీ జనుడు దీనికి ధ్యానం, అర్చన మొదలైనవి చేయాలి; అలాగే అనుష్టుభ్ జపం/పాఠం చేయాలి. ఈ ఉత్తమ మంత్రం విశేషంగా సర్వదిక్కుల రక్షకమని భావించబడును।
Verse 142
बीजं जययुगं पश्चान्नृसिंहेत्यष्टवर्णवान् । ऋषिः प्रजापतिश्चास्यानुष्टुप्छन्द उदाहृतम् ॥ १४२ ॥
దీనికి బీజం ‘జయయుగం’ అని చెప్పబడింది; అనంతరం ‘నృసింహ’ అనే అష్టవర్ణ పదం వస్తుంది. దీనికి ఋషి ప్రజాపతి, ఛందస్సు అనుష్టుభ్ అని ఉద్ఘాటించబడింది।
Verse 143
विदारणनृसिंहोऽस्य देवता परिकीर्तितः । जं बीजं हं तथा शक्तिर्विनियोगोऽखिलाप्तये ॥ १४३ ॥
దీనికి దేవతగా ‘విదారణ-నృసింహుడు’ కీర్తించబడెను. ‘జం’ బీజం, ‘హం’ శక్తి; వినియోగం సమస్తసిద్ధి/అఖిలాప్తి కోసం।
Verse 144
दीर्घाढ्येन नृसिंहेन षडङ्गन्यासमाचरेत् । रौद्रं ध्यायेन्नृसिंहं तु शत्रुवक्षोविदारणम् ॥ १४४ ॥
దీర్ఘసంయుక్త నృసింహమంత్రంతో షడంగ-న్యాసం ఆచరించాలి. తరువాత రౌద్ర నృసింహుని ధ్యానించాలి—శత్రువుల వక్షస్థలాన్ని విదారించే వాడు।
Verse 145
नखदंष्ट्रायुधं भक्ताभयदं श्रीनिकेतनम् । तप्तहाटककेशान्तज्वलत्पावकलोचनम् ॥ १४५ ॥
నఖములు దంష్ట్రలే ఆయుధములుగా కలవాడు, భక్తులకు అభయమును ప్రసాదించువాడు, శ్రీ (లక్ష్మీ) నివాసమగు వాడు; తప్త స్వర్ణమువలె కేశాగ్రాలు దీప్తించుచు, అగ్నివలె జ్వలించు నేత్రములు గలవాడు—ఆయనను నేను భజించుచున్నాను।
Verse 146
वज्राधिकनखस्पर्श दिव्यसिंह नमोऽस्तु ते । मुनिर्ब्रह्मा समाख्यातोऽनुष्टुप्छन्दः समीरितः ॥ १४६ ॥
వజ్రముకంటే బలమైన నఖస్పర్శముగల దివ్యసింహా! నీకు నమస్కారం. ఈ మంత్రానికి ఋషిగా బ్రహ్మా ప్రకటించబడెను, ఛందస్సు అనుష్టుప్ అని చెప్పబడెను।
Verse 147
देवतास्य रदार्णस्य दिव्यपूर्वो नृकेसरी । पादैश्चतुर्भिः सर्वेण पञ्चाङ्गानि समाचरेत् ॥ १४७ ॥
‘రదార్ణ’ అక్షరసమూహానికి అధిష్ఠాత్రి దేవత దివ్యాక్షరపూర్వక నృకేసరి (నృసింహుడు). మంత్రంలోని నాలుగు పాదములన్నిటితో విధిపూర్వకంగా పంచాంగ విధానాన్ని ఆచరించవలెను।
Verse 148
ध्यानपूजादिकं सर्वं प्राग्वत्प्रोक्तं मुनीश्वर । पूर्वोक्तानि च सर्वाणि कार्याण्यायान्ति सिद्धताम् ॥ १४८ ॥
హే మునీశ్వరా! ధ్యానము, పూజ మొదలైన సమస్త కార్యములు పూర్వవత్తుగా చెప్పబడినవి; ముందుగా చెప్పిన అన్ని విధానములు సిద్ధిని పొందును।
Verse 149
तारो नमो भगवते नरसिंहाय हृच्च ते । जस्तेजसे आविराविर्भव वज्रनखान्ततः ॥ १४९ ॥
ॐ (తార). భగవంతుడు నరసింహునికి నమస్కారం. మీరు నా హృదయంలో నిలిచియుండండి. హే జయతేజస్సా! వజ్రమువలె నఖాగ్రాల నుండి మళ్లీ మళ్లీ అవిర్భవించండి।
Verse 150
व्रजदंष्ट्रेति कर्मान्ते त्वासयाक्रन्दयद्वयम् । तमो ग्रसद्वयं पश्चात्स्वाहान्ते चाभयं ततः ॥ १५० ॥
కర్మాంతంలో ‘వ్రజదంష్ట్ర’ అని జపించాలి; తరువాత ‘త్వాసా’ అని చెప్పి ఆ యుగలాన్ని క్రందింపజేయాలి. ఆపై ‘తమోగ్రస’ ద్వారా ఆ యుగలాన్ని గ్రసించి (శమింపజేసి); స్వాహా అంతంలో ‘అభయ’ అని పలకాలి.
Verse 151
आत्मन्यन्ते च भूयिष्ठा ध्रुवो बीजान्तिमो मनुः । द्विषष्ट्यर्णोऽस्य मुन्यादि सर्वं पूर्ववदीरितम् ॥ १५१ ॥
ఆదిలో ‘ఆ’ కారాన్ని, చివరలో ‘మ’ కారాన్ని స్థాపించాలి; మధ్యలో మిగిలిన ధ్వనులు ప్రధానంగా నింపబడతాయి. ‘ధ్రువ’ స్థిర భాగం, ‘బీజ’ కారణాక్షరం, ‘మను’ చివరి మంత్రం. ఇది అరవై రెండు అక్షరాల విద్య; ఋష్యాది అన్నీ పూర్వవత్తుగా గ్రహించాలి.
Verse 152
तारो नृसिंहबीजं च नमो भगवते ततः । नरसिंहाय तारश्च बीजमस्य यदा ततः ॥ १५२ ॥
మొదట తారకము (ఓం), తరువాత నృసింహ బీజం; ఆపై ‘నమో భగవతే’. తరువాత ‘నరసింహాయ’ అని పలకాలి; ఈ మంత్ర బీజాన్ని చెప్పునప్పుడు చివర మళ్లీ తారకము (ఓం) ఉంచబడుతుంది.
Verse 153
रूपाय तारः स्वर्बीजं कूर्मरूपाय तारकम् । बीजं वराहरूपाय तारो बीज नृसिंहतः ॥ १५३ ॥
‘రూప’ దేవతకు తార (ఓం) స్వర్గబీజం; ‘కూర్మరూప’కు తారకము. ‘వరాహరూప’కు బీజం విధించబడింది; ‘నృసింహ’కు మాత్రం తారనే బీజం.
Verse 154
रूपाय तार स्वं बीजं वामनान्ते च रूपतः । पापध्रुवत्रयं बीजं रामाय निगमादितः ॥ १५४ ॥
‘రూప’కు తారనే బీజం; వామనాంతంలో కూడా ‘రూప’ విషయమై అదే. ‘రామ’కు ‘పాప–ధ్రువ’ అనే త్రయం బీజం, నిగమాదిలో చెప్పినట్లే.
Verse 155
बीजं कृष्णाय तारान्ते बीजं च कल्किने ततः । जयद्वयं ततः शालग्रामान्ते च निवासिने ॥ १५५ ॥
కృష్ణునకు తారాంత బీజాన్ని జోడించి, తరువాత కల్కినికి బీజాన్ని యోజించాలి. ఆపై ‘జయ జయ’ అని ద్వివార పలికి, చివరగా ‘శాలగ్రామాంతే నివాసినే’ అని సమర్పించాలి॥
Verse 156
दिव्यसिंहाय डेन्तः स्यात्स्वयम्भूः पुरुषाय हृत् । तारः स्वं बीजमित्येष महासाम्राज्यदायकः ॥ १५६ ॥
దివ్యసింహునకు ‘డేంతః’ అనే అక్షరం నియతం; స్వయంభూ (బ్రహ్మ) మరియు పురుషునకు హృదయంలో విన్యాసం చెప్పబడింది. ‘తార’నే స్వబీజమని ప్రకటించబడింది; ఈ మంత్రవిన్యాసం మహాసామ్రాజ్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది॥
Verse 157
नृसिंहमन्त्रः खाङ्कार्णो मुनिरत्रिः प्रकीर्तितः । छन्दोऽतिजगती प्रोक्तं देवता कथिता मनोः ॥ १५७ ॥
నృసింహమంత్రం ‘ఖాంగ్’ అక్షరంతో ప్రారంభమని ప్రకటించబడింది; దీని ఋషి అత్రి. ఛందస్సు ‘అతిజగతి’గా చెప్పబడింది; దేవతగా ‘మనః’ (మానస) నిర్దిష్టం॥
Verse 158
दशावतारो नृहरिं बीजं खं शक्तिरव्ययः । षड्दीर्घाढ्येन बीजेन कृत्वाङ्गानि च भावयेत् ॥ १५८ ॥
నృహరిని దశావతారస్వరూప బీజమంత్రంగా ధ్యానించి, ‘ఖం’ను అవ్యయ శక్తిగా భావించాలి. ఆరు దీర్ఘస్వరాలతో యుక్తమైన బీజంతో అంగన్యాసం చేసి దివ్య అవయవాలను భావించాలి॥
Verse 159
अनेकचन्द्र प्रतिमो लक्ष्मीमुखकृतेक्षणः । दशावतारैः सहितस्तनोतु नृहरिः सुखम् ॥ १५९ ॥
అనేక చంద్రులవలె ప్రకాశించే, లక్ష్మీదేవి ముఖంపై స్నేహదృష్టి నిలిపిన, దశావతారాలతో కూడిన నృహరి మాకు సుఖాన్ని ప్రసాదించుగాక॥
Verse 160
जपोऽयुतं दशांशेन होमः स्यात्पायसेन तु । प्रागुक्ते पूजयेत्पीठे मूर्तिं सङ्कल्प्य मूलतः ॥ १६० ॥
పది వేల జపం చేయవలెను; దాని దశాంశంగా పాయసం (ఖీరు)తో హోమం చేయవలెను. ముందుగా చెప్పిన పీఠంపై మూలమంత్ర సంకల్పంతో మూర్తిని స్థాపించి అనంతరం పూజించవలెను.
Verse 161
अंगान्यादौ च मत्स्याद्यान्दिग्दलेषु ततोऽचयेत् । इन्द्रा द्यानपि वज्राद्यान्सम्पूज्येष्टमवाप्नुयात् ॥ १६१ ॥
మొదట అంగవిన్యాసం చేయాలి; తరువాత దిక్పత్రాలలో మత్స్యాది చిహ్నాలను స్థాపించాలి. ఆపై వజ్రాది ఆయుధచిహ్నాలతో కూడిన ఇంద్రాది దేవతలను సమ్యక్ పూజించి ఇష్టఫలాన్ని పొందాలి.
Verse 162
सहस्रार्णं महामन्त्रं वक्ष्ये तन्त्रेषु गोपितम् । तारो माया रमा कामो बीजं क्रोधपदं ततः ॥ १६२ ॥
తంత్రాలలో గోప్యంగా ఉంచబడిన సహస్రాక్షర మహామంత్రాన్ని నేను ప్రకటిస్తున్నాను. దాని బీజాలు—తార, మాయా, రమా, కామ; తరువాత క్రోధపదం.
Verse 163
मूर्ते नृसिंहशब्दान्ते महापुरुष ईरयेत् । प्रधानधर्माधर्मान्ते निगडेतिपदं वदेत् ॥ १६३ ॥
‘మూర్తి’ పదాంతంలో ‘నృసింహ’ను ఉచ్చరించాలి; ‘నృసింహ’ాంతంలో ‘మహాపురుష’ను పలకాలి. అలాగే ‘ప్రధాన–ధర్మ–అధర్మ’ాంతంలో ‘నిగడేతి’ పదాన్ని చెప్పాలి.
Verse 164
निर्मोचनान्ते कालेति ततः पुरुष ईरयेत् । कालान्तकसदृक्तोयं स्वेश्वरान्ते सदृग्जलम् ॥ १६४ ॥
నిర్మోచన క్రియాంతంలో ‘కాలేతి’ అని పలకాలి; తరువాత ‘పురుష’ అని ఉచ్చరించాలి. ఈ జలం కాలాంతకుని సమానము; స్వేశ్వర పరిమితి వద్ద ఇదీ సమాప్తికారకమవుతుంది.
Verse 165
श्रान्तान्ते तु निविष्टेति चैतन्यचित्सदा ततः । भासकान्ते तु कालाद्यतीतनित्योदितेति च ॥ १६५ ॥
ఛందస్సు భాగాంతంలో దీనిని ‘నివిష్ట’—స్థాపితమైనది—అని గ్రహిస్తారు. తదుపరి అది ‘చైతన్య-చిత్-సదా’—నిత్య శుద్ధ చైతన్యమే—అని బోధించబడుతుంది. ప్రకాశభాగాంతంలో మరల ‘కాలాది-అతీత-నిత్య-ఉదిత’—కాలానికి అతీతంగా సదా ఉదయించిన శాశ్వతం—అని పేర్కొంటారు.
Verse 166
उदयास्तमयाक्रान्तमहाकारुणिकेति च । हृदयाब्जचतुश्चोक्ता दलान्ते तु निविष्टितः ॥ १६६ ॥
‘ఉదయ-అస్తమయాక్రాంత’ మరియు ‘మహాకారుణిక’—ఇవీ హృదయ పద్మంలో నాలుగు నామ-రూపాలుగా చెప్పబడ్డాయి; ఆ దళాంతంలో ఆయన స్థిరంగా నివసిస్తాడు.
Verse 167
चैतन्यात्मन्श्चतुरात्मन्द्वादशात्मन्स्ततः परम् । चतुर्विंशात्मन्नन्ते तु पञ्चविंशात्मन्नित्यपि ॥ १६७ ॥
ఆత్మను ‘చైతన్య’ అని చెప్పారు; అలాగే ‘చతురాత్మ’ అని కూడా. తరువాత ‘ద్వాదశాత్మ’; ఆపై ‘చతుర్వింశాత్మ’; చివరికి ‘నిత్య పంచవింశాత్మ’—శాశ్వత ఇరవై ఐదవ ఆత్మ—అని కూడా పేర్కొంటారు.
Verse 168
बको हरिः सहस्रान्ते मूर्ते एह्येहि शब्दतः । भगवन्नृसिंहपुरुष क्रोधेश्वर रसा सह ॥ १६८ ॥
వెయ్యి సంఖ్యాంతంలో ‘బక’ మూర్తిగా వ్యక్తమైన హరిని ‘ఏహి ఏహి’—‘రా, రా’—అనే శబ్దంతో ఆహ్వానించారు: “ఓ భగవాన్! ఓ నృసింహ-పురుషా! ఓ క్రోధేశ్వరా! రసంతో కలిసి రమ్ము।”
Verse 169
स्रवन्दितान्ते पादेति कल्पान्ताग्निसहस्र च । कोट्याभान्ते महादेव निकायदशशब्दतः ॥ १६९ ॥
హే మహాదేవా! పదాల దశవిధ నికాయ వర్గీకరణ ప్రకారం—ప్రవాహంగా సాగే జప/పఠనాంతంలో ‘పాద’ అని అంటారు; కల్పాంతంలో అది సహస్ర అగ్నుల వలె ప్రకాశించి, కోటుల కాంతిలా ద్యోతిస్తుంది.
Verse 170
शतयज्ञातलं ज्ञेयं ततश्चामलयुग्मकम् । पिङ्गलेक्षणसटादंष्ट्रा दंष्ट्रायुध नखायुध ॥ १७० ॥
‘శతయజ్ఞాతల’ అనే లోకాన్ని తెలుసుకొనుము; దాని తరువాత ‘అమల’ యుగ్మము ఉంది. అక్కడ పింగళ నేత్రాలు, కేశరము మరియు దంష్ట్రలు గల సత్త్వాలు నివసిస్తాయి—దంష్ట్రలే ఆయుధాలు, నఖాలే ఆయుధాలు.
Verse 171
दानवेन्द्रा न्तकावह्निणशोणितपदं ततः । संसक्तिविग्रहान्ते तु भूतापस्मारयातुधान् ॥ १७१ ॥
తదుపరి ‘దానవేంద్రాంతక’ అగ్నియొక్క రక్తచిహ్నిత మార్గమని గ్రహించాలి. ఆసక్తితో అంటుకున్న సంగ్రామాంతంలో ఇది భూతాలు, అపస్మారసదృశ బాధలు, యాతుధానులు వంటి శత్రు ఆత్మలను సూచిస్తుంది.
Verse 172
सुरासुरवन्द्यमानपादपङ्कजशब्दतः । भगवन्व्योमचक्रेश्चरान्ते तु प्रभावप्यय ॥ १७२ ॥
దేవాసురులు సమానంగా వందించే పదపద్మాలను ప్రకటించే ఆ నాదముచేత, వ్యోమచక్రేశ్వరుడైన భగవాన్ చివరికి సమస్త ప్రదర్శిత ప్రభావాన్ని లయముచేయును.
Verse 173
रूपेणोत्तिष्ठ चोत्तिष्ठ अविद्यानिचयं दह । दहज्ञानैश्वर्यमन्ते प्रकाशययुगं ततः ॥ १७३ ॥
నీ నిజ స్వరూపముతో లేచెదవు—లేచి, లేచి రా! అజ్ఞాన సమూహాన్ని దహించు. జ్ఞానాగ్నితో ఐశ్వర్యాన్ని ప్రజ్వలింపజేసి, ఆ వెలుగుతో యుగమును (జగత్తును) ప్రకాశింపజేయు.
Verse 174
ॐ सर्वज्ञ अरोषान्ते जम्भाजृम्भ्यवतारकम् । सत्यपुरुषशब्दान्ते सदसन्मध्य ईरयेत् ॥ १७४ ॥
‘ఓం’ అనే ప్రణవాన్ని ఉచ్చరించాలి. ‘సర్వజ్ఞ’ పదం తరువాత, ‘అరోష’ పదాంతంలో ‘జంభా–ఆజృంభ్య–అవతారక’తో కలిసి పలకాలి. అలాగే ‘సత్యపురుష’ పదం తరువాత ‘సత్’ మరియు ‘అసత్’ అనే పదాల మధ్యలో దీనిని ఉచ్చరించాలి.
Verse 175
निविष्टं मम दुःस्वप्नभयं निगडशब्दतः । भयं कान्तारशब्दान्ते भयं विषपदात्ततः ॥ १७५ ॥
బంధనాల శబ్దం వలన నాకు దుఃస్వప్నభయం పట్టుకుంది. అరణ్యశబ్దాంతంలో భయం కలుగుతుంది; ‘విషం’ అనే పదోచ్చారణమునందు కూడా భయం కలుగుతుంది॥१७५॥
Verse 176
ज्वरान्ते डाकिनी कृत्याध्वरेवतीभयं ततः । अशन्यन्ते भयं दुर्भिक्षभयं मारीशब्दतः ॥ १७६ ॥
జ్వరాంతంలో డాకినులు, కృత్యా, అధ్వరేవతీ యందలి భయం కలుగుతుంది. తరువాత మెరుపు/గర్జనాంతంలో భయం; మారీ అనే అపశకున శబ్దం వలన దుర్భిక్షభయం కలుగుతుంది॥१७६॥
Verse 177
भयं मारीचशब्दान्ते भयं छायापदं ततः । स्कन्दापस्मारशब्दान्ते भयं चौरभयं ततः ॥ १७७ ॥
‘మారీచ’ శబ్దాంతంలో భయ సూచన; అలాగే ‘ఛాయా’ పదమునందు కూడా భయం. ‘స్కంద–అపస్మార’ శబ్దాంతంలో భయం, ఆపై దొంగల భయం కలుగుతుంది॥१७७॥
Verse 178
जलस्वप्नाग्निभयं गजसिंहभुजङ्गतः । भयं जन्मजरान्ते मरणादिशब्दमीरयेत् ॥ १७८ ॥
నీరు, స్వప్నం, అగ్ని వలన భయం కలుగుతుంది; అలాగే ఏనుగు, సింహం, సర్పం వలన కూడా. జన్మ–జరాంతంలో భయంతో ‘మరణం’ మొదలైన పదాలను ఉచ్చరించాలి॥१७८॥
Verse 179
भयं निर्मोचययुगं प्रशमययुगं ततः । ज्ञेयरूपधारणान्ते नृसिंहबृहत्सामतः ॥ १७९ ॥
అనంతరం నృసింహ బృహత్సామముచే భయాన్ని విడిపించే యుగ్మకర్మను, భయాన్ని శమింపజేసే యుగ్మకర్మను ఆచరించాలి. ధ్యేయరూపధారణాంతంలో దీనిని విధివిధానంగా వినియోగించాలి॥१७९॥
Verse 180
पुरुषान्ते सर्वभयनिवारणपदं ततः । अष्टाष्टकं चतुःषष्टिः चेटिकाभयमीरयेत् ॥ १८० ॥
పురుష మంత్రాంతంలో తరువాత సర్వభయ నివారణ పదాన్ని ఉచ్చరించాలి. అనంతరం ‘అష్టాష్టక’ మరియు ‘చతుఃషష్టి’ జపించి, చేటికా భయాన్ని తొలగించే మంత్రాన్ని ప్రకటించాలి।
Verse 181
विद्यावृतस्त्रयस्त्रिंशद्देवताकोटिशब्दतः । नमितान्ते पदपदात्पङ्कजान्वित ईरयेत् ॥ १८१ ॥
విద్యతో ఆవరించబడి, ముప్పైమూడు కోటి దేవతలను ఆహ్వానించే పదాలతో దానిని ఉచ్చరించాలి. నమస్కారాంతంలో, పదం పదంగా, పద్మభావంతో అలంకరించి జపించాలి।
Verse 182
सहस्रवदनान्ते तु सहस्रोदर संवदेत् । सहस्रेक्षणशब्दान्ते सहस्रपादमीरयेत् ॥ १८२ ॥
‘సహస్రవదన’ అనే పదాంతంలో ‘సహస్రోదర’ అని పలకాలి. అలాగే ‘సహస్రేక్షణ’ పదాంతంలో ‘సహస్రపాద’ అని ఉచ్చరించాలి।
Verse 183
सहस्रभुज सम्प्रोच्य सहस्रजिह्व संवदेत् । सहस्रान्ते ललाटेति सहस्रायुधतोधरात् ॥ १८३ ॥
మొదట ‘సహస్రభుజ’ అని పలికి, తరువాత ‘సహస్రజిహ్వ’ అని చెప్పాలి. చివరగా ‘సహస్రలలాట’ అని పలికి, ఆయనను సహస్రాయుధధారిగా ధ్యానించాలి।
Verse 184
तमःप्रकाशक पुरमथनान्ते तु सर्व च । मन्त्रे राजेश्वरपदाद्विहायसगतिप्रद ॥ १८४ ॥
ఈ మంత్రం తమస్సును ప్రకాశింపజేసేది, అంధకారనాశకము; ‘పురమథన’ కర్మాంతంలో ఇది సమస్తంగా ప్రయోగించవలెను. మంత్రంలో ‘రాజేశ్వర’ పదం నుండి ప్రారంభమయ్యే భాగం ‘విహాయసగతి’ అనే దివ్యగతిని ప్రసాదిస్తుంది।
Verse 185
पातालगतिप्रदान्ते यन्त्रमर्द्दन ईरयेत् । घोराट्टहासहसितविश्वावासपदं ततः ॥ १८५ ॥
పాతాళగతి ప్రసాదించే మంత్రాంతంలో ‘యంత్రమర్దన’ అనే మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి. అనంతరం ‘ఘోర-అట్టహాస-హసిత–విశ్వ-ఆవాస’ అనే పదాన్ని జపించాలి.
Verse 186
वासुदेव ततोऽक्रूर ततो हयमुखेति च । परमहंसविश्वेश विश्वान्ते तु विडम्बन ॥ १८६ ॥
తర్వాత (భగవంతుడు) ‘వాసుదేవ’గా, తరువాత ‘అక్రూర’గా, తరువాత ‘హయముఖ’గా స్తుతింపబడతాడు. ఆయన పరమహంసుడు, విశ్వేశుడు; విశ్వాంతంలో ‘విడంబన’గా కీర్తింపబడతాడు.
Verse 187
निविष्टान्ते ततः प्रादुर्भावकारक ईरयेत् । हृषीकेश च स्वच्छन्द निःशेषजीव विन्यसेत् ॥ १८७ ॥
తర్వాత ఆసనక్రియ ముగింపులో ప్రాదుర్భావాన్ని కలిగించే ఆహ్వానమంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి. అనంతరం హృషీకేశుడిని, స్వచ్ఛంద ప్రభువును స్మరించి, మిగతా లేకుండా సమస్త జీవులలో నియమిత న్యాసాన్ని స్థాపించాలి.
Verse 188
ग्रासकान्ते महापश्चात्पिशितासृगितीरयेत् । लंपटान्ते खेचरीति सिद्ध्य्न्ते तु प्रदायक ॥ १८८ ॥
గ్రాసక్రియ ముగింపులో ‘పిశితాసృక్’ అనే మహామంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి. ‘లంపట’ క్రియ ముగింపులో ‘ఖేచరీ’ అని పలకాలి. ఇవి సిద్ధిని ప్రసాదించేవని చెప్పబడింది.
Verse 189
अजेयाव्यय अव्यक्त ब्रह्माण्डोदर इत्यपि । ततो ब्रह्मसहस्रान्ते कोटिस्रग्रुण्डशब्दतः ॥ १८९ ॥
ఆయన ‘అజేయ’, ‘అవ్యయ’, ‘అవ్యక్త’, అలాగే ‘బ్రహ్మాండోదర’ అని కూడా కీర్తింపబడతాడు. తరువాత వెయ్యి బ్రహ్మ-చక్రాల అంత్యంలో ‘కోటి-స్రగ్రుణ్డ’ అనే శబ్దం ఉద్భవిస్తుంది.
Verse 190
माल पण्डितमुण्डेति मत्स्य कूर्म ततः परम् । वराहान्ते नृसिंहेति वामनान्ते समीरयेत् ॥ १९० ॥
క్రమంగా ఈ నామాలను ఉచ్చరించాలి—“మాల, పండిత, ముండ”; తరువాత “మత్స్య” మరియు “కూర్మ”. “వరాహ” ముగింపున “నృసింహ” అని, “వామన” ముగింపున కూడా క్రమంగా తదుపరి నామాన్ని జపించాలి.
Verse 191
त्रैलोक्याक्रमणान्ते तु पादशालिक ईरयेत् । रामत्रय ततो विष्णुरूपान्ते धर एव च ॥ १९१ ॥
“త్రైలోక్యాక్రమణ” ముగింపున “పాదశాలిక” అని పలకాలి. తరువాత “రామత్రయ” సూచన అనంతరం, “విష్ణురూప” ముగింపున కూడా “ధర” అనే పదాన్ని ఉచ్చరించాలి.
Verse 192
तत्त्वत्रयान्ते प्रणवाधारतस्तच्छिखां पदम् । निविष्टवह्निजायान्ते स्वधा चैव ततो वषट् ॥ १९२ ॥
తత్త్వత్రయ ముగింపున, ప్రణవం (ఓం) ఆధారంగా ‘శిఖా’గా గుర్తించిన పదాన్ని స్థాపించాలి. అగ్నిజ తత్త్వ నియాసం పూర్తైన చోట ‘స్వధా’ను జోడించి, అనంతరం ‘వషట్’ అని పలకాలి.
Verse 193
नेत्र वर्मास्त्रमुच्चार्य्यप्राणाधार इतीरयेत् । आदिदेवपदात्प्राणापानपश्चान्निविष्टितः ॥ १९३ ॥
నేత్ర-రక్ష, వర్మ (కవచ) మరియు అస్త్ర మంత్రాలను ఉచ్చరించి, తరువాత “ప్రాణాధార” అనే సూత్రాన్ని పలకాలి. ఆపై ఆదిదేవ పదం నుండి ప్రాణం, అపానం విధిగా క్రమంగా స్థాపించాలి.
Verse 194
पाञ्चरात्रिक दितिज विनिधनान्ते करेति च । महामाया अमोघान्ते दर्यं दैत्येन्द्र शब्दतः ॥ १९४ ॥
పాంచరాత్ర ప్రయోగంలో “దితిజ” తరువాత “-వినిధన” ప్రత్యయం జోడించగా “కరేతి” రూపం ఏర్పడుతుంది. అలాగే “మహామాయా” తరువాత “-అమోఘ” ప్రత్యయం, “దర్యం” తరువాత “దైత్యేంద్ర” పదం సిద్ధమవుతుంది—ఇది శబ్ద-ప్రమాణాధారంగా బోధించబడింది.
Verse 195
दर्यान्ते दलनेत्युक्ता तेजोराशिन् ध्रुवं स्मरः । तेजस्वरान्ते पुरुष्पंङेन्ते सत्यपूरुष ॥ १९५ ॥
“దర్యా” పదాంతంలో “దలన” అని చెప్పబడింది. “తేజో-రాశి” సమాసంలో స్థిర నియమం “స్మర”. “తేజస్వర” పదాంతంలో “పురుష్పంṅ” అవుతుంది; చివరికి “సత్య-పురుష” అని నిర్ధారించబడింది॥१९५॥
Verse 196
अस्त्रतारोऽच्युतास्त्रं च तारो वाचा सुदेव फट् । तारमायामूर्तेः फट् वः कामः स्वरादिमः ॥ १९६ ॥
“తార” అక్షరం అచ్యుతాస్త్రంతో కలిసినప్పుడు అది “అస్త్ర” మంత్రం అవుతుంది. వాక్తో కలిస్తే “సుదేవ ఫట్” అవుతుంది. మాయామూర్తితో కలిస్తే “(తార)… ఫట్” అవుతుంది. అలాగే “వః” అనేది స్వరాదిగా చెప్పబడే “కామ” అని అన్నారు॥१९६॥
Verse 197
मूर्तेस्त्रमव्ययोबीजं विश्वमूर्तेस्त्रिमव्ययः । मायाविश्वात्मने षट् च तारः सौचं तुरात्मने ॥ १९७ ॥
సాకార దేవతకు అవ్యయ బీజాక్షరం “త్రం”; విశ్వరూప ప్రభువుకు అవ్యయ బీజం “త్రిమ్”. మాయ ద్వారా విశ్వాత్మ స్వరూపునికి ఆరు అక్షరాలు చెప్పబడ్డాయి. అంతరాత్మకు “తార” (ఓం) నిర్దిష్టం; తురీయమైన చతుర్థాత్మకు “సౌచ” (పవిత్రత) అని అన్నారు॥१९७॥
Verse 198
फट् तारोहं विश्वरूपिन्नस्त्रं च तदनन्तरम् । तारौह्रैपरमान्ते तु ह्रंसफट्प्रणवस्ततः ॥ १९८ ॥
మొదట “ఫట్” ఉచ్చరించి, తరువాత “తారోహం” జపించాలి. అనంతరం “విశ్వరూపిన్” అస్త్ర మంత్రాన్ని పలకాలి. తరువాత పరమ “తారౌహ్రై” చివర “హ్రంస”, “ఫట్” మరియు చివరికి ప్రణవం (ఓం) జపించాలి॥१९८॥
Verse 199
ह्रः हिरण्यगर्भरूप धारणान्ते च फट् ध्रुवः । ह्रौं अनौपम्यरूपधारिणास्त्रं ध्रुवस्ततः ॥ १९९ ॥
“హ్రః” బీజం హిరణ్యగర్భ రూప ధారణ యొక్క ధ్యానాంతంలో “ఫట్” తో కలిసి స్థిరంగా నియోగించాలి. తరువాత అలాగే “హ్రౌం”—అనుపమ రూపధారిణి యొక్క అస్త్ర మంత్రం—ఇదీ ధ్రువం (నియతం) అని చెప్పబడింది॥१९९॥
Verse 200
क्षौं नृसिंहरूपधारिन् ॐ क्लं श्लश्च स्वरादिकः । ष्टाङ्गविन्यासविन्यस्तमूर्तिधारिंस्ततश्च फट् ॥ २०० ॥
ఆహ్వానించు—“క్షౌం, ఓ నృసింహరూపధారివా; ఓం; క్లం; శ్ల”—స్వరాదులతో ప్రారంభించి. షడంగన్యాసంతో స్థాపితమైన మూర్తిధారి దేవుని ధ్యానించి చివర “ఫట్” ఉచ్చరించు.
Nyāsa is presented as the mechanism by which the mantra’s devatā-bhāva is ‘installed’ in the practitioner’s body and subtle centers, making worship protective and efficacious. The text enumerates multiple nyāsa taxonomies (ṣaḍaṅga, tenfold, ninefold, Hari-nyāsa) to cover both external limb-guarding and internal station contemplation.
Repeatedly, the chapter uses a classical benchmark: one lakh japa (100,000 recitations) followed by homa offerings equal to one-tenth of the japa count, commonly with ghee and sweet pāyasa (milk-rice), plus the associated aṅga-nyāsa and maṇḍala worship.
It instructs that in gentle undertakings one should remember the gentle (śānta) form, while in fierce undertakings one should invoke the fierce (raudra) form—linking iconography, mudrā, and mantra deployment to dharmic context and prayoga (application).
Key yantras include Trailokya-mohana (lotus with 32 lions on birch bark, ringed and consecrated), an eight-spoked wheel yantra (worn on neck/arm/śikhā for influence and protection), and the twelve-spoked Kālāntaka chakra (subduing/terrifying enemies). They are framed as wearable supports for victory, protection, and control.
The chapter culminates in the Nṛsiṁha Gāyatrī (“We know the One with thunderbolt-like claws… may Narasiṁha impel us”), presented as a purifier and bestower of desired aims, integrating Purāṇic devotion with a recognizable Vedic metrical paradigm.