Shloka 6
Vasiṣṭha-gamana
Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara
Devanagari script
अनेकरथसाहस्रैर्गजाश्वरथसैनिकैः / सर्वतः संवृतो राजा निश्चक्राम पुरोत्तमात्
Transliteration
anekarathasāhasrairgajāśvarathasainikaiḥ / sarvataḥ saṃvṛto rājā niścakrāma purottamāt
Translation
వేల రథాలు, గజాశ్వ రథసైన్యాలతో అన్ని వైపులా ఆవరించబడిన రాజు పురోత్తమ నగరమునుండి బయలుదేరెను।
Word by Word
अनेक-रथ-साहस्रैःwith many thousands of chariots
अनेक-रथ-साहस्रैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअनेक (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक) + साहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), बहुवचन; साधन-करण (instrumental)
गज-अश्व-रथ-सैनिकैःwith soldiers of elephants, horses, and chariots
गज-अश्व-रथ-सैनिकैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक) + अश्व (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक) + सैनिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), बहुवचन; साधन-करण
सर्वतःfrom all sides
सर्वतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
संवृतःsurrounded
संवृतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + वृ (धातु) → संवृत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/1st), एकवचन
निश्चक्रामwent out
निश्चक्राम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि: + क्रम् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुर-उत्तमात्from the best city
पुर-उत्तमात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/5th), एकवचन; अपादान (ablative)