Shloka 44

Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention

Amṛtamanthana-Prasaṅga

Devanagari script

सस्नेहं गाढमालिङ्ग्य भवानीपतिमच्युतः / तदागमनकार्यं च पृष्टवान्विष्टरश्रवाः

Transliteration

sasnehaṃ gāḍhamāliṅgya bhavānīpatimacyutaḥ / tadāgamanakāryaṃ ca pṛṣṭavānviṣṭaraśravāḥ

Translation

అచ్యుతుడు స్నేహముతో భవానీపతిని గాఢంగా ఆలింగనం చేసెను; తరువాత విస్తరశ్రవుడు ఆయన రాకకు కారణమేమిటని అడిగెను.

Word by Word

• सस्नेहम्: affectionately
• सस्नेहम्: क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: स्नेह (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास (sa- ‘with’ + स्नेह), अव्यय (indeclinable adverb)

• गाढम्: tightly
• गाढम्: क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: गाढ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् क्रियाविशेषण (adverbial use of adjective), ‘firmly’

• आलिङ्ग्य: having embraced
• आलिङ्ग्य: क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
• Type: Verb
• Root: आ√लिङ्ग् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having embraced’

• भवानीपतिम्: the husband of Bhavānī (Śiva)
• भवानीपतिम्: कर्म (Karma/object)
• Type: Noun
• Root: भवानी + पति (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative) ‘भवानी-स्य पति’; पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• अच्युतः: Acyuta (Viṣṇu)
• अच्युतः: कर्ता (Kartā/subject)
• Type: Noun
• Root: अच्युत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• तत्: that
• तत्: कर्म (Karma/object)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण of कार्यम्

• आगमनकार्यं: the purpose of (his) coming
• आगमनकार्यं: कर्म (Karma/object)
• Type: Noun
• Root: आगमन + कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative) ‘आगमनस्य कार्यम्’; नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: समुच्चय (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• पृष्टवान्: asked
• पृष्टवान्: कर्ता (Kartā/subject)
• Type: Verb
• Root: √प्रच्छ् (धातु)
• Form: क्तवतु-प्रत्ययान्त (Perfect participle/agentive past), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); finite sense ‘asked’

• विष्टरश्रवाः: (he) of wide fame (epithet)
• विष्टरश्रवाः: कर्ता (Kartā/subject)
• Type: Noun
• Root: विष्टर + श्रवस् (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (possessive) ‘विष्टरं श्रवो यस्य’; पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); apposition to अच्युतः