Sukta 23
Rishi: Atharvanic tradition (Agni-hymn; r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī traditions)
Devata: Agni Jātavedas
Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (Atharvanic mixed anuṣṭubh/triṣṭubh tendencies in this section; confirm by pada count per edition)
AV 4.23 అగ్ని జాతవేదసునకు అంకితమైన ‘విమోచన’ (ముఞ్చ్-) సూక్తం. ఇందులో ‘అంహస్’—వేదన, సంకోచింపజేసే దురదృష్టం, పాపసదృశ మలినత—అగ్ని యొక్క యజ్ఞమధ్యస్థత ద్వారా విప్పి తొలగించదగిన బంధంలా చిత్రించబడుతుంది. అగ్ని యొక్క విశ్వాధిపత్యాన్ని, శత్రు శక్తులపై పురాణ విజయాలలో అతని పాత్రను స్మరింపజేసి, ఈ సూక్తం స్తోత్రాన్ని కార్యసాధక ఔషధంగా మారుస్తుంది: అగ్ని హవిస్సులను మోసుకెళ్తాడు, దేవానుగ్రహమైన సుమతిని ప్రసాదిస్తాడు, దుఃఖబంధాలను సడలిస్తాడు.
Mantras
Mantra 1
पाप-मोचनम्। अ॒ग्नेर्म॑न्वे प्रथ॒मस्य॒ प्रचे॑तसः॒ पाञ्च॑जन्यस्य बहु॒धा यमि॒न्धते॑ । विशो॑ विशः प्रविशि॒वांस॑मीमहे॒ स नो मुञ्च॒त्वंह॑सः
పాప-మోచనార్థం: నేను అగ్నిని అంగీకరిస్తున్నాను—ప్రథముడు, ప్రచేతస్ (జ్ఞాని), పాఞ్చజన్య (ఐదు జనుల) అగ్ని—ఆయనను వారు అనేక విధాలుగా ప్రజ్వలింపజేస్తారు. విశ్వాసం విశ్వాసంగా ప్రవేశించిన ఆయననే మేము ప్రార్థిస్తున్నాము: ఆయన మమ్మల్ని అంహస్ (క్లేశం) మరియు పాపం నుండి విముక్తి చేయుగాక.
Mantra 2
यथा॑ ह॒व्यं वह॑सि जातवेदो॒ यथा॑ य॒ज्ञं क॒ल्पय॑सि प्रजा॒नन्। ए॒वा दे॒वेभ्यः॑ सुम॒तिं न॒ आ व॑ह॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः
హే జాతవేదస్! నీవు హవ్యాన్ని మోసినట్లే, తెలిసి యజ్ఞాన్ని విధిగా క్రమబద్ధం చేసినట్లే—అలాగే దేవుల కొరకు మా వద్దకు సుమతి, శుభానుగ్రహాన్ని తీసుకురా; మరియు ఆయన మమ్మల్ని అంహస్ (క్లేశం/పాపం) నుండి విముక్తి చేయుగాక.
Mantra 3
याम॑न्याम॒न्नुप॑युक्तं॒ वहि॑ष्ठं॒ कर्म॑न्कर्म॒न्नाभ॑गम् । अ॒ग्निमी॑डे र॒क्षो॒हणं॑ यज्ञ॒वॄधं॑ घृ॒ताहु॑तं॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः
ప్రతి యామంలో (మార్గం/దశ) — యుక్తుడై, శ్రేష్ఠ వాహకుడై, ప్రతి కర్మలో భాగ్యాన్ని ప్రసాదించువాడైన అతనిని — నేను రక్షోహనుడు, యజ్ఞవృద్ధికరుడు, ఘృతాహుతి పొందే అగ్నిని స్తుతిస్తున్నాను. ఆయన మమ్మల్ని అంహస్ (క్లేశం/పీడ) నుండి విముక్తి చేయుగాక.
Mantra 4
सुजा॑तं जा॒तवे॑दसम॒ग्निं वै॑श्वान॒रं वि॒भुम्। ह॒व्य॒वाहं॑ हवामहे॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः
సుజాతుడు, జాతవేదస్, వైశ్వానరుడు, విభువు — అటువంటి హవ్యవాహ అగ్నిని మేము ఆహ్వానిస్తున్నాము. ఆయన మమ్మల్ని అంహస్ (క్లేశం/పీడ) నుండి విముక్తి చేయుగాక.
Mantra 5
येन॒ ऋष॑यो ब॒लमद्यो॑तयन् यु॒जा येनासु॑राणा॒मयु॑वन्त मा॒याः । येना॒ग्निना॑ प॒णीनिन्द्रो॑ जि॒गाय॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः
ఏద్వారా ఋషులు యోగం (యుజా) చేసి బలాన్ని ప్రకాశింపజేశారు; ఏద్వారా వారు అసురుల మాయలను దూరంగా అడ్డుకున్నారు; ఏద్వారా అగ్నితో కలిసి ఇంద్రుడు పణులను జయించాడు — ఆయన మమ్మల్ని అంహస్ (క్లేశం/పీడ) నుండి విముక్తి చేయుగాక.
Mantra 6
येन॑ दे॒वा अ॒मृत॑म॒न्ववि॑न्द॒न् येनौष॑धी॒र्मधु॑मती॒रकृण्वन्। येन॑ दे॒वाः स्व॑१राभ॑र॒न्त्स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः
ఏదివల్ల దేవులు అమృతత్వాన్ని పొందారో; ఏదివల్ల వారు ఔషధులను మధుమయంగా, మధురరసమయంగా చేసారో; ఏదివల్ల దేవులు స్వర్ (స్వర్గం) ను ఇక్కడికి తెచ్చారో—అది/ఆయన మమ్మల్ని అంహస్ (పాపం/క్లేశం) నుండి విముక్తి చేయుగాక.
Mantra 7
यस्ये॒दं प्र॒दिशि॒ यद् वि॒रोच॑ते॒ यज्जा॒तं ज॑नित॒व्यंऽ च॒ केव॑लम्। स्तौम्य॒ग्निं ना॑थि॒तो जो॑हवीमि॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः
ప్రతి దిశలో ప్రకాశిస్తూ కనిపించే ఈ సమస్తం—పుట్టినదీ, ఇంకా పుట్టవలసినదీ—మొత్తమూ, ఏకముగా, ఆయనదే. కష్టంలో ఉన్న నేను అగ్నిని స్తుతిస్తాను; ఆయనను పదేపదే ఆహ్వానిస్తాను. ఆయన మమ్మల్ని అంహస్ (క్లేశం) మరియు పాపం నుండి విముక్తి చేయుగాక.
Frequently Asked Questions
Aṃhas refers to constricting distress—misfortune, anxiety, guilt-like burden, and ritual/moral pollution that ‘binds’ a person and needs to be loosened.
Jātavedas means “knower of births/creatures.” It highlights Agni’s omniscience and competence to order the yajña and purify what is tangled or tainted in human life.
No. The hymn is centered on Agni and a simple offering (often ghee). Even a modest household fire with sincere recitation and a small oblation fits the hymn’s intent of release and pacification.
Ask anything about Sukta 23 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.