Shloka 3
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
ततो जगृहिरे दैत्या धन्वन्तरिकरस्थितम् / परमामृतसाराढ्यं कलशं कनकोद्भवम् / अथासुराणां देवानामन्योन्यं कलहो ऽभवत्
Transliteration
tato jagṛhire daityā dhanvantarikarasthitam / paramāmṛtasārāḍhyaṃ kalaśaṃ kanakodbhavam / athāsurāṇāṃ devānāmanyonyaṃ kalaho 'bhavat
Translation
అప్పుడు దైత్యులు ధన్వంతరి చేతిలో ఉన్న, పరమ అమృతసారంతో నిండిన, స్వర్ణోత్పన్న కలశాన్ని అపహరించారు. తదనంతరం దేవాసురుల మధ్య పరస్పర ఘోర కలహం ఏర్పడింది.
Word by Word
tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), अव्यय-प्रकारः: क्रियाविशेषण (adverb)
jagṛhirethey seized/took
jagṛhire:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootgrah (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्-लकार), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)
daityāḥthe Daityas (demons)
daityāḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा-विभक्ति (nominative/1st), बहुवचन (plural)
dhanvantari-kara-sthitamsituated in Dhanvantari’s hand
dhanvantari-kara-sthitam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdhanvantari (प्रातिपदिक) + kara (प्रातिपदिक) + sthita (कृदन्त; √sthā धातु)
Formसमासः: षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative) ‘धन्वन्तरेः करः’ + ‘स्थित’ (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया-विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular)
parama-amṛta-sāra-āḍhyamabounding in the supreme essence of nectar
parama-amṛta-sāra-āḍhyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक) + amṛta (प्रातिपदिक) + sāra (प्रातिपदिक) + āḍhya (प्रातिपदिक)
Formसमासः: तत्पुरुष (determinative) ‘अमृतस्य सारः’ + ‘आढ्य’ (rich in); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
kalaśamthe pot
kalaśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkalaśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया-विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular)
kanaka-udbhavamgold-born / made of gold
kanaka-udbhavam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkanaka (प्रातिपदिक) + udbhava (प्रातिपदिक)
Formसमासः: तत्पुरुष (determinative) ‘कनकात् उद्भवः’ (arising from gold); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय, अव्यय-प्रकारः: अनुक्रम/आरम्भसूचक (particle: then/now)
asurāṇāmof the Asuras
asurāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (genitive/6th), बहुवचन
devānāmof the Devas
devānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
anyonyaṃmutually, with each other
anyonyaṃ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootanyonya (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोगः; अव्यय-प्रकारः: परस्पर (reciprocal adverb)
kalahaḥa quarrel
kalahaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootkalaha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
abhavatarose, happened
abhavat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्-लकार), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन