Sarga 71

Verse 1

 स प्राङ्मुखो राजगृहादभिनिर्याय राघवः। ततस्सुदामां द्युतिमान् सन्तीर्यावेक्ष्य तां नदीम्।।2.71.1।। ह्लादिनीं दूरपारां च प्रत्यक्स्रोतस्तरङ्गिणीम्। शतद्रूमतरच्छ्रीमान्नदीमिक्ष्वाकुनन्दनः।।2.71.2।।

ஒளிமிக்க ராகவன் கிழக்குமுகமாக ராஜகிருஹத்திலிருந்து புறப்பட்டான். சுதாமா நதியைப் பார்த்து அதைத் தாண்டினான்; பின்னர் தொலைத் துறையுடைய ஹ்லாதினியையும், மேற்கு நோக்கிப் பாயும் அலைமிகு சதத்ரூ நதியையும் கடந்து சென்றான்.

Verse 2

स प्राङ्मुखो राजगृहादभिनिर्याय राघवः। ततस्सुदामां द्युतिमान् सन्तीर्यावेक्ष्य तां नदीम्।।2.71.1।। ह्लादिनीं दूरपारां च प्रत्यक्स्रोतस्तरङ्गिणीम्। शतद्रूमतरच्छ्रीमान्नदीमिक्ष्वाकुनन्दनः।।2.71.2।।

ராகவன் ராஜகிருஹத்திலிருந்து கிழக்குநோக்கி புறப்பட்டான். ஒளிமிக்க அவன் சுதாமா நதியைப் பார்த்து அதைத் தாண்டினான். பின்னர் இக்ஷ்வாகு குலத்தின் மகிழ்வானவன் ஸ்ரீராமன், தொலைத் துறை கொண்ட ஹ்லாதினியையும், மேற்குநோக்கி ஓடும் அலைமிகு விரிந்த அழகிய சதத்ரூ நதியையும் கடந்து சென்றான்.

Verse 3

ऐलाधाने नदीं तीर्त्वा प्राप्य चापरपर्पटान्। शिलामकुर्वतीं तीर्त्वा आग्नेयं शल्यकर्षणम्।।2.71.3।। सत्यसन्धश्शुचिश्श्रीमान्प्रेक्षमाण श्शिलावहाम्। अत्ययात्स महाशैलान्वनं चैत्ररथं प्रति।।2.71.4।।

சத்தியவிரதனும் தூய உள்ளத்தனும் திருவுடையவனுமான பரதன், ஐலாதானத்தில் நதியைத் தாண்டி அபரபர்ப்படம் என்னும் பகுதியை அடைந்தான். ஶிலாமகுர்வதீ என்னும் மலையைத் தாண்டி, ஶிலாவஹா நதியின் ஓட்டத்தை நோக்கிக்கொண்டே ஆக்னேய திசையில் ஶல்யகர்ஷணம் நோக்கிச் சென்றான்; பின்னர் மாபெரும் மலைகளை கடந்துவிட்டு சைத்ரரதம் எனப் புகழ்பெற்ற வனத்தை நோக்கி முன்னேறினான்.

Verse 4

ऐलाधाने नदीं तीर्त्वा प्राप्य चापरपर्पटान्। शिलामकुर्वतीं तीर्त्वा आग्नेयं शल्यकर्षणम्।।2.71.3।। सत्यसन्धश्शुचिश्श्रीमान्प्रेक्षमाण श्शिलावहाम्। अत्ययात्स महाशैलान्वनं चैत्ररथं प्रति।।2.71.4।।

ஐலாதானத்தில் நதியைத் தாண்டி, அபர-பர்படப் பகுதியை அடைந்து, மலையிலிருந்து தோன்றும் அந்த நதியையும் கடந்து, அவன் ஆக்னேய திசையிலுள்ள சல்யகர்ஷணத்தை நோக்கிச் சென்றான். சத்தியவாக்குடைய, தூய உள்ளமுடைய, செல்வஒளி மிக்க ராகவன், ஶிலாவஹா நதியின் ஓட்டத்தை நோக்கிக்கொண்டே, பெருமலைகளைத் தாண்டி சைத்ரரதம் எனும் வனத்தை நோக்கி முன்னேறினான்.

Verse 5

सरस्वतीं च गङ्गां च युग्मेन प्रतिपद्यच। उत्तरान्वीरमत्स्यानां भारुण्डं प्राविशद्वनम्।।2.71.5।।

சரஸ்வதியும் கங்கையும் சங்கமிக்கும் இடத்தை அடைந்து, வீரமத்ஸ்ய நாட்டின் வடப்பகுதியைத் தாண்டி, பரதன் பாருண்ட வனத்தில் நுழைந்தான்।

Verse 6

वेगिनीं च कुलिङ्गाख्यां ह्लादिनीं पर्वताऽऽवृताम्। यमुनां प्राप्य सन्तीर्णः बलमाश्वासयत्तदा।।2.71.6।।

மலைகளால் சூழப்பட்ட, இனிமை தரும் ‘குலிங்கா’ எனும் வேகநதியைத் தாண்டி, பின்னர் யமுனையை அடைந்து அதையும் கடந்து, அப்போது அவர் படைக்கு ஓய்வு அளித்தார்।

Verse 7

सशीतीकृत्य तु गात्राणि क्लान्तानाश्वास्य वाजिनः। तत्र स्नात्वा च पीत्वा च प्रायादादाय चोदकम्।।2.71.7।।

உடலைக் குளிரச் செய்து, களைத்த குதிரைகளுக்கு ஓய்வு அளித்து, அங்கே நீராடி நீர் அருந்தி, நீரையும் எடுத்துக்கொண்டு அவர்கள் மீண்டும் புறப்பட்டனர்।

Verse 8

राजपुत्रो महारण्यमनभीक्ष्णोपसेवितम्। भद्रो भद्रेण यानेन मारुतः खमिवात्ययात्।।2.71.8।।

உடலைக் குளிரச் செய்து, களைத்த குதிரைகளுக்கு ஓய்வு அளித்து, அங்கே நீராடி நீர் அருந்தி, நீரையும் எடுத்துக்கொண்டு அவர்கள் மீண்டும் புறப்பட்டனர்।

Verse 9

भागीरथीं दुष्प्रतरामंशुधाने महानदीम्। उपायाद्राघवस्तूर्णं प्राग्वटे विश्रुते पुरे।।2.71.9।।

ரகுவம்சத்தவன் பரதன் விரைந்து, ‘அம்சுதான’ எனும் கடக்க அரிதான துறையுடைய மகாநதி பாகீரதியை அணுகி, ‘பிராக்வட’ எனப் புகழ்பெற்ற நகரை அடைந்தான்।

Verse 10

स गङ्गां प्राग्वटे तीर्त्वा समायात्कुटिकोष्ठिकाम्। सबल स्तां स तीर्त्वाऽथ समायाद्धर्मवर्धनम्।।2.71.10।।

அவன் பிராக்வடத்தில் கங்கையைத் தாண்டி குடிகோஷ்டிகாவை அடைந்தான். பின்னர் படையுடன் அதையும் கடந்து தர்மவர்தன நகரை வந்தடைந்தான்.

Verse 11

तोरणं दक्षिणार्धेन जम्भूप्रस्थमुपागमत्। वरूथं च ययौ रम्यं ग्रामं दशरथात्मजः।।2.71.11।।

தோரணத்தின் தென்பகுதியின் வழியாகச் சென்று தசரதநந்தனன் பரதன் ஜம்பூப்ரஸ்தத்தை அடைந்தான்; பின்னர் இனிய வரூதம் என்னும் கிராமத்திற்குச் சென்றான்।

Verse 12

तत्र रम्ये वने वासं कृत्वाऽसौ प्राङ्मुखो ययौ। उद्यानमुज्जिहानायाः प्रियका यत्र पादपाः।।2.71.12।।

அந்த அழகிய வனத்தில் சிறிது தங்கியபின் அவர் கிழக்குநோக்கிச் சென்று, பிரியக மரங்கள் நிறைந்த உஜ்ஜிஹானாவின் தோட்டத்தை அடைந்தார்।

Verse 13

सालांस्तु प्रियकान्प्राप्य शीघ्रानास्थाय वाजिनः। अनुज्ञाप्याथ भरतः वाहिनीं त्वरितो ययौ।।2.71.13।।

சாலமும் பிரியகமும் நிறைந்த தோப்புகளை அடைந்ததும் பரதன் விரைவோடும் குதிரைகளை இணைத்தான்; பின்னர் படையினருக்கு ஆணையிட்டு அவசரமாக முன்னே சென்றான்।

Verse 14

वासं कृत्वा सर्वतीर्थे तीर्त्वा चोत्तानिकां नदीम्। अन्या नदीश्च विविधाः पार्वतीयैस्तुरङ्गमैः।।2.71.14।। हस्तिपृष्ठकमासाद्य कुटिकामत्यवर्तत। ततार च नरव्याघ्रो लौहित्ये स कपीवतीम्।।2.71.15।।

சர்வதீர்த்தத்தில் தங்கி உத்தானிகா நதியைத் தாண்டி, மலைப்பகுதியில் வளர்ந்த குதிரைகளால் பல்வேறு மற்ற நதிகளையும் கடந்து சென்றான்।

Verse 15

वासं कृत्वा सर्वतीर्थे तीर्त्वा चोत्तानिकां नदीम्। अन्या नदीश्च विविधाः पार्वतीयैस्तुरङ्गमैः।।2.71.14।। हस्तिपृष्ठकमासाद्य कुटिकामत्यवर्तत। ततार च नरव्याघ्रो लौहित्ये स कपीवतीम्।।2.71.15।।

சர்வதீர்த்தத்தில் தங்கியபின், அவன் உத்தானிகா நதியைத் தாண்டினான்; மேலும் மலைப்பகுதியில் வளர்ந்த குதிரைகளால் பலவகை மற்ற நதிகளையும் கடந்தான். பின்னர் யானையின் முதுகில் ஏறி குடிகா நதியைத் தாண்டினான்; அந்த நரவ்யாக்ரன் லௌஹித்யப் பகுதியில் கபீவதீ நதியையும் கடந்து சென்றான்.

Verse 16

एकसाले स्थाणुमतीं विनते गोमतीं नदीम्। कलिङ्गनगरे चापि प्राप्य सालवनं तदा।।2.71.16।। भरतः क्षिप्रमागच्छत्सुपरिश्रान्तवाहनः।

ஏகசாலத்தில் ஸ்தாணுமதீ நதியையும், வினதத்தில் கோமதீ நதியையும் கடந்து, கலிங்கநகரத்தின் சாலவனத்தை அடைந்தான்; வாகனங்கள் மிகுந்த சோர்வுற்றிருந்தாலும் பரதன் விரைவாகவே முன்னே சென்றான்।

Verse 17

वनं च समतीत्याशुशर्वर्यामरुणोदये।।2.71.17।। अयोध्यां मनुना राज्ञा निर्मितां सन्ददर्श ह।

இரவிலே வனத்தை விரைவாகக் கடந்து, அருணோதய வேளையில் மனு அரசனால் நிர்மிக்கப்பட்ட அயோத்தி நகரை அவர் தரிசித்தார்।

Verse 18

तां पुरीं पुरुषव्याघ्रस्सप्तरात्रोषितः पथि।।2.71.18।। अयोध्यामग्रतो दृष्ट्वा सारथिं वाक्यमब्रवीत्।

வழியில் ஏழு இரவுகள் தங்கி, அந்த மனிதப் புலி முன் அயோத்தியைப் பார்த்து சாரதியிடம் உரைத்தான்।

Verse 19

एषा नातिप्रतीता मे पुण्योद्याना यशस्विनी।।2.71.19।। अयोध्या दृश्यते दूरात्सारथे पाण्डुमृत्तिका। यज्वभिर्गुणसम्पन्नैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः।।2.71.20।। भूयिष्ठमृद्धैराकीर्णा राजर्षिपरिपालिता।

சாரதியே, தொலைவிலிருந்து புனிதத் தோட்டங்களால் புகழ்பெற்ற யசஸ்வினி அயோத்தி தெரிகிறது; ஆனால் எனக்குத் தெளிவாகப் புலப்படவில்லை। வெண்மண் பூச்சால் ஒளிரும் அந்த நகரம் ராஜரிஷிகளால் ஆளப்படுகிறது; செல்வமிகுந்தோர் பெருகியுள்ளார்கள்; யாகம் செய்பவர்கள், நற்குணம் நிறைந்தவர்கள், வேதத்தில் பாரங்கதமான பிராமணர்கள் மிகுதியாக நிறைந்துள்ளனர்।

Verse 20

एषा नातिप्रतीता मे पुण्योद्याना यशस्विनी।।2.71.19।। अयोध्या दृश्यते दूरात्सारथे पाण्डुमृत्तिका। यज्वभिर्गुणसम्पन्नैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः।।2.71.20।। भूयिष्ठमृद्धैराकीर्णा राजर्षिपरिपालिता।

தேர் ஓட்டுநரே, புனிதத் தோட்டங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்ட புகழ்மிக்க அயோத்தி தொலைவில் தெரிகிறது; ஆனால் எனக்கு அது இன்னும் தெளிவாகப் புலப்படவில்லை. வெண்மையொத்த மண்ணால் விளங்கும் அந்த நகரம் செல்வமிகுந்தோரால் நிரம்பி, யாகம் செய்பவர்களும் நற்குணம் நிறைந்தவர்களும் வேதப் பாரங்கதர்களுமான பிராமணர்களால் சூழப்பட்டு, ராஜரிஷிகளால் பாதுகாக்கப்படுகிறது.

Verse 21

अयोध्यायां पुरा शब्दश्श्रूयते तुमुलो महान्।।2.71.21।। समन्तान्नरनारीणां तमद्य न श्रुणोम्यहम्।

அயோத்தியில் முன்பு எங்கும் ஆண்-பெண் மக்களின் பெரும் ஆரவாரம் கேட்கும்; இன்று அந்த ஒலி எனக்குக் கேட்கவில்லை।

Verse 22

उद्यानानि हि सायाह्ने क्रीडित्वोपरतैर्नरैः।।2.71.22।। समन्तात्परिधावद्भिः प्रकाशन्ते ममान्यथा।

மாலையில் விளையாடி ஓய்ந்த மக்கள் எங்கும் உலாவுவதால் ஒளிர்ந்த தோட்டங்கள், இன்று எனக்குப் பழையபடி அல்லாமல் வேறுபடக் காட்சியளிக்கின்றன।

Verse 23

तान्यद्यानुरुदन्तीव परित्यक्तानि कामिभिः।।2.71.23।। अरण्यभूतेव पुरी सारथे प्रतिभाति मे।

இன்று அந்த உபவனங்கள் இன்பவிரும்பிகளால் கைவிடப்பட்டதால் அழுகின்றதுபோல் தோன்றுகின்றன; ஓ சாரதியே, இந்த நகரமும் எனக்குக் காட்டாக மாறியதுபோல் தெரிகிறது।

Verse 24

न ह्यत्र यानैर्दृश्यन्ते न गजैर्न च वाजिभिः।।2.71.24।। निर्यान्तो वाऽभियान्तो वा नरमुख्या यथापुरम्।

இங்கே வண்டிகளில், யானைகளில், குதிரைகளில் ஏறிய உயர்ந்தோர்—முன்புபோல்—வெளியே செல்லவும், உள்ளே வரவும் காணப்படவில்லை।

Verse 25

उद्यानानि पुरा भान्ति मत्तप्रमुदितानि च।।2.71.25।। जनानां रतिसंयोगेष्वत्यन्तगुणवन्ति च।

முன்பு அந்த உபவனங்கள் பேரானந்தத்தில் மயங்கி ஒளிர்ந்தன; மக்களின் ரதி-சங்கமச் சந்திப்புகளுக்கு மிகச் சிறந்த குணமுடையவையாகவும் ஏற்றவையாகவும் இருந்தன।

Verse 26

तान्येतान्यद्य पश्यामि निरानन्दानि सर्वशः।।2.71.26।। स्रस्तपर्णैरनुपथं विक्रोशद्भिरिव द्रुमैः।

ஆனால் இப்போது அதே உபவனங்களை எங்கும் மகிழ்ச்சியற்றவையாகக் காண்கிறேன்—பாதைகள் உதிர்ந்த இலைகளால் நிறைந்து, மரங்கள் கூட அழுது கூவுகின்றதுபோல் தோன்றுகின்றன।

Verse 27

नाद्यापि श्रूयते शब्दः मत्तानां मृगपक्षिणाम्।।2.71.27।। संरक्तां मधुरां वाणीं कलं व्याहरतां बहु।

இன்றும் மயங்கிய மிருகங்களும் பறவைகளும் பலவாக இனிமையான, மென்மையான, உருகும் குரலில் பாடும் ஒலி கேட்கவில்லை।

Verse 28

चन्दनागरुसम्पृक्तो धूपसम्मूर्छितोऽतुलः।।2.71.28।। प्रवाति पवन श्श्रीमान्किन्नुनाद्य यथापुरम्।

சந்தனம், அகுரு ஆகியவற்றின் ஒப்பற்ற நறுமணம் கலந்தும், தூப வாசனையால் கனத்தும் நிறைந்த அந்தத் திருவுடைய காற்று இன்று முன்புபோல் ஏன் வீசவில்லை?

Verse 29

भेरीमृदङ्गवीणानां कोणसङ्घट्टितः पुनः।।2.71.29।। किमद्य शब्दो विरतस्सदा दीनगतिः पुरा।

பேரி, மிருதங்கம், வீணை ஆகியவற்றோடு மீண்டும் மீண்டும் கொம்புகள் மோதிச் செவியெங்கும் முழங்கிய அந்த ஒலி இன்று ஏன் நின்றுவிட்டது? நகரத்தின் நடையும் இன்று ஏன் துயர்மயமாகத் தோன்றுகிறது—முன்பு எப்போதும் அப்படியல்லவே?

Verse 30

अनिष्टानि च पापानि पश्यामि विविधानि च।।2.71.30।। निमित्तान्यमनोज्ञानितेन सीदति मे मनः।

பலவகையான அனிஷ்டமும் பாபமயமானதுமான அசுப நிமித்தங்களை—மனத்திற்கு அருவருப்பான குறிகளை—நான் காண்கிறேன்; அதனால் என் மனம் தளர்ந்து துயருறுகிறது.

Verse 31

सर्वथा कुशलं सूत दुर्लभं मम बन्दुषु।।2.71.31।। तथाह्यसति सम्मोहे हृदयं सीदतीव मे।

ஏ சூதா! என் உறவினரின் நலன் குறித்து எவ்விதத்திலும் உறுதியான செய்தி எனக்கு அரிதாகவே தோன்றுகிறது; இந்த மயக்கமூட்டும் உறுதியின்மையில் என் இதயம் தாழ்ந்து மூழ்குவது போல உள்ளது.

Verse 32

विषण्ण श्श्रान्तहृदयस्त्रस्त स्सुलुलितेन्द्रियः।।2.71.32।। भरतः प्रविवेशाशु पुरीमिक्ष्वाकुपालिताम्।

மிகுந்த மனவாடலுடன், சோர்ந்த உள்ளத்துடன், அச்சமுற்று, புலன்கள் நிலையற்றவனாய் இருந்த பரதன், இக்ஷ்வாகு குலம் ஆளும் அயோத்தி நகரில் விரைவாக நுழைந்தான்.

Verse 33

द्वारेण वैजयन्तेन प्राविशच्छ्रान्तवाहनः।।2.71.33।। द्वास्स्थैरुत्थाय विजयं पृष्टस्तै स्सहितो ययौ।

சோர்ந்த வாகனங்களுடன் அவன் ‘வைஜயந்த’ என்னும் வாயிலின் வழியே நுழைந்தான். வாயில்காவலர் எழுந்து ‘வெற்றி!’ என்று வாழ்த்தி அவனுடன் சென்றனர்.

Verse 34

स त्वनेकाग्रहृदयो द्वास्स्थं प्रत्यर्च्य तं जनम्।।2.71.34।। सूतमश्वपतेः क्लान्तमब्रवीत्तत्र राघवः।

பல எண்ணங்களால் கலங்கிய உள்ளத்துடன் பரதன் வாயில்காவலரையும் அங்கிருந்த மக்களையும் மரியாதையுடன் எதிர்வணங்கி, அங்கு சோர்ந்திருந்த அஷ்வபதி என்னும் தேரோட்டியிடம் ராகவன் கூறினான்.

Verse 35

किमहं त्वरयाऽनीतः कारणेन विनानघ।।2.71.35।। अशुभाशङ्कि हृदयं शीलं च पततीव मे।

ஓ குற்றமற்றவனே! காரணம் சொல்லாமல் என்னை இவ்வளவு அவசரமாக ஏன் அழைத்து வந்தார்கள்? என் உள்ளம் ஏதோ அசுபம் நிகழும் என அஞ்சுகிறது; என் திடமும் சிதறுவது போல உள்ளது.

Verse 36

श्रुता नो यादृशाः पूर्वं नृपतीनां विनाशने।।2.71.36।। आकारांस्तानहं सर्वानिहपश्यामि सारथे।

ஓ சாரதியே! முன்பொரு காலத்தில் அரசர்களின் அழிவின்போது தோன்றும் என்று நாம் கேட்ட அந்த அறிகுறிகள் அனைத்தையும் இங்கே நான் காண்கிறேன்.

Verse 37

सम्मार्जनविहीनानि परुषाण्युपलक्षये।।2.71.37।। असंयत कवाटानि श्रीविहीनानि सर्वशः। बलिकर्मविहीनानि धूपसम्मोदनेन च।।2.71.38।। अनाशितकुटुम्बानि प्रभाहीनजनानि च। अलक्ष्मीकानि पश्यामि कुटुम्बिभवनान्यहम्।।2.71.39।।

நான் காண்கிறேன்—இல்லறத்தாரின் வீடுகள் துடைப்பும் சுத்தமும் இன்றி மாசடைந்துள்ளன; கதவுக் கதவாடிகளும் கட்டுப்பாடின்றி உள்ளன; எங்கும் முன்னைய ஸ்ரீ-ஒளி மறைந்துவிட்டது. பலி முதலிய நித்தியகர்மங்கள் நடைபெறவில்லை; தூபத்தின் இனிய மணமும் இல்லை. குடும்பங்கள் உணவின்றி வாடுகின்றன; மக்கள் ஒளியிழந்துள்ளனர்—ஒவ்வொரு வீடும் அலட்சுமியின் குறியுடன் இருப்பதுபோல் தெரிகிறது.

Verse 38

सम्मार्जनविहीनानि परुषाण्युपलक्षये।।2.71.37।। असंयत कवाटानि श्रीविहीनानि सर्वशः। बलिकर्मविहीनानि धूपसम्मोदनेन च।।2.71.38।। अनाशितकुटुम्बानि प्रभाहीनजनानि च। अलक्ष्मीकानि पश्यामि कुटुम्बिभवनान्यहम्।।2.71.39।।

இல்லத்தாரின் வீடுகள் துடைப்பின்றி மாசடைந்து கடினமாகத் தோன்றுகின்றன. கதவுகள் பூட்டப்படாமல் இருக்கின்றன; எங்கும் செல்வச் செழிப்பு குன்றியதுபோல் தெரிகிறது. பலி-அர்ப்பணம் இல்லை; தூபத்தின் இனிய மணமும் இல்லை. குடும்பங்கள் உணவின்றி, மக்கள் ஒளியிழந்து; இல்லங்களில் அமங்கலக் குறிகள் எனக்குத் தெரிகின்றன.

Verse 39

सम्मार्जनविहीनानि परुषाण्युपलक्षये।।2.71.37।। असंयत कवाटानि श्रीविहीनानि सर्वशः। बलिकर्मविहीनानि धूपसम्मोदनेन च।।2.71.38।। अनाशितकुटुम्बानि प्रभाहीनजनानि च। अलक्ष्मीकानि पश्यामि कुटुम्बिभवनान्यहम्।।2.71.39।।

இல்லத்தாரின் வீடுகள் துடைப்பின்றி மாசடைந்து கடினமாகத் தோன்றுகின்றன. கதவுகள் பூட்டப்படாமல் இருக்கின்றன; எங்கும் செல்வச் செழிப்பு குன்றியதுபோல் தெரிகிறது. பலி-அர்ப்பணம் இல்லை; தூபத்தின் இனிய மணமும் இல்லை. குடும்பங்கள் உணவின்றி, மக்கள் ஒளியிழந்து; இல்லங்களில் அமங்கலக் குறிகள் எனக்குத் தெரிகின்றன.

Verse 40

अपेतमाल्यशोभानि ह्यसम्मृष्टाजिराणि च। देवागाराणि शून्यानि न चाभान्ति यथापुरम्।।2.71.40।।

தேவாலயங்கள் மாலைகளின் அழகின்றி உள்ளன; அவற்றின் முற்றங்கள் துடைக்கப்படாமலும் சாணம் பூசப்படாமலும் உள்ளன. அவை வெறிச்சோடி நின்று, முன்னைப் போல இப்போது ஒளிரவில்லை.

Verse 41

देवतार्चाः प्रविद्धाश्च यज्ञगोष्ठ्यस्तथाविधाः। माल्यापणेषु राजन्ते नाद्य पण्यानि वा तथा।।2.71.41।।

தேவர்களின் பூஜை-அர்ச்சனைகள் நிறுத்தப்பட்டுள்ளன; யாகத்திற்கான வழக்கமான கூடுகைகளும் இனி காணப்படவில்லை. மாலைச் சந்தைகளிலும் முன்புபோல் பொருட்கள் ஒளிரவில்லை; இன்று அத்தகைய வாணிபப் பொருள் இல்லை.

Verse 42

दृश्यन्ते वणिजोऽप्यद्य न यथापूर्वमत्रवै। ध्यानसंविग्नहृदयाः नष्टव्यापारयन्त्रिताः।।2.71.42।।

இன்று இங்கே வணிகர்களும் முன்புபோல் காணப்படவில்லை; அவர்களின் உள்ளம் கவலையால் கலங்கியுள்ளது, மனம் சிதறியுள்ளது—வாணிபம் சிதைந்ததால் அவர்கள் தடுக்கப்பட்டுள்ளனர்.

Verse 43

देवायतनचैत्येषु दीनाः पक्षिगणास्तथा।।2.71.43।। मलिनं चाश्रुपूर्णाक्षं दीनं ध्यानपरं कृशम्। सस्त्रीपुंसं च पश्यामि जनमुत्कण्ठितं पुरे।।2.71.44।।

தேவாலயங்களிலும் சைத்யத் தலங்களிலும் பறவைக் கூட்டங்கள்கூட துயருற்றவையாகத் தெரிகின்றன.

Verse 44

देवायतनचैत्येषु दीनाः पक्षिगणास्तथा।।2.71.43।। मलिनं चाश्रुपूर्णाक्षं दीनं ध्यानपरं कृशम्। सस्त्रीपुंसं च पश्यामि जनमुत्कण्ठितं पुरे।।2.71.44।।

நகரில் பெண்களும் ஆண்களும் அனைவரும் மாசடைந்து, மெலிந்து, துயருற்றவர்களாகத் தெரிகின்றனர்; கண்கள் கண்ணீரால் நிரம்பி, கவலைமிகு சோகச் சிந்தனையில் ஆழ்ந்து, ஏக்கத்துடன் இருப்பதுபோல் காண்கிறேன்.

Verse 45

इत्येवमुक्त्वा भरतस्सूतं तं दीनमानसः। तान्यनिष्टान्ययोध्यायां प्रेक्ष्य राजगृहं ययौ।।2.71.45।।

இவ்வாறு அந்த தேரோட்டியிடம் கூறி, மனம் துயருற்ற பரதன் அயோத்தியாவில் அந்த அமங்கலக் குறிகளைப் பார்த்து அரசமாளிகைக்குச் சென்றான்।

Verse 46

तां शून्यशृङ्गाटकवेश्मरथ्यां रजोऽरुणद्वारकवाटयन्त्राम्। दृष्ट्वा पुरीमिन्द्रपुरप्रकाशां दुःखेन सम्पूर्णतरो बभूव।।2.71.46।।

சந்திப்பாதைகள், வீடுகள், தெருக்கள் வெறிச்சோடி, தூசியால் சிவந்த கதவுக் கம்பிகளுடன், இந்திரபுரிபோல் ஒளிவீசிய அந்த நகரை அந்நிலையில் கண்டு, அவன் பேர்த் துயரால் முழுதும் ஆட்கொள்ளப்பட்டான்।

Verse 47

தன் நகரில் முன்பு ஒருபோதும் நிகழாத, மனத்துக்கு வேதனை தரும் பலவற்றைக் கண்டு, மகாத்மா பரதன் தலை தாழ்த்தி, சோர்வுற்று மகிழ்வின்றி தந்தையின் அரசமாளிகைக்குள் நுழைந்தான்।