Sukta 53
Rishi: Traditionally associated with Atharvanic seers; specific r̥ṣi attribution varies by ancillary tradition for late-book hymns.
Devata: Kāla (Time) as supreme lord; cosmogonic overlordship over Prajāpati.
Chandas: Anuṣṭubh (late Atharvanic style; four pādas of ~8 syllables).
ఈ కాళ-సూక్తం కాలం (కాళ)ను పరమమైన విశ్వాధిపతిగా ఉద్ధరిస్తుంది—అది స్వర్గం, భూమిని సృష్టిస్తుంది; గతం–భవిష్యత్తును విభజించి నియంత్రిస్తుంది; ప్రజాపతికీ జనకుడిగా నిలుస్తుంది. కాళాన్ని మొదటి దైవశక్తిగా, ధర్మవ్యవస్థకు అక్షంగా స్తుతించడం ద్వారా, సరైన ఋతువు–సరైన క్షణం వంటి కాలనియమనాన్ని పవిత్రంగా చేస్తుంది; సమస్తాన్ని కొలిచి కదిలించే ఈ విశ్వసూత్రంలోనే యజ్ఞాధికారాన్ని స్థాపిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
कालः। का॒लो अश्वो॑ वहति स॒प्तर॑श्मिः सहस्रा॒क्षो अ॒जरो॒ भूरि॑रेताः । तमा रो॑हन्ति क॒वयो॑ विप॒श्चित॒स्तस्य॑ च॒क्रा भुव॑नानि॒ विश्वा॑
కాలం. కాలం ఏడు రశ్ములు (లగ్గాలు) కలిగిన అశ్వం; సహస్రనేత్రుడు, అజరుడు, బహువీర్యుడు. అతనిపై కవులు, వివేకవంతులైన ఋషులు అధిరోహిస్తారు; అతని చక్రాలే సమస్త భువనాలు, అన్ని లోకాలు.
Mantra 2
स॒प्त च॒क्रान् व॑हति का॒ल ए॒ष स॒प्तास्य॒ नाभी॑र॒मृतं॒ न्वक्षः॑ । स इ॒मा विश्वा॒ भुव॑नान्यञ्जत् का॒लः स ई॑यते प्रथ॒मो नु दे॒वः
ఈ కాలుడు ఏడు చక్రాలను మోసుకుంటూ ముందుకు సాగుతాడు; అతడు ఏడు ముఖములు గలవాడు—అతని నాభులు అమృతము, అక్షము దృఢంగా స్థిరంగా ఉంది. ఈ సమస్త భువనాలను అతడే క్రమబద్ధం చేసి అమర్చాడు; కాలుడు—అతడే గమనం చేస్తాడు, దైవశక్తులలో నిజంగా ప్రథముడు.
Mantra 3
पू॒र्णः कु॒म्भोऽधि॑ का॒ल आहि॑त॒स्तं वै पश्या॑मो बहु॒धा नु स॒न्तः। स इ॒मा विश्वा॒ भुव॑ना॒नि प्र॒त्यङ्कालं तमा॑हुः पर॒मे व्योमन्
పైన ఒక పూర్ణ కుంభం స్థాపించబడింది—దానిపై ‘కాలం’ అధిష్ఠితమై ఉంది; అనేక విధాలుగా ఇప్పుడు ఉన్నవాడైన అతనినే మేము నిశ్చయంగా దర్శిస్తున్నాము. ఈ సమస్త భువనాలను తనవైపు ప్రత్యఙ్‌గా (తిరిగి) మళ్లించువాడు—అతనినే పరమ వ్యోమంలో ‘కాలం’ అని అంటారు.
Mantra 4
स ए॒व सं भुव॑ना॒न्याभ॑र॒त् स ए॒व सं भुव॑नानि॒ पर्यै॑त्। पि॒ता सन्न॑भवत् पु॒त्र ए॑षां॒ तस्मा॒द् वै नान्यत् पर॑मस्ति॒ तेजः॑
అతడే నిశ్చయంగా భువనాలను సమీకరించాడు; అతడే నిశ్చయంగా భువనాల చుట్టూ పరిభ్రమించాడు. వారి తండ్రిగా ఉండి, అతడే వారి కుమారుడుగానూ అయ్యాడు; అందువల్ల, నిజంగా, అతనికన్నా ఉన్నతమైన మరే పరమ తేజస్సు లేదు.
Mantra 5
का॒लोऽमूं दिव॑मजनयत् का॒ल इ॒माः पृ॑थि॒वीरु॒त। का॒ले ह॑ भू॒तं भव्यं॑ चेषि॒तं ह॒ वि ति॑ष्ठते
కాలమే ఆ దూరంలోని స్వర్గాన్ని జనింపజేసింది; కాలమే ఈ విస్తారమైన భూములను కూడా. కాలంలోనే—గతమైనది, రాబోయేది, అలాగే ప్రేరేపింపబడి కదిలేది—అన్నీ అక్కడ విభజింపబడి, ప్రతిష్ఠితమై, స్పష్టంగా నిలిచి ఉంటాయి.
Mantra 6
का॒लो भू॒तिम॑सृजत का॒ले त॑पति॒ सूर्यः॑ । का॒ले ह॒ विश्वा॑ भू॒तानि॑ का॒ले चक्षु॒र्वि प॑श्यति
కాలమే సమృద్ధిని (భూతి) సృష్టించింది; కాలంలోనే సూర్యుడు తాపం ఇస్తాడు. కాలంలోనే, నిశ్చయంగా, సమస్త భూతజీవులు ఉన్నారు; కాలంలోనే కన్ను స్పష్టంగా చూస్తుంది.
Mantra 7
का॒ले मनः॑ का॒ले प्रा॒णः का॒ले नाम॑ स॒माहि॑तम्। का॒लेन॒ सर्वा॑ नन्द॒न्त्याग॑तेन प्र॒जा इ॒माः
కాలంలోనే మనస్సు ఉంది; కాలంలోనే ప్రాణం ఉంది; కాలంలోనే నామం దృఢంగా స్థాపితమై ఉంది. కాలం వచ్చేసరికి, ఈ సమస్త ప్రజలు—ఈ సంతానం—ఆనందించి వర్ధిల్లుతారు.
Mantra 8
का॒ले तपः॑ का॒ले ज्येष्ठं॑ का॒ले ब्रह्म॑ स॒माहि॑तम्। का॒लो ह॒ सर्व॑स्येश्व॒रो यः पि॒तासी॑त् प्र॒जाप॑तेः
కాలంలో తపస్సు ఉంది; కాలంలో జ్యేష్ఠము (పరమము) స్థాపితమై ఉంది; కాలంలో పవిత్ర బ్రహ్మం దృఢంగా ప్రతిష్ఠితమై ఉంది. కాలమే నిజంగా సమస్తానికి ఈశ్వరుడు—అతడే ప్రజాపతికి తండ్రి.
Mantra 9
तेने॑षि॒तं तेन॑ जा॒तं तदु॒ तस्मि॒न् प्रति॑ष्ठितम्। का॒लो ह॒ ब्रह्म॑ भू॒त्वा बिभ॑र्ति परमे॒ष्ठिन॑म्
అతనిచే ప్రేరితమై, అతనిచే జన్మించినది—అదే అతనిలోనే దృఢంగా ప్రతిష్ఠితమై ఉంది. కాలమే నిజంగా బ్రహ్మమై పరమేష్ఠిన్ని ధరిస్తుంది.
Mantra 10
का॒लः प्र॒जा अ॑सृजत का॒लो अग्रे॑ प्र॒जाप॑तिम्। स्व॒यं॒भूः क॒श्यपः॑ का॒लात् तपः॑ का॒लाद॑जायत
కాలమే ప్రజలను సృష్టించింది; ఆదిలో కాలమే ప్రజాపతిని జన్మింపజేసింది. స్వయంభూ కశ్యపుడు కాలం నుంచే జన్మించాడు; తపస్సు (తపస్) కూడా కాలం నుంచే జన్మించింది.
Frequently Asked Questions
Here Kāla is both: Time as the universal measure and a personified sovereign power. The hymn treats Kāla as the lord who generates and orders the cosmos, not merely a clock-like sequence.
It is a theological statement of supremacy: even Prajāpati (a key creator figure) is placed under Time’s prior authority. The point is that creation and ritual order depend on Kāla’s governance.
It functions primarily as a śānti and authorization hymn: recited to steady the mind and the rite, to mark beginnings and transitions, and to align actions with auspicious timing (avoiding ‘untimely’ outcomes).
Ask anything about Sukta 53 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
