Rig Veda 1.154.3: Mandala 1, Sukta 154, Mantra 3

Sukta 1.154

Rishi: Dīrghatamas Āucathya

Devata: Viṣṇu

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

प्र विष्णवे शूषमेतु मन्म गिरिक्षित उरुगायाय वृष्णे । य इदं दीर्घं प्रयतं सधस्थमेको विममे त्रिभिरित्पदेभिः ॥

Transliteration

prá viṣṇáve śūṣám etu mánma giri-kṣíta urú-gāyāya vṛ́ṣṇe | yá idáṁ dīrgháṁ práyataṁ sadhástham éko vi-mámē tríbhir ít padébhiḥ ||

Translation

మా మనస్సు బలంతో విష్ణువుని దిశగా సాగుగాక—గిరినివాసి, ఉరుగాయ (విస్తృత కీర్తి) గలవాడు, వృషన్ (బలవంతుడు) అయిన ఆయనవైపు; ఈ దీర్ఘంగా విస్తరించిన సధస్థాన్ని ఆయన ఒక్కడే కేవలం మూడు పాదాలతో కొలిచాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (upasarga)

• विष्णवे: to Viṣṇu
• विष्णवे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)

• शूषम्: impulse, vigor, might
• शूषम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शूष (प्रातिपदिक)

• एतु: let (it) go/come
• एतु: —
• Type: Verb
• Root: इ (धातु: इ/ए ‘to go’)

• मन्म: thought, hymn, devotion
• मन्म: कर्ता
• Type: Noun
• Root: मन्मन् (प्रातिपदिक)

• गिरिक्षिते: to the mountain-dwelling/rock-abiding (one)
• गिरिक्षिते: सम्प्रदान
• Type: Noun (epithet)
• Root: गिरिक्षित् (प्रातिपदिक; bahuvrīhi/karmadhāraya epithet)

• उरुगायाय: to the wide-striding / far-famed
• उरुगायाय: सम्प्रदान
• Type: Adjective (epithet)
• Root: उरुगाय (प्रातिपदिक)

• वृष्णे: to the bull-like, mighty one
• वृष्णे: सम्प्रदान
• Type: Noun (epithet)
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्ता
• Type: Pronoun
• Root: यद् (sarvanāman)

• इदम्: this
• इदम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (sarvanāman)

• दीर्घम्: long, far-extended
• दीर्घम्: —
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)

• प्रयतम्: stretched out, extended
• प्रयतम्: —
• Type: Adjective (PPP)
• Root: प्र-यत (PPP from √यत् ‘to stretch/strive’)

• सधस्थम्: seat, abode, station
• सधस्थम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सधस्थ (प्रातिपदिक)

• एकः: alone, one
• एकः: —
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• विममे: measured out
• विममे: —
• Type: Verb
• Root: वि-मा (धातु √मा ‘to measure’)

• त्रिभिः: with three
• त्रिभिः: करण
• Type: Numeral
• Root: त्रि (numeral stem)

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (particle)

• पदेभिः: with steps/footprints
• पदेभिः: करण
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)