Adhyaya 18

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे सप्तदशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः अहन्यहनि कर्तव्यं ब्राह्मणानां महामुने / तदाचक्ष्वाखिलं कर्म येन मुच्येत बन्धनात्

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణంలోని షట్సాహస్త్రీ సంహిత ఉపరివిభాగంలో పదిహేడవ అధ్యాయం ప్రారంభమైంది. ఋషులు పలికిరి—ఓ మహామునీ! బ్రాహ్మణులు నిత్యము చేయవలసిన సమస్త కర్మలను వివరించుము; వాటివలన బంధనమునుండి విముక్తి కలుగును।

Verse 2

व्यास उवाच वक्ष्ये समाहिता यूयं शृणुध्वं गदतो मम / अहन्यहनि कर्तव्यं ब्राह्मणानां क्रमाद् विधिम्

వ్యాసుడు పలికెను—మీరు సమాధానచిత్తులై నా మాటలు వినుడి; బ్రాహ్మణులు నిత్యము ఆచరించవలసిన విధిని క్రమంగా నేను చెప్పుదును।

Verse 3

ब्राह्मे मुहूर्ते तूत्थाय धर्ममर्थं च चिन्तयेत् / कायक्लेशं तदुद्भूतं ध्यायीत मनसेश्वरम्

బ్రాహ్మముహూర్తంలో లేచి ధర్మమును అర్థమును చింతించాలి; దానివలన కలిగే దేహక్లేశాన్ని గ్రహించి మనస్సుకు ఈశ్వరుడైన ప్రభువును ధ్యానించాలి।

Verse 4

उषः काले ऽथ संप्राप्ते कृत्वा चावश्यकं बुधः / स्नायान्नदीषु सुद्धासु शौचं कृत्वा यथाविधि

ఉషఃకాలము వచ్చినప్పుడు బుద్ధిమంతుడు అవసరమైన కర్మలను చేసి, శుద్ధ నదులలో స్నానం చేసి, నియమానుసారంగా శౌచశుద్ధిని పూర్తిచేయాలి।

Verse 5

प्रातः स्नानेन पूयन्ते ये ऽपि पापकृतो जनाः / तस्मात् सर्वप्रयत्नेन प्रातः स्नानं समाचरेत्

ప్రాతఃస్నానంతో పాపకారులైన జనులూ శుద్ధి పొందుతారు; అందుచేత సమస్త ప్రయత్నంతో నిత్యం ప్రాతఃస్నానం ఆచరించాలి।

Verse 6

प्रातः स्नानं प्रशंसन्ति दृष्टादृष्टकरं शुभम् / ऋषीणामृषिता नित्यं प्रातः स्नानान्न संशयः

ప్రాతఃస్నానాన్ని వారు శుభమని, దృష్ట-అదృష్ట ఫలప్రదమని ప్రశంసిస్తారు. ఋషులకు ఇది నిత్యంగా స్థిరమైన ఆచారం; ప్రాతఃస్నానం విషయంలో సందేహం లేదు।

Verse 7

मुखे सुप्तस्य सततं लाला याः संस्त्रवन्ति हि / ततो नैवाचरेत् कर्म अकृत्वा स्नानमादितः

నిద్రించినవాడి నోటిలో లాలాజలం నిరంతరం స్రవిస్తుంది; కాబట్టి ముందుగా స్నానం చేయకుండా ఏ కార్యమూ (ప్రత్యేకించి ధర్మకర్మ) ఆచరించకూడదు।

Verse 8

अलक्ष्मीः कालकर्णो च दुः स्वप्नं दुर्विचिन्तितम् / प्रातः स्नानेन पापानि पूयन्ते नात्र संशयः

అలక్ష్మి, కాలకర్ణుడు, దుఃస్వప్నాలు, దుష్ట/అశుద్ధ ఆలోచనలు—ప్రాతఃస్నానంతో పాపాలు శుద్ధి అవుతాయి; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 9

न च स्नानं विना पुंसां पावनं कर्म सुस्मृतम् / होमे जप्ये विशेषेण तस्मात् स्नानं समाचरेत्

స్నానం లేకుండా మనుష్యుల పావనకర్మ నిజంగా పావనమని స్మృతులు చెప్పవు. ప్రత్యేకించి హోమం, జపం విషయంలో; అందుచేత స్నానం ఆచరించాలి।

Verse 10

अशक्तावशिरस्कं वा स्नानमस्य विधीयते / आर्द्रेण वाससा वाथ मार्जनं कापिलं स्मृतम्

పూర్తి విధిని చేయలేని వాడికి లేదా శిరస్సుపై కేశాలు లేనివాడికి స్నానం విధించబడింది; లేక తడిచిన వస్త్రంతో దేహాన్ని తుడవడం కూడా ‘కాపిల’ శౌచమని స్మృతిలో చెప్పబడింది।

Verse 11

असामर्थ्ये समुत्पन्ने स्नानमेवं समाचरेत् / ब्राह्मादीनि यथाशक्तौ स्नानान्याहुर्मनीषिणः

అసమర్థత కలిగినప్పుడు ఇలానే స్నానం ఆచరించాలి. బ్రాహ్మస్నానం మొదలైన ఉత్తమ స్నానాలను తమ శక్తి మేరకు చేయాలని మునులు ప్రకటించారు।

Verse 12

ब्राह्ममाग्नेयमुद्दिष्टं वायव्यं दिव्यमेव च / वारुणं यौगिकं तद्वत् षोढा स्नानं प्रकीर्तितम्

బ్రాహ్మస్నానం, ఆగ్నేయస్నానం ఉపదేశించబడ్డాయి; అలాగే వాయవ్య, దివ్య, వారుణ, యోగిక—ఇలా స్నానం ఆరు విధాలుగా ప్రకటించబడింది।

Verse 13

ब्राह्मं तु मार्जनं मन्त्रैः कुशैः सोदकबिन्दुभिः / आग्नेयं भस्मना पादमस्तकाद्देहधूलनम्

బ్రాహ్మ శౌచం అంటే మంత్రాలతో కుశాగ్రాసులతో నీటి బిందువులను చల్లి మార్జనం చేయడం; ఆగ్నేయ శౌచం అంటే భస్మంతో పాదం నుండి మస్తకం వరకు దేహశుద్ధి చేయడం।

Verse 14

गवां हि रजसा प्रोक्तं वायव्यं स्नानमुत्तमम् / यत्तु सातपवर्षेण स्नानं तद् दिव्यमुच्यते

గోవుల కాళ్లతో లేచే ధూళిని ఉత్తమమైన వాయవ్య స్నానమని చెప్పారు; సూర్యకాంతి మరియు వర్షంతో జరిగే స్నానం ‘దివ్య’ స్నానమని అంటారు।

Verse 15

वारुणं चावगाहस्तु मानसं त्वात्मवेदनम् / यौगिकं स्नानमाख्यातं योगो विष्णुविचिन्तनम्

జలంలో అవగాహన ‘వారుణస్నానం’ అని చెప్పబడుతుంది. ఆత్మను ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకోవడం ‘మానసస్నానం’. ‘యోగికస్నానం’ అనగా యోగమే—నిత్య విష్ణు చింతన.

Verse 16

आत्मतीर्थमिति ख्यातं सेवितं ब्रह्मवादिभिः / मनः शुचिकरं पुंसां नित्यं तत् स्नानमाचरेत्

ఇది ‘ఆత్మతీర్థం’ అని ప్రసిద్ధి, బ్రహ్మవాదులు సేవించినది. ఇది మనస్సును శుద్ధి చేస్తుంది; కాబట్టి ఆ అంతఃస్నానాన్ని నిత్యం ఆచరించాలి.

Verse 17

शक्तश्चेद् वारुणं विद्वान् प्राजापत्यं तथैव च / प्रक्षाल्य दन्तकाष्ठं वै भक्षयित्वा विधानतः

విద్వాన్‌కు శక్తి ఉంటే, విధిపూర్వకంగా వారుణకర్మను, అలాగే ప్రాజాపత్య ప్రాయశ్చిత్తాన్ని చేయాలి. తరువాత దంతకాష్ఠాన్ని కడిగి, నియమానుసారం దాన్ని నమిలి/వాడాలి.

Verse 18

आचम्य प्रयतो नित्यं स्नानं प्रातः समाचरेत् / मध्याङ्गुलिसमस्थौल्यं द्वादशाङ्गुलसंमितम्

ఆచమనం చేసి, నియమంతో నిత్యం ప్రాతఃస్నానం ఆచరించాలి. (స్నానస్థలం/జలమాపు) మధ్యవేలు మందంతో సమానంగా, పన్నెండు అంగుళాల పరిమాణంగా ఉండాలి.

Verse 19

सत्वचं दन्तकाष्ठं स्यात् तदग्रेण तु धावयेत् / क्षीरवृक्षसमुद्भूतं मालतीसंभवं शुभम् / अपामार्गं च बिल्वं च करवीरं विशेषतः

దంతకాష్ఠం తొక్కతో కూడినదై ఉండాలి; దాని మొనతో దంతాలు శుభ్రం చేయాలి. క్షీరవృక్షాల నుండి వచ్చినది, మాలతీ నుండి వచ్చినది శుభం; ముఖ్యంగా అపామార్గం, బిల్వం, కరవీరం.

Verse 20

वर्जयित्वा निन्दितानि गृहीत्वैकं यथोदितम् / परिहृत्य दिनं पापं भक्षयेद् वै विधानवित्

నిందితమైన వాటిని విడిచి, శాస్త్రోక్తంగా అనుమతించిన ఆ ఒక్కదానినే స్వీకరించాలి. పాపదినాన్ని పరిత్యజించి, విధివేత్త నియమప్రకారం భుజించాలి.

Verse 21

नोत्पाटयेद्दन्तकाष्टंनाङ्गुल्या धावयेत् क्वचित् / प्रक्षाल्य भङ्क्त्वा तज्जह्याच्छुचौदेशे समाहितः

దంతకాష్ఠాన్ని లాగి పీకకూడదు; ఎప్పుడూ వేళ్లతో పళ్లను రుద్దకూడదు. దానిని కడిగి, విరిచి, మనస్సు సమాధానంగా ఉంచి శుభ్రమైన చోట విడిచిపెట్టాలి.

Verse 22

स्नात्वा संतर्पयेद् देवानृषीन् पितृगणांस्तथा / आचम्य मन्त्रवन्नित्यं पुनराचम्य वाग्यतः

స్నానం చేసి దేవతలను, ఋషులను, అలాగే పితృగణాలను విధిపూర్వకంగా తర్పణంతో తృప్తిపరచాలి. నిత్యం మంత్రాలతో ఆచమనం చేసి, మరల ఆచమనం చేసి వాక్సంయమం పాటించాలి.

Verse 23

संमार्ज्य मन्त्रैरात्मानं कुशैः सोदकबिन्दुभिः / आपो हिष्ठा व्याहृतिभिः सावित्र्या वारुणैः शुभैः

నీటి బిందువులతో తడిపిన కుశలతో మంత్రాల ద్వారా తనను తాను పరిమార్జనం చేసుకోవాలి. తరువాత ‘ఆపో హిష్ఠా’ సూక్తం, వ్యాహృతులు, సావిత్రీ (గాయత్రీ) మరియు శుభమైన వారుణ మంత్రాలతో శుద్ధి చేయాలి.

Verse 24

ओङ्कारव्याहृतियुतां गायत्रीं वेदमातरम् / जप्त्वा जलाञ्जलिं दद्याद् भास्करं प्रति तन्मनाः

ఓంకారము మరియు వ్యాహృతులతో కూడిన వేదమాత గాయత్రీని జపించి, ఆపై మనస్సును భాస్కరుని (సూర్యుని) పై నిలిపి జలాంజలిని అర్పించాలి.

Verse 25

प्राक्कूलेषु समासीनो दर्भेषु सुसमाहितः / प्राणायामत्रयं कृत्वा ध्यायेत् संध्यामिति श्रुतिः

తూర్పుముఖంగా నదీ తీరంలో దర్భాసనంపై కూర్చొని, మనస్సును సుసంయమంగా నిలిపి, త్రివిధ ప్రాణాయామం చేసి అనంతరం సంధ్యను ధ్యానించాలి—అని శ్రుతి చెబుతుంది.

Verse 26

या संध्या सा जगत्सूतिर्मायातीता हि निष्कला / ऐश्वरी तु पराशक्तिस्तत्त्वत्रयसमुद्भवा

ఆ ‘సంధ్యా’యే జగత్తుకు జనని; మాయాతీత, నిష్కల, నిరవయవ. ఆమెనే ఐశ్వర్యమయ పరాశక్తి; ఆమె నుంచే తత్త్వత్రయం ఉద్భవిస్తుంది.

Verse 27

ध्यात्वार्ऽकमण्डलगतां सावित्रीं वै जपन् बुधः / प्राङ्मुखः सततं विप्रः संध्योपासनमाचरेत्

సూర్యమండలంలో నివసించే సావిత్రిని ధ్యానించి జపం చేస్తూ, జ్ఞానవంతుడైన విప్రుడు ఎల్లప్పుడూ తూర్పుముఖంగా సంధ్యోపాసన ఆచరించాలి.

Verse 28

संध्याहीनो ऽशुचिर्नित्यमनर्हः सर्वकर्मसु / यदन्यत् कुरुते किञ्चिन्न तस्य फलमाप्नुयात्

సంధ్యావిధిని విస్మరించినవాడు నిత్యం అశుచిగా ఉండి, సమస్త కర్మలకు అనర్హుడవుతాడు; అతడు ఇంకేదైనా చేసినా దాని ఫలాన్ని పొందడు.

Verse 29

अनन्यचेतसः शान्ता ब्राह्मणा वेदपारगाः / उपास्य विधिवत् संध्यां प्राप्ताः पूर्वं परां गतिम्

ఏకాగ్రచిత్తులు, శాంతులు, వేదపారంగతులైన బ్రాహ్మణులు విధివిధానంగా సంధ్యోపాసన చేసి, పూర్వమే పరమగతిని పొందారు.

Verse 30

यो ऽन्यत्र कुरुते यत्नं धर्मकार्ये द्विजोत्तमः / विहाय संध्याप्रणतिं स याति नरकायुतम्

ధర్మకార్యాలలో సంధ్యా-ప్రణామాన్ని విడిచి ఇతరత్రా యత్నం చేసే శ్రేష్ఠ ద్విజుడు అనేక నరకాలకు చేరుతాడు।

Verse 31

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन संध्योपासनमाचरेत् / उपासितो भवेत् तेन देवो योगतनुः परः

కాబట్టి సమస్త యత్నంతో సంధ్యోపాసన చేయాలి; దానివల్ల యోగతనువు అయిన పరమదేవుడు నిజంగా ఉపాసితుడవుతాడు।

Verse 32

सहस्रपरमां नित्यं शतमध्यां दशावराम् / सावित्ररिं वै जपेद् विद्वान् प्राङ्मुखः प्रयतः स्थितः

విద్వాంసుడు నిత్యం సావిత్రీ (గాయత్రీ) జపించాలి—ఉత్తమంగా వెయ్యిసార్లు, మధ్యంగా వందసార్లు, కనిష్ఠంగా పది సార్లు—శుద్ధుడై నియమంతో తూర్పు ముఖంగా నిలిచి।

Verse 33

अथोपतिष्ठेदादित्यमुदयन्तं समाहितः / मन्त्रैस्तु विविधैः सौरेरृग्यजुः सामसंभवैः

తర్వాత మనస్సును సమాహితంగా చేసి ఉదయించే ఆదిత్యుని సమక్షంలో నిలిచి, ఋగ్-యజుః-సామ వేదసంభవమైన వివిధ సౌర మంత్రాలతో ఆయనను పూజించాలి।

Verse 34

उपस्थाय महायोगं देवदेवं दिवाकरम् / कुर्वोत प्रणतिं भूमौ मूर्ध्ना तेनैव मन्त्रतः

మహాయోగస్వరూపుడైన దేవదేవుడు దివాకరుని సమీపించి, అదే మంత్రంతో భూమిపై శిరస్సు పెట్టి సాష్టాంగ ప్రణామం చేయాలి।

Verse 35

ॐ खखोल्काय शान्ताय कारणत्रयहेतवे / निवेदयामि चात्मानं नमस्ते ज्ञानरूपिणे / नमस्ते घृणिने तुभ्यं सूर्याय ब्रह्मरूपिणे

ఓం। హే సర్వవ్యాపి శాంతస్వరూపా, త్రివిధ కారణాల హేతువా! నా ఆత్మను నీకు నివేదిస్తున్నాను—జ్ఞానస్వరూపా నీకు నమస్కారం। కరుణామయ తేజోమయ సూర్యా, బ్రహ్మస్వరూపా నీకు నమస్కారం।

Verse 36

त्वमेव ब्रह्म परममापो ज्योती रसो ऽमृतम् / भूर्भुवः स्वस्त्वमोङ्कारः सर्वे रुद्राः सनातनाः / पुरुषः सन्महो ऽतस्त्वां प्रणमामि कपर्दिनम्

నీవే పరబ్రహ్మము—జలం, జ్యోతి, రసం, అమృతము. నీవే భూః, భువః, స్వః; నీవే ఓంకారము. సనాతన రుద్రులందరూ నీవే. నీవు పురుషుడు, సత్యము, మహత్తు; అందుకే హే కపర్దిన, నీకు ప్రణామం చేస్తున్నాను।

Verse 37

त्वमेव विश्वं बहुधा सदसत् सूयते च यत् / नमो रुद्राय सूर्याय त्वामहं शरणं गतः

నీవే ఈ సమస్త విశ్వం—అనేక విధాలుగా సత్-అసత్‌గా, మరియు ఏది ఏదిగా జన్మిస్తుందో అది. రుద్రరూప సూర్యరూప నీకు నమస్కారం; నేను నీ శరణు పొందాను।

Verse 38

प्रचेतसे नमस्तुभ्यं नमो मीढुष्टमाय ते / नमो नमस्ते रुद्राय त्वामहं शरणं गतः

హే ప్రచేతస, నీకు నమస్కారం; హే అత్యంత ఉదార దాత, నీకు నమస్కారం. రుద్రునికి మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం; నేను నీ శరణు పొందాను।

Verse 39

हिरण्यबाहवे तुभ्यं हिरण्यपतये नमः / अम्बिकापतये तुभ्यमुमायाः पतये नमः

హే హిరణ్యబాహూ, నీకు నమస్కారం; హే హిరణ్యపతి, సంపదాధిపతీ, నీకు నమస్కారం. హే అంబికాపతి, నీకు నమస్కారం; హే ఉమాపతి, నీకు నమస్కారం।

Verse 40

नमो ऽस्तु नीलग्रीवाय नमस्तुभ्यं पिनाकिने / विलोहिताय भर्गाय सहस्राक्षाय ते नमः

నీలగ్రీవునికి నమస్కారం; పినాకధారివైన నీకు నమస్కారం. విలోహిత, భర్గ (పాపనాశక తేజస్సు) మరియు సహస్రాక్ష ప్రభువుకు నమః.

Verse 41

नमो हंसाय ते नित्यमादित्याय नमो ऽस्तु ते / नमस्ते वज्रहस्ताय त्र्यम्बकाय नमो ऽस्तु ते

హంసస్వరూపుడైన నీకు నిత్య నమస్కారం; ఆదిత్యస్వరూపుడైన నీకు నమస్కారం. వజ్రహస్తుడా నమస్కారం; త్ర్యంబక (త్రినేత్ర) ప్రభువా నమస్కారం.

Verse 42

प्रपद्ये त्वां विरूपाक्षं महान्तं परमेश्वरम् / हिरण्मयं गृहे गुप्तमात्मानं सर्वदेहिनाम्

నేను నీ శరణు వేడుతున్నాను—విరూపాక్షా, మహానుభావ పరమేశ్వరా—హిరణ్మయ తత్త్వమై దేహగృహంలో గుప్తంగా ఉండి, సమస్త దేహధారుల ఆత్మగా నిలిచినవాడా.

Verse 43

नमस्यामि परं ज्योतिर्ब्रह्माणं त्वां परां गतिम् / विश्वं पशुपतिं भीमं नरनारीशरीरिणम्

నేను నీకు నమస్కరిస్తున్నాను—పరమ జ్యోతి, బ్రహ్మ, పరమ గతి. నీవే విశ్వం; నీవే పశుపతి, భీమ ప్రభువు, నర-నారీ శరీరధారి.

Verse 44

नमः सूर्याय रुद्राय भास्वते परमेष्ठिने / उग्राय सर्वभक्ताय त्वां प्रपद्ये सदैव हि

సూర్యస్వరూప రుద్రుడా, భాస్వంతుడైన పరమేష్ఠీకి నమస్కారం. ఉగ్రుడా, సర్వభక్త (అందరిపట్ల భక్తిసమ కరుణ) ప్రభువా—నేను నిన్ను ఎల్లప్పుడూ శరణు వేడుతున్నాను.

Verse 45

एतद् वै सूर्यहृदयं जप्त्वा स्तवमनुत्तमम् / प्रातः काले ऽथ मध्याह्ने नमस्कुर्याद् दिवाकरम्

ఈ ‘సూర్యహృదయం’ అనే అనుత్తమ స్తవాన్ని జపించిన తరువాత, ప్రాతఃకాలంలోనూ మధ్యాహ్నంలోనూ భక్తితో దివాకరునికి నమస్కరించాలి।

Verse 46

इदं पुत्राय शिष्याय धार्मिकाय द्विजातये / प्रदेयं सूर्यहृदयं ब्रह्मणा तु प्रदर्शितम्

బ్రహ్మదేవుడు వెల్లడించిన ఈ సూర్యహృదయాన్ని కుమారునికి గానీ శిష్యునికి గానీ—ధార్మికుడైన ద్విజునికే—ప్రదానం చేయాలి; ఇతరులకు కాదు।

Verse 47

सर्वपापप्रशमनं वेदसारसमुद्भवम् / ब्राह्मणानां हितं पुण्यमृषिसङ्घैर्निषेवितम्

ఇది సమస్త పాపాలను శమింపజేసేది, వేదసారమునుండి ఉద్భవించినది; పుణ్యమయమై బ్రాహ్మణుల హితకరమై, ఋషిసంఘములచే సేవింపబడినది।

Verse 48

अथागम्य गृहं विप्रः समाचम्य यथाविधि / प्रज्वाल्य विह्निं विधिवज्जुहुयाज्जातवेदसम्

తర్వాత గృహానికి వచ్చి విప్రుడు విధిపూర్వకంగా ఆచమనం చేసి; అగ్నిని ప్రజ్వలింపజేసి, నియమానుసారం జాతవేదసు (అగ్ని) లో ఆహుతులు సమర్పించాలి।

Verse 49

ऋत्विक्पुत्रो ऽथ पत्नी वा शिष्यो वापि सहोदरः / प्राप्यानुज्ञां विशेषेण जुहुयुर्वा यताविधि

ప్రత్యేక అనుమతి పొందిన తరువాత, ఋత్వికుని కుమారుడు—లేదా భార్య, శిష్యుడు, లేదా సహోదరుడు—విధిపూర్వకంగా ఆహుతులు సమర్పించవచ్చు।

Verse 50

पवित्रपाणिः पूतात्मा शुक्लाम्बरधरोत्तरः / अनन्यमानसो वह्निं जुहुयात् संयतेन्द्रियः

పవిత్రమైన చేతులతో, శుద్ధమైన అంతఃకరణంతో, స్వచ్ఛమైన తెల్ల వస్త్రం ధరించి, విధినిర్దిష్ట ఆసనంలో స్థిరంగా ఉండి, ఏకాగ్ర మనస్సుతో మరియు నియంత్రిత ఇంద్రియాలతో పవిత్ర అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించాలి।

Verse 51

विना दर्भेण यत्कर्म विना सूत्रेण वा पुनः / राक्षसं तद्भवेत् सर्वं नामुत्रेह फलप्रदम्

దర్భ లేకుండా, లేదా యజ్ఞోపవీతం (పవిత్ర సూత్రం) లేకుండా చేయబడిన కర్మ అంతటా రాక్షస స్వభావమై, ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ ఫలాన్ని ఇవ్వదు।

Verse 52

दैवतानि नमस्कुर्याद् देयसारान्निवेदयेत् / दद्यात् पुष्पादिकं तेषां वृद्धांश्चैवाभिवादयेत्

దేవతలకు నమస్కరించి, అర్పణయోగ్యమైన దానిలో ఉత్తమ భాగాన్ని నివేదించి, వారికి పుష్పాదులను సమర్పించి, వృద్ధులను కూడా గౌరవంతో అభివాదించాలి।

Verse 53

गुरुं चैवाप्युपासीत हितं चास्य समाचरेत् / वेदाभ्यासं ततः कुर्यात् प्रयत्नाच्छक्तितो द्विजः

ద్విజుడు గురువును భక్తితో ఉపాసించి సేవ చేయాలి, ఆయనకు హితమైన కార్యాలను ఆచరించాలి; ఆ తరువాత శక్తి మేరకు, శ్రమతో వేదాభ్యాసం (అధ్యయనం-పఠనం) చేయాలి।

Verse 54

जपेदध्यापयेच्छिष्यान् धारयेच्च विचारयेत् / अवेक्षेत च शास्त्राणि धर्मादीनि द्विजोत्तमः / वैदिकांश्चैव निगमान् वेदाङ्गानि वेशिषतः

ద్విజోత్తముడు జపం చేయాలి, శిష్యులకు అధ్యాపనం చేయాలి, బోధలను ధారణ చేసి వాటిపై విచారించాలి. ధర్మాది శాస్త్రాలను పరిశీలించాలి; ప్రత్యేకంగా వైదిక నిగమాలు మరియు వేదాంగాలను అధ్యయనం చేయాలి।

Verse 55

उपेयादीश्वरं चाथ योगक्षेमप्रसिद्धये / साधयेद् विविधानर्थान् कुटुम्बार्थे ततो द्विजः

అనంతరం యోగక్షేమసిద్ధి నిశ్చయార్థం ద్విజుడు ఈశ్వరుని శరణు పొందాలి; తదుపరి కుటుంబపోషణార్థం ధర్మసమ్మత మార్గాలతో వివిధార్థాలను సంపాదించాలి।

Verse 56

ततो मध्याह्नसमये स्नानार्थं मृदमाहरेत् / पुष्पाक्षतान् कुशतिलान् गोमयं शुद्धमेव च

తదుపరి మధ్యాహ్న సమయంలో స్నానార్థం శుద్ధికర మట్టిని తెచ్చుకోవాలి; అలాగే పుష్పాలు, అక్షతలు, కుశ, నువ్వులు మరియు శుద్ధమైన గోమయమును కూడా సమకూర్చాలి।

Verse 57

नदीषु देवखातेषु तडागेषु सरःसु च / स्नानं समाचरेन्नित्यं गर्तप्रस्त्रवणेषु च

నదుల్లో, దేవఖాతాలైన పవిత్ర కాలువల్లో, చెరువుల్లో మరియు సరస్సుల్లో, అలాగే నీటితో నిండిన గుంతల్లో, సహజ స్రవంతులు/ఊటల్లో నిత్యం స్నానం ఆచరించాలి।

Verse 58

परकीयनिपानेषु न स्नायाद् वै कदाचन / पञ्चपिण्डान् समुद्धृत्य स्नायाद् वासंभवे पुनः

ఇతరుల నీటితాగు స్థలాల్లో ఎప్పుడూ స్నానం చేయకూడదు. అపవిత్రస్పర్శ వల్ల మళ్లీ స్నానం చేయాల్సి వస్తే, ముందుగా మట్టితో ఐదు పిండాలను తీసి, ఆపై మరల స్నానం చేయాలి।

Verse 59

मृदैकया शिरः क्षाल्यं द्वाभ्यां नाभेस्तथोपरि / अधश्च तिसृभिः कायं पादौ षड्भिस्तथैव च

ఒక్కసారి మట్టితో తల కడగాలి; రెండుసార్లు నాభి పైభాగాన్ని; మూడుసార్లు నాభి కింద భాగమైన శరీరాన్ని; అలాగే ఆరు సార్లు పాదాలను కడగాలి।

Verse 60

मृत्तिका च समुद्दिष्टा त्वार्द्रामलकमात्रिका / गोमयस्य प्रमाणं तत् तेनाङ्गं लेपयेत् ततः

మట్టిని కూడా విధిగా నిర్దేశించారు—తడి ఆమలకీ (ఉసిరి) పరిమాణమంత. గోమయానికీ అదే ప్రమాణం; దానితో శరీరానికి లేపనం చేసి తదుపరి విధి చేయాలి.

Verse 61

लेपयित्वा तु तीरस्थस्तल्लिङ्गैरेव मन्त्रतः / प्रक्षाल्याचम्य विधिवत् ततः स्नायात् समाहितः

తీర్థతీరంలో నిలిచి, ఆ లింగ-చిహ్నాలతోనే మంత్రోచ్చారణ చేస్తూ లేపనం చేసి, తరువాత దాన్ని కడిగి, విధిగా ఆచమనం చేసి; ఆపై సమాహితమనస్సుతో స్నానం చేయాలి.

Verse 62

अभिमन्त्र्य जलं मन्त्रैस्तल्लिङ्गैर्वारुणैः शुभैः / भावपूतस्तदव्यक्तं ध्यायन् वै विष्णुमव्ययम्

శుభమైన వారుణ మంత్రాలతో—ఆ లింగ-చిహ్నాలతోనే—జలాన్ని అభిమంత్రించి, అంతర్భావం శుద్ధమైనవాడు ఆ అవ్యక్త తత్త్వాన్ని, అనగా అవ్యయుడైన విష్ణువును ధ్యానించాలి.

Verse 63

आपो नारायणोद्भूतास्ता एवास्यायनं पुनः / तस्मान्नारायणं देवं स्नानकाले स्मरेद् बुधः

జలాలు నారాయణుని నుండి ఉద్భవించాయి; అవే మళ్లీ ఆయనకు ఆయనం—ఆశ్రయం. కనుక స్నానకాలంలో జ్ఞాని దేవుడైన నారాయణుని స్మరించాలి.

Verse 64

प्रोच्य सोंकारमादित्यं त्रिर्निमज्जेज्जलाशये / आचान्तः पुनराचामेन्मन्त्रेणानेन मन्त्रवित्

ఆదిత్యునితో కూడిన పవిత్ర ‘ఓం’ను ఉచ్చరించి, జలాశయంలో మూడు సార్లు మునగాలి. ఆచమనం చేసి, మంత్రవేత్త ఈ మంత్రంతోనే మళ్లీ ఆచమనం చేయాలి.

Verse 65

अन्तश्चरसि भूतेषु गुहायां विश्वतो मुखः / त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कार आपो ज्योती रसो ऽमृतम्

నీవు సమస్త భూతములలో అంతరంగా సంచరిస్తూ హృదయగుహలో నివసించి, సర్వతోముఖుడవు. నీవే యజ్ఞము, నీవే వషట్కారము; నీవే జలము, నీవే జ్యోతి, నీవే రసము, నీవే అమృతము.

Verse 66

द्रुपदां वा त्रिरभ्यस्येद् व्याहृतिप्रणवान्विताम् / सावित्रीं वा जपेद् विद्वान् तथा चैवाघमर्षणम्

లేదా వ్యాహృతులు (భూః, భువః, స్వః) మరియు ప్రణవం (ఓం) తో కూడిన త్రిపద గాయత్రీని మూడుసార్లు పఠించాలి. లేదా పండితుడు సావిత్రీ (గాయత్రీమంత్రం) జపించి, అలాగే అఘమర్షణమును కూడా జపించాలి.

Verse 67

ततः संमार्जनं कुर्यादापो हि ष्ठा मयोभुवः / इदमापः प्रवहत व्याहृतिभिस्तथैव च

తర్వాత ‘ఆపో హిష్ఠా మయోభువః’ అని ఉచ్చరిస్తూ సంమార్జనం (చల్లడం, తుడవడం) చేయాలి; జలములు నిజంగా జీవదాయకమూ ఆనందప్రదమూ. ‘ఇదమాపః ప్రవహత’ అని చెప్పి, వ్యాహృతులతో కూడి అలాగే ఆచరించాలి.

Verse 68

ततो ऽभिमन्त्र्य तत् तीर्थमापो हिष्ठादिमन्त्रकैः / अन्तर्जलगतो मग्नो जपेत् त्रिरघमर्षणम्

తర్వాత ‘ఆపో హిష్ఠా’ మొదలైన జలమంత్రాలతో ఆ తీర్థాన్ని అభిమంత్రించాలి. అనంతరం నీటిలో అంతర్భాగంగా మునిగి, మునిగిన స్థితిలో పాపనాశక అఘమర్షణాన్ని మూడుసార్లు జపించాలి.

Verse 69

त्रिपदां वाथ सावित्रीं तद्विष्णोः परमं पदम् / आवर्तयेद् वा प्रणवं देवं वा संस्मरेद्धरिम्

లేదా త్రిపద సావిత్రీ (గాయత్రీ)— ‘తద్విష్ణోః పరమం పదమ్’— ను పఠించాలి. లేదా ప్రణవం (ఓం) ను పునఃపునః జపించాలి, లేదా దేవుడైన హరిని స్మరించి ధ్యానించాలి.

Verse 70

द्रुपदादिव यो मन्त्रो यजुर्वेदे प्रतिष्ठितः / अन्तर्जले त्रिरावर्त्य सर्वपापैः प्रमुच्यते

యజుర్వేదంలో ప్రతిష్ఠితమైన ‘ద్రుపదా…’తో ప్రారంభమయ్యే ఆ మంత్రాన్ని జలంలో మునిగి మూడు సార్లు జపిస్తే, సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.

Verse 71

अपः पाणौ समादाय जप्त्वा वै मार्जने कृते / विन्यस्य मूर्ध्नि तत् तोयं मुच्यते सर्वपातकैः

చేతిలో జలాన్ని తీసుకొని మార్జనక్రియకు నియతమైన మంత్రాన్ని జపించి, ఆ పవిత్ర జలాన్ని శిరస్సు శిఖరంపై ఉంచితే సమస్త పాతకాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.

Verse 72

यथाश्वमेधः क्रतुराट् सर्वपापापनोदनः / तथाघमर्षणं सूक्तं सर्वपापापनोदनम्

యథా అశ్వమేధము—క్రతువులలో రాజు—సర్వ పాపాలను తొలగించునో, అలాగే అఘమర్షణ సూక్తమును కూడా సర్వ పాపాపనోదకమై ఉంది.

Verse 73

अथोपतिष्ठेदादित्यं मूर्ध्नि पुष्पान्विताञ्जलिम् / प्रक्षिप्यालोकयेद् देवमुद्वयं तमसस्परि

అనంతరం ఆదిత్యదేవుని సన్నిధిలో భక్తితో నిలిచి, శిరస్సుపై పుష్పాలతో కూడిన అంజలిని ధరించాలి. పుష్పాలను అర్పించి, తమస్సుకు అతీతంగా ఉదయించే దేవుని దర్శించాలి.

Verse 74

उदुत्यं चित्रमित्येते तच्चक्षुरिति मन्त्रतः / हंसः शुचिषदेतेन सावित्र्या च विशेषतः

‘ఉదుత్యం చిత్రమ్…’ అలాగే ‘తచ్ చక్షుః…’ ఇవే మంత్రాలు. వీటిద్వారా, ముఖ్యంగా సావిత్రీ (గాయత్రీ) ద్వారా, శుచిధామంలో నివసించే హంసస్వరూపమైన (సోఽహమ్) అంతర్యామిని ధ్యానించాలి.

Verse 75

अन्यैश्च वैदिकैर्मन्त्रैः सौरैः पापप्रणाशनैः / सावित्रीं वै जपेत् पश्चाज्जपयज्ञः स वै स्मृतः

ఇతర వైదిక, సౌర మరియు పాపనాశక మంత్రాలతో జపించి, అనంతరం సావిత్రీ (గాయత్రీ)ని జపించాలి. ఇదే జపయజ్ఞమని స్మృతిలో చెప్పబడింది.

Verse 76

विविधानि पवित्राणि गुह्यविद्यास्तथैव च / शतरुद्रीयमथर्वशिरः सौरांश्च शक्तितः

అతడు వివిధ పవిత్రకర్మలను, అలాగే గుహ్య మంత్రవిద్యలను బోధిస్తాడు; మరియు శక్తి మేరకు శతరుద్రీయం, అథర్వశిరస్సు, సౌర స్తోత్రాలనూ బోధిస్తాడు.

Verse 77

प्राक्कूलेषु समासीनः कुशेषु प्राङ्मुखः शुचिः / तिष्ठंश्चेदीक्षमाणोर्ऽकं जप्यं कुर्यात् समाहितः

తూర్పు తీరంలో కుశాసనంపై కూర్చొని, తూర్పు ముఖంగా శుచిగా ఉండి—అవసరమైతే నిలబడి కూడా—సూర్యుని దర్శిస్తూ, సమాహిత మనస్సుతో నియత జపం చేయాలి.

Verse 78

स्फाटिकेन्द्राक्षरुद्राक्षैः पुत्रजीवसमुद्भवः / कर्तव्या त्वक्षमाला स्यादुत्तरादुत्तमा स्मृता

స్ఫటిక, ఇంద్రాక్ష, రుద్రాక్ష మణులతో, పుత్రజీవ మణిని మూల/ప్రధాన మణిగా ఉంచి అక్షమాల తయారు చేయాలి; అది ‘ఉత్తమములోనూ ఉత్తమం’గా స్మృతిలో చెప్పబడింది.

Verse 79

जपकाले न भाषेत नान्यानि प्रेक्षयेद् बुधः / न कम्पयेच्छिरोग्रीवां दन्तान्नैव प्रकाशयेत्

జప సమయంలో జ్ఞాని సాధకుడు మాట్లాడకూడదు, ఇతర విషయాలను ఇటూ అటూ చూడకూడదు. తల-మెడను కదపకూడదు, పళ్లను కూడా చూపకూడదు.

Verse 80

गुह्यका राक्षसा सिद्धा हरन्ति प्रसभं यतः / एकान्ते सुशुभे देशे तस्माज्जप्यं समाचरेत्

గుహ్యకులు, రాక్షసులు మరియు కొందరు సిద్ధులు బలవంతంగా సాధనఫలాన్ని హరించగలరు; అందువల్ల ఏకాంతమైన, అతి శుభమైన స్థలంలో మంత్రజపం చేయాలి।

Verse 81

चण्डालाशौचपतितान् दृष्ट्वाचम्य पुनर्जपेत् / तैरेव भाषणं कृत्वा स्नात्वा चैव जपेत् पुनः

చండాలుడు, అశుచి లేదా పతితుణ్ణి చూసినప్పుడు ఆచమనం చేసి మళ్లీ జపం చేయాలి; కానీ వారితో సంభాషిస్తే స్నానం చేసి తరువాతే మళ్లీ జపం చేయాలి।

Verse 82

आचम्य प्रयतो नित्यं जपेदशुचिदर्शने / सौरान् मन्त्रान् शक्तितो वै पावमानीस्तु कामतः

అశుచిని దర్శించినప్పుడు నిత్యం నియమంతో ఆచమనం చేసి జపం చేయాలి. శక్తి మేరకు సౌర మంత్రాలను, అలాగే ఇష్టానుసారం పావమానీ శుద్ధి మంత్రాలనూ జపించాలి।

Verse 83

यदि स्यात् क्लिन्नवासा वै वारिमध्यगतो जपेत् / अन्यथा तु शुचौ भूम्यां दर्भेषु सुसमाहितः

వస్త్రాలు తడిగా ఉంటే నీటి మధ్య నిలబడి జపం చేయాలి; లేకపోతే శుభ్రమైన నేలపై దర్భాసనంపై కూర్చొని మనస్సును సమాహితంగా చేసి జపం చేయాలి।

Verse 84

प्रदक्षिणं समावृत्य नमस्कृत्वा ततः क्षितौ / आचम्य च यथाशास्त्रं शक्त्या स्वाध्यायमाचरेत्

ప్రదక్షిణను పూర్తిచేసి తరువాత భూమిపై నమస్కరించాలి; శాస్త్రవిధి ప్రకారం ఆచమనం చేసి, శక్తి మేరకు స్వాధ్యాయం మరియు జపం ఆచరించాలి।

Verse 85

ततः संतर्पयेद् देवानृषीन् पितृगणांस्तथा / अदावोङ्कारमुच्चार्य नमो ऽन्ते तर्पयामि वः

అనంతరం దేవతలకు, ఋషులకు, పితృగణాలకు తర్పణం అర్పించాలి. ఆరంభంలో ‘ఓం’ ఉచ్చరించి, చివరలో “నమో, అంతే వః తర్పయామి” అని పలకాలి.

Verse 86

देवान् ब्रह्मःऋषींश्चैव तर्पयेदक्षतोदकैः / तिलोदकैः पितॄन् भक्त्या स्वसूत्रोक्तविधानतः

దేవతలకు మరియు బ్రహ్మర్షులకు అక్షత (పూర్తి బియ్యం) కలిపిన నీటితో తర్పణం చేయాలి. పితృులకు తిలమిశ్రిత జలంతో భక్తితో తృప్తి కలిగించాలి—తన గృహ్యసూత్రంలో చెప్పిన విధానానుసారం.

Verse 87

अन्वारब्धेन सव्येन पाणिना दक्षिणेन तु / देवर्षोस्तर्पयेद् धीमानुदकाञ्जलिभिः पितन्

ఎడమచేతిని ఆధారంగా ఉంచి, కుడిచేతితో జ్ఞాని అంజలిలోని జలంతో దేవర్షులను మరియు పితృులను తర్పణం చేసి తృప్తిపరచాలి.

Verse 88

यज्ञोपवीती देवानां निवीती ऋषीतर्पणे / प्राचीनावीती पित्र्ये तु स्वेन तीर्थेन भावतः

దేవకర్మలో యజ్ఞోపవీతాన్ని ఉపవీతంగా ధరించాలి; ఋషితర్పణంలో నివీతంగా; పితృకర్మలో ప్రాచీనావీతంగా—తనతన తీర్థంతో, శ్రద్ధాభావంతో చేయాలి.

Verse 89

निष्पीड्य स्नानवस्त्रं तु समाचम्य च वाग्यतः / स्वैर्मन्त्रैरर्चयेद् देवान् पुष्पैः पत्रैरथाम्बुभिः

స్నానవస్త్రాన్ని పిండివేసి, వాక్సంయమంతో ఆచమనం చేయాలి. అనంతరం తన మంత్రాలతో దేవతలను అర్చించాలి—పుష్పాలతో, పత్రాలతో లేదా జలంతోనైనా.

Verse 90

ब्रह्माणं शङ्करं सूर्यं तथैव मधुसूदनम् / अन्यांश्चाभिमतान् देवान् भक्त्या चाक्रोधनो ऽत्वरः

భక్తితో—కోపరహితుడై, తొందరపడక—బ్రహ్మ, శంకర, సూర్య, మధుసూదనుడు (విష్ణువు)లను, అలాగే తాను ఇష్టపడే ఇతర దేవతలనూ సమ్యకంగా ఆరాధించాలి।

Verse 91

प्रदद्याद् वाथ पुष्पाणि सूक्तेन पौरुषेण तु / आपो वा देवताः सर्वास्तेन सम्यक् समर्चिताः

లేదా పురుషసూక్తాన్ని జపిస్తూ పుష్పాలను సమర్పించాలి. నిజంగా ‘ఆపః’ (జలతత్త్వం)నే సమస్త దేవతలు; ఆ స్తోత్ర/విధితో వారు అందరూ సంపూర్ణంగా సమ్యక్ ఆరాధింపబడతారు।

Verse 92

ध्यात्वा प्रणवपूर्वं वै दैवतानि समाहितः / नमस्कारेण पुष्पाणि विन्यसेद् वै पृथक् पृथक्

ప్రణవం (ఓం)ను ముందుగా ఉచ్చరించి, మనస్సును ఏకాగ్రం చేసి దేవతలను ధ్యానించి, నమస్కారంతో ప్రతి దేవతకు వేరువేరుగా పుష్పాలను విన్యసించాలి।

Verse 93

न विष्ण्वाराधनात् पुण्यं विद्यते कर्म वैदिकम् / तस्मादनादिमध्यान्तं नित्यमाराधयेद्धरिम्

విష్ణువారాధనతో సమానమైన పుణ్యాన్ని ఇచ్చే వైదిక కర్మ ఏదీ లేదు. అందువల్ల ఆది-మధ్య-అంతములేని హరిని నిత్యం ఆరాధించాలి।

Verse 94

तद्विष्णोरिति मन्त्रेण सूक्तेन पुरुषेण तु / नैताभ्यां सदृशो मन्त्रो सूक्तेन पुरुषेण तु / नैताभ्यां सदृशो मन्त्रो वेदेषूक्तश्चतुर्ष्वपि

“తద్విష్ణోః” అని ప్రారంభమయ్యే మంత్రం మరియు పురుషసూక్తం—ఈ రెండింటికి సమానమైన మంత్రం నాలుగు వేదాలలో కూడా లేదు; వేదవాక్యాలలో వీటికి సాటి లేదు।

Verse 95

निवेदयेत स्वात्मानं विष्णावमलतेजसि / तदात्मा तन्मनाः शान्तस्तद्विष्णोरिति मन्त्रतः

నిర్మల తేజస్సుగల విష్ణువులో తన ఆత్మను సమర్పించాలి. మనస్సు-ఆత్మను ఆయనలో లీనంచేసి శాంతుడై ‘ఇది విష్ణువునిదే’ అనే మంత్రంతో అర్పించాలి.

Verse 96

अथवा देवमीशानं भगवन्तं सनातनम् / आराधयेन्महादेवं भावपूतो महेश्वरम्

లేదా భక్తిభావంతో పవిత్రమైన మనస్సుతో ఈశానుడు—సనాతన భగవంతుడు—మహాదేవ మహేశ్వరుని ఆరాధించాలి.

Verse 97

मन्त्रेण रुद्रागायत्र्या प्रणवेनाथ वा पुनः / ईशानेनाथ वा रुद्रैस्त्र्यम्बकेन समाहितः

అంతర్ముఖంగా సమాహితుడై రుద్రగాయత్రీ మంత్రంతో, లేదా ప్రణవం ‘ఓం’తో, లేదా ఈశాన మంత్రంతో, లేదా రుద్ర నామ/మంత్రాలతో—ప్రత్యేకంగా త్ర్యంబక మంత్రంతో—ధ్యానంలో లీనమవాలి.

Verse 98

पुष्पैः पत्रैरथाद्भिर्वा चन्दनाद्यैर्महेश्वरम् / उक्त्वा नमः शिवायेति मन्त्रेणानेन योजयेत्

పూలు, ఆకులు లేదా నీటితో—చందనం మొదలైనవితో—మహేశ్వరుని పూజించాలి; ‘నమః శివాయ’ అని పలుకుతూ ఈ మంత్రంతోనే ప్రతి అర్పణ చేయాలి.

Verse 99

नमस्कुर्यान्महादेवं ऋतं सत्यमितिश्वरम् / निवेदयीत स्वात्मानं यो ब्रह्माणमितीश्वरम्

‘ఋతం’ ‘సత్యం’ అని ప్రకటించబడిన ఈశ్వరుడైన మహాదేవునికి నమస్కరించాలి; ఆయననే బ్రహ్మమని తెలుసుకొని తన ఆత్మను కూడా సమర్పించాలి.

Verse 100

प्रदक्षिणं द्विजः कुर्यात् पञ्च ब्रह्माणि वै जपन् / ध्यायीत देवमीशानं व्योममध्यगतं शिवम्

ద్విజుడు పంచబ్రహ్మ మంత్రాలను జపిస్తూ ప్రదక్షిణ చేయవలెను. ఆకాశమధ్యంలో స్థితుడైన ఈశానస్వరూప శివదేవుని ధ్యానించవలెను.

Verse 101

अथावलोकयेदर्कं हंसः सुचिषदित्यृचा / कुर्यात् पञ्च महायज्ञान् गृहं गत्वा समाहितः

తర్వాత మనస్సు స్థిరపరచుకొని సూర్యుని దర్శించి ‘హంసః సుచిషద్…’ అని ప్రారంభమయ్యే ఆదిత్య ఋచను జపించాలి. అనంతరం ఇంటికి వెళ్లి విధిగా పంచ మహాయజ్ఞాలు చేయాలి.

Verse 102

देवयज्ञं पितृयज्ञं भूतयज्ञं तथैव च / मानुष्यं ब्रह्मयज्ञं च पञ्च यज्ञान् प्रचक्षते

దేవయజ్ఞం, పితృయజ్ఞం, భూతయజ్ఞం, మానుష్యయజ్ఞం మరియు బ్రహ్మయజ్ఞం—ఇవే పంచ యజ్ఞాలని ప్రకటిస్తారు.

Verse 103

यदि स्यात् तर्पणादर्वाक् ब्रह्मयज्ञः कृतो न हि / कृत्वा मनुष्ययज्ञं वै ततः स्वाध्यायमाचरेत्

తర్పణానికి ముందుగా బ్రహ్మయజ్ఞం (స్వాధ్యాయం) చేయబడకపోతే, ముందుగా మానుష్యయజ్ఞం చేసి తరువాత స్వాధ్యాయం ఆచరించాలి.

Verse 104

अग्नेः पश्चिमतो देशे भूतयज्ञान्त एव वा / कुशपुञ्जे समासीनः कुशपाणिः समाहितः

అగ్నికి పడమర వైపున గానీ, లేదా భూతయజ్ఞాంతంలో గానీ, కుశగడ్డి కుప్పపై కూర్చొని, చేతిలో కుశను పట్టుకొని, మనస్సు సమాహితంగా ఉంచాలి.

Verse 105

शालाग्नौ लौकिके वाग्नौ जले भूभ्यामथापिवा / वैश्वदेवं ततः कुर्याद् देवयज्ञः स वै स्मृतः

అనంతరం శాలాగ్నిలో గానీ, లోకిక అగ్నిలో గానీ, లేదా జలములో గాని భూమిపై గాని, వైశ్వదేవ హవనం చేయవలెను; అదే దేవయజ్ఞమని స్మృతిలో చెప్పబడింది.

Verse 106

यदि स्याल्लौकिके पक्वं ततो ऽन्नं तत्र हूयते / शालाग्नौ तत्र देवान्नं विधिरेष सनातनः

లోకిక అగ్నిలో అన్నం పాకినట్లయితే, ఆ అన్నమే అక్కడే హవనంగా అర్పించవలెను; శాలాగ్నిలో అది దేవాన్నమవుతుంది—ఇది సనాతన విధి.

Verse 107

देवेभ्यस्तु हुतादन्नाच्छेषाद् भूतबलिं हरेत् / भूतयज्ञः स वै ज्ञेयो भूतिदः सर्वदेहिनाम्

దేవులకు అన్నాన్ని హవనంగా అర్పించిన తరువాత, మిగిలిన భాగం నుండి భూతబలిని సమర్పించాలి; ఇదే భూతయజ్ఞమని తెలుసుకోవాలి, ఇది సమస్త దేహధారులకు మంగళదాయకం.

Verse 108

श्वभ्यश्च श्वपचेभ्यश्च पतितादिभ्य एव च / दद्याद् भूमौ बलिं त्वन्नं पक्षिभ्यो ऽथ द्विजोत्तमः

ద్విజోత్తముడు భూమిపై అన్నబలిని ఉంచి—కుక్కలకు, శ్వపచులకు, పతితాదులకు ఇవ్వాలి; తరువాత పక్షులకు కూడా అన్నం సమర్పించాలి.

Verse 109

सायं चान्नस्य सिद्धस्य पत्न्यमन्त्रं बलिं हरेत् / भूतयज्ञस्त्वयं नित्यं सायं प्रातर्विधीयते

సాయంకాలం అన్నం సిద్ధమైన తరువాత, భార్య మంత్రంతో బలిని సమర్పించాలి; ఈ భూతయజ్ఞం నిత్యం, సాయంకాలం మరియు ప్రాతఃకాలం రెండింటిలోనూ విధేయం.

Verse 110

एकं तु भोजयेद् विप्रं पितॄनुद्दिश्य सत्तमम् / नित्यश्राद्धं तदुद्दिष्टं पितृयज्ञो गतिप्रदः

పితృదేవతలను ఉద్దేశించి ఒక్క శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణునికి భోజనం పెట్టాలి. ఇదే ‘నిత్యశ్రాద్ధం’; ఇది పితృయజ్ఞం, శుభగతిని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 111

उद्धृत्य वा यथाशक्ति किञ्चिदन्नं समाहितः / वेदतत्त्वार्थविदुषे द्विजायैवोपपादयेत्

లేదా మనస్సును సమాధానంగా ఉంచి, తన శక్తి మేరకు కొంత అన్నాన్ని వేరుచేసి, వేద తత్త్వార్థాన్ని తెలిసిన ద్విజ బ్రాహ్మణునికి విధిగా సమర్పించాలి.

Verse 112

पूजयेदतिथिं नित्यं नमस्येदर्चयेद् द्विजम् / मनोवाक्कर्मभिः शान्तमागतं स्वगृह ततः

అతిథిని నిత్యం సత్కరించాలి; ద్విజ బ్రాహ్మణునికి నమస్కరించి పూజించాలి. తరువాత తన ఇంటికి వచ్చిన శాంతుడిని మనసు-వాక్కు-కర్మలతో ప్రశాంతంగా సేవించాలి.

Verse 113

हन्तकारमथाग्रं वा भिक्षां वा शक्तितो द्विजः / दद्यादतिथये नित्यं बुध्येत परमेश्वरम्

ద్విజుడు తన శక్తి మేరకు అతిథికి నిత్యం ఇంట్లో వండిన భోజనం గానీ భిక్ష గానీ ఇవ్వాలి; అలా ఇస్తూ ఆ అతిథిలో పరమేశ్వరుని సన్నిధిని బుద్ధి చేయాలి.

Verse 114

भिक्षामाहुर्ग्रासमात्रमग्रं तस्याश्चतुर्गुणम् / पुष्कलं हन्तकारं तु तच्चतुर्गुणमुच्यते

భిక్ష యొక్క శ్రేష్ఠ పరిమాణం ఒక్క ముద్ద అని చెప్పారు; ‘పూర్ణ’ భాగం దానికి నాలుగు రెట్లు. కానీ ‘పుష్కల’—అతిగా, హానికరమయ్యే దానం—అది దానికీ నాలుగు రెట్లు అని అన్నారు.

Verse 115

गोदोहमात्रं कालं वै प्रतीक्ष्यो ह्यतिथिः स्वयम् / अभ्यागतान् यथाशक्ति पूजयेदतिथिं यथा

అతిథి స్వయంగా గోవును దోహించేంత కాలమే వేచి ఉండాలి. గృహస్థుడు తన శక్తి మేరకు వచ్చిన అతిథిని యథావిధిగా పూజించి సత్కరించాలి.

Verse 116

भिक्षां वै भिक्षवे दद्याद् विधिवद् ब्रह्मचारिणे / दद्यादन्नं यथाशक्ति त्वर्थिभ्यो लोभवर्जितः

భిక్షువుకు భిక్షను, బ్రహ్మచారికి విధిపూర్వకంగా దానమివ్వాలి. లోభం విడిచి, యాచకులకు కూడా తన శక్తి మేరకు అన్నదానం చేయాలి.

Verse 117

सर्वेषामप्यलाभे तु अन्नं गोभ्यो निवेदयेत् / भुञ्जीत बन्धुभिः सार्धं वाग्यतो ऽन्नमकुत्सयन्

వారెవరూ లభించకపోతే అన్నాన్ని గోవులకు నివేదించాలి. తరువాత వాక్సంయమంతో, అన్నాన్ని తక్కువ చేయకుండా, బంధువులతో కలిసి భుజించాలి.

Verse 118

अकृत्वा तु द्विजः पञ्च महायज्ञान् द्विजोत्तमाः / भृञ्जीत चेत् स मूढात्मा तिर्यग्योनिं सगच्छति

హే ద్విజోత్తమా! పంచ మహాయజ్ఞాలు చేయకుండానే భోజనం చేసే ద్విజుడు మోహాత్ముడు; అతడు తిర్యగ్యోని, అంటే పశుజన్మను పొందుతాడు.

Verse 119

वेदाभ्यासो ऽन्वहं शक्त्या महायज्ञक्रिया क्षमा / नाशयत्याशु पापानि देवानामर्चनं तथा

ప్రతిదినం శక్తి మేరకు వేదాభ్యాసం, మహాయజ్ఞక్రియను విధిగా నిర్వహించడం, అలాగే దేవతల అర్చన—ఇవి పాపాలను త్వరగా నశింపజేస్తాయి.

Verse 120

यो मोहादथवालस्यादकृत्वा देवतार्चनम् / भुङ्क्ते स याति नरकान् शूकरेष्वभिजायते

మోహమో ఆలస్యమో వలన దేవతార్చన చేయక ముందే భోజనం చేసేవాడు నరకాలకు పోయి, పందుల యోనిలో జన్మిస్తాడు।

Verse 121

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन कृत्वा कर्माणि वै द्विजाः / भुञ्जीत स्वजनैः सार्धं सयाति परमां गतिम्

కాబట్టి, ఓ ద్విజులారా! సమస్త ప్రయత్నంతో విధికర్మలను నిర్వహించి, స్వజనులతో కలిసి ధర్మానుసారంగా భోగించండి; అట్లే పరమగతిని పొందుతారు।