Shloka 54

Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention

Amṛtamanthana-Prasaṅga

Devanagari script

तमालतालहिन्तालकृतमालाविलासितम् / पर्यन्तदीर्घिकादीर्घपङ्कजश्रीपरिष्कृतम्

Transliteration

tamālatālahintālakṛtamālāvilāsitam / paryantadīrghikādīrghapaṅkajaśrīpariṣkṛtam

Translation

తమాల, తాళ, హింతాళ వృక్షమాలల లీలతో అది శోభించింది; అంచుల దీర్ఘికలలో వికసించిన దీర్ఘ పద్మశ్రీతో అది పరిష్కృతమైంది।

Word by Word

• tamāla-tāla-hintāla-kṛta-mālā-vilāsitam: adorned with garlands made of tamāla, palm, and hintāla
• tamāla-tāla-hintāla-kṛta-mālā-vilāsitam: Visheshana (विशेषण) of implied object
• Type: Adjective
• Root: tamāla (प्रातिपदिक) + tāla (प्रातिपदिक) + hintāla (प्रातिपदिक) + kṛta (कृदन्त; √kṛ कृ) + mālā (प्रातिपदिक) + vilāsita (कृदन्त; √las/√lās लस्)
• Form: Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); समासः—तत्पुरुषः ("kṛta-mālā" = कृतमाला, तमाल-ताल-हिन्तालैः कृताः मालाः; ताभिः "vilāsita" = शोभितम्/विलसितम्)

• paryanta-dīrghikā-dīrgha-paṅkaja-śrī-pariṣkṛtam: embellished by the beauty of long lotuses in the boundary ponds
• paryanta-dīrghikā-dīrgha-paṅkaja-śrī-pariṣkṛtam: Visheshana (विशेषण) of implied object
• Type: Adjective
• Root: paryanta (प्रातिपदिक) + dīrghikā (प्रातिपदिक) + dīrgha (प्रातिपदिक) + paṅkaja (प्रातिपदिक) + śrī (प्रातिपदिक) + pariṣkṛta (कृदन्त; √kṛ कृ with pari- उपसर्ग)
• Form: Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); समासः—तत्पुरुषः ("dīrghikā" = सरोवर/दीर्घिका; "paryanta-dīrghikā" = पर्यन्तस्थितदीर्घिका; "dīrgha-paṅkaja" = दीर्घपङ्कजम्; तस्य "śrī" = शोभा; तया "pariṣkṛta" = परिष्कृतम्)