Atharva Veda 4.23.5: Kanda 4, Anuvaka 3, Sukta 23, Mantra 5

Sukta 23

Sanskrit (Devanagari)

येन॒ ऋष॑यो ब॒लमद्यो॑तयन् यु॒जा येनासु॑राणा॒मयु॑वन्त मा॒याः । येना॒ग्निना॑ प॒णीनिन्द्रो॑ जि॒गाय॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः

Sanskrit recitationAtharva Veda 4.23.5

IAST Transliteration

yéna ṛ́ṣayo bálam adyótayan yujā́ yéna asurā́ṇām áyuvanta māyā́ḥ | yénāgnínā paṇī́n índro jigā́ya sá no muñcatv áṃhasaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Wherewith the Seers made strength to shine by yoking; wherewith they kept afar the Asuras’ wizardries; wherewith, with Agni, Indra conquered the Paṇis—may he release us from anguish.

Translation

ఏద్వారా ఋషులు యోగం (యుజా) చేసి బలాన్ని ప్రకాశింపజేశారు; ఏద్వారా వారు అసురుల మాయలను దూరంగా అడ్డుకున్నారు; ఏద్వారా అగ్నితో కలిసి ఇంద్రుడు పణులను జయించాడు — ఆయన మమ్మల్ని అంహస్ (క్లేశం/పీడ) నుండి విముక్తి చేయుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• येन: by which
• येन: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-

• ऋषयः: the seers
• ऋषयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)

• बलम्: strength
• बलम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)

• अद्य॑ोतयन्: they caused to shine / they made manifest
• अद्य॑ोतयन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: द्युत् (धातु) / द्योतय् (णिच्-धातु) निर्माण: द्योतयति

• युजा: with the yoke / in harness
• युजा: करण
• Type: Noun
• Root: युज् (प्रातिपदिक: युज्/युज्- ‘yoke, team’)

• येन: by which
• येन: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-

• असुराणाम्: of the Asuras
• असुराणाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक)

• अयुवन्त: they unyoked / they undid
• अयुवन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यु (धातु: ‘to join, yoke’)

• मायाः: magic powers, illusions
• मायाः: कर्म
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक)

• येन: by which
• येन: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-

• अग्निना: with Agni / by fire
• अग्निना: करण
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• पणीन्: the Paṇis
• पणीन्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पणि (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• जिगाय: conquered
• जिगाय: क्रिया
• Type: Verb
• Root: जि (धातु: ‘to conquer’)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स-

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मुञ्चतु: let (him) release
• मुञ्चतु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु: ‘to release’)

• अंहसः: from sin/distress
• अंहसः: अपादान
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (variable attribution)

Devata: Agni (with Indra as mythic corroboration)

Chandas: Triṣṭubh-like (longer pādas; confirm per edition)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: shanta