Shloka 34
Vasiṣṭha-gamana
Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara
Devanagari script
न ह्यन्यो ऽस्ति पुमांल्लोके सौहृदेन बलेन वा / यस्तं निवर्त्तयित्वास्मान्पालयेन्महतो भयात्
Transliteration
na hyanyo 'sti pumāṃlloke sauhṛdena balena vā / yastaṃ nivarttayitvāsmānpālayenmahato bhayāt
Translation
ఈ లోకంలో స్నేహముతో గానీ బలముతో గానీ అతనిని ఆపి, మమ్మల్ని ఈ మహాభయమునుండి కాపాడగల మరొక పురుషుడు లేడు।
Word by Word
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis
अन्यःanother (person)
अन्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
अस्तिexists
अस्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन
पुमान्a man
पुमान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुमांस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
सौहृदेनby friendship / goodwill
सौहृदेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसौहृद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
बलेनby force
बलेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प (disjunctive particle)
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; relative pronoun
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
निवर्त्यhaving stopped/turned back
निवर्त्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनि + वृत् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), ‘having turned back/stopped’ (IAST nivarttayitvā)
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative), बहुवचन
पालयेत्would protect
पालयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपाल् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
महतःgreat
महतः:
Apadana (अपादान)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन; agrees with भयात्
भयात्from fear
भयात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन