Adhyaya 48

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरोपाख्याने वसिष्ठगमनं नाम सप्तचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः जैमिनिरुवाच गते तस्मिन्मुनिवरे सगरो राजसत्तमः / अयोध्यायामधिवस्न्पालयामास मेदिनीम्

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణములో వాయుప్రోక్త మధ్యమభాగ తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలోని సగరోపాఖ్యానంలో ‘వసిష్ఠగమనము’ అనే నలభైఏడవ అధ్యాయము. జైమిని పలికెను— ఆ మునివరుడు వెళ్లిన తరువాత రాజశ్రేష్ఠుడు సగరుడు అయోధ్యలో నివసిస్తూ భూమిని పాలించెను।

Verse 2

सर्वसंपद्गणोपेतः सर्वधर्मार्थतत्त्ववित् / वयसैव स बालो ऽभूत्कर्मणा वृद्धसंमतः

అతడు సమస్త సంపదలతో సమృద్ధుడై, ధర్మార్థ తత్త్వములను తెలిసినవాడు. వయసులో బాలుడైనప్పటికీ, కర్మచేత వృద్ధులవలె గౌరవింపబడెను।

Verse 3

तथापि न दिवा भुक्तें शेते वा निशि संस्मरन् / सुदीर्घं निःश्वसित्युष्णमुद्विग्नहृदयो ऽनिशम्

అయినప్పటికీ అతడు పగలు భోజనం చేయడు, రాత్రి నిద్రపోడు; స్మరణలోనే మునిగివుంటాడు. వ్యాకుల హృదయుడై నిరంతరం వేడివేడి దీర్ఘ నిశ్వాసములు విడిచెను।

Verse 4

श्रुत्वा राजा स्वराज्यं निजगुरुमवजित्यारिभिः संगृहीतं मात्रा सार्द्धं प्रयान्तं वनमतिगहनंस्वर्गतं तं च तस्मिन् / शोकाविष्टः सरोषं सकलरिपुकुलोच्छित्तये सत्प्रतिज्ञश्चके सद्यः प्रतिज्ञां परिभवमनलं सोढुमिक्ष्वाकुवंश्यः

శత్రువులు తన స్వగురువును అవమానించి రాజ్యాన్ని హరించారని, ఆయన తల్లితో కూడ అతి ఘనమైన అరణ్యానికి వెళ్లి అక్కడే స్వర్గస్థుడయ్యాడని రాజు విన్నాడు. ఆ వార్తతో రాజు శోకావిష్టుడై కోపంతో మండిపోయెను; ఇక్ష్వాకువంశీయుడైన అతడు అవమానాగ్నిని సహించలేక, సమస్త శత్రుకుల నిర్మూలనకై వెంటనే దృఢ ప్రతిజ్ఞ చేసెను।

Verse 5

स कदाचिन्महीपालः कृतकौतुकमङ्गलः / रिपुं जेतुं मनश्चक्रे दिशश्च सकलाः क्रमात्

ఒకసారి ఆ మహీపాలుడు కౌతుకమంగళ కర్మలను నిర్వహించి, శత్రువును జయించుటకు మనస్సు పెట్టెను; తదనంతరం క్రమంగా సమస్త దిశల వైపు సాగుటకు సిద్ధపడ్డెను।

Verse 6

अनेकरथसाहस्रैर्गजाश्वरथसैनिकैः / सर्वतः संवृतो राजा निश्चक्राम पुरोत्तमात्

వేల రథాలు, గజాశ్వ రథసైన్యాలతో అన్ని వైపులా ఆవరించబడిన రాజు పురోత్తమ నగరమునుండి బయలుదేరెను।

Verse 7

शत्रून्हन्तुं प्रतस्थे निजबलनिवहेनोत्पतद्भिस्तुरङ्गैर्नासत्त्वोर्मिजालाकुलजलनिधिनिभेनाथ षाडङ्गिकेन / मत्तैर्मातङ्गयूथैः सकुलगिरिकुलेनैव भूमण्डलेन श्वेतच्छत्रध्वजौघैरपि शशिसुकराभातखेनैव सार्द्धम्

శత్రువులను హతమార్చుటకు అతడు తన విస్తార బలముతో బయలుదేరెను—ఎగిరిపడే గుర్రాలతో, తరంగజాలముతో కలకలలాడే సముద్రమువలె షాడంగిక సేనతో; మత్తగజయూథములతో, పర్వతకులములవలె భారమైన భూమండలసమ సేనతో, శ్వేత ఛత్రధ్వజసమూహముల చంద్రసూర్యసమ కాంతితో కూడి।

Verse 8

तस्याग्रेसरसैन्ययूथचरणप्रक्षुण्णशैलोच्चयक्षोदापूरितनिम्नभागमवनीपालस्य संयास्यतः / प्रत्येकं चतुरङ्गसैन्यनिकरप्रक्षोदसंभूतभूरेणुप्रावृतिरुत्स्थली समभवद्भूमिस्तु तत्रानिशम्

ఆ భూపాలుడు ప్రయాణమయ్యే వేళ ముందువరుస సైన్యయూథాల పాదఘాతములతో నలిగిన శైలశిఖరధూళి లోతుబాగములను నింపెను; చతురంగ సేన ప్రతి దళమునుండి లేచిన ఘన రేణువులతో అక్కడి ఎత్తుబాగములు కూడా నిరంతరం కప్పబడెను।

Verse 9

निघ्नन्दृप्ताननेकान्द्विपतुरगरथव्यूहसंभिन्नवीरान्सद्यः शोभां दधानो ऽसुरनिकरचमूर्निघ्नतश्चन्द्रमौलिः / दूरादेवाभिशंसन्नरिनगरनिरोधेषु कर्माभिषङ्गे तेषां शीघ्रापयानक्षणमभिदिशति प्राणिधैर्यं विधत्ते

అనేక దర్పితులను సంహరించుచు, గజాశ్వరథ వ్యూహములతో చీలిపోయిన వీరులను కూల్చుచు, అసురసేనను నశింపజేయుచు చంద్రమౌళి తక్షణమే శోభను ధరించెను; దూరమునుండే శత్రునగర నిరోధకర్మములో నిమగ్నుడై వారి శీఘ్రాపయాన క్షణమును సూచించి ప్రాణుల ధైర్యమును స్థాపించెను।

Verse 10

विजिगीषुर्दिशो राजा राज्ञो यस्याभियास्यति

విజయాకాంక్ష గల రాజు, ఇతర రాజులపై దండెత్తుటకు తాను యాత్రచేయు దిశలవైపు కదులును।

Verse 11

विषयं स नृपस्तस्य सद्यः प्रणतिमेष्यति / विजित्य नृपतीन्सर्वान्कृत्वा च स्वपदानुगान्

ఆ రాజు వెంటనే అతని దేశాన్ని వశపరచుకుంటాడు; సమస్త రాజులను జయించి వారిని తన పాదానుగులుగా చేస్తాడు।

Verse 12

संकेत गामिनः कांश्चित्कृत्वा राज्ये न्यवर्त्तत / एवं स विसरन्दिक्षु दक्षिणाभिमुखो नृपः

కొంతమందిని సంకేతగాములుగా (దూతలు/గూఢచారులు) నియమించి అతడు రాజ్యంలోకి తిరిగివచ్చాడు; ఇలా దిక్కులలో సంచరిస్తూ ఆ రాజు దక్షిణాభిముఖుడయ్యాడు।

Verse 13

स्मरन्पूर्वकृतं वैरं हैहयानभ्यवर्त्तत / ततस्तस्य नृपैः सार्द्धं समग्ररथकुञ्जरैः

మునుపటి వైరం స్మరించి అతడు హైహయులపై దండెత్తాడు; అప్పుడు రథాలు, గజాలతో సమేతమైన రాజులతో అతనికి ఎదురుపడింది।

Verse 14

बभूव हैहयैर्वीरैः संग्रामो रोमहर्षणः / राज्ञां यत्र सहस्राणि स बलानि महाहवे

హైహయ వీరులతో రోమాంచకరమైన సంగ్రామం జరిగింది; ఆ మహాయుద్ధంలో రాజుల వేలాది సేనలు నిలిచాయి।

Verse 15

निजघान महाबाहुः संक्रुद्धः कोसलेश्वरः / जित्वा हैहयभूपालान्भङ्क्त्वा दग्ध्वा च तत्पुरीम्

క్రోధించిన మహాబాహు కోసలేశ్వరుడు వారిని సంహరించాడు; హైహయ భూపాలులను జయించి వారి నగరాన్ని ధ్వంసం చేసి దహించాడు।

Verse 16

निःशेषशून्या मकरोद्वैरान्तकरणो नृपः / समग्रबलसंमर्द्दप्रमृष्टाशेषभूतलः

ఆ రాజు మకరుల వైరం అంతం చేసి భూమిని నిశ్శేషంగా శూన్యప్రాయంగా చేశాడు; సమగ్ర బలసంఘర్షంతో సమస్త భూతలాన్ని త్రొక్కివేశాడు।

Verse 17

हैहयानामशेषं तु चक्रे राज्यं रजःसमम् / राज्यं पुरीं चापहाय भ्रष्टैश्वर्या हतत्विषः

అతడు హైహయుల సమస్త రాజ్యాన్ని ధూళిసమంగా చేశాడు; రాజ్యాన్ని, పురిని విడిచి వారు ఐశ్వర్యభ్రష్టులై తేజస్సు కోల్పోయారు।

Verse 18

राजानो हतभूयिष्ठा व्यद्रवन्त समन्ततः / अभिद्रुत्य नृपांस्तांस्तु द्रवमाणान्महीपतिः

ఎక్కువ మంది రాజులు హతులై అన్ని దిక్కులా పారిపోయారు; పారుతున్న ఆ నృపులపై ఆ మహీపతి దూసుకెళ్లాడు।

Verse 19

जघान सानुगान्मत्तः प्रजाः क्रुद्ध इवान्तकः / ततस्तान्प्रति सक्रोधः सगरः समरे ऽरिहा

అతడు మత్తుడై అనుచరులతో కూడి ప్రజలను సంహరించాడు, క్రోధించిన యమునివలె; అప్పుడు శత్రుహంత సగరుడు కోపంతో యుద్ధంలో వారిపై దాడి చేశాడు।

Verse 20

मुमोचास्त्रं महारौद्रं भार्गवं रीपुभीषणम् / तेनोत्सृष्टातिरौद्रत्रिभुवनभयदप्रस्फुरद्भार्गवास्त्रज्वालादन्दह्यमानावशतनुततयस्ते नृपाः साद्य एव / वाय्वस्त्रावृत्तधूमोद्गमपटलतमोमुष्टदृष्टिप्रसारा भ्रेमुर्भूपृष्टलोठद्बहुलतमरजोगूढमात्रा मुहूर्त्तम्

అతడు శత్రువులను భయపెట్టే భృగువంశీయ మహారౌద్రమైన భార్గవాస్త్రాన్ని విడిచాడు. ఆ అత్యంత ఉగ్రమైన, త్రిభువనభయదమైన భార్గవాస్త్ర జ్వాలలతో ఆ రాజులు క్షణమాత్రంలోనే దగ్ధమయ్యారు; వాయవ్యాస్త్రం వల్ల లేచిన పొగమేఘాల ఘనాంధకారం చూపును క్షణం కప్పివేసి, వారు భూమిపై ధూళిలో లొర్లుతూ భ్రమించి తిరిగారు।

Verse 21

आगनेयास्त्रप्रतापप्रतिहतगतयो ऽदृष्टमार्गाः समन्ता द्भूपाला नष्टसंघाः परवशतनवो व्याकुलीभूतचित्ताः / भीताः संत्युक्तवस्त्रायुधकवचविभूषादिका मुक्तकेशा विस्पष्टोन्मत्तभावान्भृश तरमनुकुर्वन्त्यग्रतः शात्रवाणाम्

ఆగ్నేయాస్త్ర ప్రతాపంతో వారి గతి అడ్డుపడి, చుట్టూ మార్గం కనబడక దిక్కుతెలియని స్థితికి చేరారు. సైన్యసంఘాలు నశించి, భూపాలులు పరవశదేహులై, చిత్తం వ్యాకులమైంది. భయంతో వస్త్రాలు, ఆయుధాలు, కవచాలు, ఆభరణాలు విడిచి, విప్పిన జుట్టుతో శత్రువుల ముందర ఉన్మత్తులవలె ప్రవర్తించారు.

Verse 22

विजित्य हैहयान्सर्वान्समरे सगरो बली / संक्षुब्धसागराकारः कांबोजानभ्यवर्त्तत

బలవంతుడైన సగరుడు సమరంలో హైహయులందరినీ జయించాడు. ఆపై క్షుభిత సముద్రంలా ఉప్పొంగుతూ కాంబోజులపై దండెత్తాడు.

Verse 23

नानावादित्रघोषाहतपटहरवाकर्णनध्वस्तधैर्याः सद्यः संत्यक्तराज्यस्वबलपुरपुरन्ध्रीसमूहा विमूढाः / कांबोजास्तालजङ्घाः शकयवनकिरातादयः साकमेते भ्रेमुर्भूर्यस्त्रभीत्या दिशि दिशि रिपवो यस्य पूर्वापराधाः

వివిధ వాద్యాల ఘోష, పటహ ధ్వని వినగానే వారి ధైర్యం చెదిరిపోయింది; మూర్ఖ శత్రువులు వెంటనే రాజ్యం, తమ సైన్యం, నగరాలు, స్త్రీల సమూహాలను వదిలి పారిపోయారు. కాంబోజులు, తాలజంఘులు, శకులు, యవనులు, కిరాతులు మొదలైనవారు—పూర్వాపరాధులు—అస్త్రభయంతో దిక్కుదిక్కున తిరిగారు.

Verse 24

भीतास्तस्य नरेश्वरस्य रिपवः केचित्प्रता पानलज्वालामुष्टदृशो विसृज्य वसतिं राज्यं च पुत्रादिभिः / द्विट्सैन्यैः समभिद्रुता वनभुवं संप्राप्य तत्रापि ते ऽस्तैमित्यं समुपागता गिरिगुहासुप्तोत्थितेन द्विषः

ఆ నరేశ్వరుని శత్రువులలో కొందరు, అతని ప్రతాపాగ్ని జ్వాలలతో కాలిన చూపులవలె, కుమారాదులతో కలిసి నివాసం, రాజ్యాన్ని వదిలి పారిపోయారు. శత్రుసైన్యాలు తరిమి కొట్టగా వారు అరణ్యానికి చేరారు; కానీ అక్కడ కూడా పర్వతగుహల్లో నిద్రించి లేచిన శత్రువు వల్ల వారికి నిశ్చలత కలగలేదు.

Verse 25

तालजङ्घान्निहत्याजौ राजा स बलवाहनान् / क्रमेण नाशयामास तद्राज्यमरिकर्षणः

యుద్ధంలో తాలజంఘులను సంహరించి, శత్రుదమనుడైన ఆ రాజు బలవాహనుల రాజ్యాన్ని కూడా క్రమంగా నాశనం చేశాడు.

Verse 26

ततो यवनकांबोजकिरातादीननेकशः / निजघान रुषाविष्टः पल्हवान्पारदानपि

అప్పుడు అతడు కోపంతో నిండినవాడై యవనులు, కాంభోజులు, కిరాతులు, పహ్లావులు మరియు పారదులను అనేకులను సంహరించాడు.

Verse 27

हन्यमानास्तु ते सर्वे राजानस्तेन संयुगे / दुद्रुवुः संघशो भीता हतशिष्टाः समन्ततः

ఆ యుద్ధంలో అతనిచేత కొట్టబడుచున్నవారై, మిగిలిన రాజులందరూ భయపడి గుంపులు గుంపులుగా నలుదిక్కులకు పారిపోయారు.

Verse 28

युष्माभिर्यस्य राज्यं बहुभिरपत्दृतं तस्य पुत्रो ऽधुनाहं हन्तुं वः सप्रतिज्ञं प्रसभमुपगतो वैरनिर्यातनैषी / इत्युच्चैः श्रावयाणो युधि निजचरितं वैरिभिर्नागवीर्यः क्षत्रैर्विध्वंसितेजाः सगरनरपतिः स्मारयामास भूपः

'మీలో అనేకులు ఎవరి రాజ్యాన్ని అపహరించారో, అతని కుమారుడనైన నేను ఇప్పుడు ప్రతినబూని మిమ్మల్ని చంపడానికి వచ్చాను.' అని యుద్ధంలో బిగ్గరగా ప్రకటిస్తూ, సగర చక్రవర్తి శత్రువులకు తన గతాన్ని గుర్తుచేశాడు.

Verse 29

तं दृष्ट्वा राजवर्यं सकलरिपुकुलप्रक्षयोपात्तदीक्षं भीताः स्त्रीबालपूर्वं शरणमभिययुः स्वासुसरक्षणाय / इक्ष्वाकूणां वसिष्ठं कुलगुरुमभितः सप्त राज्ञां कलेषु प्रख्याताः संप्रसूता नृपवररिपवः पारदाः पल्हवाद्याः

శత్రు వంశాన్ని పూర్తిగా నాశనం చేయడానికి దీక్ష పూనిన ఆ రాజశ్రేష్ఠుని చూసి, భయపడిన పారదులు, పహ్లావులు తమ ప్రాణరక్షణ కోసం స్త్రీలను, పిల్లలను ముందు ఉంచుకొని వసిష్ఠుని శరణు కోరారు.

Verse 30

वसिष्ठमाश्रमोपान्ते वसंतमृषिभिर्वृतम् / उपगम्याब्रुवन्सर्वे कृताञ्जलिपुटा नृपाः

ఆశ్రమం సమీపంలో ఋషులతో చుట్టబడి ఉన్న వసిష్ఠుని వద్దకు వెళ్లి, ఆ రాజులందరూ చేతులు జోడించి విన్నవించుకున్నారు.

Verse 31

शरणं भंव नो ब्रह्मन्नार्त्तानामभयैषिणाम् / सगरास्त्राग्निनिर्दग्धशरीराणां मुमूर्षताम्

హే బ్రహ్మన్! మేము ఆర్తులము, అభయాన్ని కోరువారము; సగరుని అస్త్రాగ్నిచే దగ్ధమైన శరీరములతో మరణాసన్నులమై నీ శరణు వేడుచున్నాము।

Verse 32

स हन्त्यसमानशेषेण वैरान्तकरणोन्मुखः / तस्माद्भयाद्धि निष्क्रान्ता वयं जीवितकाङ्क्षिणः

అతడు వైరం అంతం చేయుటకు ఉన్ముఖుడై, అసమానంగా ఏదీ మిగలనీయక సంహరిస్తాడు; ఆ భయంతోనే మేము జీవితం కోరుతూ బయటికి వచ్చాము।

Verse 33

विभिन्नराज्यभोगर्द्धिस्वदारापत्यबान्धवाः / केवलं प्राणरक्षार्थं त्वां त्वयं शरणं गतः

రాజ్యం, భోగాలు, ఐశ్వర్యం, స్వదారా-పుత్ర-బంధువుల నుండి విడిపోయి, కేవలం ప్రాణరక్షణార్థం మేము నీ శరణు పొందాము।

Verse 34

न ह्यन्यो ऽस्ति पुमांल्लोके सौहृदेन बलेन वा / यस्तं निवर्त्तयित्वास्मान्पालयेन्महतो भयात्

ఈ లోకంలో స్నేహముతో గానీ బలముతో గానీ అతనిని ఆపి, మమ్మల్ని ఈ మహాభయమునుండి కాపాడగల మరొక పురుషుడు లేడు।

Verse 35

त्वं किलार्कान्वयभुवां राज्ञां कुलगुरुर् वृतः / तद्वंशपूर्वजैर्भूपैस्त्वतप्रभावश्च तादृशः

మీరు సూర్యవంశసంభవ రాజులకు కులగురువుగా వరణింపబడినవారు; ఆ వంశపు పూర్వజ భూపతులచే కూడా మీ ప్రభావం అటువంటిదిగా ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 36

तेनायं सगरो ऽप्यद्य गुरुगौरवयन्त्रितः / भवन्निदेशं नात्येति वेलामिव महोदधिः

అందువల్ల ఈ సగరుడుకూడా నేడు గురుగౌరవంతో నియంత్రితుడై, మీ ఆజ్ఞను అతిక్రమించడు—మహాసముద్రం తీరమర్యాదను దాటనట్లే।

Verse 37

त्वं नः सुहृत्पिता माता लोकानां च गुरुर्विभो / तस्मादस्मान्महाभाग परित्रातुं त्वमर्हसि

హే విభో! మీరు మా సుహృదుడు, తండ్రి, తల్లి, అలాగే లోకాలన్నిటికీ గురువు; కాబట్టి హే మహాభాగ, మమ్మల్ని రక్షించుటకు మీరు అర్హులు।

Verse 38

जैमिनिरुवाच इति तेषां वचः श्रुत्वा वसिष्ठो भगवानृषिः / शनैर्विलोकयामास शरणं समुपागतान्

జైమిని పలికెను—వారి మాటలు విని భగవాన్ ఋషి వసిష్ఠుడు శరణు కోరుకొని వచ్చిన వారిని మెల్లగా పరిశీలించసాగెను।

Verse 39

वृद्धस्त्रीबालभूयिष्ठान्हतशेषान्नृपान्वयान् / दृष्ट्वा त्वतप्यद्भगवान्सर्वभूतानुकंपकः

వృద్ధులు, స్త్రీలు, బాలులతో ఎక్కువగా ఉన్న, హతులైనవారి మిగిలిన రాజవంశీయులను చూసి, సర్వభూతానుకంపకుడైన భగవాన్ హృదయం కరిగిపోయెను।

Verse 40

चिरं निरूप्य मनसा तान्विलोक्य च सादरम् / उज्जीवयञ्छनैर्वाचा मा भैष्टेति महामतिः

చాలాసేపు మనసులో ఆలోచించి, వారిని సాదరంగా చూచి, మహామతి వసిష్ఠుడు మెల్లని వాణితో వారిని ప్రాణపోసి—“భయపడకండి” అని అన్నాడు।

Verse 41

अथावोचन्महाभागः कृपया परयान्वितः / समये स्थापयामास राज्ञस्ताञ्जीवितार्थिनः

అప్పుడు మహాభాగుడు పరమ కరుణతో కూడి పలికి, సమయమున జీవనార్థులైన ఆ రాజులను నిలిపెను।

Verse 42

भूपव्या कोपदग्धं नृपकुलविहिताशेषधर्मादपेतं कृत्वा तेषां वसिष्ठः समयमवनिपालप्रतिज्ञानिवृत्त्यै / गत्वा तं राजवर्यं स्वयमथ शनकैः सांत्वयित्वा यथावत्सप्राणानामरीणामपगमनविधावभ्यनुज्ञां ययाचे

రాజమార్గమున కోపాగ్నితో దగ్ధమై సమస్తధర్మములనుండి తప్పిన రాజవంశాన్ని చూచి, వసిష్ఠుడు రాజప్రతిజ్ఞ నివృత్తికై సమయనియమాన్ని స్థాపించాడు; తరువాత ఆ శ్రేష్ఠరాజుని దగ్గరకు వెళ్లి మెల్లగా సాంత్వనపరచి, ప్రాణాలతో ఉన్న శత్రువులను తొలగించే విధానానికి అనుమతి యాచించాడు।

Verse 43

सक्रोधो ऽपि महीपतिर्गुरुवचः संभावयंस्तानरीन्धर्मस्य स्वकुलोचितस्य च तथा वेषस्य संत्यागतः / श्रौतस्मार्त्तविभिन्नकर्मनिरतान्विप्रैश्च दूरोञ्झितान्सासून्केवलमत्यजन्मृतसमानेकैकशः पार्थिवान्

కోపమున్నప్పటికీ మహీపతి గురువాక్యాన్ని గౌరవించి ఆ శత్రురాజులను విడిచెను; అయితే వారి స్వకులోచిత ధర్మమును మరియు వేషమును త్యజింపజేసెను। శ్రౌత-స్మార్త కర్మల నుండి విరతులై, బ్రాహ్మణులచే దూరం చేయబడిన వారిని, అతడు కేవలం ప్రాణాలతోనే విడిచెను—ఒక్కొక్కరు మృతసమానులై।

Verse 44

अर्द्धमुण्डाञ्छकांश्चक्रे पल्हवान् श्मश्रुधारिणः / यवनान्विगतश्मश्रून्कांबोजांश्चबुकान्वितान्

అతడు శకులను అర్ధముండులుగా చేసెను; పల్హవులను శ్మశ్రుధారులుగా చేసెను. యవనులను శ్మశ్రురహితులుగా, కాంబోజులను చుబుకచిహ్నయుక్తులుగా చేసెను।

Verse 45

एवं विरूपानन्यांश्च स चकार नृपान्वयान् / वेदोक्तकर्मनिर्मुक्तान्विप्रैश्च परिवर्जितान्

ఇలాగే అతడు ఇతర రాజవంశాలనూ వికృతరూపులుగా చేసెను; వారు వేదోక్త కర్మల నుండి విరతులై, బ్రాహ్మణులచే పరివర్జితులయ్యారు।

Verse 46

कृत्वा संस्थाप्य समये जीवतस्तान्व्य सर्जयत् / ततस्ते रिपवस्तस्य त्यक्तस्वाचारलक्षणाः

నియమాన్ని ఏర్పరచి, వారిని ప్రాణాలతో విడిచిపెట్టాడు. అప్పుడు అతని శత్రువులు తమ ఆచారాలను మరియు లక్షణాలను వదిలివేశారు.

Verse 47

व्रात्यतां समनुप्राप्ताः सर्ववर्णविनिन्तिताः / धिक्कृता सततं सर्वेनृशंसा निरपत्रपाः

వారు వ్రాత్యత్వాన్ని పొందారు, అన్ని వర్ణాలవారిచే నిందింపబడ్డారు. వారందరూ క్రూరులు మరియు సిగ్గులేనివారై ఎల్లప్పుడూ తిరస్కరించబడ్డారు.

Verse 48

क्रूराश्च संघशो लोके बभूवुर्म्लेछजातयः

మరియు ఆ క్రూరమైన మ్లేచ్ఛ జాతులు సమూహాలుగా ఈ లోకంలో ఉద్భవించాయి.

Verse 49

मुक्तास्तेनाथ राज्ञा शकयवनकिरातादयः सद्य एव त्यक्तस्वाचारवेषा गिरिगहनगुहाद्याशयाः संबभूवुः / एता अद्यापि सद्भिः सततमवमता जातयो ऽसत्प्रवृत्त्या वर्त्तन्ते दुष्टचेष्टा जगति नरपतेः पालयन्तः प्रतिज्ञाम्

రాజుచే విడిచిపెట్టబడిన శక, యవన, కిరాతాదులు వెంటనే తమ ఆచారాలను, వేషధారణను వదిలి పర్వత గుహలను ఆశ్రయించారు. సజ్జనులచే నిందింపబడిన ఈ జాతులు నేటికీ దుష్ప్రవర్తనతో జీవిస్తూ రాజు ప్రతిజ్ఞను నెరవేరుస్తున్నాయి.