విష్ణువు in the Rig Veda

అందువల్ల దేవులు మమ్మల్ని కాపాడుగాక; విష్ణువు విచక్రమే—త్రివిక్రమంగా—అడుగువేసిన ఆ మూలస్థానము నుండి; పృథివ్యాః సప్త ధామభిః—భూమి యొక్క ఏడు ధామములచే—స్థాపించి.

ఇదే విష్ణువు; ఆయన విచక్రమే—విస్తారంగా—అడుగువేశాడు; త్రేధా—మూడు విధాలుగా—పదమును స్థాపించాడు. ఆయన ఒక పదము పాంసురే—ధూళిలో—సమూళ్హం—గూఢంగా, సఘనంగా—దాగి ఉంది.

విష్ణువు మూడు పాదాలతో (త్రీణి పదా) విస్తరించి ముందుకు సాగాడు—అతడు అజేయ రక్షకుడు, అదాభ్య గోపా. ఆ కార్యం వల్లనే అతడు ధర్మాలను ధరిస్తాడు.

విష్ణువు చేసిన కర్మాలను చూడండి—అతడు ఎక్కడి నుండి వ్రతాలను (వ్రతాని) దర్శించి స్పష్టంగా ఉంచాడో. అతడు ఇంద్రుని యుజ్య సఖా—యుక్తమైన సహచర శక్తి.

విష్ణువు యొక్క ఆ పరమ పదాన్ని (పరమం పదం) సూరయః—ప్రకాశిత ఋషులు—ఎల్లప్పుడూ దర్శిస్తారు; అది దివిలో విస్తరించిన కన్నులా—ఆకాశంలో తానుగా విరిసిన దృష్టి.

విష్ణోః ఆ పరమ పదాన్ని—దానిని ప్రకాశింపజేయుటకై—జాగ్రత్తగా, స్తుతి-నిపుణులైన విప్రులు కలిసి సమిధను ప్రదీప్తం చేస్తారు.

తన తల్లి సవనయాగాలలో పుట్టిన వెంటనే, క్షణమాత్రంలోనే, అతడు మహత్తర ఆనందాన్ని—మనోహర ఆహారాన్ని—పానంచేశాడు. బలవంతుడైన విష్ణువు వండబడినదాన్ని అపహరించాడు; వరాహాన్ని విదించి, శిలకు అవతలికి తోసివేశాడు.

వారు తమ స్వశక్తితో స్వయంసమర్థులై, తమ మహిమచేత మహత్తరులై విస్తరించారు; స్వర్గంలో స్థిరపడి, తమ సదస్‌ (ఆసనం/ధామం) విశాలం చేసుకున్నారు. విష్ణువు ఆ వేగవంతమైన వృషభాన్ని—మదంలో అచ్యుతుడైనదాన్ని—దౌడింపజేసినప్పుడు, వారు ప్రాణశక్తులవలె ప్రియమైన…

మరియు మా ‘ధియః’ (అంతర్దృష్టి/చింతనలు)—ప్రకాశ కిరణాల ముందువరుసగా నడిచేవి—హే పూషన్, హే విష్ణూ (విస్తృతగామి), సన్మార్గంలో సరిగా కదలుగాక; నీవు మాకు ‘స్వస్తి’తో నిండిన స్థితికి కర్తవై ఉండుగాక.

మనకు మిత్రుని నుండి శం (శాంతి) కలుగుగాక; వరుణుని నుండి శం కలుగుగాక. మనకు ఆర్యమన్ శం కావుగాక. మనకు ఇంద్రుడు, బృహస్పతి నుండి శం కలుగుగాక; ఉరుక్రమ విష్ణువు నుండీ శం కలుగుగాక.

ఇప్పుడు విష్ణువు యొక్క వీర్య-పరాక్రమాలను నేను ప్రకటిస్తున్నాను—పార్థివ రజాంసి (లోక-ప్రదేశాలు) కొలిచినవాడిని; ఉత్తర సధస్థం (ఆధార-స్థానం) నిలిపినవాడిని. త్రిధా ఉరుగాయ—విస్తృత-ప్రశంసితుడు—విచక్రమణం చేస్తూ, లోకాల త్రివిధ గతిని స్థాపిస్తాడు.

అందుచేత విష్ణువు తన వీర్యపరాక్రమం చేత స్తుతింపబడుతున్నాడు—భయంకరమైన మృగంలా నిర్భయంగా సంచరించువాడు, పర్వతశిఖరాలలో నివసించువాడు. అతని మూడు విశాల విక్రమాలలో సమస్త భువనాలు తమ నివాసాన్ని పొందుతాయి.

మా మనస్సు బలంతో విష్ణువుని దిశగా సాగుగాక—గిరినివాసి, ఉరుగాయ (విస్తృత కీర్తి) గలవాడు, వృషన్ (బలవంతుడు) అయిన ఆయనవైపు; ఈ దీర్ఘంగా విస్తరించిన సధస్థాన్ని ఆయన ఒక్కడే కేవలం మూడు పాదాలతో కొలిచాడు.

దేవుని కోరే జనులు ఆనందంగా మదించే ఆ ప్రియమైన మార్గాన్ని మేము చేరుదుముగాక. ఎందుకంటే ఇదే ఉరుక్రముడు (విష్ణు) యొక్క నిజమైన బంధుత్వం; విష్ణోః యొక్క పరమ పదంలో మధురమైన మధు-రసపు ఊట ఉంది.

మహావీరుడైన విష్ణువునకు మీ స్తోత్రాన్ని ముందుకు తెచ్చండి—ఆయన శుద్ధ సోమ-ఆనందంతో తృప్తుడై, ధియా (చింతన/ప్రజ్ఞ)ను జాగృతం చేస్తాడు. ఆయన పర్వత శిఖరాలపై నిలిచినవాడు—అజేయుడు, విస్తార స్వరూపుడు; మంచి అశ్వంలా దృఢుడూ సూటిగానూ ఉన్నవాడు.

హే ఇంద్ర–విష్ణూ! మీ ఇద్దరి—ఉగ్ర, వేగవంతమైన శక్తుల—సమరం నిజంగా తీవ్రం; సోమపానుడు (సుతపా) మీకోసం సురక్షిత మార్గాన్ని విశాలం చేస్తాడు. మర్త్యునికి ఎదురుగా శత్రుబలం నిలిపినప్పుడు, అగ్ని జ్వాలల నుండీ దాడి ఉప్పెన నుండీ మీరు ఇద్దరూ రక్షించి, దాటే…

మాకు మిత్రునివలె శుభకరుడై స్నేహశీలుడవై ఉండు—ఘృత ఆహుతితో సమృద్ధుడై, విస్తృత కీర్తి-ద్యుతి కలవాడై, సూటి మార్గంలో నడిచేవాడై, విస్తారంగా వ్యాపించేవాడై. అప్పుడు, హే విష్ణో, విద్వాంసుడిచేత కూడా, స్తోత్రము మరియు యజ్ఞము హవిసుతో యథావిధిగా…

ప్రాచీనుడైయున్నా నిత్యనవీనుడైన వేదస్, సుమజ్జాన (సద్బుద్ధిని జాగృతం చేయువాడు) విష్ణువుకు యెవడు దానం అర్పించునో; ఆయననుండి జనించిన మహత్త్వ మహిమను యెవడు మహత్తర వాక్యంతో పలుకునో—ఆ మనిషి ‘శ్రవః’ (ప్రేరిత శ్రవణశక్తులు) బలంతో యోగించుటకు…

హే స్తోతారులారా, ఆ ప్రాచీనుని మనము అట్లే తెలుసుకొందాం—ఋతస్య గర్భాన్ని మనము ఎట్లా తెలుసుకొందామో, దానిని ఆయన తన జన్మద్వారానే పరిపూర్ణం చేస్తాడు. ఆయన నామమును కూడ తెలిసి దానిని ప్రకటించండి; హే విశాల విష్ణో, నీ సుమతి (సద్బుద్ధి) లో మేము…

ఆయన పట్ల రాజైన వరుణుడు తన రాజధర్మసంబంధ రక్షణను ధరిస్తాడు; అశ్వినులు ఆయన క్రతు (కార్యసాధక సంకల్పం) తో కలిసి నడుస్తారు; మారుత-వేదస్ శక్తి ‘అహః’ (దినం) ను గుర్తించే ఉత్తమ ‘దక్ష’ (పరమ వివేచన/దక్షత) ను ధరిస్తుంది. మరియు సఖుడైన విష్ణువు ఆయనకొరకు…