Adhyaya 31
Kapardeśvara at Piśācamocana — Liberation of a Piśāca and the Brahmapāra Hymn
మునుపటి అధ్యాయం ముగిసిన తరువాత సూతుడు తీర్థయాత్రా ప్రసంగాన్ని కొనసాగిస్తాడు. ఋషులు గురువును నమస్కరించి పిశాచమోచన తీర్థంలో శూలధారి శివుని అవినాశి లింగం ‘కపర్దేశ్వర’ దర్శనానికి వెళ్తారు. స్నానం చేసి పితృతర్పణం చేసిన వెంటనే ఒక భయానకమైనా బోధకమైన సంఘటన జరుగుతుంది—ఆలయ సమీపంలో పులి ఒక జింకను చంపుతుంది; వెంటనే దివ్య తేజస్సు అవతరిస్తుంది, గణపరివారంతో పాటు పుష్పవృష్టి కురుస్తుంది; స్థల మహిమ వెల్లడవుతుంది. ఆశ్చర్యపోయిన జైమిని మొదలైనవారు అచ్యుత/వ్యాసుని కపర్దేశ్వర మహాత్మ్యం అడుగుతారు. వ్యాసుడు—ఇక్కడ పాపనాశనం, విఘ్ననివృత్తి, ఆరు నెలల్లో యోగసిద్ధి లభిస్తాయని చెబుతాడు. తరువాత ఉదాహరణ: తపస్వి శంకుకర్ణుడు ఆకలితో ఉన్న పిశాచాన్ని కలుసుకుంటాడు; కాశీలో విశ్వేశ్వర దర్శనం చేసినా పూజాదానాలను నిర్లక్ష్యం చేసినందున తాను పతితుడనని అది ఒప్పుకుంటుంది. శంకుకర్ణ ఉపదేశంతో అది స్నానం చేసి కపర్దేశ్వర స్మరణతో సమాధిలో ప్రవేశించి దివ్యరూపం పొందుతుంది; రుద్రుడు ప్రకాశించే వేదస్వరూప మండలాన్ని చేరుతుంది. శంకుకర్ణుడు ‘బ్రహ్మపార’ అనే వేదాంత స్తోత్రం పాడి అద్వైత జ్ఞానానంద స్వరూప లింగప్రకటనను పొందీ అందులో లీనమవుతాడు. చివర నిత్య శ్రవణ-పఠన ఫలశ్రుతి, ఋషుల అక్కడే ఉండి పూజ చేయాలనే సంకల్పం చెప్పబడుతుంది।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागेत्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच समाभाष्य मुनीन् धीमान् देवदेवस्य शूलिनः / जगाम लिङ्गं तद् द्रष्टुं कपर्देश्वरमव्ययम्
ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం షట్సాహస్త్రీ సంహితలో పూర్వవిభాగంలోని త్రింశోధ్యాయం ముగిసింది. సూతుడు పలికెను—మునులతో గౌరవంగా సంభాషించి, ఆ ధీమంతుడు దేవదేవుడైన శూలినుని అవ్యయ కపర్దేశ్వర లింగ దర్శనార్థం బయలుదేరెను.
Verse 2
स्नात्वा तत्र विधानेन तर्पयित्वा पितॄन् द्विजाः / पिशाचमोचने तीर्थे पूजयामास शूलिनम्
అక్కడ విధివిధానంగా స్నానం చేసి, పితృదేవతలకు తర్పణం సమర్పించి, ద్విజులు ‘పిశాచమోచన’ తీర్థంలో శూలినుడైన (త్రిశూలధారి శివుని) పూజించారు.
Verse 3
तत्राश्चर्यमपश्यंस्ते मुनयो गुरुणा सह / मेनिरे क्षेत्रमाहात्म्यं प्रणेमुर्गिरिशं हरम्
అక్కడ ఆ మునులు గురువుతో కలిసి ఒక అద్భుతాన్ని చూశారు. ఆ క్షేత్ర మహాత్మ్యాన్ని గ్రహించి, గిరీశుడైన హరునికి (శివునికి) ప్రణామం చేశారు.
Verse 4
कश्चिदभ्याजगामेदं शार्दूलो घोररूपधृक् / मृगीमेकां भक्षयितुं कपर्देश्वरमुत्तमम्
అప్పుడు ఘోరరూపం ధరించిన ఒక పులి, ఒక జింకను భక్షించుటకు, ఆ ఉత్తమ కపర్దేశ్వర ధామానికి వచ్చెను.
Verse 5
तत्र सा भीतहृदया कृत्वा कृत्वा प्रदक्षिणम् / धावमाना सुसंभ्रान्ता व्याघ्रस्य वशमागता
అక్కడ ఆమె భయాక్రాంత హృదయంతో మళ్లీ మళ్లీ ప్రదక్షిణం చేసి, అత్యంత సంభ్రాంతితో పరుగెత్తుతూ వ్యాఘ్ర వశమైంది।
Verse 6
तां विदार्य नखैस्तीक्ष्णैः शार्दूलः सुमहाबलः / जगाम चान्यं विजनं देशं दृष्ट्वा मुनीश्वरान्
తీక్ష్ణ నఖాలతో ఆమెను చీల్చి, మహాబలవంతుడైన వ్యాఘ్రుడు మునీశ్వరులను చూసి, మరొక నిర్జన దేశానికి వెళ్లిపోయాడు।
Verse 7
मृतमात्रा च सा बाला कपर्देशाग्रतो मृगी / अदृश्यत महाज्वाला व्योम्नि सूर्यसमप्रभा
ఆ బాల మృగి మృతప్రాయంగా కపర్దేశుని ముందే కూలిపోయింది; అప్పుడు ఆకాశంలో సూర్యసమ ప్రభతో మహాజ్వాల దర్శనమైంది।
Verse 8
त्रिनेत्रा नीलकण्ठा च शशाङ्काङ्कितमूर्धजा / वृषाधिरूढा पुरुषैस्तादृशैरेव संवृता
ఆమె త్రినేత్రి, నీలకంఠి, శశాంకచిహ్నిత మూర్ధజ; వృషభారూఢగా, అదే దివ్యరూపులైన పరివారులతో సంభృతగా ఉంది।
Verse 9
पुष्पवृष्टिं विमुञ्चिन्ति खेचरास्तस्य मूर्धनि / गणेश्वरः स्वयं भूत्वा न दृष्टस्तत्क्षणात् ततः
ఆకాశచారులు అతని శిరస్సుపై పుష్పవృష్టిని కురిపించారు; ఆపై గణేశ్వరుడు స్వయంగా అవతరించి, ఆ క్షణం నుంచే కనబడలేదు।
Verse 10
दृष्ट्वैतदाश्चर्यवरं जैमिनिप्रमुखा द्विजाः / कपर्देश्वरमाहात्म्यं पप्रच्छुर्गुरुमच्युतम्
ఈ పరమ ఆశ్చర్యకరమైన మహద్భూతాన్ని చూచి, జైమినీప్రధాన ద్విజ ఋషులు తమ గురువు అచ్యుతుని కపర్దేశ్వర మహాత్మ్యాన్ని అడిగారు.
Verse 11
तेषां प्रोवाच भगवान् देवाग्रे चोपविश्य सः / कपर्देशस्य माहात्म्यं प्रणम्य वृषभध्वजम्
అప్పుడు భగవాన్ దేవతల సమక్షంలో ఆసీనుడై, వృషభధ్వజుడైన శివునికి నమస్కరించి కపర్దేశ మహాత్మ్యాన్ని ప్రకటించాడు.
Verse 12
इदं देवस्य तल्लिङ्गं कपर्दोश्वरमुत्तमम् / स्मृत्वैवाशेषपापौघं क्षिप्रमस्य विमुञ्चति
ఇది దేవుని ఆ పవిత్ర లింగమే—ఉత్తమ కపర్దోశ్వరుడు. దీన్ని కేవలం స్మరించగానే మనిషి సమస్త పాపరాశి నుండి త్వరగా విముక్తి పొందుతాడు.
Verse 13
कामक्रोधादयो दोषा वाराणसीनिवासिनाम् / विघ्नाः सर्वे विनश्यन्ति कपर्देश्वरपूजनात्
వారణాసి నివాసులలో కామక్రోధాది దోషాలు మరియు అన్ని విఘ్నాలు కపర్దేశ్వరుడు (శివుడు) పూజచేత నశిస్తాయి.
Verse 14
तस्मात् सदैव द्रष्टव्यं कपर्देश्वरमुत्तमम् / पूजितव्यं प्रयत्नेन स्तोतव्यं वैदिकैः स्तवैः
కాబట్టి ఉత్తమ కపర్దేశ్వరుని సదా దర్శించాలి; శ్రద్ధతో ప్రయత్నించి పూజించాలి, వైదిక స్తవాలతో స్తుతించాలి.
Verse 15
ध्यायतामत्र नियतं योगिनां शान्तचेतसाम् / जायते योगसंसिद्धिः सा षण्मासे न संशयः
ఇక్కడ శాంతచిత్తులై నియమబద్ధంగా ధ్యానించే యోగులకు యోగసిద్ధి జనిస్తుంది—ఆరు నెలలలోనే, సందేహం లేదు।
Verse 16
ब्रह्महत्यादयः पापा विनश्यन्त्यस्य पूजनात् / पिशाचमोचने कुण्डे स्नातस्यात्र समीपतः
ఆయన పూజచేత బ్రహ్మహత్యాది పాపాలు నశిస్తాయి—ప్రత్యేకంగా పిశాచమోచన కుండంలో స్నానం చేసి ఇక్కడ సమీపంగా ఉండువానికి।
Verse 17
अस्मिन् क्षेत्रे पुरा विप्रास्तपस्वी शंसितव्रतः / शङ्कुकर्ण इति ख्यातः पूजयामास शङ्करम् / जजाप रुद्रमनिशं प्रणवं ब्रह्मरूपिणम्
ఈ క్షేత్రంలో పూర్వం శంసితవ్రతుడైన తపస్వి బ్రాహ్మణుడు శంకుకర్ణుడని ప్రసిద్ధి; అతడు శంకరుని పూజించెను, మరియు బ్రహ్మరూపమైన ప్రణవం ‘ఓం’ అనే రుద్రమంత్రాన్ని నిరంతరం జపించెను।
Verse 18
पुष्पधूपादिभिः स्तोत्रैर्नमस्कारैः प्रदक्षिणैः / उवास तत्र योगात्मा कृत्वा दीक्षां तु नैष्ठिकीम
పుష్పధూపాదుల అర్పణలతో, స్తోత్రాలతో, నమస్కారాలు మరియు ప్రదక్షిణలతో యోగాత్ముడు నైష్ఠికీ దీక్షను స్వీకరించి అక్కడే నివసించెను।
Verse 19
कदाचिदागतं प्रेतं पश्यति स्म क्षुधान्वितम् / अस्थिचर्मपिनद्धाङ्गं निः श्वसन्तं मुहुर्मुहुः
ఒకసారి ఆయన అక్కడికి వచ్చిన ఆకలితో బాధపడుతున్న ప్రేతాన్ని చూచెను; దాని అవయవాలు ఎముకలు, చర్మంతో మాత్రమే కట్టబడి, అది మళ్లీ మళ్లీ ఊపిరాడక ఆర్తిగా శ్వాసించుచుండెను।
Verse 20
तं दृष्ट्वा स मुनिश्रेष्ठः कृपया परया युतः / प्रोवाच को भवान् कस्माद् देशाद् देशमिमंश्रितः
ఆయనను చూచి మునిశ్రేష్ఠుడు పరమ కరుణతో నిండిపోయి పలికెను—“నీవెవరు? ఏ దేశమునుండి వచ్చితివి? ఈ దేశమున ఎందుకు ఆశ్రయము పొందితివి?”
Verse 21
तस्मै पिशाचः क्षुधया पीड्यमानो ऽब्रवीद् वचः / पूर्वजन्मन्यहं विप्रो धनधान्यसमन्वितः / पुत्रपौत्रादिभिर्युक्तः कुटुम्बभरणोत्सुकः
అప్పుడు ఆకలితో బాధపడుతున్న పిశాచుడు ఇలా పలికెను—“పూర్వజన్మలో నేను బ్రాహ్మణుడను, ధనధాన్యసంపన్నుడను, పుత్రపౌత్రాదులతో కూడినవాడను, కుటుంబపోషణలో ఆసక్తుడను.”
Verse 22
न पूजिता मया देवा गावो ऽप्यतिथयस्तथा / न कदाचित् कृतं पुण्यमल्पं वा स्वल्पमेव वा
“నేను దేవతలను పూజించలేదు; గోవులను, అతిథులను కూడా గౌరవించలేదు. ఎప్పుడూ పుణ్యకార్యం చేయలేదు—పెద్దదైనా కాదు, అతి స్వల్పమైనదైనా కాదు।”
Verse 23
एकदा भगवान् देवो गोवृषेश्वरवाहनः / विश्वेश्वरो वाराणस्यां दृष्टः स्पृष्टे नमस्कृतः
“ఒకసారి వారాణసిలో వృషభవాహనుడైన గోవృషేశ్వరుడు, విశ్వేశ్వర భగవానుని దర్శించితిని; దర్శించి, స్పృశించి, భక్తితో నమస్కరించితిని।”
Verse 24
तदाचिरेण कालेन पञ्चत्वमहमागतः / न दृष्टं नन्मया घोरं यमस्य वदनं मुने
“ఆ తరువాత కొద్దికాలంలోనే నేను పంచత్వమునకు (మరణమునకు) చేరితిని. కాని, ఓ మునీ, యముని భయంకర ముఖమును నేను చూడలేదు.”
Verse 25
ईदृशीं योनिमापन्नः पैशाचीं क्षुधयान्वितः / पिपासयाधुनाक्रान्तो न जानामि हिताहितम्
ఇలాంటి పిశాచ-యోనిలో పడి, ఆకలితో బాధపడుతున్నాను; ఇప్పుడు దాహం నన్ను పూర్తిగా ఆవరించింది. నాకు హితం ఏది, అహితం ఏది అని ఇక తెలియడం లేదు.
Verse 26
यदि कञ्चित् समुद्धर्तुमुपायं पश्यसि प्रभो / कुरुष्व तं नमस्तुभ्यं त्वामहं शरणं गतः
ప్రభో! ఈ దుఃఖం నుంచి నన్ను పైకి లేపే ఏదైనా ఉపాయం మీకు కనబడితే, దయచేసి దానిని కార్యరూపం దాల్చించండి. మీకు నమస్కారం—నేను మీ శరణు మాత్రమే పొందాను.
Verse 27
इत्युक्तः शङ्कुकर्णो ऽथ पिशाचमिदमब्रवीत् / त्वादृशो न हि लोके ऽस्मिन् विद्यते पुण्यकृत्तमः
అలా చెప్పబడినప్పుడు శఙ్కుకర్ణుడు ఆ పిశాచునితో ఇలా అన్నాడు—“ఈ లోకంలో నీ వంటి వాడు లేడు; పుణ్యకర్మలలో నీకంటే శ్రేష్ఠుడు ఎవరూ లేరు.”
Verse 28
यत् त्वया भगवान् पूर्वं दृष्टो विश्वेश्वरः शिवः / संस्पृष्टो वन्दितो भूयः को ऽन्यस्त्वत्सदृशो भुवि
ఎందుకంటే నీవు పూర్వం భగవాన్ శివుడిని—విశ్వేశ్వరుడిని, జగదీశ్వరుడిని—దర్శించావు; మళ్లీ ఆయనను స్పర్శించి, మరల వందన-ఆరాధన చేశావు. భూమిపై నీతో సమానుడు ఇంకెవరు?
Verse 29
तेन कर्मविपाकेन देशमेतं समागतः / स्नानं कुरुष्व शीघ्रं त्वमस्मिन् कुण्डे समाहितः / येनेमां कुत्सितां योनिं क्षिप्रमेव प्रहास्यसि
ఆ కర్మవిపాకం వల్లనే నీవు ఈ స్థలానికి వచ్చావు. కాబట్టి మనస్సును సమాధానంగా నిలిపి, ఈ కుండంలో త్వరగా స్నానం చేయి; దాని ద్వారా ఈ నింద్యమైన యోనిని నీవు శీఘ్రమే విడిచిపెడతావు.
Verse 30
स एवमुक्तो मुनिना पिशाचो दयालुना देववरं त्रिनेत्रम् / स्मृत्वा कपर्देश्वरमीशितारं चक्रे समाधाय मनो ऽवगाहम्
దయాళువైన ముని ఉపదేశంతో ఆ పిశాచుడు దేవశ్రేష్ఠుడైన త్రినేత్ర కపర్దేశ్వర పరమేశ్వరుని స్మరించి మనస్సును సమాధిలో నిలిపి గాఢ ధ్యానంలో లీనమయ్యాడు।
Verse 31
तदावगाढो मुनिसंनिधाने ममार दिव्याभरणोपपन्नः / अदृश्यतार्कप्रतिमे विमाने शशाङ्कचिह्नाङ्कितचारुमौलिः
అప్పుడు మునుల సన్నిధిలోనే అతడు ఆ గాఢ స్థితిలో లీనమయ్యాడు; అక్కడ దివ్యాభరణాలతో అలంకృతుడైన ఒక తేజోమయుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు—అదృశ్య నక్షత్రసమానమైన విమానంలో ఆసీనుడై, అందమైన మౌలిపై చంద్రచిహ్నం ధరించినవాడు।
Verse 32
विभाति रुद्रैरभितो दिवस्थैः समावृतो योगिभैरप्रमेयैः / सबालखिल्यादिभिरेष देवो यथोदये भानुरशेषदेवः
ఆ దేవుడు స్వర్గస్థ రుద్రులతో చుట్టుముట్టబడి, అప్రమేయ యోగులు మరియు బాలఖిల్యాది ఋషులతో పరివృతుడై ప్రకాశిస్తున్నాడు; ఉదయవేళ సమస్త దేవుల మధ్య సూర్యుడు ఎలా దీప్తిస్తాడో అట్లే।
Verse 33
स्तुवन्ति सिद्धा दिवि देवसङ्घा नृत्यन्ति दिव्याप्सरसो ऽभिरामाः / मुञ्चन्ति वृष्टिं कुसुमाम्बुमिश्रां गन्धर्वविद्याधरकिंनराद्याः
స్వర్గంలో సిద్ధులు మరియు దేవసంఘాలు స్తుతిస్తారు, మనోహరమైన దివ్య అప్సరసలు నర్తిస్తారు; గంధర్వులు, విద్యాధరులు, కిన్నరులు మొదలైనవారు పుష్పజలమిశ్రిత వర్షాన్ని కురిపిస్తారు।
Verse 34
संस्तूयमानो ऽथ मुनीन्द्रसङ्घै- रवाप्य बोधं भगवात्प्रसादात् / समाविशन्मण्डलमेतदग्र्यं त्रयीमयं यत्र विभाति रुद्रः
అప్పుడు మునీంద్రుల సంఘం చేత స్తుతింపబడి, భగవంతుని ప్రసాదంతో బోధను పొందిన అతడు, త్రయీమయమైన ఆ శ్రేష్ఠ మండలంలో ప్రవేశించాడు—అక్కడ రుద్రుడు ప్రత్యక్ష మహిమతో ప్రకాశిస్తాడు।
Verse 35
दृष्ट्वा विमुक्तं स पिशाचभूतं मुनिः प्रहृष्टो मनसा महेशम् / विचिन्त्य रुद्रं कविमेकमग्निं प्रणम्य तुष्टाव कपर्दिनं तम्
పిశాచభావం నుండి విముక్తుడైన ఆ ప్రాణిని చూసి ముని అంతరంగంలో పరమానందించాడు. మహేశ్వరుడు—రుద్రుడు, ఏకకవి, అగ్నిస్వరూప ప్రభువు—అని ధ్యానించి కపర్దీ శివునికి నమస్కరించి స్తుతించాడు।
Verse 36
शङ्कुकर्ण उवाच कपर्दिनं त्वां परतः परस्ताद् गोप्तारमेकं पुरुषं पुराणम् / व्रजामि योगेश्वरमीशितार- मादित्यमग्निं कपिलाधिरूढम्
శంకుకర్ణుడు పలికెను—హే కపర్దీ! నీవు పరాత్పరుడు, ఏకైక రక్షకుడు, పురాతన పురుషుడు; నేను నీ శరణు చేరుతున్నాను. నీవు యోగేశ్వరుడు, అధిపతి-నియంత, ఆదిత్యుడుగా అగ్నిగా, కపిలాధిరూఢుడైన ప్రభువు।
Verse 37
त्वां ब्रह्मपारं हृदि सन्निविष्टं हिरण्मयं योगिनमादिमन्तम् / व्रजामि रुद्रं शरणं दिवस्थं महामुनिं ब्रह्ममयं पवित्रम्
నీవు హృదయంలో నివసించే బ్రహ్మపారుడు, హిరణ్యమయుడు, ఆద్య యోగి. దివ్యలోకస్థుడైన ఆ రుద్రుని—మహాముని, బ్రహ్మమయుడు, పరమ పవిత్రుడు—నేను శరణు చేరుతున్నాను।
Verse 38
सहस्त्रपादाक्षिशिरो ऽभियुक्तं सहस्त्रबाहुं नमसः परस्तात् / त्वां ब्रहामपारं प्रणमामि शंभुं हिरण्यगर्भाधिपतिं त्रिनेत्रम्
సహస్ర పాదాలు, నేత్రాలు, శిరస్సులు మరియు సహస్ర భుజాలతో యుక్తుడై, నమస్కారానికీ అతీతుడవైనవాడా—హే శంభూ! అనంత బ్రహ్మస్వరూపుడైన, హిరణ్యగర్భాధిపతి, త్రినేత్ర ప్రభువుకు నేను ప్రణామం చేస్తున్నాను।
Verse 39
यतः प्रसूतिर्जगतो विनाशो येनावृतं सर्वमिदं शिवेन / तं ब्रह्मपारं भगवन्तमीशं प्रणम्य नित्यं शरणं प्रपद्ये
యావనివలన జగత్తు సృష్టి మరియు లయం జరుగుతాయో, ఆ శివునివలన ఈ సమస్త విశ్వం వ్యాపించబడిందో—ఆ బ్రహ్మపారుడైన భగవాన్ ఈశ్వరునికి నేను నిత్యం ప్రణామం చేసి శాశ్వతంగా శరణు పొందుతున్నాను।
Verse 40
अलिङ्गमालोकविहीनरूपं स्वयंप्रभं चित्पतिमेकरुद्रम् / तं ब्रह्मपारं परमेश्वरं त्वां नमस्करिष्ये न यतो ऽन्यदस्ति
హే అలింగ, లోకాలోకాలకు అతీతమైన రూపముగలవాడా, స్వయంప్రభ, చిత్పతి ఏకరుద్రా! నీవే బ్రహ్మపారం, పరమేశ్వరుడు. నీకే నేను నమస్కరిస్తాను; నీకు భిన్నంగా మరొకటి లేదు.
Verse 41
यं योगिनस्त्यक्तसबीजयोगा लब्ध्वा समाधिं परमार्थभूताः / पश्यन्ति देवं प्रणतो ऽस्मि नित्यं तं ब्रह्मपारं भवतः स्वरूपम्
యోగులు సబీజయోగాన్నికూడా విడిచి, సమాధిని పొందీ పరమార్థస్వరూపంగా దర్శించేది—ఆ దేవుడిని, నీ స్వరూపమైన బ్రహ్మపారాన్ని—నేను నిత్యం ప్రణమిస్తాను.
Verse 42
न यत्र नामादिविशेषकॢप्ति- र् न संदृशे तिष्ठति यत्स्वरूपम् / तं ब्रह्मपारं प्रणतो ऽस्मि नित्यं स्वयंभुवं त्वां शरणं प्रपद्ये
ఎక్కడ నామాది భేదాల కల్పన కూడా ఉద్భవించదు, సాధారణ దృష్టికి దాని స్వరూపం నిలవదు—ఆ బ్రహ్మపార తత్త్వానికి నేను నిత్యం ప్రణమిస్తాను. హే స్వయంభూ ప్రభూ, నీకే శరణు ప్రపద్యం.
Verse 43
यद् वेदवादाभिरता विदेहं सब्रह्मविज्ञानमभेदमेकम् / पश्यन्त्यनेकं भवतः स्वरूपं सब्रह्मपारं प्रणतो ऽस्मि नित्यम्
వేదవాక్యాలలో రతులైనవారు నిన్ను దేహరహితుడిగా, బ్రహ్మవిజ్ఞానస్వరూపంగా, అభేద ఏక తత్త్వంగా తెలుసుకుంటారు; అయినా నీ స్వరూపాన్ని అనేక రూపాలుగా దర్శిస్తారు—బ్రహ్మమూ బ్రహ్మసీమకూ అతీతుడైన నిన్ను నేను నిత్యం ప్రణమిస్తాను.
Verse 44
यतः प्रधानं पुरुषः पुराणो विवर्तते यं प्रणमन्ति देवाः / नमामि तं ज्योतिषि संनिविष्टं कालं बृहन्तं भवतः स्वरूपम्
ఎవరి నుండి ప్రధానం మరియు పురాతన పురుషుడు వికసిస్తారో, ఎవరికీ దేవతలు ప్రణమిస్తారో—ఆ పరమజ్యోతిలో స్థితమైన, నీ స్వరూపమైన మహాకాలానికి నేను నమస్కరిస్తాను.
Verse 45
व्रजामि नित्यं शरणं गुहेशं स्थाणुं प्रपद्ये गिरिशं पुरारिम् / शिवं प्रपद्ये हरमिन्दुमौलिं पिनाकिनं त्वां शरणं व्रजामि
నేను నిత్యం గుహేశ్వరుని శరణు వేడుతాను; అచలుడైన స్థాణువు, గిరీశుడు, త్రిపురారిని ఆశ్రయిస్తాను. చంద్రమౌళి హర-శివుని శరణు పొందుతాను; హే పినాకధారి, నీ శరణమే చేరుతాను।
Verse 46
स्तुत्वैवं शङ्कुकर्णो ऽसौ भगवन्तं कपर्दिनम् / पपात दण्डवद् भूमौ प्रोच्चरन् प्रणवं परम्
ఇలా భగవాన్ కపర్దినుడు (శివుడు)ను స్తుతించిన శంకుకర్ణుడు దండవత్గా భూమిపై పడి, పరమ ప్రణవం ‘ఓం’ను ఘోషగా ఉచ్చరించాడు।
Verse 47
तत्क्षणात् परमं लिङ्गं प्रादुर्भूतं शिवात्मकम् / ज्ञानमानन्दमद्वैतं कोटिकालाग्निसन्निभम्
ఆ క్షణమే పరమ లింగం ప్రాదుర్భవించింది—శివస్వరూపమైనది, అద్వైతమైనది, జ్ఞానానంద స్వభావమైనది, కోటి కోటి ప్రళయాగ్నిలా ప్రకాశించింది।
Verse 48
शङ्कुकर्णो ऽथ मुक्तात्मा तदात्मा सर्वगो ऽमलः / निलिल्ये विमले लिङ्गे तद्भुतमिवाभवत्
అప్పుడు ముక్తాత్ముడైన శంకుకర్ణుడు ఆ తత్త్వస్వరూపుడై—సర్వవ్యాపి, నిర్మలుడయ్యాడు. అతడు విమల లింగంలో లయమయ్యాడు; అది దర్శనానికి అద్భుతంలా అనిపించింది।
Verse 49
एतद् रहस्यमाख्यातं माहात्म्यं वः कपर्दिनः / न कश्चिद् वेत्ति तमसा विद्वानप्यत्र मुह्यति
కపర్దినుడు (శివుడు) యొక్క ఈ రహస్యమైన మహాత్మ్యాన్ని నేను మీకు తెలిపాను. అయినా ఎవరూ దీన్ని నిజంగా గ్రహించరు; తమస్సుతో కప్పబడి ఇక్కడ పండితులూ మోహపడతారు।
Verse 50
य इमां शृणुयान्नित्यं कथां पापप्रणाशिनीम् / भक्तः पापविशुद्धात्मा रुद्रसामीप्यमाप्नुयात्
యెవడు భక్తితో నిత్యం ఈ పాపనాశినీ పవిత్ర కథను శ్రవణం చేస్తాడో, అతడు పాపశుద్ధాత్ముడైన భక్తుడు రుద్రుడు (శివుడు) సాన్నిధ్యాన్ని పొందుతాడు.
Verse 51
पठेच्च सततं शुद्धो ब्रह्मपारं महास्तवम् / प्रातर्मध्याह्नसमये स योगं प्राप्नुयात् परम्
శుద్ధుడైనవాడు ‘బ్రహ్మపార’ అనే ఈ మహాస్తవాన్ని నిరంతరం, ముఖ్యంగా ప్రాతఃకాలం మరియు మధ్యాహ్న సమయంలో, పఠిస్తే అతడు పరమయోగాన్ని పొందుతాడు.
Verse 52
इहैव नित्यं वत्स्यामो देवदेवं कपर्दिनम् / द्रक्ष्यामः सततं देवं पूजयामो ऽथ शूलिनम्
మేము ఇక్కడే నిత్యం నివసిస్తాము; దేవదేవుడైన కపర్దిన్ (శివుడు)ను సదా దర్శిస్తాము; అలాగే త్రిశూలధారి ప్రభువు (శూలిన్)ను నిత్యం పూజిస్తాము.
Verse 53
इत्युक्त्वा भगवान् व्यासः शिष्यैः सह महामुनिः / उवास तत्र युक्तात्मा पूजयन् वै कपर्दिनम्
ఇలా చెప్పి భగవాన్ వ్యాసుడు—ఆ మహాముని—శిష్యులతో కలిసి అక్కడ యోగయుక్తచిత్తుడై నివసించాడు; కపర్దిన్ (శివుడు)ను పూజిస్తూ ఉన్నాడు.
Frequently Asked Questions
Because the narrative exemplifies ‘release from piśāca-hood’: a hungry piśāca, instructed to bathe and remember Kapardeśvara, enters samādhi and is liberated from the degraded womb, illustrating the site’s purificatory power.
Ritual bath at Piśācamocana, worship of Kapardeśvara with hymns/prostrations/circumambulation, steady meditation (samādhi), and recitation/hearing of the Brahmapāra stotra—together framed as destroying sins and granting yogic accomplishment.
The hymn presents Rudra/Śiva as the signless, self-luminous supreme Brahman beyond name-form distinctions; liberation is depicted as identity/absorption into that non-dual reality, dramatized when Śaṅkukarṇa dissolves into the spotless liṅga of pure knowledge-bliss.