Shloka 81
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
वामांसेन विषाङ्गं च सृष्टवान्दुष्टशेखरम् / धूमिनीनामधेयां च भगिनीं भण्डदानवः
Transliteration
vāmāṃsena viṣāṅgaṃ ca sṛṣṭavānduṣṭaśekharam / dhūminīnāmadheyāṃ ca bhaginīṃ bhaṇḍadānavaḥ
Translation
భండ దానవుడు ఎడమ భాగముతో ‘విషాంగ’ అనే దుష్టశేఖరుని సృష్టించెను; అలాగే ‘ధూమిని’ అనే పేరుగల తన సోదరిని కూడా జన్మింపజేసెను.
Word by Word
वाम-अंसेनwith (his) left shoulder/arm
वाम-अंसेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवाम (प्रातिपदिक) + अंस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (masc instrumental sg); षष्ठी-तत्पुरुष (with the left shoulder/arm)
विष-अङ्गम्Viṣāṅga (poison-bodied one)
विष-अङ्गम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविष (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (neuter acc sg); तत्पुरुष (poison-bodied/poison-limbed)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction: and)
सृष्टवान्having created
सृष्टवान्:
Kriya (क्रिया/पूर्वकालिक)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु) → सृष्टवत् (कृदन्त)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त (perfect participle/agentive past), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc nom sg: 'having created')
दुष्ट-शेखरम्Duṣṭaśekhara (wicked chief)
दुष्ट-शेखरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक) + शेखर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (masc acc sg); कर्मधारय (a 'wicked-crowned' one / wicked chief)
धूमिनी-नामधेयाम्named Dhūminī
धूमिनी-नामधेयाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधूमिनी (प्रातिपदिक) + नामधेय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (fem acc sg, qualifying 'bhaginīm'); षष्ठी-तत्पुरुष (having the name Dhūminī)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
भगिनीम्sister
भगिनीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभगिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (fem accusative sg)
भण्ड-दानवःBhaṇḍa the demon
भण्ड-दानवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक) + दानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc nominative sg); कर्मधारय (Bhaṇḍa who is a Dānava)