Adhyaya 10

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने अमृतमन्थनं नाम नवमो ऽध्यायः हयग्रीव उवाच अथ देवा महेन्द्राद्या विष्णुना प्रभविष्मुना / अङ्गीकृता महाधीराः प्रमोदं परमं ययुः

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణ ఉత్తరభాగంలో ‘అమృతమంథనం’ అనే తొమ్మిదవ అధ్యాయం. హయగ్రీవుడు పలికెను—అప్పుడు మహేంద్రాది దేవతలు ప్రభవిష్ణువైన విష్ణువు చేత అంగీకరింపబడి, మహాధీరులై పరమానందాన్ని పొందారు.

Verse 2

मलकाद्यास्तु ते सर्वे दैत्या विष्णुपराङ्मुखाः / संत्यक्ताश्च श्रिया देव्या भृशमुद्वेगमागताः

మలక మొదలైన ఆ దైత్యులందరూ విష్ణువుకు విముఖులయ్యారు; దేవీ శ్రీ వారిని విడిచిపెట్టినందున వారు తీవ్రమైన ఆందోళనకు లోనయ్యారు.

Verse 3

ततो जगृहिरे दैत्या धन्वन्तरिकरस्थितम् / परमामृतसाराढ्यं कलशं कनकोद्भवम् / अथासुराणां देवानामन्योन्यं कलहो ऽभवत्

అప్పుడు దైత్యులు ధన్వంతరి చేతిలో ఉన్న, పరమ అమృతసారంతో నిండిన, స్వర్ణోత్పన్న కలశాన్ని అపహరించారు. తదనంతరం దేవాసురుల మధ్య పరస్పర ఘోర కలహం ఏర్పడింది.

Verse 4

एतस्मिन्नन्तरे विष्णुः सर्वलोकैकरक्षकः / सम्यगाराधयामासललितां स्वैक्यरूपिणीम्

ఈ మధ్యలో, సమస్త లోకాల ఏకరక్షకుడైన విష్ణువు తన స్వైక్యరూపిణి లలితాదేవిని సమ్యకంగా ఆరాధించాడు.

Verse 5

सुराणामसुराणां च रणं वीक्ष्य सुदारुणम् / ब्रह्मा निजपदं प्राप शंभुः कैलासमास्थितः

దేవాసురుల అత్యంత భయంకర యుద్ధాన్ని చూసి బ్రహ్మ తన స్వధామాన్ని చేరాడు; శంభువు కైలాసాన్ని ఆశ్రయించాడు.

Verse 6

मलकं योधयामास दैत्यानामधिपं वृषा / असुरैश्च सुराः सर्वे सांपरायमकुर्वत

వృషా దైత్యాధిపతి మలకునితో యుద్ధం చేశాడు; అలాగే అసురులతో సమస్త దేవతలు ప్రాణాంతక సమరంలో నిమగ్నమయ్యారు.

Verse 7

भगवानपि योगीन्द्रः समाराध्य महेश्वरीम् / तदेकध्यानयोगेन तद्रूपः समजायत

భగవాన్ యోగీంద్రుడు కూడా మహేశ్వరిని సమ్యకంగా ఆరాధించి, ఆమెపై ఏకాగ్ర ధ్యానయోగంతో ఆమెరూపుడైయ్యాడు.

Verse 8

सर्वसंमोहिनी सा तु साक्षाच्छृङ्गारनायिका / सर्वशृङ्गारवेषाढ्या सर्वाभरणभूषिता

ఆమె సర్వులను మోహింపజేసే, సాక్షాత్తు శృంగారనాయిక. సమస్త శృంగారవేషాలతో సమృద్ధిగా, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకృతురాలైయుండెను.

Verse 9

सुराणामसुराणां च निवार्य रणमुल्वणम् / मन्दस्मितेन दैतेयान्मोहयन्ती जगद ह

దేవాసురుల భయంకర యుద్ధాన్ని ఆపి, మందహాసంతో దైత్యులను మోహింపజేస్తూ ఆమె ఇలా పలికెను.

Verse 10

अलं युद्धेन किं शस्त्रेर्मर्मस्थानविभेदिभिः / निष्ठुरैः किं वृथालापैः कण्ठशोषणहेतुभिः

యుద్ధం చాలును; మర్మస్థానాలను చీల్చే ఆయుధాలు ఎందుకు? నిష్ఠురమైన వ్యర్థ వాక్యాలు ఎందుకు, అవి కేవలం కంఠాన్ని ఎండబెట్టేవే కదా?

Verse 11

अहमेवात्र मध्यस्था युष्माकं च दिवौकसाम् / यूयं तथामी नितरामत्र हि क्लेशभागिनः

నేనే ఇక్కడ మీకూ దివౌకసులకూ మధ్యస్థురాలిని. మీరు కూడా, వీరూ—ఇక్కడ నిశ్చయంగా కష్టభాగులే.

Verse 12

सर्वेषां सममेवाद्य दास्याम्यमृतमद्भुतम् / मम हस्ते प्रदातव्यं सुधापात्रमनुत्तमम्

ఈ రోజు నేను అందరికీ సమానంగా అద్భుతమైన అమృతాన్ని ఇస్తాను. ఆ అనుత్తమ సుధాపాత్రాన్ని నా చేతికి అప్పగించండి.

Verse 13

इति तस्या वचः श्रुत्वा दैत्यास्तद्वाक्यमोहिताः / पीयूषकलशं तस्यै ददुस्ते मुग्धचेतसः

ఆమె మాటలు విని దైత్యులు ఆ వాక్యమోహంలో పడిపోయారు; మోహితచిత్తులై ఆమెకు అమృతకలశాన్ని ఇచ్చారు.

Verse 14

सा तत्पात्रं समादाय जगन्मोहनरूपिणी / सुराणामसुराणां च वृथक्पङ्क्तिं चकार ह

జగన్మోహనరూపిణి అయిన ఆమె ఆ పాత్రను తీసుకొని దేవులకూ అసురులకూ వేరువేరు వరుసలు ఏర్పాటు చేసింది.

Verse 15

द्वयोः पङ्क्त्योश्च मध्यस्थास्तानुवाच सुरासुरान् / तूष्णीं भवन्तु सर्वे ऽपि क्रमशो दीयते मया

రెండు వరుసల మధ్య నిలబడి ఆమె దేవాసురులకు చెప్పింది—“అందరూ మౌనంగా ఉండండి; నేను క్రమంగా ఇస్తాను.”

Verse 16

तद्वाक्यमुररीचक्रुस्ते सर्वे समवायिनः / सा तु संमोहिताश्लेषलोका दातुं प्रचक्रमे

అక్కడ కూడిన వారందరూ ఆమె మాటను అంగీకరించారు; లోకాలను మోహబంధంతో కట్టివేసిన ఆమె ఇవ్వడం ప్రారంభించింది.

Verse 17

क्वणत्कनकदर्वीका क्वणन्मङ्गलकङ्कणा / कमनीयविभूषाढ्या कला सा परमा बभौ

ఆమె బంగారు చెంచా మ్రోగుతూ, మంగళ కంకణాలు ఝణఝణలాడుతూ; మనోహర ఆభరణాలతో అలంకృతమైన ఆమె పరమ కళగా ప్రకాశించింది.

Verse 18

वामे वामे करांभोजे सुधाकलशमुज्ज्वलम् / सुधां तां देवतापङ्क्तौ पूर्वं दर्व्या तदादिशत्

ఆమె ఎడమ ఎడమ కరకమలంలో ప్రకాశించే సుధాకలశం ఉంది. ఆమె ముందుగా దేవతల పంక్తిలో దర్వితో ఆ అమృతాన్ని పంచమని ఆదేశించింది.

Verse 19

दिशन्ती क्रमशास्तत्र चन्द्रभास्करसूचितम् / दर्वीकरेण चिच्छेद सैंहिकेयं तु मध्यगम् / पीतामृतशिरोमात्रं तस्य व्योम जगाम च

ఆమె క్రమంగా పంచుతూ చంద్రసూర్యుల సూచనతో గుర్తించబడిన మధ్యలో ఉన్న సైంహికేయుణ్ని దర్వీ పట్టిన చేతితో చీల్చింది. అమృతం తాగిన అతని తల మాత్రమే ఆకాశానికి వెళ్లింది.

Verse 20

तं दृष्ट्वाप्यसुरास्तत्र तूष्णीमासन्विमोहिताः / एवं क्रमेण तत्सर्वं विबुधेभ्यो वितीर्य सा / असुराणां पुरः पात्रं सानिनाय तिरोदधे

అది చూశాక కూడా అక్కడ అసురులు మోహితులై మౌనంగా కూర్చున్నారు. ఆమె క్రమంగా అంతటినీ దేవులకు పంచి, తరువాత అసురుల ముందుకు పాత్రను తీసుకెళ్లి అంతర్ధానమైంది.

Verse 21

रिक्तपात्रं तु तं दृष्ट्वा सर्वे दैतेयदानवाः / उद्वेलं केवलं क्रोधं प्राप्ता युद्धचिकीर्षया

ఖాళీ పాత్రను చూసి దైత్యదానవులందరికీ ఉప్పొంగే కోపమే కలిగింది; యుద్ధం చేయాలనే తపనతో వారు ఉద్ధృతులయ్యారు.

Verse 22

इन्द्रादयः सुराः सर्वे सुधापानाद्बलोत्तराः / दुर्वलैरसुरैः सार्धं समयुद्ध्यन्त सायुधाः

ఇంద్రాది సమస్త దేవతలు సుధాపానంతో బలవంతులయ్యారు. వారు ఆయుధాలు ధరించి బలహీన అసురులతో యుద్ధం చేశారు.

Verse 23

ते विध्यमानाः शतशो दानवेन्द्राः सुरोत्तमैः / दिगन्तान्कतिचिज्जग्मुः पातालं कतिचिद्ययुः

సురోత్తముల చేత బాణవిద్ధులైన వందల దానవేంద్రులు చెదిరిపోయారు; కొందరు దిక్కుల అంతాలకు, కొందరు పాతాళానికి వెళ్లారు।

Verse 24

दैत्यं मलकनामानं विजित्य विबुधेश्वरः / आत्मीयां श्रियमाजह्रे श्रीकटाक्ष समीक्षितः

మలకనామ దైత్యుని జయించిన విబుధేశ్వరుడు, శ్రీదేవి కటాక్షానుగ్రహంతో తన స్వకీయ శ్రియను తిరిగి పొందెను।

Verse 25

पुनः सिंहासनं प्राप्य महेन्द्रः सुरसेवितः / त्रैलोक्यं पालयामास पूर्ववत्पूर्वदेवजित्

మళ్లీ సింహాసనాన్ని అధిరోహించి, సురుల సేవ పొందిన మహేంద్రుడు, పూర్వంలాగానే త్రైలోక్యాన్ని పాలించెను—పూర్వదేవజితుడై।

Verse 26

निर्भया निखिला देवास्त्रैलोक्ये सचराचरे / यथाकामं चरन्ति स्म सर्वदा हृष्टचेतसः

చరాచరసహిత త్రైలోక్యంలో సమస్త దేవతలు నిర్భయులయ్యారు; వారు ఎల్లప్పుడూ హృష్టచిత్తులై యథాకామంగా సంచరించారు।

Verse 27

तदा तदखिलं दृष्ट्वा मोहिनीचरितं मुनिः / विस्मितः कामचारी तु कैलासं नारदो गतः

అప్పుడు మోహినీచరితమంతటిని చూచి ముని నారదుడు విస్మయపడ్డాడు; కామచారీ అయిన అతడు కైలాసానికి వెళ్లెను।

Verse 28

नन्दिना च कृतानुज्ञः प्रणम्य परमेश्वरम् / तेन संभाव्यमानो ऽसौ तुष्टो विष्टरमास्त सः

నందీ అనుమతి పొందినవాడు పరమేశ్వరునికి నమస్కరించాడు; ఆయన సాదర స్వాగతంతో తృప్తుడై విస్తారంగా కూర్చున్నాడు।

Verse 29

आसनस्थं महादेवो मुनिं स्वेच्छाविहारिणम् / पप्रच्छ पार्वतीजानिः स्वच्छस्फटिकसन्निभः

ఆసనంపై కూర్చున్న, స్వేచ్ఛావిహారి మునిని మహాదేవుడు—పార్వతీజానిః, స్వచ్ఛ స్ఫటికసమ కాంతితో—ప్రశ్నించాడు।

Verse 30

भगवन्सर्ववृत्तज्ञ पवित्रीकृतविष्टर / कलहप्रिय देवर्षे किं वृत्तं तत्र नाकिनाम्

భగవాన్, సమస్త వృత్తాంతజ్ఞా, ఈ ఆసనాన్ని పవిత్రం చేసినవాడా; కలహప్రియ దేవర్షీ, అక్కడ దేవతలకు ఏమి జరిగింది?

Verse 31

सुराणामसुराणां वा विजयः समजायत / किं वाप्यमृतवृत्तान्तं विष्णुना वापि किं कृतम्

దేవులదా అసురులదా—ఎవరి విజయం జరిగింది? అమృత వృత్తాంతం ఏమిటి? విష్ణువు ఏమి చేశాడు?

Verse 32

इति पृष्टो महेशेन नारदो मुनिसत्तमः / उवाच विस्मयाविष्टः प्रसन्नवदनेक्षणः

మహేశుడు ఇలా అడగగా, మునిశ్రేష్ఠుడు నారదుడు ఆశ్చర్యావిష్టుడై, ప్రసన్న ముఖనేత్రాలతో పలికాడు।

Verse 33

सर्वं जानासि भगवन्सर्वज्ञो ऽसि यतस्ततः / तथापि परिपृष्टेन मया तद्वक्ष्यते ऽधुना

ఓ భగవాన్, మీరు సమస్తమును తెలిసినవారు, సర్వజ్ఞులు. అయినా నా ప్రశ్నకు అనుగుణంగా అది ఇప్పుడు చెప్పబడుతుంది.

Verse 34

तादृशे समरे घोरे सति दैत्यदिवौकसाम् / आदिनारायमः श्रीमान्मोहिनीरूपमादधे

అటువంటి ఘోర సమరంలో, దైత్యులు మరియు దేవతలు ఎదురెదురుగా ఉన్నప్పుడు, శ్రీమాన్ ఆదినారాయణుడు మోహినీ రూపాన్ని ధరించాడు.

Verse 35

तामुदारविभूषाढ्यां मूर्तां शृङ्गारदेवताम् / सुरासुराः समालोक्य विरताः समरोध्यमात्

ఉదార ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన, శృంగార దేవత స్వరూపమైన ఆ మూర్తిని చూసి దేవాసురులు యుద్ధాన్ని ఆపి విరమించారు.

Verse 36

तन्मायामोहिता दैत्याः सुधापात्रं च याचिताः / कृत्वा तामेव मध्यस्थामर्पयामासुरञ्जसा

ఆ మాయచేత మోహితులైన దైత్యులు అమృత పాత్రను కోరగా, ఆమెనే మధ్యస్థగా చేసి సులభంగా అప్పగించారు.

Verse 37

तदा देवी तदादाय मन्दस्मितमनोहरा / देवेभ्य एव पीयूषमशेषं विततार सा

అప్పుడు మృదుస్మితంతో మనోహరమైన దేవి దానిని తీసుకొని, సమస్త పీయూషాన్ని దేవతలకే పూర్తిగా పంచింది.

Verse 38

तिरोहितामदृष्ट्वा तां दृष्ट्वा शून्यं च पात्रकम् / ज्वलन्मन्युमुखा दैत्या युद्धाय पुनरुत्थिताः

ఆమె అంతర్ధానమై కనిపించక, పాత్రం శూన్యంగా కనిపించగానే, కోపాగ్నితో మండిన ముఖాల దైత్యులు మళ్లీ యుద్ధానికి లేచారు।

Verse 39

अमरैरमृतास्वादादत्युल्वणपराक्रमैः / पराजिता महादैत्या नष्टाः पातालमभ्ययुः

అమృతాస్వాదంతో అత్యంత ఉగ్ర పరాక్రమం పొందిన అమరుల చేత పరాజితులైన మహాదైత్యులు, నశించినవారిలా పాతాళానికి చేరారు।

Verse 40

इमं वृत्तान्तमाकर्ण्य भवानीपतिख्ययः / नारदं प्रेषयित्वाशु तदुक्तं सततं स्मरन्

ఈ వృత్తాంతాన్ని విని భవానీపతి (శివుడు) వెంటనే నారదుని పంపి, అతడు చెప్పిన మాటలను నిత్యం స్మరిస్తూ ఉన్నాడు।

Verse 41

अज्ञातः प्रमथैः सर्वैः स्कन्दनन्दिविनायकैः / पार्वतीसहितो विष्णुमाजगाम सविस्मयः

ప్రమథులు, స్కందుడు, నంది, వినాయకుడు—అందరికీ తెలియకుండా, పార్వతితో కూడిన (శివుడు) ఆశ్చర్యంతో విష్ణువుని వద్దకు వచ్చాడు।

Verse 42

क्षीरोदतीरगं दृष्ट्वा सस्त्रीकं वृषवाहनम् / भोगिभोगासनाद्विष्णुः समुत्थाय समागतः

క్షీరోద తీరంలో భార్యతో కూడిన వృషవాహనుడు (శివుడు) కనిపించగానే, విష్ణువు భోగుల భోగాల ఆసనం (శేషఫణాలు) నుండి లేచి ముందుకు వచ్చాడు।

Verse 43

वाहनादवरुह्येशः पार्वत्या सहितः स्थितम् / तं दृष्ट्वा शीघ्रमागत्य संपूज्यार्घ्यादितो मुदा

ఈశ్వరుడు పార్వతీతో కలిసి వాహనమునుండి దిగివచ్చి అక్కడ నిలిచెను. ఆయనను చూచి అతడు వెంటనే వచ్చి ఆనందముతో అర్ఘ్యాది సమర్పించి సమ్యక్పూజ చేసెను.

Verse 44

सस्नेहं गाढमालिङ्ग्य भवानीपतिमच्युतः / तदागमनकार्यं च पृष्टवान्विष्टरश्रवाः

అచ్యుతుడు స్నేహముతో భవానీపతిని గాఢంగా ఆలింగనం చేసెను; తరువాత విస్తరశ్రవుడు ఆయన రాకకు కారణమేమిటని అడిగెను.

Verse 45

तमुवाच महादेवो भगवन्पुरुषोत्तम / महायोगेश्वर श्रीमन्सर्वसौभाग्यसुन्दरम्

అప్పుడు మహాదేవుడు పలికెను— ఓ భగవన్ పురుషోత్తమా! ఓ మహాయోగేశ్వరా, శ్రీమంతా, సమస్త సౌభాగ్యసౌందర్యమూర్తీ!

Verse 46

सर्वसंमोहजनकमवाङ्मनसगोचरम् / यद्रूपं भवतोपात्तं तन्मह्यं संप्रदर्शय

సర్వులను మోహింపజేసే, వాక్కు-మనస్సులకు అందని— మీరు ధరించిన ఆ రూపాన్ని నాకు స్పష్టంగా దర్శింపజేయండి.

Verse 47

द्रष्टुमिच्छामि ते रूपं शृङ्गारस्याधिदैवतम् / अवश्यं दर्शनीयं मे त्वं हि प्रार्थितकामधृक्

శృంగారానికి అధిదైవతమైన మీ రూపాన్ని నేను దర్శించదలచుకున్నాను. మీరు తప్పక నాకు దర్శనమివ్వండి; ఎందుకంటే మీరు ప్రార్థించిన కోరికలను నెరవేర్చువారు.

Verse 48

इति संप्रार्थितः शश्वन्महादेवेन तेन सः / यद्ध्यानवैभवाल्लब्धं रूपमद्वैतमद्भुतम्

ఇలా మహాదేవుడు నిత్యం ప్రార్థించగా, ధ్యానవైభవం వల్ల పొందిన ఆ అద్వైతమైన అద్భుత రూపాన్ని అతడు ప్రదర్శించాడు.

Verse 49

तदेवानन्यमनसा ध्यात्वा किञ्चिद्विहस्य सः / तथास्त्विति तिरो ऽधत्त महायोगेश्वरो हरिः

అదే విషయాన్ని ఏకాగ్రమనసుతో ధ్యానించి అతడు స్వల్పంగా నవ్వాడు; ‘తథాస్తు’ అని చెప్పి మహాయోగేశ్వరుడు హరి అంతర్ధానమయ్యాడు.

Verse 50

शर्वो ऽपि सर्वतश्चक्षुर्मुहुर्व्यापारयन्क्वचित् / अदृष्टपूर्वमाराममभिरामं व्यलोकयत्

సర్వదృష్టిగల శర్వుడు కూడా మళ్లీ మళ్లీ చుట్టూ చూపు తిప్పుతూ, ఇంతకు ముందు ఎప్పుడూ చూడని ఆ మనోహరమైన ఉద్యానాన్ని వీక్షించాడు.

Verse 51

विकसत्कुसुमश्रेणीविनोदिमधुपालिकम् / चंपकस्तबकामोदसुरभीकृतदिक्तटम्

ఆ ఉద్యానం వికసించిన పుష్పశ్రేణులతో అలంకృతమై, తేనెటీగలు వినోదించేలా ఉండెను; చంపక గుచ్ఛాల సువాసనతో దిక్కుల అంచులు పరిమళించెను.

Verse 52

माकन्दवृन्दमाध्वीकमाद्यदुल्लोलकोकिलम् / अशोकमण्डलीकाण्डसताण्डवशिखण्डिकम्

అక్కడ మాకంద వృందాల మధుర మకరందం ఉండి, చంచల కోకిలలు మధుర గానాన్ని ఆలపించేవి; అశోక సమూహాల కొమ్మలపై నర్తించే నెమళ్లు శోభించేవి.

Verse 53

भृङ्गालिनवझङ्कारजितवल्लकिनिस्वनम् / पाटलोदारसौरभ्यपाटलीकुसुमोज्ज्वलम्

భ్రమరుల నూతన ఝంకారము వల్లకీ నాదమును కూడా జయించినట్లు; పాటలీ పుష్పములతో ప్రకాశించి, వాటి ఉదార సౌరభ్యముతో సర్వత్ర పరిమళించింది।

Verse 54

तमालतालहिन्तालकृतमालाविलासितम् / पर्यन्तदीर्घिकादीर्घपङ्कजश्रीपरिष्कृतम्

తమాల, తాళ, హింతాళ వృక్షమాలల లీలతో అది శోభించింది; అంచుల దీర్ఘికలలో వికసించిన దీర్ఘ పద్మశ్రీతో అది పరిష్కృతమైంది।

Verse 55

वातपातचलच्चारुपल्लवोत्फुल्लपुष्पकम् / सन्तानप्रसवामोदसन्तानाधिकवासितम्

గాలి వీచి కదిలే మనోహర పల్లవాలపై వికసించిన పుష్పములతో అది శోభించింది; సంతాన వృక్షాల ప్రసవ సువాసనతో ఆ స్థలం మరింతగా పరిమళించింది।

Verse 56

तत्र सर्वत्र पुष्पाढ्ये सर्वलोकमनोहरे / पारिजाततरोर्मूले कान्ता काचिददृश्यत

అక్కడ సర్వత్ర పుష్పసమృద్ధిగా, సర్వలోకమనోహరమైన ఆ వనంలో, పారిజాత వృక్ష మూలమున ఒక కాంతా స్త్రీ దర్శనమిచ్చింది।

Verse 57

बालार्कपाटलाकारा नवयौवनदर्पिता / आकृष्टपद्मरागाभा चरणाब्जनखच्छदा

ఆమె బాలార్కపు పాటల వర్ణసమానంగా, నవయౌవన గర్వంతో దీప్తమైంది; పద్మరాగ మణి ఆకర్షించే కాంతివలె ఆమె ప్రభ, ఆమె పాదపద్మ నఖములు ఆభరణంలా మెరిశాయి।

Verse 58

यावकश्रीविनिक्षेपपादलौहित्यवाहिनी / कलनिःस्वनमञ्जीरपदपद्ममनोहरा

యావకశ్రీతో రంజితమైన ఆమె పాదాలు ఎర్రని కాంతిని ప్రసరిస్తాయి; మధుర నాదం చేసే మంజీరాల ధ్వనితో ఆమె పదపద్మాలు మనోహరంగా మెరుస్తాయి।

Verse 59

अनङ्गवीरतूणीरदर्पोन्मदनजङ्घिका / करिशुण्डाकदलिकाकान्तितुल्योरुशोभिनी

అనంగవీరుని తూణీరంలా గర్వాన్ని రేపే ఆమె జంఘలు; ఆమె ఊరులు ఏనుగు తొండం, అరటి కాండం వంటి కాంతితో శోభిస్తాయి।

Verse 60

अरुणेन दुकूलेन सुस्पर्शेन तनीयसा / अलङ्कृतनितंबाढ्या जघनाभोगभासुरा

అరుణవర్ణమైన, మృదుస్పర్శగల సన్నని దుకూలంతో ఆమె ఆవరించబడి ఉంది; అలంకారాలతో సుసజ్జితమై, పుష్టమైన నితంబాలతో, విస్తార జఘన కాంతితో భాసిస్తుంది।

Verse 61

नवमाणिक्यसन्नद्धहेमकाञ्जीविराजिता / नतनाभिमहावर्त्तत्रिवल्यूर्मिप्रभाझरा

నవ మాణిక్యాలతో జడితమైన స్వర్ణ కాంజీతో ఆమె విరాజిల్లుతుంది; వంగిన నాభి యొక్క మహావర్తం, త్రివళి తరంగాల కాంతి ఆమెపై జలజల మెరుస్తుంది।

Verse 62

स्तनकुड्मलहिन्दोलमुक्तादामशतावृता / अतिपीवरवक्षोजभारभङ्गुरमध्यभूः

స్తనకుడ్మలాల హిందోలంలా వేలాడే ముత్యాల దామాల శతాలతో ఆమె ఆవరించబడి ఉంది; అత్యంత పుష్టమైన వక్షోజాల భారంతో ఆమె మధ్యభాగం సున్నితంగా వంగుతుంది।

Verse 63

शिरीषकोमलभुजा कङ्कणाङ्गदशालिनी / सोर्मिकां गुलिमन्मृष्टशङ्खसुन्दरकन्धरा

శిరీషపుష్పంలా কোমలమైన భుజాలు గలది, కంకణాలు అంగదాలతో అలంకృతురాలు. ఉంగరపు మెరుపుతో వేళ్లు ప్రకాశించి, శంఖసమాన సుందర కంఠముగలది.

Verse 64

मुखदर्पणवृत्ताभचुबुकापाटलाघरा / शुचिभिः पङ्क्तिभिः शुद्धैर्विद्यारूपैर्विभास्वरैः

ముఖం దర్పణంలా వృత్తంగా, పెదవులు పాటలవర్ణంగా; శుభ్రమైన, ప్రకాశించే దంతపంక్తులతో—విద్యారూప దీప్తిలా—ఆమె వెలిగింది.

Verse 65

कुन्दकुड्मलसच्छायैर्दन्तैर्दर्शितचन्द्रिका / स्थूलमौक्तिकसन्नद्धनासाभरणभासुरा

కుందకలికల వంటి తెల్లని దంతపంక్తి చంద్రికను చూపెను; స్థూల ముత్యాలతో కూర్చిన నాసాభరణం ఆమెను ప్రకాశింపజేసెను.

Verse 66

केतकान्तर्द्दलद्रोणिदीर्घदीर्घविलोचना / अर्धेन्दुतुलिताफाले सम्यक्कॢप्तालकच्छटा

కేతకీ దళాలవలె దీర్ఘమైన దీర్ఘ నేత్రాలు గలది; అర్ధచంద్రసమాన లలాటంపై సరిగా అలంకరించిన అలకల కాంతి విరాజిల్లెను.

Verse 67

पालीवतंसमाणिक्यकुण्डलामण्डितश्रुतिः / नवकर्पूरकस्तूरीरसामोदितवीटिका

చెవులు పాళీ-వతంసం మరియు మాణిక్య కుండలాలతో అలంకృతమై; నూతన కర్పూరం కస్తూరి రస సువాసనతో కూడిన వీటికతో హర్షించెను.

Verse 68

शरच्चरुनिशानाथमण्डलीमधुरानना / स्फुरत्कस्तूरितिलका नीलकुन्तलसंहतिः

ఆమె శరదృతు చంద్రమండలంలా మధురముఖి; నుదుటిపై మెరుస్తున్న కస్తూరి తిలకం, నీలవర్ణ ఘన కుంతలసంహతి కలది।

Verse 69

सीमन्तरेखाविन्यस्तसिंदूरश्रेणिभासुरा

ఆమె సీమంతరేఖలో నిలిపిన సిందూర శ్రేణి వల్ల ప్రకాశించుచుండెను।

Verse 70

स्फरच्चन्द्रकलोत्तंसमदलोलविलोचना / सर्वशृङ्गारवेषाढ्या सर्वाभरणमण्डिता

చంద్రకళా ఉత్తంసంతో మెరుస్తూ, మదంతో చలించే చూపులుగలది; సమస్త శృంగారవేషాలతో సమృద్ధిగా, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకృతమైయుండెను।

Verse 71

तामिमां कन्दुकक्रीडालोलामालोलभूषणाम् / दृष्ट्वा क्षिप्रमुमां त्यक्त्वा सो ऽन्वधावदथेश्वरः

బంతి క్రీడలో లీనమై, చలించే ఆభరణాలతో అలంకృతమైన ఆమెను చూచి, ఈశ్వరుడు ఉమను వెంటనే విడిచి ఆమె వెనుక ధావించాడు।

Verse 72

उमापि तं समोवेक्ष्य धावन्तं चात्मनः प्रियम् / स्वात्मानं स्वात्मर्सोन्दर्यं निन्दन्ती चातिविस्मिता / तस्थाववाङ्मुखी तूष्णीं लज्जासूयासमन्विता

ఉమ కూడా తన ప్రియుడు పరుగెత్తుచున్నదాన్ని చూసి, అత్యంత ఆశ్చర్యంతో తనను తన సౌందర్యాన్ని నిందించసాగెను. లజ్జా, అసూయలతో కూడి, ముఖం వంచి మౌనంగా నిలిచెను।

Verse 73

गृहीत्वा कथमप्येनामालिलिग मुहुर्मुहुः / उद्धूयोद्धूय साप्येवं धावति स्म सुदूरतः

ఏదో విధంగా ఆమెను పట్టుకొని ఆయన మళ్లీ మళ్లీ ఆలింగనం చేసెను; ఆమె కూడా తన్నుకొని తన్నుకొని ఎంతో దూరం పరుగెత్తెను.

Verse 74

पुनर्गृहीत्वा तामीशः कामं कामवशीसृतः / आश्र्लिष्टं चातिवेगेन तद्वीर्यं प्रच्युतं तदा

మళ్లీ ఆమెను పట్టుకొని, కామవశుడైన ఈశ్వరుడు అత్యంత వేగంతో ఆలింగనం చేసెను; అప్పుడు ఆయన వీర్యము తక్షణమే స్రవించెను.

Verse 75

ततः समुत्थितो देवो महाशास्ता महाबलः / अनेककोटिदैत्येन्द्रगर्वनिर्वापणक्षमः

అప్పుడు మహాబలుడైన మహాశాస్తా దేవుడు అవతరించెను; అనేక కోటి దైత్యేంద్రుల గర్వాన్ని శమింపజేయగలవాడు ఆయన.

Verse 76

तद्वीर्यबिन्दुसंस्पर्शात्सा भूमिस्तत्रतत्र च / रजतस्वर्मवर्णाभूल्लक्षणाद्विन्ध्यमर्दन

హే వింధ్యమర్దన! ఆ వీర్యబిందువు స్పర్శతో అక్కడక్కడ భూమి లక్షణంగా వెండి-బంగారు వర్ణముగా మారెను.

Verse 77

तथैवान्तर्दधे सापि देवता विश्वमोहिनी / निवृत्तः स गिरीशो ऽपि गिरिं गौरीसखो ययौ

అదేవిధంగా విశ్వమోహినీ దేవత కూడా అంతర్ధానమైంది; గౌరీ సఖుడైన గిరీశుడు కూడా విరమించి తన పర్వతానికి వెళ్లెను.

Verse 78

अथाद्भुतमिदं वक्ष्ये लोपामुद्रापते शृणु / यन्न कस्यचिदाख्यातं ममैव त्दृदयेस्थितम्

ఇప్పుడు ఈ అద్భుతమైన మాటను చెప్పుదును; హే లోపాముద్రాపతీ, వినుము. ఎవరికీ చెప్పని అది నా హృదయంలోనే నిలిచియున్నది.

Verse 79

पुरा भण्डासुरो नाम सर्वदैत्यशिखामणिः / पूर्वं देवान्बहुविधान्यः शास्ता स्वेच्छया पटुः

పూర్వకాలంలో భండాసురుడు అనే, సమస్త దైత్యులలో శిరోమణి, ఉండెను. అతడు స్వేచ్ఛతో నిపుణుడై దేవులను అనేక విధాల శిక్షించెను.

Verse 80

विशुक्रं नाम दैतेयं वर्गसंरक्षणक्षमम् / शुक्रतुल्यं विचारज्ञं दक्षांसेन ससर्ज सः

అతడు కుడి భాగముతో ‘విశుక్ర’ అనే దైత్యుని సృష్టించెను; అతడు వర్గరక్షణకు సమర్థుడు, శుక్రునితో సమానుడు, విచారజ్ఞుడు.

Verse 81

वामांसेन विषाङ्गं च सृष्टवान्दुष्टशेखरम् / धूमिनीनामधेयां च भगिनीं भण्डदानवः

భండ దానవుడు ఎడమ భాగముతో ‘విషాంగ’ అనే దుష్టశేఖరుని సృష్టించెను; అలాగే ‘ధూమిని’ అనే పేరుగల తన సోదరిని కూడా జన్మింపజేసెను.

Verse 82

भ्रातृभ्यामुग्रवीर्याभ्यां सहितो निहताहितः / ब्रह्माण्डं खण्डयामास शौर्यवीर्यसमुच्छ्रितः

ఉగ్రవీర్యముగల ఇద్దరు సోదరులతో కలిసి, శత్రువులను సంహరించుచు, శౌర్యవీర్యములతో ఉద్ధతుడై బ్రహ్మాండమును ఖండించసాగెను.

Verse 83

ब्रह्मविष्णुमहेशाश्च तं दृष्ट्वा दीप्ततेजसम् / पलायनपराः सद्यः स्वे स्वे धाम्नि सदावसन्

బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు ఆ దివ్యదీప్తితేజస్సును చూచి క్షణములోనే పారిపోవడానికి సిద్ధులై తమ తమ ధామములలో నివసించిరి।

Verse 84

तदानीमेव तद्बाहुमंमर्द्दन विमूर्च्छिताः / श्वसितुं चापि पटवो नाभवन्नाकिनां गणाः

అదే క్షణములో అతని భుజమర్దనవల్ల దేవగణములు మూర్ఛితులై, శ్వాసించుటకైనా సమర్థులు కాలేకపోయిరి।

Verse 85

केचित्पातालगर्भेषु केचिदंबुधिवारिषु / केचिद्दिगन्तकोणेषु केचित्कुञ्जेषु भूभृताम्

కొందరు పాతాళగర్భములలో, కొందరు సముద్రజలములలో, కొందరు దిక్కుల అంత్యకోణములలో, మరికొందరు పర్వతకుఞ్జములలో దాగిరి।

Verse 86

विलीना भृशवित्रस्तास्त्यक्तदारसुतस्त्रियः / भ्रष्टाधिकारा ऋभवो विचेरुश्छन्नवेषकाः

అత్యంత భయంతో వారు లీనులైపోయిరి; భార్యా-పుత్ర-స్త్రీలను విడిచి, అధికారభ్రష్టులైన ఋభువులు దాచిన వేషములతో సంచరించిరి।

Verse 87

यक्षान्महोरगान्सिद्धान्साध्यान्समरदुर्मदान् / ब्रह्माणं पद्मनाभं च रुद्रं वज्रिणमेव च / मत्वा तृणायितान्सर्वांल्लोकान्भण्डः शशासह

యక్షులు, మహోరగులు, సిద్ధులు, సాధ్యులు, యుద్ధదర్పముగల దేవగణములు, అలాగే బ్రహ్మ, పద్మనాభ విష్ణు, రుద్రుడు, వజ్రధారి ఇంద్రుడు—ఇవన్నీ తృణప్రాయమని భావించి భండుడు సమస్త లోకములను శాసించెను।

Verse 88

अथ भण्डासुरं हन्तुं त्रैलोक्यं चापि रक्षितुम् / तृतीयमुदभूद्रूपं महायागानलान्मुने

అప్పుడు భండాసురుని సంహరించుటకును, త్రిలోకమును రక్షించుటకును, ఓ మునీ, మహాయాగాగ్ని నుండి తృతీయ దివ్యరూపము అవతరించింది।

Verse 89

यद्रूपशालिनीमाहुर्ललिता परदेवताम् / पाशाङ्कुशधनुर्वाणपरिष्कृतचतुर्भुजाम्

రూపసంపన్న పరదేవతగా ‘లలిత’ అని చెప్పబడే ఆమె, పాశం, అంకుశం, ధనుస్సు, బాణములతో అలంకృతమైన నాలుగు భుజములు కలది।

Verse 90

सा देवी परम शक्तिः परब्रह्मस्वरूपिणी / जघान भण्डदैत्येन्द्रं युद्धे युद्धविशारदा

ఆ దేవి పరమశక్తి, పరబ్రహ్మస్వరూపిణి, యుద్ధనిపుణురాలై సమరంలో భండ దైత్యేంద్రుని సంహరించింది।