
Rishi: Bṛhaspati (mythic seer) / Angiras-tradition (Vala myth complex)
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Triṣṭubh (RV-style; AV 20 largely RV-derived)
AV 20.16 బృహస్పతికి అంకితమైన త్రిష్టుభ్ స్తోత్రం. ఇది వల-పురాణ పరంపరను మళ్లీ చైతన్యపరుస్తుంది: ప్రార్థనాధిపతి అయిన యాజ్ఞిక ప్రభువు బృహస్పతి శిలాసమమైన అడ్డంకిని ఛేదించి, బంధనంలో దాచబడిన “గోవులను” (సంపద, కాంతి, వనరులు) విడుదల చేస్తాడు. సంపద తిరిగి రావడానికి మరియు స్థిరపడడానికి—పశువులు, అశ్వాలు, బలం, సామాజిక ఏకత—యజమాని/యజ్ఞకర్తను అంగిరసుల విజయభేదంతో సమన్వయం చేస్తూ ఈ స్తోత్రం పఠించబడుతుంది. నష్టం మరియు ఆప్తిని పురాణాత్మక ఆవరణగా భావించి, దానిని బృహస్పతి చీల్చి తెరిచి, సమృద్ధి మరియు జీవనపోషకమైన వయస్ను పునఃస్థాపిస్తాడనే భావమే దీని శక్తి.
Mantra 1
उ॒द॒प्रुतो॒ न वयो॒ रक्ष॑माणा॒ वाव॑दतो अ॒भ्रिय॑स्येव॒ घोषाः॑ । गि॒रि॒भ्रजो॒ नोर्मयो॒ मद॑न्तो॒ बृह॒स्पति॑म॒भ्य॑१र्का अ॑नावन्
ఎగిరెత్తిన పక్షులవలె, మమ్మల్ని కాపాడుతూ, మా నాదాలు మార్మోగుతున్నాయి—మేఘ గర్జనలాగ. పర్వత విద్యుత్తులవలె, ఉల్లసించే మా స్తోత్ర-తరంగాలు, ప్రకాశమయ గీతాలతో బృహస్పతిని అభిముఖంగా దూసుకెళ్లాయి.
Mantra 2
सं गोभि॑रङ्गिर॒सो नक्ष॑माणो॒ भग॑ इ॒वेद॑र्य॒मणं॑ निनाय । जने॑ मि॒त्रो न दम्प॑ती अनक्ति॒ बृह॑स्पते वा॒जया॒शूंरि॑वा॒जौ
గోవులతో కలిసి, అంగిరసులు లక్ష్యాన్ని చేరి—భగునివలె—అర్యమణిని ఇక్కడికి నడిపించారు. ప్రజల మధ్య మిత్రుడు గృహస్థ-జంటవలె అభిషేక తైలంతో అభ్యంజనం చేస్తాడు. హే బృహస్పతే! పోటీలో బహుమతి గెలిచే వేగవంతమైన అశ్వాలవలె, విజయార్థం మాకు వేగాన్ని ప్రసాదించు.
Mantra 3
सा॒ध्व॒र्या अ॑ति॒थिनी॑रिषि॒रा स्पा॒र्हाः सु॒वर्णा॑ अनव॒द्यरू॑पाः । बृह॒स्पतिः॒ पर्व॑तेभ्यो वि॒तूर्या॒ निर्गा ऊ॑पे॒ यव॑मिव स्थि॒विभ्यः॑
యజ్ఞంలో సమ్యక్ ఆహుతి పొందినవిగా, అతిథినిలా, వేగవంతంగా, అత్యంత స్పృహణీయంగా—సువర్ణవర్ణ, అనవద్యరూపంగా (అవి) ఉన్నాయి. బృహస్పతి పర్వతాలను చీల్చి, జల్లెడల నుంచి యవం బయటపడినట్లుగా, గోవులను వెలికి తీసి దగ్గరకు తెచ్చాడు.
Mantra 4
आ॒प्रु॒षा॒यन् मधु॑न ऋ॒तस्य॒ योनि॑मवक्षि॒पन्न॒र्क उ॒ल्कामि॑व॒ द्योः । बृह॒स्पति॑रु॒द्धर॒न्नश्म॑नो॒ गा भूम्या॑ उ॒द्नेव॒ वि त्वचं॑ बिभेद
మధురతతో తడిపుతూ ఆయన ఋత (ఋతస్య) యొక్క యోనిని దాని స్థానంలో స్థాపించాడు; స్తుతిగానం ఆకాశం నుంచి వచ్చిన అగ్నిశలాకలా క్రిందికి విసిరివేయబడింది. బృహస్పతి రాతి నుంచి గోవులను వెలికి తీస్తూ, నీటిలా భూమి చర్మాన్ని చీల్చాడు.
Mantra 5
अप॒ ज्योति॑षा॒ तमो॑ अ॒न्तरि॑क्षादु॒द्नः शीपा॑लमिव॒ वात॑ आजत्। बृह॒स्पति॑रनु॒मृश्या॑ व॒लस्या॒भ्रमि॑व॒ वात॒ आ च॑क्र॒ आ गाः
అతడు జ్యోతితో అంతరిక్షంలోని తమస్సును తొలగించాడు—నీటిలోనుండి వాయువు నీటి-చర్మం (శీపాలం)ను బయటకు తోలివేయునట్లు. వలాన్ని అన్వేషించి స్పర్శించి, వాయువు మేఘాన్ని తోలునట్లు, బృహస్పతి గోవులను ఇక్కడికి రప్పించాడు.
Mantra 6
य॒दा व॒लस्य॒ पीय॑तो॒ जसुं॒ भेद् बृह॒स्पति॑रग्नि॒तपो॑भिर॒र्कैः । द॒द्भिर्न जि॒ह्वा परि॑विष्ट॒माद॑दा॒विर्नि॒धींर॑कृणोदु॒स्रिया॑णाम्
బృహస్పతి అగ్ని-తపస్సులతోను అర్కైః (ఋచా-స్తోత్రాలతోను) త్రాగుచున్న వలుని ఉబ్బిన దవడను ఛేదించినప్పుడు—పళ్లతో చుట్టబడిన నాలుక చుట్టివున్నదాన్ని లాగి తీసుకునేలా—అతడు దానిని బయటకు పట్టి, ఉస్రియా (ఎర్రని) గోవుల నిధులను స్పష్టంగా చేశాడు.
Mantra 7
बृह॒स्पति॒रम॑त॒ हि त्यदा॑सां॒ नाम॑ स्व॒रीणां॒ सद॑ने॒ गुहा॒ यत्। आ॒ण्डेव॑ भि॒त्वा श॑कु॒नस्य॒ गर्भ॒मुदु॒स्रियाः॒ पर्व॑तस्य॒ त्मना॑जत्
ఎందుకంటే బృహస్పతి ఆ స్వరీ (దీప్తిమంతుల) నామాన్ని కనుగొన్నాడు—అది వారి సదనంలో గుహలో దాగి ఉండెను. గుడ్లవలె పక్షి గర్భాన్ని చీల్చి, తన స్వశక్తితో పర్వతం నుండి ఉస్రియా (ఎర్రని) గోవులను బయటికి తోలివచ్చాడు.
Mantra 8
अश्नापि॑नद्धं॒ मधु॒ पर्य॑पश्य॒न्मत्स्यं॒ न दी॒न उ॒दनि॑ क्षि॒यन्त॑म्। निष्टज्ज॑भार चम॒सं न वृ॒क्षाद् बृह॒स्पति॑र्विर॒वेणा॑ वि॒कृत्य॑
అతడు మధువును చూచెను—రాతిలా గట్టిగా బంధించబడినదాన్ని—నీటిలో నివసించే దీనమైన చేపను ఎవరో గమనించినట్లుగా. దాని స్థిర నివాసం నుండి అతడు దానిని తీసుకెళ్లెను, చెట్టునుండి ఎవరో చమస (పాత్రం) తీసినట్లుగా; బృహస్పతి ఘోషించే నాదంతో దానిని చీల్చి విడదీశాడు.
Mantra 9
सोषाम॑विन्द॒त् स स्वः॑१ सो अ॒ग्निं सो अ॒र्केण॒ वि ब॑बाधे॒ तमां॑सि । बृह॒स्पति॒र्गोव॑पुषो व॒लस्य॒ निर्म॒ज्जानं॒ न पर्व॑णो जभार
అతడు ఉషస్సులను కనుగొన్నాడు; అతడు స్వః—సూర్యుణ్ణి కనుగొన్నాడు; అతడు అగ్నిని కనుగొన్నాడు; తన స్తోత్రం (అర్క) చేత అంధకారాలను విడదీసి తొలగించాడు. వలుని గో-రూప ధనాన్ని—నిమగ్నమై ఉన్నట్టుగా ఉన్నదాన్ని—పర్వం (సంధి) వద్ద అవయవాన్ని వేరుచేసినట్లు బృహస్పతి తీసికొని వచ్చాడు.
Mantra 10
हि॒मेव॑ प॒र्णा मु॑षि॒ता वना॑नि॒ बृह॒स्पति॑नाकृपयद् व॒लो गाः । अ॒ना॒नु॒कृ॒त्यम॑पु॒नश्च॑कार॒ यात् सूर्या॒मासा॑ मि॒थ उ॒च्चरा॑तः
మంచు అడవుల ఆకులను దోచుకున్నట్టుగా, వలుడు గోవులను హింసించాడు; కానీ బృహస్పతి వల్ల వారికి ఉపశమనం లభించింది. ఆయన మళ్లీ ఒక సాటిలేని కార్యాన్ని చేశాడు—సూర్యుడు, చంద్రుడు పరస్పరం మారుమారుగా పైకి ఉదయించే వేళ.
Mantra 11
अ॒भि श्या॒वं न कृश॑नेभि॒रश्वं॒ नक्ष॑त्रेभिः पि॒तरो॒ द्याम॑पिंशन्। रात्र्यां॒ तमो॒ अद॑धु॒र्ज्योति॒रह॒न् बृह॒स्पति॑र्भि॒नदद्रिं॑ वि॒दद् गाः
మెరిసే అలంకారాలతో నల్ల గుర్రాన్ని అలంకరించినట్లుగా, నక్షత్రాలతో పితరులు ఆకాశాన్ని చిత్రించారు. రాత్రిలో వారు తమస్సును ఉంచారు, పగటిలో జ్యోతిని; బృహస్పతి శిలను (అద్రి) చీల్చి గోవులను కనుగొన్నాడు.
Mantra 12
इ॒दम॑कर्म॒ नमो॑ अभ्रि॒याय॒ यः पू॒र्वीरन्वा॒नोन॑वीति । बृह॒स्पतिः॒ स हि गोभिः॒ सो अश्वैः॒ स वी॒रेभिः॒ स नृभि॑र्नो॒ वयो॑ धात्
ఈ కర్మను నేను చేసితిని—అభ్రియ (మేఘమయుడు)కు నమస్కారం; అతడు ప్రాచీన మార్గాలను ముందుకు నడిపించువాడు. మరియు బృహస్పతి—గోవులతో, అశ్వాలతో, వీరులతో, నరులతో కూడినవాడు—అతడు మాకు ఆయుః-బలమును, పోషణమును ప్రసాదించుగాక.
Along with real livestock, “cows” can signify wealth, light, resources, and opportunities that feel withheld or trapped. The hymn treats loss as an enclosure that Bṛhaspati can open.
When prosperity is blocked—lost cattle or goods, delayed gains, or before a contest/undertaking where victory and swift success are needed. It is also used to strengthen household and community stability.
A formal fire is helpful but not required for a simple prosperity recitation. A clean space, water for purification, and a small token like barley (and optionally ghee/oil for auspicious anointing) can support the intended focus.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.