Atharva Veda 5.17.3: Kanda 5, Anuvaka 2, Sukta 17, Mantra 3

Sukta 17

Sanskrit (Devanagari)

हस्ते॑नै॒व ग्रा॒ह्यऽआ॒धिर॑स्या ब्रह्मजा॒येति॒ चेदवो॑चत्। न दू॒ताय॑ प्र॒हेया॑ तस्थ ए॒षा तथा॑ रा॒ष्ट्रं गु॑पि॒तं क्ष॒त्रिय॑स्य

Sanskrit recitationAtharva Veda 5.17.3

IAST Transliteration

hasténaivá grāhyò ’ā́dhir asyā brahmajā́yéti céd ávocāt | ná dūtā́ya prahéyā tastha eṣā́ táthā rāṣṭráṃ gupitáṃ kṣatríyasya

English Translation (Griffith/Whitney)

By the hand alone is her pledge to be taken, if one pronounce, ‘She is the Brahman’s Wife.’ She is not to be sent away to a messenger: thus she stood; thus is the Kshatriya’s realm kept guarded.

Translation

‘ఆమె బ్రహ్మజాయా’ అని ఎవరు ఉచ్చరిస్తే, ఆమె యొక్క పణం/బంధం (ఆధి) చేతితోనే గ్రహించాలి. దూతకు పంపి ఆమెను త్యజించరాదు; ఆమె అలాగే నిలిచింది. ఇలానే క్షత్రియుని రాష్ట్రం రక్షితంగా ఉంటుంది.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• हस्तेन: by (the) hand
• हस्तेन: करण
• Type: Noun
• Root: हस्त (प्रातिपदिक)

• एव: indeed, just
• एव: —
• Type: Indeclinable
• Root: एव (निपात)

• ग्राह्यः: to be seized/held; fit to be taken
• ग्राह्यः: —
• Type: Adjective
• Root: ग्रह् (धातु) → ग्राह्य (कृदन्त/प्रातिपदिक)

• आधिः: distress, affliction, anxiety
• आधिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: आधि (प्रातिपदिक)

• अस्या: of her/this (woman)
• अस्या: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ब्रह्मजायाः: of the Brahman’s wife
• ब्रह्मजायाः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मजाया (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + जाया)

• इति: thus (quotative)
• इति: —
• Type: Indeclinable
• Root: इति (निपात)

• चेत्: if
• चेत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चेत् (निपात)

• अवोचत्: he/she said
• अवोचत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• दूताय: to a messenger
• दूताय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: दूत (प्रातिपदिक)

• प्रहेया: to be abandoned/given up
• प्रहेया: —
• Type: Adjective
• Root: हā (धातु) → हेय (कृदन्त) + प्र- (उपसर्ग)

• तस्थे: stood, remained
• तस्थे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• एषा: this (woman/one)
• एषा: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तथा: thus, in that manner
• तथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)

• राष्ट्रम्: realm, kingdom
• राष्ट्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: राष्ट्र (प्रातिपदिक)

• गुपितम्: guarded, protected
• गुपितम्: —
• Type: Adjective
• Root: गुप् (धातु) → गुपित (कृदन्त; भूतकृदन्त)

• क्षत्रियस्य: of the Kṣatriya (ruler)
• क्षत्रियस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anonymous)

Devata: Brahmanical order (brahman), with rāṣṭra as the protected object; implicit Mitra-Varuṇa legal sphere

Chandas: Mixed/irregular

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: vira