
और्ध्वदैहिकक्रिया-शोकविलापः (Obsequies for Daśaratha and the Brothers’ Lament)
अयोध्याकाण्ड
இந்த சர்கத்தில் தசரதரின் மறைவுக்குப் பிந்தைய இறுதிச்சடங்குகளும் மனவலி விளைவுகளும் வர்ணிக்கப்படுகின்றன. பத்து நாள் துக்கநாள்கள் முடிந்த பின் பரதன் சுத்தி செய்து, பன்னிரண்டாம் நாளில் தந்தையின் ஸ்ராத்தக் கிரியைகளை நடத்தச் செய்கிறான். பிராமணர்களுக்கு பெருந்தானங்கள் வழங்கப்படுகின்றன—செல்வம், அன்ன-தானியம், ஆடைகள், ரத்தினங்கள், மந்தைகள், பணியாளர்கள், வாகனங்கள், குடியிருப்புகள்—இதனால் அரச தர்மமும் ஔர்த்வதைஹிகக் கடமையும் வலியுறுத்தப்படுகிறது. பதின்மூன்றாம் நாள் விடியற்காலையில் பரதன் மீண்டும் சுத்திக்காக சுடுகாட்டை அணைகிறான். சாம்பலும் எலும்புச் சின்னங்களும் நிறைந்த சிதைத் தளத்தைப் பார்த்தவுடன் அவன் மயங்கி விழுந்து, தந்தையின் பிரிவு, கௌசல்யையின் தனிமை, ராமனின் வனவாசம் ஆகியவற்றை நினைத்து அழுது புலம்புகிறான். பரதனின் துயரக் காட்சியாலும் அரசனை நினைத்ததாலும் சத்ருக்னனும் மயங்கி, பின்னர் ‘துக்கக் கடல்’ மந்தரையிலிருந்து எழுந்தது; கைகேயி அதை அபாயகரமாக்கினாள்; வரங்கள் அசையாத கட்டுப்பாடாக நின்றன என்று உருவகமாகக் கூறி புலம்புகிறான். பணியாளரும் அமைச்சரும் விரைந்து வந்து இருவரையும் தாங்குகின்றனர். வசிஷ்டர் பரதனை—இன்று பதின்மூன்றாம் நாள்; மீதமுள்ள கிரியைகள் நிறைவேற்றப்பட வேண்டும்—என்று அறிவுறுத்தி, பசி-தாகம், இன்பம்-துன்பம், பிறப்பு-இறப்பு போன்ற இருமைகளின் தவிர்க்கமுடியாத தன்மையைப் போதிக்கிறார். சுமந்திரர் சத்ருக்னனை உலகின் தோற்றம்-அழிவு நியமத்தைச் சொல்லி ஆறுதல் அளிக்கிறார். கண்ணீரும் சோர்வும் நிறைந்த இரு சகோதரரும் எழுந்து, தர்மவிதிப்படி மீதமுள்ள ஔர்த்வதைஹிகக் கடமைகளை நிறைவேற்ற முனைகின்றனர்; துக்கத்தை கடமையுடன் இணைக்கின்றனர்.
Verse 1
ततो दशाहेऽतिगते कृतशौचो नृपात्मजः ।द्वादशेऽहनि सम्प्राप्ते श्राद्धकर्माण्यकारयत् ॥१॥
பின்னர் பத்து நாட்கள் கடந்தபின், அரசகுமாரன் சௌசச் சடங்குகளை நிறைவேற்றி, பன்னிரண்டாம் நாள் வந்தபோது ஸ்ராத்தக் கிரியைகளை நடத்தச் செய்தான்।
Verse 2
ब्राह्मणेभ्यो ददौ रत्नं धनमन्नं च पुष्कलम् ।वासांसि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च ॥२॥
சிராத்தக் கிரியைகளில் பரதன் பிராமணர்களுக்கு ரத்தினங்கள், செல்வம், மிகுந்த அன்னதானியம், மிக மதிப்புமிக்க ஆடைகள், மேலும் பலவகை மணிரத்தினங்களையும் தானமாக அளித்தான்।
Verse 3
बास्तिकं बहु शुक्लं च गाश्चापि शतशस्तथा ।दासीदासं च यानं च वेश्मानि सुमहान्ति च ॥३॥ब्राह्मणेभ्यो ददौ पुत्रो राज्ञस्तस्यौर्ध्वदैहिकम् ।
அரசனின் ஔர்த்வதேஹிக நலனுக்காகப் புதல்வன் பிராமணர்களுக்கு பல வெண்மையான ஆடுகள், நூற்றுக்கணக்கான பசுக்கள், பெண்-ஆண் பணியாளர்கள், வாகனங்கள், மேலும் மிகப் பெரிய இல்லங்களைத் தானமாக அளித்தான்।
Verses 4-5
ततः प्रभातसमये दिवसेऽथ त्रयोदशे ॥४॥विललाप महाबाहुर्भरत श्शोकमूर्छितः ।शब्दापिहितकण्ठस्तु शोधनार्थमुपागतः ॥५॥चितामूले पितुर्वाक्यमिदमाह सुदुःखितः ।
பின்பு பதின்மூன்றாம் நாளின் விடியற்காலத்தில், மகாபாகு பரதன் துயரால் ஆட்கொள்ளப்பட்டவனாய், சோதன (சுத்தி) கிரியைக்காக வந்தான்; அழுகையால் குரல் இறுகி, மிகுந்த துக்கத்துடன் தந்தையின் சிதாமூலத்தில் இவ்வார்த்தைகளை உரைத்தான்।
Verse 6
तात यस्मिन्निसृष्टोऽहं त्वया भ्रातरि राघवे ॥६॥तस्मिन्वनं प्रव्रजिते शून्ये त्यक्तोऽस्म्यहं त्वया ।
தந்தையே, நீ என்னை அண்ணன் ராகவனிடம் ஒப்படைத்தாய்; இப்போது அந்த ராகவன் வனத்திற்குச் சென்றபோது, நீ என்னை வெறுமையிலே விட்டுத் துறந்துவிட்டாய்।
Verse 7
यस्या गतिरनाथायाः पुत्रः प्रवाजितो वनम् ।तामम्बां तात कौसल्यां त्यक्त्वा त्वं क्व गतो नृप ॥७॥
தந்தையே, ஆதரவற்ற கௌசல்யா அன்னைக்கு ஒரே அடைக்கலம் மகனே; அந்த மகன் வனத்திற்கு விரட்டப்பட்டான். அத்தகைய அன்னையை விட்டுவிட்டு, அரசனே, நீ எங்கே சென்றாய்?
Verse 8
दृष्ट्वा भस्मारुणं तच्च दग्धास्थि स्थानमण्डलम् ॥८॥पितु श्शरीरनिर्वाणं निष्टनन्विषसाद सः ।
சாம்பலால் செம்மை கொண்டதும், எரிந்த எலும்புகளால் சூழ்ந்ததும் ஆன அந்த வட்டமான இடத்தை—அங்கே தந்தையின் உடல் அணைந்திருந்ததை—கண்டு, அவன் அலறி அழுது துயரில் மூழ்கினான்।
Verse 9
स तु दृष्ट्वा रुदन् दीनः पपात धरणीतले ॥९॥उत्थाप्यमानश्शक्रस्य यन्त्रध्वज इव च्युतः ।
அதைக் கண்டு அவன் துயருடன் அழுதபடி தரையில் விழுந்தான்—எழுப்பப்படும்போதும் இந்திரனின் நிலைபெற்ற கொடித்தண்டு வழுக்கி விழுவது போல।
Verse 10
अभिपेतुस्ततस्सर्वे तस्यामात्याश्शुचिव्रतम् ॥१०॥अन्तकाले निपतितं ययातिमृषयो यथा ।
அப்போது அவனுடைய எல்லா அமைச்சர்களும் அந்தச் சுசிவ்ரதனிடம் விரைந்தனர்—இறுதிக்காலத்தில் வீழ்ந்த யயாதியிடம் முனிவர்கள் விரைவதுபோல।
Verse 11
शत्रुघ्न श्चापि भरतं दृष्ट्वा शोकम् परिप्लुतः ॥११॥विसंज्ञो न्यपतद्भूमौ भूमिपालमनुस्मरन् ।
சத்ருக்னனும் பரதனைப் பார்த்தவுடன் துக்கத்தில் மூழ்கினான். அரசனை நினைத்தபடியே மயங்கி நிலத்தில் விழுந்தான்.
Verse 12
उन्मत्त इव निश्चेता विललाप सुदुःखितः ॥१२॥स्मृत्वा पितुर्गुणाङ्गानि तानि तानि तथा तथा ।
மிகுந்த துயரால் நொந்து, பித்தனென மனம் நிலை குலைந்தான். தந்தையின் பல நற்குணங்களை மீண்டும் மீண்டும் நினைத்து புலம்பினான்.
Verse 13
मन्थराप्रभवस्तीव्रः कैकेयीग्राहसङ्कुलः ॥१३॥वरदानमयोऽक्षोभ्योऽमञ्जयच्छोकसागरः ।
மந்தரையால் எழுந்த, கைகேயி என்னும் முதலைகள் நிறைந்த, வரங்களென அசைக்க முடியாத வடிவமுடைய—அந்த கொடிய துக்கக் கடல் எங்களைச் சூழ்ந்தது.
Verse 14
सुकुमारं च बालं च सततं लालितं त्वया ॥१४॥क्व तात भरतं हित्वा विलपन्तं गतो भवान् ।
அப்பா! நீ எப்போதும் அரவணைத்து வளர்த்த மென்மையான இளம்பிள்ளை பரதன் இப்போது புலம்புகின்றான்; அவனை விட்டுத் तू எங்கே சென்றாய்?
Verse 15
ननु भोज्येषु पानेषु वस्त्रेष्वाभरणेषु च ॥१५॥प्रवारयसि नस्सर्वान् तन्नः कोऽन्यः करिष्यति ।
உணவும் பானமும், ஆடையும் அணிகலன்களிலும் நீயே எங்களை எல்லோரையும் சிறந்ததைத் தேர்ந்தெடுக்கச் செய்தாய். இனி எங்களுக்காக அதை யார் செய்வார்?
Verse 16
अवदारणकाले तु पृथिवी नावदीर्यते ॥१६॥या विहीना त्वया राज्ञा धर्मज्ञेन महात्मना ।
பிளந்துவிட வேண்டிய நேரத்திலும் பூமி பிளவதில்லை—தர்மத்தை அறிந்த மகாத்ம அரசனே, உம்மை இழந்தபோதும் அது பிளவதில்லை।
Verse 17
पितरि स्वर्गमापन्ने रामे चारण्यमाश्रिते ॥१७॥किं मे जीवितसामर्थ्यं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् ।
தந்தை ஸ்வர்க்கம் அடைந்தார்; ராமன் வனத்தில் தஞ்சமடைந்தான்—இனி என் வாழ்விற்கு என்ன வலிமை? நான் தகிக்கும் அக்னியில் புகுவேன்।
Verse 18
हीनो भ्रात्रा च पित्रा च शून्यामिक्ष्वाकुपालिताम् ॥१८॥अयोध्यां न प्रवेक्ष्यामि प्रवेक्ष्यामि तपोवनम् ।
அண்ணனும் தந்தையும் இழந்த நான், இக்ஷ்வாகு ஆட்சியின்றி வெறுமையான அயோத்தியாவில் புகமாட்டேன்; தவவனத்திலேயே புகுவேன்।
Verse 19
तयोर्विलपितं श्रुत्वा व्यसनं चान्ववेक्ष्य तत् ॥१९॥भृशमार्ततरा भूयस्सर्वएवानुगामिनः ।
அந்த இரு சகோதரர்களின் அழுகுரலைக் கேட்டு, அந்தத் துயரத்தை நோக்கி, உடனிருந்த அனைவரும் மீண்டும் மிகுந்த வேதனையால் துடித்தனர்।
Verse 20
ततो विषण्णौ श्रान्तौ च शत्रुघ्नभरतावुभौ ॥२०॥धरण्यां संव्यवेष्टेतां भग्नशृङ्गाविवर्षभौ ।
அப்போது பரதனும் சத்ருக்னனும் இருவரும் துயரால் தளர்ந்து, களைப்புற்று, உடைந்த கொம்புகளையுடைய இரு காளைகள் போல நிலத்தில் புரண்டு துடித்தனர்.
Verse 21
ततः प्रकृतिमान्वैद्यः पितुरेषां पुरोहितः ॥२१॥वसिष्ठो भरतं वाक्यमुत्थाप्य तमुवाच ह ।
அப்போது அவர்களுடைய தந்தையின் புரோகிதரும், சாஸ்திரநிபுணரும், அமைதியான இயல்புடையவருமான வசிஷ்டர் பரதனை எழுப்பி இவ்வார்த்தைகளைச் சொன்னார்.
Verse 22
त्रयोदशोऽयं दिवसः पितुर्वृत्तस्य ते विभो ॥२२॥सावशेषास्थिनिचये किमिह त्वं विलम्भसे ।
ஓ பிரபுவே! உன் தந்தை மறைந்ததற்கு இன்று பதின்மூன்றாம் நாள்; எலும்புகளின் தொகை இன்னும் மீதமிருக்க, நீ இங்கே ஏன் தாமதிக்கிறாய்?
Verse 23
त्रीणि द्वन्द्वानि भूतेषु प्रवृत्तान्यविशेषतः ॥२३॥तेषु चापरिहार्येषु नैवं भवितुमर्हसि ।
எல்லா உயிர்களிலும் மூன்று இரட்டைகள் (த்வந்த்வங்கள்) எங்கும் இயங்குகின்றன; அவை தவிர்க்க முடியாதவை. ஆகவே நீ இவ்வாறு தளர்ந்து போவது உனக்குத் தகாது.
Verse 24
सुमन्त्रश्चापि शत्रुघ्नमुत्थाप्याभिप्रसाद्य च ॥२४॥श्रावयामास तत्त्वज्ञ स्सर्वभूतभवाभवम् ।
சுமந்திரரும் சத்ருக்னனை எழுப்பி ஆறுதல் கூறி, தத்துவஞானியாக எல்லா உயிர்களுக்கும் உண்டாகும் தோற்றமும் அழிவும் பற்றிய உபதேசத்தை அவனுக்குக் கேட்கச் செய்தார்.
Verse 25
उत्थितौ च नरव्याघ्रौ प्रकाशेते यशस्विनौ ॥२५॥वर्षातपपरिक्लिनौ पृथगिन्द्रध्वजाविव ।
அப்போது எழுந்த அந்த யசஸ்வி நர-வ்யாக்ரர்கள் ஒளிவீசினர்; ஆனால் மழைவும் வெயிலும் தளர்த்தியவர்களாய், தனித்தனியே நிற்கும் இந்திரத் த்வஜங்களைப் போலத் தோன்றினர்।
Verse 26
अश्रूणि परिमृद्नन्तौ रक्ताक्षौ दीनभाषिणौ ।अमात्यास्त्वरयन्ति स्म तनयौ चापराः क्रियाः ॥२६॥
இரு புதல்வரும் கண்ணீரைத் துடைத்தனர்—கண்கள் சிவந்து, குரல் தளர்ந்து; அப்போது அமைச்சர்கள் மீதமிருந்த ஔர்த்வதேஹிகக் கிரியைகளை விரைந்து நிறைவேற்றுமாறு அவர்களைத் தூண்டினர்।
The sarga frames the tension between overwhelming personal grief and the necessity of completing prescribed funerary obligations: Bharata and Śatrughna must be raised from collapse to fulfill śrāddha and remaining rites for the deceased king.
Vasiṣṭha’s instruction emphasizes that unavoidable dualities condition embodied life, culminating in birth and death; therefore, sorrow must be acknowledged yet disciplined into dharmic action, while Sumantra reinforces the universality of arising and passing away.
The cremation ground and the foot of the funeral pyre serve as the central ritual landmark; culturally, the narrative highlights the ten-day mourning observance, purification, twelfth-day śrāddha, thirteenth-day rites, and dāna (gift-giving) to brāhmaṇas as part of royal funerary protocol.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.