Anuvaka 3
ప్రధాన భావం: శత్రుత్వాన్ని తిరిగి మళ్లించడం, రక్షణ కల్పించడం—దైవ తేజస్సు, ఔషధులు, ఋత (క్రమధర్మం) ద్వారా శరీర భద్రతను స్థిరపరచి, జీవితం, పశుసంపద, కోరిక/సంకల్పాన్ని నిలబెట్టడం. ఉప-భావాలు: (1) శత్రుత్వ నివారణ మరియు ‘తిరిగి పంపే’ యాతు/మంత్రప్రయోగాల ప్రతిఘాతం (ప్రతియాతు/హేతీ-నివర్తనం). (2) సూర్య, చంద్ర, ఆపః (జలదేవతలు) ద్వారా తేజోరక్ష—తేజస్/హరస్/అర్చిస్. (3) ఔషధకేంద్రిత అపోత్రోపాయిక (అపశకున నివారణ) మరియు చికిత్సా కర్మలు—ఓషధి, పృశ్నిపర్ణీ. (4) పశు-సంగ్రహం మరియు పౌష్టిక రక్ష—గోవులు/పశువుల సమీకరణ, నిలుపుదల. (5) ఆయుష్య: ఆయుష్షు-స్థైర్యం, జీవన స్థిరత్వం.
Kinds of charm
Suktas in Anuvaka 3
Sukta 21
AVŚ 2.21 ఒక సంక్షిప్త ప్రతివైర-మంత్రసూక్తం. ఇది సూర్యుని కాంతిని—హరస్ (దహనశక్తి), అర్చిష్ (కిరణం), శోచిః (జ్వాల)—అస్త్రంగా చేసి, ద్వేషాన్ని దాని మూలానికే తిరిగి మళ్లిస్తుంది. “మమ్మల్ని ద్వేషించేవాడు, మేము ద్వేషించేవాడు” అనే పునరుక్తితో, సౌరతాపాన్ని నైతిక-కర్మకాండీయ ప్రతీకారకర్తగా ప్రతిష్ఠిస్తుంది: దాడిచేసినవాడిని కాల్చి దూరం తోసి, జపించేవారి పక్షాన్ని రక్షిస్తుంది.
Sukta 22
ఈ ఆరు మంత్రాల అథర్వవేదీయ మంత్రోచ్చారణలో హరస్, తేజస్—దహనమయమైన, ప్రకాశమయమైన శక్తిని మోసుకొచ్చే చంద్రుని ఆహ్వానించి, శత్రుత్వాన్ని తిరగదోసి దాడి చేసినవాడిపైనే తిరిగి పడేలా చేస్తుంది. “మమ్మల్ని ద్వేషించేవాడు” పట్ల ఇది న్యాయమైన ప్రతీకారమని పదేపదే ప్రతిపాదిస్తూ, శత్రువు యొక్క కాంతి, బలం, కార్యసామర్థ్యాన్ని హరించి అతని ప్రభావాన్ని క్షీణింపజేయాలని కోరుతుంది. దీని శక్తి చంద్రసంబంధమైన, బదిలీ చేయగల బలంగా భావించబడుతుంది; దానిని ప్రతిహరంగా వెనక్కి మళ్లించి, శత్రుత్వ సంకల్పం లేదా అభిచారాన్ని నిరోధించి శిక్షించడానికి ఉపయోగిస్తారు.
Sukta 23
AVŚ 2.23 ఒక సంక్షిప్త ప్రతిమంత్ర (కౌంటర్-సార్సరీ) సూక్తం. ఇందులో జలాలు (ఆపః) శత్రుత్వాన్ని తిరగదోసే ప్రకాశమయమైన, అగ్నిస్వరూప శక్తిగా ఆహ్వానించబడతాయి. జలాల అర్చిస్ (కాంతి), హరః (తీసుకుపోయే/అపహరించే బలం), తేజస్ (ప్రభావశక్తి)లను పిలిచి, ఈ మంత్రం హానిని ‘తిరిగి పంపి’ దాడిచేసేవాడి సామర్థ్యాన్ని హరించి, పఠించేవాడి పరిధిని అంతర్లీనంగా రక్షిస్తుంది.
Sukta 24
ఈ అథర్వవేద ప్రతిమంత్ర (అభిచార-ప్రతివర్తన) సూక్తం శత్రుత్వపూరిత కర్మను దాని కర్తపైనే తిరిగి మళ్లిస్తుంది. యాతువులు (మాంత్రిక దూతలు), ప్రయోగించిన ‘హేతి’ (క్షిపణి/ఆయుధం), మరియు భక్షించే కీమీదినీలు తమ యజమాని వద్దకే తిరిగి వెళ్లాలని ఆజ్ఞాపిస్తుంది. దీని శక్తి బలవంతకర బ్రహ్మన్‌లో ఉంది—పేరు పెట్టి, బంధించి, హానిని మళ్లించే ప్రభావవంతమైన వాక్కు; అది లక్ష్యమైన బాధితుని కాక పంపినవాడినే భక్షించేలా చేస్తుంది. ‘పునః…యంతు…’, ‘తం అత్త…’ వంటి పునరుక్త ఆజ్ఞారూపాలు న్యాయబద్ధమైన, ఒప్పందసదృశమైన ప్రతివర్తనాన్ని నిర్మిస్తాయి: ఆ దూతలు తమను నియోగించినవాడినే భక్షించాలి.
Sukta 25
AV 2.25 ఒక సంక్షిప్త భైషజ్య–అపోత్రోపాయిక సూక్తం. ఇందులో పృశ్నిపర్ణీని విజేత ఔషధ-దేవతగా ప్రతిష్ఠించి, ఆమె శక్తి శత్రుత్వం గల వ్యక్తులను, మంత్రతంత్ర/అభిచారాన్ని, గర్భస్రావాన్ని కలిగించే బలాలను అశక్తం చేయగలదని చెబుతుంది. దుష్టనామధారుల ‘తలను మాటలతోనే కోసివేయడం’ అనే ప్రతీకతో, అలాగే ఆ ఔషధాన్ని అగ్నివలె వెంబడించే శక్తిగా ఊహించడం ద్వారా, ఈ సూక్తం ఒక ఔషధ వృక్షాన్ని సంపూర్ణ నిర్జీవీకరణకు మరియు సమూహ రక్షణకు ఆయుధంగా మారుస్తుంది.
Sukta 26
AV 2.26 పశు-సంగ్రహార్థమైన పౌష్టిక–రక్షా సూక్తం. ఇది గోవులను ‘ప్రవాహంలా’ గోష్ఠంలోకి చేరమని, సరిగా నడిపింపబడి ఇంటికి తిరిగి రావమని, ఆపై అవి దారి తప్పకా లేదా పోకడపోకా దృఢంగా నిలుపబడాలని ప్రార్థిస్తుంది. తెలిసిన మార్గదర్శిగా బృహస్పతిని, ముందుండి శుభంగా నడిపించే సినీవాళిని, అనుగ్రహించి స్థిరపరచే శక్తిగా అనుమతిని ఆహ్వానించడం ద్వారా, ఈ సూక్తం గోశాలను సంపదకూ రక్షణకూ ఆచారబద్ధంగా ముద్రితమైన కేంద్రంగా మారుస్తుంది.
Sukta 27
AVŚ 2.27 అనేది భోజనం చేసే కీలక క్షణంలో ఇవ్వబడే వ్యక్తీకృత ఔషధి (ఓషధి)ని కేంద్రంగా చేసుకున్న రక్షణాత్మక వైద్య మంత్రం; దీని వల్ల శత్రు శక్తులు “ముద్దను గెలుచుకోలేవు.” “ముద్ద మరియు ప్రతిముద్ద” అనే సూత్రాన్ని పునరుక్తి చేస్తూ, ఈ సూక్తం భక్షణాన్నే ప్రతిమంత్రక్రియగా మార్చి, హానికరులు మరియు సారాన్ని పీల్చేవారు (అరాసః) బలహీనులైపోయేలా చేసి, ఇంద్రసదృశమైన విధానంలో శత్రువులపై విజయాన్ని స్థిరపరుస్తుంది.
Sukta 28
AV 2.28 ఒక ఆయుష్య-భైషజ్య సూక్తం. ఇది ఉపాసకుణ్ని జరా–మృత్యు (వృద్ధాప్యము–మరణము) వైపు నుండి మళ్లించి, రోగిని మిత్ర–వరుణుల సంయుక్తమైన, నియమబద్ధమైన రక్షణలో నిలుపుతుంది; యజ్ఞాన్ని తెలిసిన మధ్యవర్తిగా అగ్ని (హోతృ) నిలుస్తాడు. ఇది ప్రాణం మరియు అపానాన్ని కాపాడి, మిత్రుల నుండీ శత్రువుల నుండీ కలిగే హానిని దూరం చేస్తుంది. చివరికి అదితి మరియు సర్వదేవతల ఆశ్రయంలో దీర్ఘాయుష్యము, శరీర కాంతి, వృద్ధాప్య ప్రాప్తి అనే ఆశీర్వాదంతో ముగుస్తుంది.
Sukta 29
AV 2.29 ఒక ఆశీర్వచనాత్మక ఆయుష్య–పౌష్టిక మంత్రం. ఇది లబ్ధిదారునిలో దీర్ఘాయుష్షును ‘నాటుతుంది’ మరియు అగ్ని (జాతవేదసు) యొక్క తాపశక్తి, త్వష్టృ యొక్క రూపకల్పనశక్తి, సవితృ యొక్క శుభప్రేరణ ద్వారా దానిని స్థిరపరుస్తుంది. ఇందులో ఆయుష్యాన్ని ప్రజా (సురక్షిత సంతానం)తో, అలాగే రాయస్-పోష (సంపద యొక్క వికాసవృద్ధి)తో అనుసంధానించి, పునరుద్ధరించబడిన, క్షయించని జీవబలం (ఊర్జా) మరియు ప్రకాశమయ కాంతి-సౌఖ్యం (వర్చస్) అనే ముద్రతో ఆశీర్వాదాన్ని స్థిరపరుస్తుంది.
Sukta 30
ఈ ఐదు మంత్రాల అథర్వణీయ ఆకర్షణ-మంత్రం ఉపమానాత్మక బలవంతం ద్వారా పనిచేస్తుంది: భూమిపై గాలివేగం గడ్డిని కలవరపెట్టి తిప్పినట్లే, సాధకుడు లక్ష్యవ్యక్తి మనస్సును తనవైపు ‘కలవరపెట్టి’ తిప్పి, ఆకాంక్షను కలిగించి, వెళ్లిపోకుండా ఆపుతాడు. స్త్రీకర్మణి/పౌష్టిక-అభిచారిక ఆకర్షణతో పాటు, ఇందులో ఒక బహిష్కరణ భావమూ ఉంది—కవచం నుంచి ముల్లును లాగి తీసినట్లుగా చొరబడిన హానిని దూరం పంపడం—ఇది మనస్సు, శరీరాలపై ‘ఆకర్షించు’ మరియు ‘తొలగించు’ అనే రెండు విధానాలను జతచేసే అథర్వణ సంప్రదాయాన్ని చూపిస్తుంది.
Inside Anuvaka 3
The theme
Reversal-and-protection: turning hostility back, securing bodily safety, and stabilizing life, livestock, and desire through divine radiance, herbs, and order (ṛta).
Threads through it
- Counter-hostility and return-to-sender sorcery (pratiyātu/hetī-nivartanam)
- Luminous protection via Sūrya, Candra, and Āpaḥ (tejas/haras/arciṣ)
- Herb-centered apotropaic and healing rites (Oṣadhi, Pṛśniparṇī)
- Paśu-saṃgraha and prosperity protection (cattle gathering/retention)
- Āyuṣya: longevity, warding jarā-mṛtyu, stabilizing life-force
- Manas-karman: coercive attraction/longing through analogical compulsion
Who it serves
Handling enmity, curses, and occult attack; safeguarding pregnancy and food-intake; restoring and protecting health and longevity; bringing cattle safely home; securing prosperity and desired affection.
The deities
- Sūryaprotector/destroyer (burns and reverses hatred)
- Candra (Soma/Moon)protector (returns hostility with tejas)
- Āpaḥ (Waters)purifier/protector (luminous reversal of sorcery)
- Yātus/Heti (hostile agencies, personified)destroyer (forced to recoil upon sender)
- Pṛśniparṇī (herb-deity)healer/protector (cuts hostile forces; guards pregnancy)
- Bṛhaspatiprotector/provider (guides and secures cattle/wealth)
- Oṣadhi (Herb, generic)healer/protector (guards the eater; defeats hostile seizure)
- Mitra–Varuṇaprotector/regulator (orderly guardianship; averts jarā-mṛtyu)
- Agniprotector/healer (heat as life-stabilizer and auspicious force)
- Tvaṣṭṛhealer/creator (forms and stabilizes long life)
- Vāyu (Wind)enabler (analogical force in attraction charm)
What it heals
- Enmity, hatred, and hostile speech/intentSukta 2.21, 2.22, 2.23, 2.24
- Sorcery/witchcraft attack (yātu), launched ‘missile’ (hetī), devouring forces (kīmīdinī)Sukta 2.23, 2.24, 2.25
- Miscarriage-causing and pregnancy-threatening forcesSukta 2.25
- Food being ‘won’ by hostile forces; poisoning/evil seizure at the moment of eatingSukta 2.27
- Senescence-and-death (jarā-mṛtyu), threatened lifespan, need for longevity protectionSukta 2.28, 2.29
- Loss/straying of cattle; need to gather, lead home, and retain livestockSukta 2.26
- Love/attraction and turning the target’s mind (manas) toward the operatorSukta 2.30
Frequently Asked Questions
They combine apotropaic ‘return-to-sender’ rites against hatred and sorcery with stabilizing protections—herb-healing, longevity (āyuṣya), cattle security, and a mind-turning attraction charm.
Sūrya (2.21), Candra (2.22), and the Waters Āpaḥ (2.23) supply tejas/haras/arciṣ to send hostility back; 2.24 compels the yātus and hetī themselves to recoil.
For herb-based protection and healing: 2.25 (Pṛśniparṇī) and 2.27 (Oṣadhi). For longevity and warding jarā-mṛtyu: 2.28 (Mitra–Varuṇa with Agni) and 2.29 (life-planting prosperity-longevity blessing).
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
