Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 83

The Exposition of Nṛsiṁha Worship-Mantras, Nyāsa, Mudrās, Yantras, Kavaca, and Nṛsiṁha Gāyatrī

Devanagari script

तुलसीपत्रहोमेन महतीं कीर्तिमाप्नुयात् । शाल्युत्थसक्तुहोमेन वशयेदखिलं जगत् ॥ ८३ ॥

Transliteration

tulasīpatrahomena mahatīṃ kīrtimāpnuyāt | śālyutthasaktuhomena vaśayedakhilaṃ jagat || 83 ||

Translation

తులసీ ఆకులతో హోమం చేస్తే మహాకీర్తి లభించును; బియ్యంతో చేసిన సత్తు (వేపిన ధాన్యచూర్ణం) హోమం చేస్తే సమస్త జగత్తు వశమగును।

Word by Word

• तुलसी-पत्र-होमेन: by the offering with tulasī leaves
• तुलसी-पत्र-होमेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तुलसी (प्रातिपदिक) + पत्र (प्रातिपदिक) + होम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण) एकवचन; समासः तत्पुरुषः (तुलस्याः पत्रैः होमः)

• महतीम्: great
• महतीम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) एकवचन; विशेषणम्

• कीर्तिम्: fame
• कीर्तिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कीर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) एकवचन

• आप्नुयात्: may obtain
• आप्नुयात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• शालि-उत्थ-सक्तु-होमेन: by the offering with flour made from rice
• शालि-उत्थ-सक्तु-होमेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: शालि (प्रातिपदिक) + उत्थ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था/उत्था) + सक्तु (प्रातिपदिक) + होम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण) एकवचन; समासः तत्पुरुषः (शाल्युत्थः सक्तुः; तेन होमः)

• वशयेत्: may subdue, bring under control
• वशयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; causative sense ‘to bring under control’ (वशयति)

• अखिलम्: entire
• अखिलम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) एकवचन; विशेषणम्

• जगत्: world
• जगत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) एकवचन

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in a ritual-technical context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: vira

Characters & Entities

• Tulasi
• Agni

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It assigns specific fruits (phala) to specific homa-dravyas, emphasizing that sacred offerings—especially tulasī, revered in Vaiṣṇava practice—produce tangible merit such as renown and social-spiritual influence.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Tulasī is a hallmark of Viṣṇu-bhakti; offering tulasī in homa frames devotion as an actionable ritual expression where reverence becomes a disciplined sacrificial act yielding auspicious results.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects Kalpa (ritual procedure) by prescribing dravya-specific homa and stating their phala, illustrating the technical mapping of materials, rite, and result used in Vedic ritual science.