Ekādaśī Vrata-Vidhi and the Galava–Bhadrashīla Itihāsa (Dharmakīrti before Yama)

Verse 1

सनक उवाच । इदमन्यत्प्रवक्ष्यामि व्रतं त्रैलोक्यविश्रुतम् । सर्वपापप्रशमनं सर्वकामफलप्रदम् ॥ १ ॥

సనకుడు అన్నాడు: ఇప్పుడు నేను త్రిలోకమంతటా ప్రసిద్ధమైన మరో వ్రతాన్ని చెప్పుదును; అది సమస్త పాపాలను శమింపజేసి, సమస్త ధర్మసమ్మత కోరికల ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 2

ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां चैव योषिताम् । मोक्षदं कुर्वतां भक्त्या विष्णोः प्रियतरं द्विज ॥ २ ॥

ఓ ద్విజా! బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు మరియు స్త్రీలు—అందరికీ భక్తితో చేయబడే, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే సాధనమే విష్ణువుకు అత్యంత ప్రియమైనది।

Verse 3

एकादशीव्रतं नाम सर्वाभीष्टप्रदं नृणाम् । कर्त्तव्यं सर्वथा विप्रविष्णुप्रीतिकरं यतः ॥ ३ ॥

ఏకాదశీ వ్రతం మనుష్యులకు సమస్త ఇష్టఫలాలను ప్రసాదిస్తుంది. కాబట్టి, ఓ బ్రాహ్మణా, ఇది అన్ని విధాలా ఆచరించవలెను; ఎందుకంటే ఇది శ్రీవిష్ణువుకు ప్రీతికరం.

Verse 4

एकादश्यां न भुञ्जीत पक्षयोरुभयोपरि । यो भुंक्ते सोऽत्र पापीयान्परत्र नरकं व्रजेत् ॥ ४ ॥

ఏకాదశీ రోజున—శుక్ల, కృష్ణ రెండు పక్షాలలోనూ—భోజనం చేయకూడదు. ఆ రోజున తినేవాడు ఇక్కడ పాపిగా మారి, పరలోకంలో నరకానికి వెళ్తాడు.

Verse 5

उपवासफलं लिप्सुर्जह्याद्भुक्तिचतुष्टयम् । पूर्वापरदिने गत्रावहोरात्रं तु मध्यमे ॥ ५ ॥

ఉపవాస ఫలాన్ని కోరువాడు భోజనభోగంలోని నాలుగు విధాల ఆసక్తిని విడిచిపెట్టాలి. ఏకాదశీకి ముందు, తరువాతి రోజుల్లో రుచికర/సమృద్ధ ఆహారాన్ని త్యజించి, మధ్యరోజు (ఏకాదశీ) పగలు-రాత్రి నిరాహారంగా ఉండాలి.

Verse 6

एकादशीदिने यस्तु भोक्तुमिच्छति मानवः । स भोक्तुं सर्वपापानि स्पृहयालुर्नसंशयः ॥ ६ ॥

ఏకాదశీ రోజున తినాలని కోరే మనిషి, నిస్సందేహంగా సమస్త పాపాలను తనపై తీసుకోవాలని ఆశపడుతున్నవాడే.

Verse 7

भवेद्दशम्यामेकाशीद्वादश्यां च मुनीश्वर । एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति ॥ ७ ॥

ఓ మునీశ్వరా, ముక్తిని కోరితే దశమీ మరియు ద్వాదశీ రోజుల్లో ఒక్కసారి భోజనం చేసి, ఏకాదశీ రోజున నిరాహారంగా ఉండాలి.

Verse 8

यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च । अन्नमाश्रित्य तिष्ठन्ति तानि विप्र हरेश्वर । एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति ॥ ८ ॥

ఏ ఏ పాపాలున్నాయో—బ్రహ్మహత్యాదివంటి మహాపాపాలైనా—అవి అన్నాన్ని ఆశ్రయించి నిలిచివుంటాయి. కాబట్టి, ఓ బ్రాహ్మణా, ఓ హరీశ్వరా, ముక్తిని కోరితే ఏకాదశీనాడు సంపూర్ణ నిరాహార వ్రతం చేయాలి।

Verse 9

यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च । अन्नमाश्रित्य तिष्ठन्ति तानि च मुनीश्वर । एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति ॥ ९ ॥

ఏ ఏ పాపాలున్నాయో—బ్రహ్మహత్యాదివి—అవి అన్నాన్ని ఆశ్రయించి ఉంటాయి. కాబట్టి, ఓ మునీశ్వరా, ముక్తిని కోరితే ఏకాదశీనాడు నిరాహారంగా ఉండాలి।

Verse 10

महापातकयुक्तो वायुक्तो वा सर्व पातकैः । एकादश्यां निराहारः स्थित्वा याति परां गतिम् ॥ १० ॥

మహాపాతకాలతో కూడినవాడైనా, లేక అన్ని పాపాలతో లిప్తుడైనా—ఏకాదశీనాడు నిరాహారంగా ఉండితే పరమగతిని పొందుతాడు।

Verse 11

एकादशी महापुण्या विष्णोः प्रियतमा तिथिः । संसेव्या सर्वथा विप्रैः संसारच्छेदलिप्सुभिः ॥ ११ ॥

ఏకాదశీ మహాపుణ్యదాయకమైనది—విష్ణువుకు అత్యంత ప్రియమైన తిథి. సంసారబంధాన్ని ఛేదించాలని కోరే విప్రులు మరియు అందరూ దీనిని తప్పక సేవించి ఆచరించాలి.

Verse 12

दशम्यां प्रातरुत्थाय दन्तधावनपूर्वकम् । स्नापयेद्विधिवद्विष्णुं पूजयेत्प्रयतेन्द्रियः ॥ १२ ॥

దశమీనాడు ఉదయాన్నే లేచి, ముందుగా దంతధావనం చేసి, విధివిధానంగా శ్రీ విష్ణువుకు స్నానం చేయించి, ఇంద్రియనిగ్రహంతో ఆయనను పూజించాలి।

Verse 13

एकादश्यां निराहारो निगृहीतेन्द्रियो भवेत् । शयीत सन्निधौ विष्णोर्नारायणपरायणः ॥ १३ ॥

ఏకాదశీనాడు నిరాహారంగా ఉండి ఇంద్రియనిగ్రహం చేయాలి; నారాయణపరాయణుడై శ్రీ విష్ణువు సన్నిధిలో రాత్రి గడపాలి।

Verse 14

एकादश्यां तथा स्नात्वा संपूज्य च जनार्दनम् । गन्धपुष्पादिभिः सम्यक् ततस्त्वे वसुदीरयेत् ॥ १४ ॥

ఏకాదశీనాడు స్నానం చేసి విధిగా జనార్దనుని పూజించాలి; గంధం, పుష్పాలు మొదలైనవాటితో సమ్యక్ అర్చించి, అనంతరం ‘వసు…’తో ప్రారంభమయ్యే జపం/పఠనం చేయాలి।

Verse 15

एकादश्यां निराहारः स्थित्वाद्याहं परेऽहनि । भोक्ष्यामि पुण्डरीकाक्ष शरणं मे भवाच्युत ॥ १५ ॥

“ఏకాదశీనాడు నిరాహారంగా ఉండి, ఈ రోజు నేను మరునాడు భోజనం చేస్తాను. ఓ పుండరీకాక్షా! ఓ అచ్యుతా! నీవే నా శరణు కావాలి.”

Verse 16

इमं मन्त्रं समुच्चाय देव देवस्य चक्रिणः । भक्तिभावेन तुष्टात्मा उपवासं समर्पयेत् ॥ १६ ॥

దేవదేవుడైన చక్రధారి ప్రభువు యొక్క ఈ మంత్రాన్ని సముచ్చరించి, భక్తిభావంతో తృప్తహృదయుడై ఉపవాసాన్ని ఆయనకు సమర్పించాలి।

Verse 17

देवस्य पुरतः कुर्याज्जागरं नियतो व्रती । गीतैर्वाद्यैश्च नृत्यैश्च पुराणश्रवणादिभिः ॥ १७ ॥

నియమబద్ధ వ్రతధారి దేవుని సన్నిధిలో రాత్రి జాగరణ చేయాలి—భజనలు, వాద్యాలు, నృత్యం, పురాణశ్రవణం మొదలైన భక్తిక్రియలతో।

Verse 18

ततः प्रातः समुत्थाय द्वादशीदिवसे व्रती । स्नात्वा च विधिवद्विष्णुं पूजयत्प्रयतेन्द्रियः ॥ १८ ॥

అనంతరం ద్వాదశీ దినమున వ్రతధారి ప్రాతఃకాలమే లేచి స్నానము చేసి, ఇంద్రియనిగ్రహంతో విధివిధానముగా శ్రీ విష్ణువును పూజించవలెను।

Verse 19

पञ्चामृतेन संस्नाप्य एकादश्यां जनार्द्दनम् । द्वादश्यां पयसा विप्र हरिसारुपप्यमश्नुते ॥ १९ ॥

హే విప్రా! ఏకాదశీనాడు పంచామృతముతో జనార్దనుని అభిషేకించి, ద్వాదశీనాడు పాలతో స్నానమర్పించినవాడు హరితో సమానమైన సారూప్యాన్ని పొందును।

Verse 20

अज्ञानतिमिरान्धस्य व्रतेनानेन केशव । प्रसीद सुमुखो भूत्वा ज्ञानदृष्टिप्रदो भव ॥ २० ॥

హే కేశవా! అజ్ఞానాంధకారముచే నేను అంధుడనై ఉన్నాను. ఈ వ్రతమువలన ప్రసన్నుడవై, కరుణామయుడై నాకు జ్ఞానదృష్టిని ప్రసాదించుము।

Verse 21

एवं विज्ञाप्य विप्रेन्द्र माधवं सुसमाहितः । ब्रह्मणान्भोजयेच्छक्त्या दद्याद्वै दक्षिणां तथा ॥ २१ ॥

హే విప్రేంద్రా! ఈ విధంగా సుసమాహితచిత్తముతో మాధవునకు వినతిపూర్వకంగా నివేదించి, శక్తి మేరకు బ్రాహ్మణులకు భోజనము పెట్టి, తగిన దక్షిణను కూడా ఇవ్వవలెను।

Verse 22

ततः स्वबन्धुभिः सार्द्धं नारायणपरायणः । कृतपञ्चमहायज्ञः स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ २२ ॥

ఆపై నారాయణునందే పరాయణుడై, పంచమహాయజ్ఞములు నిర్వహించి, తన బంధువులతో కలిసి తానే భోజనము చేయవలెను; వాక్సంయమమును పాటించవలెను।

Verse 23

एवं यः प्रयतः कुर्यात्पुण्यमेकादशीव्रतम् । स याति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ २३ ॥

ఇట్లు యోగ్య నియమసంయమాలతో పుణ్యప్రదమైన ఏకాదశీ వ్రతాన్ని ఆచరించువాడు విష్ణు ధామాన్ని పొందును; అక్కడి నుండి పునర్జన్మకు తిరిగివచ్చుట అత్యంత దుర్లభము।

Verse 24

उपवासव्रतपरो धर्मकार्यपरायणः । चाण्डालान्पतितांश्चैव नेक्षेदपि कदाचन ॥ २४ ॥

ఉపవాస వ్రతమునకు అంకితుడై ధర్మకార్యములలో పరాయణుడై, చాండాలులను మరియు పతితులను ఎప్పుడూ, ఏ సమయంలోనూ, చూడకూడదు।

Verse 25

नास्तिकान्भिन्नमर्योदान्निन्दकान्पिशुनांस्तथा । उपवास व्रतपरो नालपेच्च कदाचन ॥ २५ ॥

నాస్తికులతో, మర్యాదలను అతిక్రమించువారితో, నిందకులతో, పిశునులతో మాటలాడకూడదు; ఉపవాస వ్రతపరుడై ఎప్పుడూ వ్యర్థప్రలాపం చేయకూడదు।

Verse 26

वृषलीसूतिपोष्टारं वृषलीपतिमेव च । अयाज्ययाजकं चैव नालपेत्सर्वदा व्रती ॥ २६ ॥

వ్రతాచారుడు శూద్రస్త్రీ సంతానాన్ని పోషించువానితో, శూద్రస్త్రీ భర్తతో, అలాగే అయాజ్యులకై యజ్ఞం చేయు యాజకునితో ఎల్లప్పుడూ మాటలాడకూడదు।

Verse 27

कुण्डाशिनं गायकं च तथा देवलकाशिनम् । भिषजं काव्यकर्त्तारं देवद्विजविरोधिनम् ॥ २७ ॥

కుండాశిని (అనధికార కుండాగ్నిలో పాకిన అన్నం తినువాడు), వృత్తిగాయకుడు, దేవలకుడు (దేవాలయసేవతో జీవిక), వైద్యుడు, లాభార్థ కవితాకర్త, మరియు దేవ-ద్విజవిరోధి—ఇవారిని వర్జించాలి।

Verse 28

परान्नलोलुपं चैव परस्त्रीनिरतं तथा । व्रतोपवासनिरतो वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत् ॥ २८ ॥

పరుల అన్నమునకు లోభి, పరస్త్రీలో ఆసక్తుడు, లేదా అంతఃశుద్ధి లేక కేవలం వ్రత‑ఉపవాసాలలోనే నిమగ్నుడైనవాడు—వాక్మాత్రముతో కూడ భగవంతుని ఆరాధించకూడదు।

Verse 29

इत्येवमादिभिः शुद्धो वशी सर्वहिते रतः । उपवासपरो भूत्वा परां सिद्धिमवान्पुयात् ॥ २९ ॥

ఇలా ఈ విధమైన ఆచారాలతో శుద్ధుడై, ఇంద్రియనిగ్రహం కలిగి, సర్వహితంలో నిమగ్నుడైన సాధకుడు ఉపవాసపరుడై పరమ సిద్ధిని పొందుతాడు।

Verse 30

नास्ति गङ्गासमं तीर्थं नास्ति मातृसमोगुरुः । नास्तु विष्णुसमं दैवं तपो नानशनात्परम् ॥ ३० ॥

గంగతో సమానమైన తీర్థం లేదు; తల్లితో సమానమైన గురువు లేదు। విష్ణువుతో సమానమైన దేవుడు లేదు; ఉపవాసముకన్నా గొప్ప తపస్సు లేదు।

Verse 31

नास्ति क्षमासमा माता नास्ति कीर्तिसमं धनम् । नास्ति ज्ञानसमो लाभो न च धर्म समः पिता ॥ ३१ ॥

క్షమతో సమానమైన తల్లి లేదు; కీర్తితో సమానమైన ధనం లేదు। జ్ఞానంతో సమానమైన లాభం లేదు; ధర్మంతో సమానమైన తండ్రి లేదు।

Verse 32

न विवेकसमो बन्धुनैकादश्याः परं व्रतम् । अत्राप्युदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् ॥ ३२ ॥

వివేకంతో సమానమైన మిత్రుడు లేడు; ఏకాదశీ వ్రతముకన్నా శ్రేష్ఠమైన వ్రతం లేదు। ఈ సందర్భంలోనే నేను ఒక ప్రాచీన ఇతిహాసాన్ని ఉదాహరిస్తాను।

Verse 33

संवादं भद्रशीलस्य तत्पितुर्गालवस्य च । पुरा हिगालवो नाम मुनिः सत्यपरायणः ॥ ३३ ॥

పూర్వకాలంలో గాలవుడు అనే ముని ఉండెను; ఆయన సత్యపరాయణుడు. ఇది భద్రశీలుడు మరియు అతని తండ్రి గాలవుని సంభాషణ.

Verse 34

उवास नर्मदातीरे शान्तो दान्तस्तपोनिधिः । बहुवृक्षसमाकीर्णे गजभल्लुनिषेविते ॥ ३४ ॥

ఆయన నర్మదా తీరంలో నివసించెను—శాంతుడు, దాంతుడు, తపస్సు నిధి—అనేక వృక్షాలతో నిండిన, ఏనుగులు మరియు ఎలుగుబంట్లు సంచరించే స్థలంలో.

Verse 35

सिद्धचारणगन्धर्व यक्षविद्याधरान्विते । कन्दमूलफलैः पूर्णे मुनिवृन्दनिषेदिते ॥ ३५ ॥

ఆ ప్రాంతం సిద్ధులు, చారణులు, గంధర్వులు, యక్షులు, విద్యాధరులతో నిండినది; కందమూలఫలాలతో సమృద్ధిగా ఉండి, మునివృందాలు విశ్రాంతి పొందే స్థలమైంది.

Verse 36

गालवो नाम विप्रेन्द्रो निवासमकरोच्चिरम् । तस्याभवद्भद्रशील इति ख्यातः सुतो वशी ॥ ३६ ॥

గాలవుడు అనే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు అక్కడ దీర్ఘకాల నివాసం ఏర్పరచుకొనెను. అతనికి భద్రశీలుడు అనే స్వయంనిగ్రహముగల కుమారుడు ప్రసిద్ధుడయ్యెను.

Verse 37

जांतिस्मरो महाभागो नारायणपरायणः । बालक्रीडनकालेऽपि भद्रशीलो महामतिः ॥ ३७ ॥

అతడు పూర్వజన్మస్మరణ కలవాడు, మహాభాగ్యశాలి, నారాయణుని పరమాశ్రయుడు. బాల్యక్రీడల సమయంలో కూడా భద్రశీలుడు మహామతి, సద్ఆచారసంపన్నుడు.

Verse 38

मृदा च विष्णोः प्रतिमां कृत्वा पूजयते क्षणम् । वयस्यान्बोधयेच्चापि विष्णुः पूज्यो नरैः सदा ॥ ३८ ॥

మట్టితో విష్ణువు ప్రతిమను చేసి క్షణమాత్రమైనా పూజించి, తన స్నేహితులకు కూడా బోధించువాడు—మనుష్యులు నిత్యం విష్ణువును పూజించవలెనని తెలియజేస్తాడు।

Verse 39

एकादशीव्रतं चैव कर्त्तव्यमपि पण्डितैः । एवं ते बोधितास्तेन शिशवोऽपि मुनीश्वर ॥ ३९ ॥

ఏకాదశీ వ్రతం పండితులకైనా తప్పక ఆచరించవలెను. అతని బోధ వలన, ఓ మునీశ్వరా, చిన్న పిల్లలకూడా జ్ఞానోదయం పొందిరి।

Verse 40

हरिं मृदैव निर्माय पृथक्संभूय वा मुदा । अर्चयन्ति महाभागा विष्णुभक्तिपरायणाः ॥ ४० ॥

విష్ణుభక్తికి పరాయణులైన మహాభాగులు మట్టితో హరిని నిర్మించి, లేదా విడివిడిగా కూడి ఆనందంతో, ఆయనను అర్చిస్తారు।

Verse 41

नमस्कुर्वन्भद्रमतिर्विष्णवे सर्वविष्णवे । सर्वेषां जगतां स्वस्ति भूयादित्यब्रवीदिदम् ॥ ४१ ॥

శుభసంకల్పంతో అతడు విష్ణువుకు—సర్వవ్యాపి విష్ణువుకు—నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు: “సర్వ లోకాలకు మంగళం కలుగుగాక.”

Verse 42

क्रीडाकाले मुहूर्तं वा मुहूर्तार्द्धमथापि वा । एकादशीति संकल्प्यव्रतं यच्छति केशवे ॥ ४२ ॥

ఆటపాటల సమయంలోనైనా, ఒక ముహూర్తం గానీ అర్ధముహూర్తం గానీ, ‘ఇది ఏకాదశీ’ అని సంకల్పించి కేశవునికి ఆ వ్రతాన్ని అర్పిస్తే, అది ఆయనకే అంకితమైన ఆచరణగా మారుతుంది।

Verse 43

एवं सुचरितं दृष्ट्वा तनयं गालवो मुनिः । अपृच्छद्विस्मयाविष्टः समालिंग्य तपोनिधिः ॥ ४३ ॥

తన కుమారుని అతి శుభచరిత్రాన్ని చూచి తపోనిధి ముని గాలవుడు ఆశ్చర్యావిష్టుడై అతనిని ఆలింగనం చేసి ప్రశ్నించాడు।

Verse 44

गालव उवाच । भद्रशील महाभाग भद्रशीलोऽसि सुव्रत । चरितं मंगलं यत्ते योगिनामपि दुर्लभम् ॥ ४४ ॥

గాలవుడు పలికెను—ఓ భద్రశీల మహాభాగ! ఓ సువ్రత! నీవు నిజంగా శుభాచారుడవు. నీ మంగళకరమైన చరితం యోగులకైనా దుర్లభం।

Verse 45

हरिपूजापरो नित्यं सर्वभूतहितेरतः । एकादशीव्रतपरो निषिद्धाचारवर्जितः । निर्द्धन्द्वो निर्ममः शान्तो हरिध्यानपरायाणः ॥ ४५ ॥

నీవు నిత్యం హరిపూజలో నిమగ్నుడవు, సమస్త భూతహితంలో రతుడవు, ఏకాదశీ వ్రతంలో స్థిరుడవు, నిషిద్ధాచారాన్ని వర్జించువాడవు; ద్వంద్వరహితుడు, నిర్మముడు, శాంతుడు, హరిధ్యానంలో పరాయణుడు।

Verse 46

एवमेतादृशी बुद्धिः कथं जातार्भकस्यते । विनापि महतां सेवां हरिभक्तिर्हि दुर्लभा ॥ ४६ ॥

ఇంతటి మహత్తరమైన బుద్ధి నీలో—నీవు ఇంకా బాలుడవే—ఎలా జన్మించింది? ఎందుకంటే మహాత్ముల సేవ ఉన్నా హరిభక్తి నిజంగా దుర్లభమే।

Verse 47

स्वभावतो जनस्यास्य ह्यविद्याकामकर्मसु । प्रवर्त्तते मतिर्वत्स कथं तेऽलौकिकी कृतिः ॥ ४७ ॥

వత్సా, సహజంగా జనుల మతి అవిద్య, కామన, కర్మలలో ప్రవృత్తమవుతుంది; అలాంటప్పుడు నీ ఈ లోకాతీతమైన కృతి ఎలా ఏర్పడింది?

Verse 48

सत्सङ्गेऽपि मनुष्याणां पूर्वपुण्यातिरेकतः । जायते भगवद्भक्तिस्तदहं विस्मयं गतः ॥ ४८ ॥

సత్సంగం లభించినా మనుష్యులలో భగవద్భక్తి పూర్వజన్మ పుణ్యాధిక్యంతోనే జనిస్తుంది; అది చూచి నేను విస్మయానికి లోనయ్యాను।

Verse 49

पृच्छामि प्रीतिमापन्नस्तद्भवान्वक्तुमर्हति । भद्रशीलो मुनिश्रेष्टः पित्रैवं सुविकल्पितैः ॥ ४९ ॥

ప్రీతితో నిండిన నేను అడుగుతున్నాను; మీరు దయచేసి చెప్పవలసినవారు. ఓ మునిశ్రేష్ఠా, శుభశీలుడా—ఇది నా తండ్రి సువిచారంతో ఇలానే నిర్ణయించాడు।

Verse 50

जातिस्मरः सुकृतात्मा हृष्टप्रहसिताननः । स्वानभ्रुतं यथाव्रतं सर्वं पित्रे न्यवेदयत् ॥ ५० ॥

పూర్వజన్మస్మరణ కలవాడు, పుణ్యాత్ముడు, ఆనందమూ మృదుహాస్యముతో ప్రకాశించే ముఖముతో—తాను స్వీకరించిన వ్రతానుసారం జరిగినదంతా తండ్రికి యథాతథంగా నివేదించాడు।

Verse 51

भद्रशील उवाच । श्रृणु तात मुनिश्रेष्ट ह्यनुभूतं मया पुरा । जातिस्मरत्वाज्जानामि यमेन परिभाषितम् ॥ ५१ ॥

భద్రశీలుడు అన్నాడు—నాయనా, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, నేను పూర్వం అనుభవించినదాన్ని విను. పూర్వజన్మస్మరణ వల్ల యముడు పలికిన మాటలను నేను తెలుసుకున్నాను।

Verse 52

एतच्छ्रत्वा महाभागो गालवो विस्मयोन्वितः । उवाच प्रीतिमापन्नो भद्रशीलं महामतिम् ॥ ५२ ॥

ఇది విని మహాభాగుడు గాలవుడు విస్మయంతో నిండిపోయి, ఆనందంతో మహామతి భద్రశీలునితో పలికాడు।

Verse 53

गालव उवाच । कस्त्वं पूर्वं महाभाग किमुक्तं च यमेन ते । कस्य वा केन वा हेतोस्तत्सर्वं वक्तुमर्हसि ॥ ५३ ॥

గాలవుడు అన్నాడు—హే మహాభాగుడా! నీవు పూర్వం ఎవరు? యముడు నీకు ఏమి చెప్పాడు? ఎవరి కోసం లేదా ఏ కారణంతో ఇది అంతా జరిగింది? దయచేసి సమస్తమును వివరించుము।

Verse 54

भद्रशील उवाच । अहमासं पुरा तात राजा सोमकुलोद्भवः । धर्मकीर्तिरिति ख्यातो दत्तात्रेयेण शासितः ॥ ५४ ॥

భద్రశీలుడు అన్నాడు—హే తాత! నేను పూర్వం సోమవంశంలో జన్మించిన రాజుని. ‘ధర్మకీర్తి’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడను; దత్తాత్రేయుని ఉపదేశంతో శాసితుడనయ్యాను।

Verse 55

नव वर्षसहस्त्राणि महीं कृत्स्त्रमपालयम् । अधर्माश्च तथा धर्मा मया तु बहवः कृताः ॥ ५५ ॥

తొమ్మిది వేల సంవత్సరాలు నేను సమస్త భూమిని పాలించి రక్షించాను; నా చేత అనేక కర్మలు—ధర్మమూ అధర్మమూ—జరిగాయి।

Verse 56

ततः श्रिया प्रमत्तोऽहं बह्वधर्मम कारिषम् । पाषण्डजनसंसर्गात्पाषण्डचरितोऽभवम् ॥ ५६ ॥

ఆపై ఐశ్వర్య మదంతో నేను అనేక అధర్మాలు చేసాను; పాషండుల సంగతివల్ల నేనూ పాషండాచారాన్ని అవలంబించాను।

Verse 57

पुरार्जितानि पुण्यानि मया तु सुबहून्यपि । पाषण्डैर्बाधितोऽहं तु वेदमार्गं समत्यजम् ॥ ५७ ॥

పూర్వం నేను అనేక పుణ్యాలు సంపాదించినప్పటికీ, పాషండుల వల్ల బాధింపబడి మోసపోయి నేను వేదమార్గాన్ని పూర్తిగా విడిచిపెట్టాను।

Verse 58

मखाश्च सर्वे विध्वस्ता कूटयुक्तिविदा मया । अधर्मनिरतं मां तु दृष्ट्वा महेशजाः प्रजाः ॥ ५८ ॥

కూటయుక్తుల్లో నిపుణుడైన నేను సమస్త మఖయజ్ఞాలను ధ్వంసం చేసితిని. నన్ను అధర్మనిరతుడిగా చూచి మహేశజ ప్రజలూ అధర్మమార్గమునకు మొగ్గిరి॥

Verse 59

सदैव दुष्कृतं चक्रुः षष्टांशस्तत्रमेऽभवत् । एवं पापसमाचारो व्यसनाभिरतः सदा ॥ ५९ ॥

వారు ఎల్లప్పుడూ దుష్కృతములు చేసిరి; అందులో నాకు షష్టాంశ భాగము కలిగెను. ఈ విధంగా పాపాచారమే అలవాటైన వాడు సదా వ్యసనాసక్తుడై యుండెను॥

Verse 60

मृगयाभिररतो भूत्वा ह्येकदा प्राविशं वनम् । ससैन्योऽहं वने तत्र हत्वा बहुविधान्मृगान् ॥ ६० ॥

ఒకసారి మృగయలో మునిగిపోయి నేను అడవిలో ప్రవేశించితిని. అక్కడ ఆ వనములో నేను సైన్యముతో కలిసి అనేక విధముల మృగములను వధించితిని॥

Verse 61

क्षुत्तृट्परिवृतः श्रांतो रेवातीरमुपागमम् । रवितीक्ष्णातपक्लांतो रेवायां स्नानमाचरम् ॥ ६१ ॥

క్షుధా తృష్ణలతో బాధపడుతూ శ్రాంతుడనై నేను రేవా తీరమునకు చేరితిని. రవితీక్ష్ణాతపముచే క్లాంతుడనై రేవానదిలో స్నానమాచరించితిని॥

Verse 62

अदृष्टसैन्य एकाकी पीड्यमानः क्षुधा भृशम् ॥ ६२ ॥

సైన్యము కనబడక నేను ఒంటరివాడనై, తీవ్రమైన క్షుధచే బహుగా పీడింపబడితిని॥

Verse 63

समेतास्तत्र ये केचिद्रेवातीरनिवासिनः । एकादशीव्रतपरा मया दृष्ट्वा निशामुखे ॥ ६३ ॥

అక్కడ సాయంకాల సమీపంలో నేను రేవా తీరనివాసులైన కొందరిని సమూహంగా చూశాను; వారు ఏకాదశీ వ్రతపరులు.

Verse 64

निराहारश्च तत्राहमेकाकी तज्जनैः सह । जागरं कृतवांश्वापि सेनया रहितो निशि ॥ ६४ ॥

అక్కడ నేను నిరాహారంగా ఉన్నాను; ఒంటరిగా ఉన్నప్పటికీ ఆ జనులతో కలిసి ఉన్నాను. రాత్రి సైన్యం లేకపోయినా నేను జాగరణ చేసి నిద్రపోలేదు.

Verse 65

अध्वश्रमपरिश्रांतः क्षुत्पिपासाप्रपीडितः । तत्रैव जागरान्तेऽहं तातपंचत्वमागतः ॥ ६५ ॥

ప్రయాణ శ్రమతో అలసిపోయి, ఆకలి దాహాలతో బాధపడుతూ, అక్కడే జాగరణాంతంలో, ఓ తాతా, నేను పంచత్వాన్ని పొందాను.

Verse 66

ततो यमभटैर्बद्धो महादंष्ट्राभयंकरैः । अनेकक्लेशसंपन्नमार्गेणाप्तो यमांतिकम् । दंष्ट्राकरालवदनमपश्यं समवर्तिनम् ॥ ६६ ॥

అప్పుడు పెద్ద పెద్ద కోరలతో భయంకరమైన యమభటులు నన్ను బంధించి, అనేక కష్టాలతో నిండిన మార్గం ద్వారా యముని సమీపానికి తీసుకెళ్లారు. అక్కడ కోరలతో వికరాళ ముఖమున్న సమవర్తినుడు (యముడు)ను నేను చూశాను.

Verse 67

अथ कालिश्चित्रगुप्तमाहूयेदमभाषत । अस्य शिक्षाविधानं च यथावद्वद पंडित ॥ ६७ ॥

అప్పుడు కాలి చిత్రగుప్తుని పిలిచి ఇలా అన్నాడు— “ఓ పండితా, ఇతనికి శిక్షా విధానం మరియు క్రమాన్ని యథావిధిగా చెప్పు.”

Verse 68

एवमुक्तश्चित्रगुप्तो धर्मराजेन सत्तम । चिरं विचारयामास पुनश्चेदमभाषत ॥ ६८ ॥

ధర్మరాజు ఇలా పలికినప్పుడు, ఓ సత్తమా, చిత్రగుప్తుడు చాలాసేపు ఆలోచించి, తరువాత మళ్లీ ఈ మాటలు పలికెను।

Verse 69

असौ पापरतः सत्यं तथापि श्रृणु धर्मप । एकादश्यां निराहारः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ६९ ॥

ఈ వ్యక్తి పాపాచారంలో మునిగినవాడే సత్యం; అయినా, ఓ ధర్మజ్ఞా, వినుము—ఏకాదశినాడు నిరాహార ఉపవాసం చేస్తే సర్వపాపాల నుండి విముక్తి పొందును।

Verse 70

एष रेवातटे रम्ये निराहारो हरेर्दिने । जागरं चोपवासं च कृत्वा निष्पापतां गतः ॥ ७० ॥

రేవా నది రమ్య తీరంలో, హరి పవిత్ర దినమున అతడు నిరాహారంగా ఉండెను; జాగరణమూ ఉపవాసమూ ఆచరించి పాపరహితత్వాన్ని పొందెను।

Verse 71

यानि कानि च पापानि कृतानि सुबहूनि च । तानि सर्वाणि नष्टानि ह्युपवासप्रभावतः ॥ ७१ ॥

ఏ ఏ పాపాలు—ఎన్ని చేసినా—చేయబడినవో, అవన్నీ ఉపవాస ప్రభావంతో నిశ్చయంగా నశించును।

Verse 72

एवमुक्तो धर्मराजश्चित्रगुप्तेन धीमता । ननाम दंडवद्भूमौ ममाग्रे सोऽनुकंपितः ॥ ७२ ॥

బుద్ధిమంతుడైన చిత్రగుప్తుడు ఇలా పలికినప్పుడు, కరుణతో కదిలిన ధర్మరాజు నా సమక్షంలో భూమిపై దండవత్ ప్రణామం చేసెను।

Verse 73

पूजयामास मां तत्र भक्तिभावेन धर्मराट् । ततश्च स्वभटान्सर्वानाहूयेदमुवाच ह ॥ ७३ ॥

అక్కడ ధర్మరాటుడు భక్తిభావంతో నన్ను పూజించాడు. తరువాత తన సేవకులందరినీ పిలిచి ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 74

धर्मराज उवाच । श्रृणुध्वं मद्वचो दूता हितं वक्ष्याम्यनुत्तममम् । धर्ममार्गरतान्मर्त्यान्मानयध्वं ममान्तिकम् ॥ ७४ ॥

ధర్మరాజు పలికెను—ఓ దూతలారా, నా మాట వినండి; నేను పరమ హితకరమైన విషయాన్ని చెబుతాను. ధర్మమార్గంలో నిమగ్నులైన మానవులను గౌరవంతో నా సమీపానికి తీసుకురండి.

Verse 75

ये विष्णुपूजनरताः प्रयताः कृतज्ञाश्चैकादशीव्रतपरा विजितेन्द्रियाश्च । नारायणाच्युतहरे शरणं भवेति शान्ता वदन्ति सततं तरसा त्यजध्वम् ॥ ७५ ॥

విష్ణుపూజలో నిమగ్నులై, నియమశీలులై, కృతజ్ఞులై, ఏకాదశీ వ్రతపరులై, ఇంద్రియజయులైన వారు శాంతంగా ఎల్లప్పుడూ ఇలా అంటారు—“నారాయణుడు, అచ్యుత హరిలోనే శరణం కలుగుగాక.” కాబట్టి త్వరగా ఇతర ఆసక్తులను విడిచిపెట్టండి.

Verse 76

नारायणाच्युत जनार्दन कृष्ण विष्णो पद्मेश पद्मजपितः शिव शंकरेति । नित्यं वदंत्यखिललोक हिताः प्रशान्ता दूरद्भटास्त्यजता तान्न ममैषु शिक्षा ॥ ७६ ॥

“నారాయణ, అచ్యుత, జనార్దన, కృష్ణ, విష్ణు; పద్మేశ; శివ, శంకర”—ఇలా సమస్త లోకాల హితాన్ని కోరే ప్రశాంత మునులు నిత్యం ఈ దివ్య నామాలను జపిస్తారు. అటువంటి ధైర్యవంతులైన సత్పురుషులను విడిచి దూరంగా ఉండేవానికి ఈ విషయంలో నా ఉపదేశం లేదు.

Verse 77

नारायणार्पितकृतान्हरिभक्तिभजः स्वाचारमार्गनिरतान् गुरुसेवकांश्च । सत्पात्रदान निरतांश्च सुदीनपालान्दूतास्त्यजध्वमनिशं हरिनामसक्तान् ॥ ७७ ॥

ఓ దూతలారా, నారాయణునికి తమ కర్మలను అర్పించే వారు—హరిభక్తులు, సదాచార మార్గంలో స్థిరులు, గురుసేవకులు, సత్పాత్ర దానంలో నిమగ్నులు, నిజంగా దీనులను కాపాడువారు, మరియు నిత్యం హరినామాసక్తులు—అటువంటివారిని మీరు ఎల్లప్పుడూ విడిచిపెట్టండి.

Verse 78

पाषंडसङ्गरहितान्द्विजभक्तिनिष्ठान्सत्संगलोलुपतरांश्च तथातिथेयान् । शंभौ हरौ च समबुद्धिमतस्तथैव दूतास्त्यजध्वमुपकारपराञ्जनानाम् ॥ ७८ ॥

హే దూతలారా, పాషండసంగం లేని, ద్విజభక్తిలో స్థిరమైన, సత్సంగాన్ని అత్యంత కోరుకునే, అతిథి సేవలో నిమగ్నమైన, శంభు మరియు హరిని సమబుద్ధితో గౌరవించే వారినే ఆశ్రయించండి; స్వార్థార్థం ‘ఉపకారం’ చేసే వారి సంగాన్ని విడిచిపెట్టండి।

Verse 79

ये वर्जिता हरिकथामृतसेवनैश्च नारायणस्मृतिपरायणमानसैश्च । विप्रेद्रपादजलसेचनतोऽप्रहृष्टांस्तान्पापिनो मम भटा गृहमानयध्वम् ॥ ७९ ॥

నా సేవకులారా, హరికథామృత సేవనానికి దూరమైనవారిని, నారాయణస్మరణలో మనస్సు పరాయణం కానివారిని, శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుల పాదప్రక్షాళన జలాన్ని చల్లినా ఆనందించని పాపులను నా నివాసానికి తీసుకురండి।

Verse 80

ये मातृतातपरिभर्त्सनशीलिनश्च लोकद्विषो हितजनाहितकर्मणश्च । देवस्वलोभनिरताञ्जननाशकर्तॄनत्रानयध्वमपराधपरांश्च दूताः ॥ ८० ॥

హే దూతలారా, తల్లి తండ్రులను దూషించే స్వభావం కలవారు, లోకాన్ని ద్వేషించి సజ్జనుల హితానికి విరుద్ధంగా చేసే వారు, దేవస్వంపై లోభపడేవారు, ప్రాణనాశం చేసేవారు, అపరాధంలో మునిగిన వారందరినీ ఇక్కడికి బలవంతంగా తీసుకురండి।

Verse 81

एकादशीव्रतपराङ्मुखमुग्रशीलं लोकापवादनिरतं परनिंदकं च । ग्रामस्य नाशकरमुत्तमवैरयुक्तं दूताः समानयत विप्रधनेषु लुब्धम् ॥ ८१ ॥

దూతలు ఆ మనిషిని తీసుకొచ్చారు—ఏకాదశీ వ్రతానికి విముఖుడైన, ఉగ్ర స్వభావం కలవాడు, లోకనిందలో మునిగిన పరనిందకుడు; తన గ్రామాన్ని నాశనం చేసినవాడు, ఘోర వైరం కలవాడు, బ్రాహ్మణుల ధనంపై లోభి।

Verse 82

ये विष्णुभक्तिविमुखाः प्रणमंति नैव नारायणं हि शरणागतपालकं च । विष्ण्वालयं च नहि यांति नराः सुमूर्खास्तानानयध्वमतिपापरतान्प्रसाह्य ॥ ८२ ॥

విష్ణుభక్తికి విముఖులై, శరణాగతపాలకుడైన నారాయణునికి నమస్కరించని అతి మూర్ఖులు విష్ణువాలయాన్ని చేరరు. హే దూతలారా, మహాపాపంలో మునిగిన వారిని బలవంతంగా లాగి తీసుకురండి, నియంత్రించండి।

Verse 83

एवं श्रुतं यदा तत्र यमेन परिभाषितम् । मयानुतापदग्धेन स्मृतं तत्कर्म निंदितम् ॥ ८३ ॥

అక్కడ యముడు ఇలా పలికిన మాటలు విని, పశ్చాత్తాపాగ్నితో దగ్ధుడనై నేను నా నింద్యకర్మను స్మరించితిని।

Verse 84

असत्कर्मानुतापेन सद्धर्मश्रवणेन च । तत्रैव सर्वपापानि निःशेषाणि गतानि मे ॥ ८४ ॥

అసత్కర్మాల పశ్చాత్తాపంతోను, సద్ధర్మ శ్రవణంతోను, అక్కడికక్కడే నా పాపములన్నీ నిశ్శేషంగా తొలగిపోయినవి।

Verse 85

पापशेषाद्विनिर्मुक्तं हरिसारुप्यतां गतम् । सहस्रसूर्यसंकाशं प्रणनाम यमश्च तम् ॥ ८५ ॥

పాపశేషమునుండి కూడా విముక్తుడై, హరి-సారూప్యాన్ని పొందిన, సహస్రసూర్యప్రభతో ప్రకాశించే ఆ ముక్తునికి యముడుకూడా నమస్కరించెను।

Verse 86

एवं दृष्ट्वा विस्मितास्ते यमदूता भयोत्कटाः । विश्वासं परमं चक्रुर्यमेन परिभाषिते ॥ ८६ ॥

ఇలా చూచి యమదూతలు భయంతో వణికిపోయి ఆశ్చర్యపడి, యముడు చెప్పిన మాటలపై పరమ విశ్వాసం కలిగించుకున్నారు।

Verse 87

ततः संपूज्य मां कालो विमानशतसंकुलम् । सद्यः संप्रेषयामास तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ ८७ ॥

అనంతరం కాలుడు నన్ను విధివిధానంగా పూజించి, వందల విమానాల సమూహమధ్య, తక్షణమే విష్ణువின் పరమపదమునకు నన్ను పంపెను।

Verse 88

विमानकोटिभिः सार्द्धं सर्वभोगसमन्वितैः । कर्मणा तेन विप्रर्षे विष्णुलोके मयोषितम् ॥ ८८ ॥

హే విప్రర్షీ, ఆ పుణ్యకర్మ ఫలంగా నేను కోటి కోటి దివ్య విమానాలతో కూడి, సమస్త భోగసంపదలతో యుక్తుడనై విష్ణులోకంలో నివసించితిని।

Verse 89

कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च । स्थित्वा विष्णुपदं पश्चादिंद्रलोकमुपगमम् ॥ ८९ ॥

వేల కోటి కల్పములు మరియు వంద కోటి కల్పములు కూడా విష్ణుపదంలో నిలిచి, అనంతరం నేను ఇంద్రలోకమును పొందితిని।

Verse 90

तत्रापि सर्वभोगाढ्यः सर्वदेवनमस्कृतः । तावत्कालं दिविस्थित्वा ततो भूमिमुपागतः ॥ ९० ॥

అక్కడ కూడా అతడు సమస్త భోగసంపన్నుడై, సమస్త దేవతలచే నమస్కరింపబడెను. అంతకాలం స్వర్గంలో నివసించి, తరువాత భూమికి వచ్చెను।

Verse 91

अत्रापि विष्णुभक्तानां जातोऽहं भवतां कुले । जातिस्मरत्वाडज्जानामि सर्वमेतन्मुनीश्वर ॥ ९१ ॥

ఇక్కడ కూడా నేను విష్ణుభక్తుల వంశంలో జన్మించితిని. పూర్వజన్మస్మృతి కలిగినందున, హే మునీశ్వరా, ఇవన్నీ నాకు తెలుసు।

Verse 92

तस्माद्विष्ण्वर्चनोद्योगं करोमि सह बालकैः । एकादशीव्रतमिदमिति न ज्ञातवान्पुरा ॥ ९२ ॥

అందుచేత నేను బాలకులతో కలిసి శ్రీ విష్ణువును అర్చించుటకు ప్రయత్నించుచున్నాను; ఇది ఏకాదశీ వ్రతమని నేను పూర్వం తెలియకుండితిని।

Verse 93

जातिस्मृतिप्रभावेण तज्ज्ञातं सांप्रतं मया । अत्र स्वेनापि यत्कर्म कृतं तस्य फलं त्विदम् ॥ ९३ ॥

పూర్వజన్మస్మృతి ప్రభావంతో అది ఇప్పుడు నాకు తెలిసింది. ఈ జన్మలో నేను చేసిన కర్మకు ఇదే ఫలితం.

Verse 94

एकादशीव्रतं भक्त्या कुर्वतां किमुत प्रभो । तस्माच्चरिष्ये विप्रेंद्र शुभमेकादशीव्रतम् ॥ ९४ ॥

ప్రభూ! భక్తితో ఏకాదశీ వ్రతం చేసే వారి గురించి ఇంకేమి చెప్పాలి? అందుకే, ఓ విప్రేంద్రా, నేను శుభమైన ఏకాదశీ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తాను.

Verse 95

विष्णुपूजां चाहरहः परमस्थानकांक्षया । एकादशीव्रतं यत्तु कुर्वंति श्रद्धया नराः ॥ ९५ ॥

పరమ ధామాన్ని కోరుతూ ప్రజలు ప్రతిరోజూ విష్ణుపూజ చేస్తారు; అలాగే శ్రద్ధతో ఏకాదశీ వ్రతాన్ని కూడా ఆచరిస్తారు.

Verse 96

तेषां तु विष्णुभवनं परमानंददायकम् । एवं पुत्रवचः श्रुत्वा संतुष्टो गालवो मुनिः ॥ ९६ ॥

వారికి విష్ణు భవనం పరమానందాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఇలా కుమారుని మాటలు విని గాలవ ముని సంతుష్టుడయ్యాడు.

Verse 97

अवाप परमां तुष्टिं मनसा चातिहर्षितः । मज्जन्म सफलं जातं मद्धंशः पावनीकृतः ॥ ९७ ॥

అతడు పరమ తృప్తిని పొందాడు, మనసులో అత్యంత ఆనందించాడు: “నా జన్మ సఫలమైంది, నా వంశం పవిత్రమైంది.”

Verse 98

यतस्त्वं मद्गृहे जातो विष्णुभक्तिपरायणः । इति संतुष्टचित्तस्तु तस्य पुत्रस्य कर्मणा ॥ ९८ ॥

“నీవు నా ఇంట జన్మించి విష్ణుభక్తికి పరాయణుడవు”—అని మనసులో భావించి, ఆ కుమారుని సదాచారంతో అతడు హృదయంలో సంతుష్టుడయ్యెను।

Verse 99

हरिपूजाविधानं च यथावत्समबोधयत् । इत्येतत्ते मुनिश्रेष्ट यथावत्कथितं मया । संकोचविस्तराभ्यां च किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ ९९ ॥

హరిపూజా విధానమును కూడా యథావిధిగా వివరించితిని। ఈ విధంగా, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, సంక్షేపముగా మరియు విస్తారముగా నేను సమస్తమును సరిగా చెప్పితిని; ఇంకేమి వినదలచితివి?