Adhyaya 10: Jaimini’s Questions on Birth, Death, Karma, and the Embodied Journey

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे … नाम नवमोऽध्यायः । दशमोऽध्यायः । जैमिनिरुवाच— संशयं द्विजशार्दूलाः प्रब्रूत मम पृच्छतः । आविर्भावतिरोभावौ भूतानां यत्र संस्थितौ ॥

ఇట్లు శ్రీ మార్కండేయ పురాణంలోని తొమ్మిదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది; అందులో ఆడి మరియు బక యుద్ధవర్ణన ఉంది. ఇప్పుడు పదవ అధ్యాయం ప్రారంభమవుతుంది. జైమిని అన్నాడు—హే ద్విజశ్రేష్ఠ వ్యాఘ్రులారా, నేను అడిగే సందేహాన్ని నివృత్తి చేయండి. జీవుల ప్రాకట్యం మరియు లయం ఏ ఆధారంలో నిలిచివున్నాయి?

Verse 2

कथं सञ्जायते जन्तुः कथं वा सविवर्धते । कथं वोदरमध्यस्थस्तिष्ठत्यङ्गनिपीडितः ॥

జీవి గర్భంలో ఎలా గర్భధారణ పొందుతుంది, ఎలా వృద్ధి చెందుతుంది? అలాగే తల్లి అవయవాల ఒత్తిడితోను తన బంధనంతోను నలిగిపోతూ గర్భమధ్యంలో ఎలా నిలిచి ఉంటుంది?

Verse 3

निष्क्रान्तिमुदरात् प्राप्य कथं वा वृद्धिमृच्छति । उत्क्रान्तिकाले च कथञ्चिद्भावेन वियुज्यते ॥

గర్భం నుండి బయటికి వచ్చిన తరువాత అది ఎలా వృద్ధి చెందుతుంది? మరియు మరణకాలంలో ఏ స్థితివల్ల అది దేహం నుండి వేరుపడుతుంది?

Verse 4

कृत्स्नो मृतस्तथाश्नाति उभे सुकृतदुष्कृते । कथं ते च तथा तस्य फलं सम्पादयन्त्युत ॥

అది పూర్తిగా మరణించినప్పటికీ పుణ్యము పాపము—రెండింటినీ అనుభవిస్తుంది. అప్పుడు ఆ కర్మలు దానికి ఫలితాలను ఎలా కలిగిస్తాయి?

Verse 5

कथं न जीर्यते तत्र पिण्डीकृत इवाशये । स्त्रीकोष्ठे यत्र जीर्यन्ते भुक्तानि सुगुरूण्यपि । भक्ष्याणि यत्र नो जन्तुर्जीर्यते कथमल्पकः ॥

అక్కడ అది పాత్రలో ఉన్న ముద్దలా ఎందుకు జీర్ణం కావడం లేదు? స్త్రీ ఉదరంలో తిన్న భారమైన ఆహారమూ జీర్ణమవుతుంది; అయినా ఈ చిన్న జీవి భక్ష్యంలా ఉన్నప్పటికీ అక్కడ జీర్ణం కాకపోవడం ఎలా?

Verse 6

एतन्मे ब्रूत सकलं सन्देहोक्तिविवर्जितम् । तदेतत् परमं गुह्यं यत्र मुह्यन्ति जन्तवः ॥

సందేహం మిగిలే మాటలు లేకుండా, ఇదంతా నాకు పూర్తిగా చెప్పుము. ఇది పరమ రహస్యం; ఇక్కడ జీవులు మోహానికి లోనవుతారు.

Verse 7

पक्षिण ऊचुः प्रश्नभारोऽयमतुलस्त्वयास्मासु निवेशितः । दुर्भाव्यः सर्वभूतानां भावाभावसमाश्रितः ॥

పక్షులు చెప్పినవి—మీరు మాపై ప్రశ్నల అనే ఈ అపూర్వ భారాన్ని మోపారు. ఇది సమస్త జీవులకు ఆలోచించుటకు కఠినం, ఎందుకంటే ఇది సత్-అసత్ (ఉన్నది-లేనిది) రహస్యంపై ఆధారపడింది.

Verse 8

तं शृणुष्व महाभाग यथा प्राह पितुः पुरा । पुत्रः परमधर्मात्मा सुमतिर्नाम नामतः ॥

ఓ భాగ్యవంతుడా, ఆ కథనాన్ని వినుము—పూర్వకాలంలో ఒక కుమారుడు తన తండ్రికి చెప్పినట్లుగా. అతడు స్వభావతః పరమ ధర్మాత్ముడు, సుమతి అనే పేరుగలవాడు.

Verse 9

ब्राह्मणो भार्गवः कश्चित् सुतमाह महामतिः । कृतोपनयनं शान्तं सुमतिं जडरूपिणम् ॥

ఒక భార్గవ బ్రాహ్మణుడు, మహాత్ముడు, తన కుమారుడు సుమతిని ఉద్దేశించి పలికాడు—అతనికి ఉపనయనం జరిగినది, అతడు శాంతుడు, అయినా మాంద్యబుద్ధి గలవాడిలా కనిపించెను.

Verse 10

वेदानधीष्व सुमते यथानुक्रममादितः । गुरुशुश्रूषणे व्यग्रो भैक्षान्नकृतभोजनः ॥

అతడు అన్నాడు—“ఓ సుమతీ, ఆది నుండి క్రమంగా వేదాలను అధ్యయనం చేయుము. గురుసేవలో నిమగ్నుడై ఉండుము, విధి ప్రకారం భిక్షతో పొందిన ఆహారమే స్వీకరించుము.”

Verse 11

ततो गार्हस्थ्यमास्थाय चेष्ट्वा यज्ञाननुत्तमान् । इष्टमुत्पादयापत्यमाश्रयेथा वनं ततः ॥

అనంతరం గృహస్థాశ్రమంలో ప్రవేశించి, అనుత్తమ యజ్ఞాలను ఆచరించి, ఇష్టసంతానాన్ని పొందిన తరువాత, తదుపరి వనాన్ని ఆశ్రయించాలి (అంటే వానప్రస్థాశ్రమాన్ని స్వీకరించాలి)।

Verse 12

वनस्थश्च ततो वत्स परिव्राड् निःपरिग्रहः । एवमाप्स्यसि तद्ब्रह्म यत्र गत्वा न शोचसि ॥

అనంతరం, ఓ ప్రియమా, వనంలో నివసిస్తూ, పరిగ్రహరహిత పరివ్రాజకుడవు అవు; అలా నీవు ఆ బ్రహ్మాన్ని పొందుతావు, దానిని పొందినవాడు శోకించడు।

Verse 13

पक्षिण ऊचुः इत्येवमुक्तो बहुशो जडत्वान्नाह किञ्चन । पितापि तं सुबहुशः प्राह प्रीत्या पुनः पुनः ॥

పక్షులు చెప్పాయి—ఇలా ఎన్నిసార్లు బోధించినా, అతని జడత్వంలాంటి భావం వల్ల అతడు ఏమీ పలకలేదు. అతని తండ్రి కూడా స్నేహంతో అతనికి మళ్లీ మళ్లీ అనేకసార్లు చెప్పాడు।

Verse 14

इति पित्रा सुतस्नेहात् प्रलोभि मधुराक्षरम् । स चोद्यमानो बहुशः प्रहस्येदमथाब्रवीत् ॥

ఇలా తండ్రి కుమారస్నేహంతో మధురమైన, ఆకర్షణీయమైన మాటలతో (అతనిని బోధించాడు). అతడు అనేకసార్లు ప్రేరేపింపబడి, చిరునవ్వు నవ్వి, తరువాత ఇలా అన్నాడు।

Verse 15

तातैतद्बहुशोऽभ्यस्तं यत् त्वयाद्योपदिश्यते । तथैवान्यानि शास्त्राणि शिल्पानि विविधानि च ॥

తండ్రీ, నేడు మీరు ఇస్తున్న ఇదే ఉపదేశాన్ని నేను ఎన్నిసార్లు ఆచరించాను, వినియున్నాను కూడా; అలాగే ఇతర శాస్త్రాలు మరియు నానావిధ కళలు కూడా।

Verse 16

जन्मनामयुतं साग्रं मम स्मृतिपथं गतम् । निर्वेदाः परितोषाश्च क्षयवृद्ध्युदये गताः ॥

నా స్మృతి పరిధిలో పదివేలకన్నా ఎక్కువ జన్మలు వచ్చాయి. హ్రాసం, వృద్ధి, సమృద్ధి వలన మళ్లీ మళ్లీ విరక్తి మరియు తృప్తి కలిగాయి.

Verse 17

शत्रुमित्रकलत्राणां वियोगाः सङ्गमास्तथा । मातरो विविधा दृष्टाः पितरो विविधास्तथा ॥

శత్రువులు, మిత్రులు, భార్యలతో విడిపోవడం మరియు మళ్లీ కలవడం జరిగింది. అనేక విధాల తల్లులను చూశాను; అనేక విధాల తండ్రులనూ అలాగే.

Verse 18

अनुभूतानि सौख्यानि दुःखानि च सहस्रशः । बान्धवा बहवः प्राप्ताः पितरश्च पृथग्विधाः ॥

వెయ్యివెయ్యిగా సుఖదుఃఖాలను అనుభవించాను. అనేక బంధువులను పొందాను; వివిధ విధాల తండ్రులనూ అలాగే.

Verse 19

विण्मूत्रपिच्छिले स्त्रीणां तथा कोष्ठे मयोषितम् । पीडाश्च सुभृशं प्राप्ता रोगाणां च सहस्रशः ॥

స్త్రీల దేహం మలమూత్రాలతో లేపింపబడినదే; అలాగే గర్భంలోనూ మాంసమయమైన ‘స్త్రీ’—అంటే దేహంలోని అపవిత్ర పదార్థాలు—ఉంటాయి. మహా యాతనలు భరించాను; వేలాది వ్యాధులనూ.

Verse 20

गर्भदुःखान्यनेकानि बालत्वे यौवने तथा । वृद्धतायां तथाप्तानि तानि सर्वाणि संस्मरे ॥

గర్భంలో అనేక కష్టాలు, అలాగే బాల్యం, యౌవనం, మరియు వృద్ధాప్యంలో కలిగేవి—అవి అన్నింటినీ నేను స్మరిస్తాను.

Verse 21

ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणाञ्चापि योनिषु । पुनश्च पशुकीटानां मृगाणामथ पक्षिणाम् ॥

నేను బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర యోనులలో జన్మించాను; మరల పశువులు, కీటకాలు, మృగాలు (అరణ్యజీవులు) మరియు పక్షులలో కూడా జన్మించాను।

Verse 22

तथैव राजभृत्यानां राज्ञाञ्चाहवशालिनाम् । समुत्पन्नोऽस्मि गेहेषु तथैव तव वेश्मनि ॥

అదేవిధంగా నేను రాజసేవకుల ఇళ్లలోను, సైన్యసంపన్న రాజుల ఇళ్లలోను జన్మించాను; అలాగే మీ స్వగృహంలో కూడా నేను పునః ఉద్భవించాను।

Verse 23

भृत्यतां दासतां चैव गतोऽस्मि बहुशो नृणाम् । स्वामित्वमीश्वरत्वं च दरिद्रत्वं तथा गतः ॥

అనేకసార్లు నేను మనుష్యులలో సేవకుడిగా, దాసుడిగా పడిపోయాను; అలాగే అధిపత్యం, ప్రభుత్వం కూడా పొందాను—మరియు దారిద్ర్యమును కూడా।

Verse 24

हतं मया हतश्चान्यैर्हतं मे घातितं तथा । दत्तं ममाऽन्यैरन्येभ्यो मया दत्तमनेकशः ॥

నేను చంపాను, ఇతరుల చేత చంపబడ్డాను కూడా; అలాగే ఇతరులను చంపించాను కూడా। నాది అయినది ఇతరులు మరొకరికి ఇచ్చారు; నేనూ అనేకసార్లు దానం చేశాను।

Verse 25

पितृमातृसुहृद्भ्रातृकलत्रादिकृतेन च । तुष्टोऽसकृत् तथा दैन्यमश्रुधौताऽननो गतः ॥

తండ్రి, తల్లి, మిత్రులు, సోదరులు, భార్య మొదలైనవారి కారణంగా నేను అనేకసార్లు సంతోషించాను; అలాగే కన్నీళ్లతో తడిసిన ముఖంతో దుఃఖస్థితిలోనూ పడ్డాను।

Verse 26

एवं संसारचक्रेऽस्मिन् भ्रमता तात सङ्कटे । ज्ञानमेतन्मया प्राप्तं मोक्षसम्प्राप्तिकारकम् ॥

ప్రియమా, ఈ భయంకరమైన సంసారచక్రంలో తిరుగుతూ నేను మోక్షసాధనకు కారణమైన ఈ జ్ఞానాన్ని పొందితిని.

Verse 27

विज्ञाते यत्र सर्वोऽयमृग्यजुः सामसंज्ञितः । क्रियाकलापो विगुणो न सम्यक् प्रतिभाति मे ॥

ఏ చోట ఆ తత్త్వం తెలిసిపోతుందో—దాని వల్ల ఋగ్, యజుః, సామ అని పిలువబడే సమస్త కర్మకాండ అర్థమవుతుందో—అక్కడ ఈ కర్మసముదాయం నాకు పరమార్థపుణ్యరహితమైనదిగా, పూర్తిగా సరిపోనిదిగా అనిపిస్తుంది.

Verse 28

तस्मादुत्पन्नबोधस्य वेदैः किं मे प्रयोजनम् । गुरुविज्ञानतृप्तस्य निरीहस्य सदात्मनः ॥

అందువల్ల, నా వంటి—జాగృతి కలిగినవానికి—వేదాలెందుకు? నేను గురువు జ్ఞానంతో తృప్తుడను, నిష్కాముడను, సత్యాత్మస్వరూపంలో నిత్యం స్థితుడను.

Verse 29

षट् प्रकारक्रियादुःखसुखहर्षरसैश्च यत् । गुणैश्च वर्जितं ब्रह्म तत् प्राप्स्यामि परं पदम् ॥

గుణరహితమైన, కర్మ యొక్క షడ్వికారాలకు అతీతమైన, దుఃఖసుఖహర్షరసాలకు మించిన ఆ బ్రహ్మనే నేను పరమపదంగా పొందుదును.

Verse 30

रसहर्षभयोद्वेगक्रोधामर्षजरातुराम् । विज्ञातां स्वमृगग्राहिसंघपाशशताकुलाम् ॥

ఈ దేహధారిత్వాన్ని నేను రసానుభవం, ఆనందం, భయం, కలత, కోపం, ద్వేషం, జరా వలన బాధితమైనదిగా; వేటగాళ్ల గుంపులు వేసిన వందల ఉచ్చులతో నిండినదిగా గ్రహించితిని.

Verse 31

तस्माद्यास्याम्यहं तात त्यक्त्वेमां दुःखसन्ततिम् । त्रयीधर्ममधर्माढ्यं किं पापफलसन्निभम् ॥

అందుచేత, ప్రియ తండ్రీ, నేను ఈ దుఃఖపరంపరను విడిచి బయలుదేరుదును. వేదత్రయము ప్రశంసించిన ఆ లోకధర్మమునకు ఏమి ప్రయోజనం? అది అధర్మముతో నిండినది, పాపఫలమువలె కనిపించుచున్నది.

Verse 32

पक्षिण ऊचुः तस्य तद्वचनं श्रुत्वा हर्षविस्मयगद्गदम् । पिता प्राह महाभागः स्वसुतं हृष्टमानसः ॥

పక్షులు చెప్పిరి: అతని మాటలు విని—ఆనందం, ఆశ్చర్యంతో గొంతు గద్గదమై—ఆ భాగ్యవంతుడైన తండ్రి మనసు సంతోషించి తన కుమారునితో పలికెను.

Verse 33

पितोवाच किमेतद्वदसे वत्स कुतस्ते ज्ञानसम्भवः । केन ते जडता पूर्वमिदानीञ्च प्रबुद्धता ॥

తండ్రి అన్నాడు: బిడ్డా, నీవు ఇలా ఎందుకు పలుకుచున్నావు? నీలో ఈ జ్ఞానం ఎక్కడి నుండి ఉద్భవించింది? ఏ కారణముచేత ముందుగా మాంద్యం ఉండి, ఇప్పుడు మేల్కొలుపు కలిగింది?

Verse 34

किन्नु शापविकारोऽयं मुनिदेवकृतस्तव । यत्ते ज्ञानं तिरोभूतमाविर्भावमुपागतम् ॥

ఋషి గాని దేవత గాని చేసిన శాపమువల్ల కలిగిన మార్పేమో? అందువలన నీ దాచబడిన జ్ఞానం ఇప్పుడు ప్రకాశమానమైందా?

Verse 35

पुत्र उवाच शृणु तात ! यथा वृत्तं ममेदं सुख-दुःखदम् । यश्चाहमासमन्यस्मिन् जन्मन्यस्मत्परन्तु यत् ॥

కుమారుడు అన్నాడు: తండ్రీ, వినుము—సుఖమును దుఃఖమును రెండింటినీ కలిగించిన ఈ విషయం నాకు ఎలా సంభవించిందో; అలాగే ఈ జన్మకు భిన్నమైన మరొక జన్మలో నేను ఏమై ఉన్నానో కూడా.

Verse 36

अहमासं पुरा विप्रो न्यस्तात्मा परमात्मनि । आत्मविद्याविचारेषु परां निष्ठामुपागतः ॥

పూర్వం నేను బ్రాహ్మణుడను; పరమాత్మలో నా ఆత్మను స్థాపించి, ఆత్మవిద్యా విచారణలో పరమ నిష్ఠను పొందితిని।

Verse 37

सततं योगयुक्तस्य सतताभ्याससङ्गमात् । सत्संयोगात् स्वस्वभावाद्विचारविधिशोधनात् ॥

నిత్యం యోగనిష్ఠుడైనవానికి—అభ్యాససంగతి నిరంతరతచేత, సత్సంగసంపర్కచేత, స్వశుద్ధ స్వభావచేత, మరియు విచారమార్గ శుద్ధిచేత—

Verse 38

तस्मिन्नवे परा प्रीतिर्ममासीद्युञ्जतः सदा । आचार्यताञ्च सम्प्राप्तः शिष्यसन्देहहृत्तमः ॥

ఆ మార్గంలో నిత్యాభ్యాసం చేస్తూ నాకు పరమానందం కలిగింది; శిష్యుల సందేహాలను నివారించడంలో నిపుణుడనై నేను ఆచార్యస్థితిని పొందితిని।

Verse 39

ततः कालेन महता ऐकान्तिकमुपागतः । अज्ञानाकृष्टसद्भावो विपन्नश्च प्रमादतः ॥

తరువాత దీర్ఘకాలాన నేను ఏకాంతావస్థను చేరితిని; కాని అజ్ఞానం నా సత్య స్వభావాన్ని ఆకర్షించి దూరం చేసింది, నిర్లక్ష్యంతో నేను పతనమయ్యాను।

Verse 40

उत्क्रान्तिकालादारभ्य स्मृतिलोपो न मेऽभवत् । यावदब्दं गतं चैव जन्मनां स्मृतिमागताम् ॥

దేహత్యాగం జరిగిన క్షణం నుంచే నాకు స్మృతిహాని కలగలేదు; కాలం గడిచేకొద్దీ (ఒక సంవత్సరం వరకు కూడా) జన్మజన్మాంతర స్మరణం నాకు కలిగింది।

Verse 41

पूर्वाभ्यासेन तेनैव सोऽहं तात जितेन्द्रियः । यतिष्यामि तथा कर्तुं न भविष्ये यथा पुनः ॥

ప్రియ తండ్రీ, పూర్వజన్మాల నుండే వచ్చిన ఆ సాధనవల్ల నేను స్వయంనియంత్రితుడనయ్యాను. మునుపటిలా మళ్లీ జన్మించకుండా ఉండేలా నేను కర్మ చేయుటకు ప్రయత్నిస్తాను.

Verse 42

ज्ञानदानफलं ह्येतद्यज्जातिस्मरणं मम । न ह्येतत्प्राप्यते तात त्रयीधर्माश्रितैर्नरैः ॥

నా పూర్వజన్మస్మృతి జ్ఞానమూ దానమూ ఇచ్చే ఫలమే. ప్రియ తండ్రీ, కేవలం వేదత్రయీ ధర్మం (కర్మకాండ) లోనే నిమగ్నులైన వారు దీనిని పొందరు.

Verse 43

सोऽहं पूर्वाश्रमादेव निष्ठाधर्ममुपाश्रितः । एकान्तित्वमुपागम्य यतिष्याम्यात्ममोक्षणे ॥

అందువల్ల నా పూర్వ ఆశ్రమం నుండే నేను స్థిరధర్మాన్ని ఆశ్రయించాను. ఏకాంతనిష్ఠను పొందిన తరువాత ఆత్మమోక్షం కోసం నేను ప్రయత్నిస్తాను.

Verse 44

तद्ब्रूहि त्वं महाभाग यत्ते संशयिकं हृदि । एतावता॑पि ते प्रीतिमुत्पाद्यानृण्यमाप्नुयाम् ॥

కాబట్టి, ఓ భాగ్యవంతుడా, నీ హృదయంలో ఇంకా ఏ సందేహం మిగిలి ఉంది? అంతటితోనే నేను నీ సంతృప్తిని కలిగించి నీ ఋణం నుండి విముక్తుడనవుతాను.

Verse 45

पक्षिण ऊचुः पिता प्राह ततः पुत्रं श्रद्धधत् तस्य तद्वचः । भवता यद्वयं पृष्टाः संसारग्रहणाश्रयम् ॥

పక్షులు అన్నారు: అప్పుడు తండ్రి కుమారుని మాటలను నమ్మి ఇలా అన్నాడు— ‘నీవు మమ్మల్ని సంసారబంధాన్ని గ్రహింపజేసే కారణం గురించి అడిగినందున…’

Verse 46

पुत्र उवाच शृणु तात यथा तत्त्वमनुभूतं मयासकृत् । संसारचक्रमजरं स्थितिर्यस्य न विद्यते ॥

పుత్రుడు అన్నాడు—ప్రియ తండ్రీ, నేను పునఃపునః అనుభవించిన సత్యాన్ని వినండి. సంసారచక్రం అజరము; దీనికి స్థిరమైన నివాసస్థితి అనే నియమం లేదు.

Verse 47

सोऽहं वदामि ते सर्वं तवैवानुज्ञया पितः । उत्क्रान्तिकालादारभ्य यथा नान्यो वदिष्यति ॥

కాబట్టి తండ్రీ, మీ అనుమతితో నేను దేహత్యాగకాలం నుండి ప్రారంభించి సమస్తాన్ని వివరిస్తాను—ఇతరెవ్వరూ చెప్పలేని విధంగా.

Verse 48

ऊष्मा प्रकुपितः काये तीव्रवायुसमीृतः । भिनत्ति मर्मस्थानानि दीप्यमानो निरिन्धनः ॥

దేహోష్ణం, ఉగ్ర వాయువులచే ప్రేరేపింపబడి రగిలినప్పుడు, ప్రాణమర్మాలను ఛేదిస్తుంది. అది ఇంధనం లేని అగ్నిలా మండుతుంది.

Verse 49

उदानो नाम पवनस्ततश्चोर्ध्वं प्रवर्तते । भुक्तानामम्बुभक्ष्याणामधोगतिनिरोधकृत् ॥

అప్పుడు ‘ఉదాన’మని పిలువబడే వాయువు పైకి కదలడం ప్రారంభించి, తిన్నదీ తాగినదీ క్రిందికి వెళ్లే గమనాన్ని ఆపుతుంది.

Verse 50

ततो येनाम्बुदानानि कृतान्यन्नरसास्तथा । दत्ताः स तस्य आह्लादमापदि प्रतिपद्यते ॥

అప్పుడు జలదాన పుణ్యంతో, అలాగే అన్నదానం మరియు రుచికరమైన పోషకాహారం ఇచ్చిన పుణ్యంతో, అతడు దుఃఖకాలాలలో శీతలతను, సాంత్వనను పొందుతాడు.

Verse 51

अन्नानि येन दत्तानि श्रद्धापूतेन चेतसा । सोऽपि तृप्तिमवाप्नोति विनाप्यन्नेन वै तदा ॥

శ్రద్ధతో శుద్ధమైన మనస్సుతో అన్నదానం చేసినవాడు, ఆ సమయంలో అన్నం లేకున్నా తృప్తిని పొందుతాడు।

Verse 52

येनानृतानि नोक्तानि प्रीतिभेदः कृतो न च । आस्तिकः श्रद्धधानश्च स सुखं मृत्युमृच्छति ॥

ఎవడు అసత్యం పలకలేదు, ఎవడు స్నేహభంగం కలిగించలేదు—ఆస్తికుడై శ్రద్ధతో నిండినవాడు శాంతిగా మరణాన్ని చేరుతాడు।

Verse 53

देवब्राह्मणपूजायां ये रता नानसूयवः । शुक्ला वदान्या ह्रीमन्तस्ते नराः सुखमृत्यवः ॥

దేవతలకూ బ్రాహ్మణులకూ పూజా-సత్కారాలలో ఆనందించే, అసూయలేని, శుద్ధులు, దానశీలులు, వినయులు—అటువంటి వారు శాంతిమయ మరణాన్ని పొందుతారు।

Verse 54

यो न कामान्न संरम्भान्न द्वेषाद्धर्ममुत्सृजेत् । यथोक्तकारी सौम्यश्च स सुखं मृत्युमृच्छति ॥

కామం, తొందరపాటు కోపం లేదా ద్వేషం వల్ల ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టని, శాస్త్రోక్తంగా ఆచరించి మృదుస్వభావుడైనవాడు—శాంతిగా మరణాన్ని చేరుతాడు।

Verse 55

अवारिदायिनो दाहं क्षुधाञ्चानन्नदायिनः । प्राप्नुवन्ति नराः काले तस्मिन् मृत्यावुपस्थिते ॥

జలదానం చేయనివారు ఆ సమయంలో దహించే దాహాన్ని అనుభవిస్తారు; అన్నదానం చేయనివారు ఆకలిని అనుభవిస్తారు—ఆ కాలం వచ్చినప్పుడు, మరణం చేరినప్పుడు।

Verse 56

शीतं जयन्तीन्धनदास्तापं चन्दनदायिनः । प्राणघ्नीं वेदनां कष्टां ये चानुद्वेगकारिणः ॥

ఇంధనం దానం చేసేవారు శీతాన్ని జయిస్తారు; చందనం ఇచ్చేవారు వేడిని అధిగమిస్తారు. కానీ ఇతరులకు బాధ కలిగించేవారు ప్రాణహరమైన ఘోర వేదనను అనుభవిస్తారు.

Verse 57

मोहाज्ञानप्रदातारः प्राप्नुवन्ति महद्भयम् । वेदनाभिरुदग्राभिः प्रपीड्यन्तेऽधमा नराः ॥

మోహం మరియు అజ్ఞానాన్ని వ్యాప్తి చేసేవారు మహాభయాన్ని పొందుతారు; నీచులు తీవ్రమైన వేదనలతో బాధపడతారు.

Verse 58

कूटसाक्षी मृषावादी यश्चासदनुशास्ति वै । ते मोहमृत्यवः सर्वे तथा वेदविन्दकाः ॥

అబద్ధ సాక్షి, అబద్ధవాది, మరియు అధర్మాన్ని బోధించేవాడు—వారందరూ మోహచిహ్నిత మరణాన్ని పొందుతారు; అలాగే వేదాన్ని నిందించేవారూ.

Verse 59

विभीषणाः पूतिगन्धाः कूटमुद्गरपाणयः । आगच्छन्ति दुरात्मानो यमस्य पुरुषास्तदा ॥

అప్పుడు యముని పురుషులు వస్తారు—భయంకరులు, దుర్వాసనగలవారు, చేతుల్లో భారమైన గదలు ధరించిన—ఆ పాపాత్ములు.

Verse 60

प्राप्तेषु दृक्पथं तेषु जायते तस्य वेपथुः । क्रन्दत्यविरतं सोऽथ भ्रातृ-मातृसुतानथ ॥

వారు అతని చూపు పరిధిలోకి రాగానే అతనిలో వణుకు పుడుతుంది; అప్పుడు అతడు ఆగకుండా ఏడుస్తూ తన అన్న, తల్లి, కుమారులను పిలుస్తాడు.

Verse 61

सास्य वागस्फुटा तात एकवर्णा विभाव्यते । दृष्टिश्च भ्राम्यते त्रासाच्छ्वासाच्छुष्यत्यथाननम् ॥

అప్పుడు, ప్రియమా, అతని వాక్కు అస్పష్టమై ఒక్క శబ్దంలోనే లీనమవుతున్నట్లు కనిపిస్తుంది; భయంతో అతని చూపు తూలుతుంది, కష్టశ్వాస వల్ల అతని నోరు మరియు ముఖం ఎండిపోతాయి।

Verse 62

ऊर्ध्वश्वासान्वितः सो ’थ दृष्टिभङ्गसमन्वितः । ततः स वेदनाविष्टस्तच्छरीरं विमुञ्चति ॥

అప్పుడు అతడు పైకి శ్వాస తీసుకుంటాడు; అతని చూపు చీలి క్షీణిస్తుంది; బాధ చేత పట్టుబడి అతడు ఆ శరీరాన్ని విడిచిపెడతాడు।

Verse 63

वाय्वग्रसारी तद्रूपं देहमन्यत् प्रपद्यते । तत्कर्मजं यातनार्थं न मातृ-पितृसम्भवम् । तत्प्रमाणवयो ’वस्था-संस्थानैः प्राग्भवं यथा ॥

అప్పుడు వాయువు ముందుండగా, అతడు తన కర్మజన్యమైన, సమానరూపమైన మరో శరీరాన్ని పొందుతాడు—యాతన అనుభవించేందుకు నియతమైనది, తల్లి-తండ్రుల నుండి పుట్టినది కాదు. దాని పరిమాణం, వయోస్థితి, ఆకృతిలో అది పూర్వ శరీరాన్ని పోలి ఉంటుంది।

Verse 64

ततो दूतॊ यमस्याशु पाशैर्बध्नाति दारुणैः । दण्डप्रहारसम्भ्रान्तं कर्षते दक्षिणां दिशम् ॥

అప్పుడు యమదూత వేగంగా అతడిని భయంకరమైన పాశాలతో బంధిస్తాడు; దండప్రహారాలతో మోహితుడై అతడు దక్షిణ దిశ వైపు లాగబడతాడు।

Verse 65

कुश-कण्टक-वलमीक-शङ्कु-पाषाणकर्कशे । तथा प्रदीप्तज्वलने क्वचिच्छृभ्रशतोत्कटे ॥

కుశగడ్డి ముళ్లు, పుట్టలు, మేకులు, రాళ్లతో రాపిడి అయిన కఠిన మార్గంలో—ఎక్కడో మండే అగ్ని ఉన్న చోట్ల, మరెక్కడో వందల కొద్దీ పదునైన ముల్లులాంటి అంచులతో భయంకరమైన చోట్ల—

Verse 66

प्रदीप्तादित्यतप्ते च दह्यमाने तदंशुभिः । कृष्यते यमदूतैश्चाशिवसन्नादभीषणैः ॥

ప్రచండ సూర్యకిరణాలతో దగ్ధమైన వేడినేలపై, అమంగళకరమైన భయంకరమైన క్రూర కేకలు వేసే యమదూతలు అతనిని లాగుతూ తీసుకెళ్తారు।

Verse 67

विकृष्यमाणस्तैर्घोरैर्भक्ष्यमाणः शिवाशतैः । प्रयाति दारुणे मार्गे पापकर्मा यमक्षयम् ॥

ఆ భయంకర దూతలచే లాగబడుతూ, వందల కొద్దీ నక్కలచే తినబడుతూ, పాపకర్మ చేసినవాడు యమలోకానికి వెళ్లే భయానక మార్గంలో సాగుతాడు।

Verse 68

छत्रोपानत्प्रदातारो ये च वस्त्रप्रदा नराः । ये यान्ति मनुजा मार्गं तं सुखेन तथान्नदाः ॥

గొడుగు మరియు పాదుకలను దానం చేసే వారు, అలాగే వస్త్రాలను దానం చేసే వారు—అటువంటి వారు ఆ మార్గాన్ని సులభంగా సాగుతారు; అలాగే అన్నదానం చేసే వారూ।

Verse 69

एवं क्लेशाननुभवन्नवशः पापपीडितः । नीयते द्वादशाहेन धर्मराजपुरं नरः ॥

ఇలా కష్టాలను అనుభవించి, అసహాయుడై పాపబాధతో తపిస్తూ ఉన్న మనిషిని పన్నెండు రోజులలో ధర్మరాజుని నగరానికి తీసుకెళ్తారు।

Verse 70

कलेवरे दह्यमाने महान्तं दाहमृच्छति । ताड्यमाने तथैवार्तिं छिद्यमाने च दारुणाम् ॥

శరీరం కాల్చబడుతున్నప్పుడు అతడు మహాదాహాన్ని అనుభవిస్తాడు; కొట్టబడుతున్నప్పుడు అలాగే నొప్పి కలుగుతుంది; కోయబడుతున్నప్పుడు భయంకరమైన వేదన కలుగుతుంది।

Verse 71

क्लिद्यमाने चिरतरं जन्तुर्दुःखमवाप्नुते । स्वेन कर्मविपाकेन देहान्तरगतोऽपि सन् ॥

దీర్ఘకాలం దుఃఖకరమైన జీర్ణస్థితిలో ఉన్న ఆ జీవుడు, మరొక దేహంలో ప్రవేశించినప్పటికీ, తన కర్మవిపాక ప్రేరణతో బాధను అనుభవిస్తాడు।

Verse 72

तत्र यद्वान्धवास्तोयं प्रयच्छन्ति तिलैः सह । यच्च पिण्डं प्रयच्छन्ति नीयमानस्तदश्नुते ॥

అక్కడ బంధువులు నువ్వులతో కలిపి సమర్పించే నీటిని, అలాగే సమర్పించే పిండాన్ని—మరణానంతరం నడిపించబడే ఆ జీవుడు అనుభవిస్తాడు।

Verse 73

तैलाभ्यङ्गो बान्धवानामङ्गसंवाहनञ्च यत् । तेन चाप्याय्यते जन्तुर्यच्चाश्नन्ति सबान्धवाः ॥

బంధువులు చేసే తైలాభ్యంగం, అంగమర్దనం వల్ల ఆ ప్రేతజీవుడు కూడా తృప్తి పొంది నిలబడగలుగుతాడు; అలాగే కర్మకాండలో బంధువులు తినే ఆహారంతో కూడాను।

Verse 74

भूमौ स्वपद्भिर्नात्यन्तं क्लेशमाप्नोति बान्धवैः । दानं ददद्भिश्च तथा जन्तुराप्याय्यते मृतः ॥

ఈ భూమిపై తన పాదాలతో నడిచే ఆ (ప్రేత) జీవుడు బంధువుల వల్ల అతిగా బాధపడడు; అలాగే వారు అతని పేరున దానాలు ఇస్తే, మృతజీవుడు కూడా పోషింపబడి నిలబడతాడు।

Verse 75

नीयमानः स्वकं गेहं द्वादशाहं स पश्यति । उपभुङ्क्ते तथा दत्तं तोयपिण्डादिकं भुवि ॥

ముందుకు నడిపించబడుతూ అతడు పన్నెండు రోజులు తన ఇంటినే చూస్తుంటాడు; అలాగే భూమిపై సమర్పించే నీరు, పిండాలు మొదలైనవాటిని కూడా అతడు అనుభవిస్తాడు।

Verse 76

द्वादशाहात् परं घोरमायसं भीषणाकृतिम् । याम्यं पश्यत्यथो जन्तुः कृष्यमाणः पुरं ततः ॥

పన్నెండు దినములు గడిచిన తరువాత ఆ జీవుడు యామ్యపురమును దర్శించును—ఇనుముతో నిర్మితమైనది, భయంకరాకారముగలది—అతడు లాగబడుచు ఆ నగరమునకు నీయబడును।

Verse 77

गतमात्रोऽतिरक्ताक्षं भिन्नाञ्जनचयप्रभम् । मृत्युकालान्तकादीनां मध्ये पश्यति वै यमम् ॥

అక్కడికి చేరిన తరువాత అతడు మృత్యు, కాల, అంతక మొదలైనవారి మధ్యలో యముని దర్శించును—తీవ్ర రక్తవర్ణ నేత్రములు గలవాడు, నూరిన కాజల రాశివలె ప్రకాశించువాడు।

Verse 78

दंष्ट्राकरालवदनं भ्रकुटीदरुणाकृतिम् । विरूपैर्भोषणैर्वक्त्रैर्वृतं व्याधिशतैः प्रभुम् ॥

అతడు ఆ ప్రభువును దర్శించును—బయటికి పొడచూపిన దంష్ట్రలచేత ముఖము భయంకరమై, భయానక భ్రూకుటితో; వికృతంగా గర్జించే ముఖములచే చుట్టుముట్టబడి, వందల వ్యాధులచే పరివేష్టితుడై ఉన్నవాడు।

Verse 79

दण्डासक्तं महाबाहुं पाशहस्तं सुभैरवम् । तन्निर्दिष्टां ततो याति गतिं जन्तुः शुभाशुभाम् ॥

దండధారి, పాశహస్తుడైన ఆ మహాబాహు మహాభయంకరుని చూచి ఆ జీవుడు అతడు నియమించిన గతిని పొందును—అది శుభమైనా అశుభమైనా।

Verse 80

रौरवे कूटसाक्षी तु याति यश्चानृतो नरः । तस्य स्वरूपं गदतो रौरवस्य निशामय ॥

మిథ్యాసాక్షి మరియు అసత్యవాది రౌరవ నరకమునకు పోవును। ఇప్పుడు నేను వివరిస్తున్న ఆ రౌరవ (నరక) స్వరూపవర్ణనను వినుము।

Verse 81

योजनानां सहस्रे द्वे रौरवो हि प्रमाणतः । जानुमात्रप्रमाणश्च ततः श्वभ्रः सुदुस्तरः ॥

రౌరవమనే నరకము పరిమాణమున రెండు వేల యోజనముల విస్తారముగా ఉన్నది. దాని అవతల ‘శ్వభ్ర’ అను భయంకరమైన దుర్గమ ఖాతము ఉంది; దాని పరిమాణము మోకాలి వరకు మాత్రమే అని చెప్పబడింది.

Verse 82

तत्राङ्गारचयोपेतं कृतञ्च धरणीसमम् । जाज्वल्यमानस्तीव्रेण तापिताङ्गारभूमिना ॥

అక్కడ భూమి భూమిలాగా సమతలముగా ఉన్నది; కాని అది మండుతున్న అంగారపు గుట్టలతో నిండిపోయి ఉంది—తీవ్రంగా జ్వలించే బొగ్గులు, దహించే నిప్పురవ్వలతో కాలిపోయిన ప్రదేశము.

Verse 83

तन्मध्ये पापकर्माणं विमुञ्चन्ति यमानुगाः । स दह्यमानस्तीव्रेण वह्निना तत्र धावति ॥

ఆ స్థలమధ్యమున యమదూతలు పాపకర్మచేసినవానిని విడిచిపెడతారు. అతడు తీవ్రమైన అగ్నిచేత కాలిపోతూ అక్కడ పరుగెత్తుతూ తిరుగుతాడు.

Verse 84

पदे पदे च पादो 'स्य शीर्यते जीर्यते पुनः । अहोरात्रेणोद्धरणं पादन्यासं च गच्छति ॥

ప్రతి అడుగులో అతని పాదము పగిలిపోతుంది, మళ్లీ మళ్లీ క్షీణిస్తుంది. ఒక పూర్ణ దినరాత్రిలో అతడు ఒక్క అడుగును ఎత్తి పెట్టడమే చేయగలడు.

Verse 85

एवं सहस्रमुत्तीर्णो योजनानां विमुच्यते । ततो 'न्यं पापशुद्ध्यर्थं तादृङ्निरयमृच्छति ॥

ఈ విధంగా వెయ్యి యోజనములు దాటి అతడు ఆ యాతన నుండి విముక్తుడవుతాడు. తరువాత ఇతర పాపముల శుద్ధి కొరకు అదే విధమైన మరొక నరకమునకు వెళ్తాడు.

Verse 86

ततः सर्वेषु निस्तीर्णः पापी तिर्यक्त्वमश्नुते । कृमिकीटपतङ्गेषु श्वापदे मशकादिषु ॥

అనంతరం ఆ సమస్త నరకాలను దాటి పాపి పశుయోనిని పొందుతాడు—పురుగులు, కీటకాలు, చిమ్మట్లు వంటి వాటిలోను, మృగాలు, దోమలు మొదలైన వాటిలోను।

Verse 87

गत्वा गजद्रुमाद्येषु गोष्वश्वेषु तथैव च । अन्यासु चैव पापासु दुःखदासु च योनिषु ॥

ఏనుగులు, వృక్షాలు వంటి జన్మల్లో ప్రవేశించి, అలాగే ఆవులు, గుర్రాలు మొదలైన వాటిలోనూ, అతడు మరెన్నో పాపమయమైన, దుఃఖదాయకమైన యోనుల్లో జన్మిస్తాడు।

Verse 88

मानुषं प्राप्य कुब्जो वा कुत्सितो वामनो 'पि वा । चण्डालपुक्कसाद्यासु नरो योनिषु जायते ॥

మళ్లీ మానవ జన్మ పొందినప్పుడు అతడు కుబ్జుడై ఉండవచ్చు, అవమానింపబడవచ్చు, లేదా వామనుడై ఉండవచ్చు; చాండాల, పుక్కస మొదలైన యోనుల్లోనూ మనిషి జన్మిస్తాడు।

Verse 89

अवशिष्टेन पापेन पुण्येन च समन्वितः । ततश्चारोहणीं जातिं शूद्रवैश्यनृपादिकाम् ॥

మిగిలిన పాపంతో పాటు పుణ్యముతో కూడినవాడై, అతడు ఆపై అభ్యుదయమైన జన్మను పొందుతాడు—శూద్రులు, వైశ్యులు, రాజులు మొదలైనవారిలో వంటి జన్మ।

Verse 90

विप्रदेवेन्द्रतां चापि कदाचिदवरोहणीम् । एवन्तु पापकर्माणे नरकेषु पतन्त्यधः ॥

కొన్నిసార్లు అతడు బ్రాహ్మణత్వానికైనా, దేవలోకంలో ఇంద్రపదానికైనా చేరుతాడు; మరికొన్నిసార్లు దిగజారే జన్మల్లో పడిపోతాడు. ఈ విధంగా పాపకర్మలలో నిమగ్నులు నరకాలలో పడతారు।

Verse 91

यथा पुण्यकृतो यान्ति तन्मे निगदतः शृणु । ते यमेन विनिर्दिष्टां यान्ति पुण्यां गतिं नराः ॥

నేను చెప్పునది వినుము—పుణ్యకర్మలు చేసినవారు ఎలా ప్రయాణిస్తారో. యముడు విధించిన శుభ నియతి-మార్గాన్ని మనుష్యులు పొందుదురు.

Verse 92

प्रगीतगन्धर्वगणाः प्रवृत्ताप्सरसाङ्गणाः । हारनूपुरमाधुर्य-शोभितान्युत्तमानि च ॥

అక్కడ గంధర్వగణాలు గానం చేస్తాయి, అప్సరసల సమూహాలు క్రీడలలో లీనమై ఉంటాయి—మాలలు, నూపురాల మధుర సౌందర్యంతో అలంకరించిన ఉత్తమ ఆనందాలు.

Verse 93

प्रयान्त्याशु विमानानि नानादिव्यास्त्रगुज्ज्वलाः । तस्माच्च प्रच्युता राज्ञामन्येषां च महात्मनाम् ॥

వివిధ దివ్య మాలలు, ఆభరణాలతో ప్రకాశించే విమానాలు శీఘ్రంగా వచ్చును; ఆ స్వర్గస్థితి నుండి పుణ్యం క్షీణించినప్పుడు రాజులు మరియు ఇతర మహాత్ములు పతనమగుదురు.

Verse 94

जायन्ते च कुले तत्र सद्वृत्तपरिपालकाः । भोगान् सम्प्राप्नुवन्त्युग्रांस्ततो यान्त्यूर्ध्वमन्यथा ॥

అక్కడ వారు సదాచారాన్ని నిలుపువారి వంశంలో జన్మించుదురు; బలమైన భోగాలను పొందుదురు, తదుపరి మళ్లీ పైకి పోవుదురు—లేదా కర్మానుసారంగా భిన్నముగా జరుగును.

Verse 95

अवरोहणीं च सम्प्राप्य पूर्ववद्यान्ति मानवाः । एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा जन्तुर्विपद्यते । अतः शृणुष्व विप्रर्षे यथा गर्भं प्रपद्यते ॥

అవరోహ మార్గాన్ని పొందిన తరువాత మనుష్యులు మునుపటివలెనే ప్రవర్తించుదురు. జీవుడు ఎలా పతనమగునో ఇదంతా నీకు చెప్పితిని; ఇప్పుడు, ఓ బ్రహ్మర్షీ, అతడు గర్భంలో ఎలా ప్రవేశించునో వినుము.